• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nizina Wschodnioeuropejska

    Przeczytaj także...
    Nizina Środkowoeuropejska (31, dawniej Niż Środkowoeuropejski; niem. Nordeuropäische Tiefebene; nid. Noord-Europese Laagvlakte; duń. Nordeuropæiske Lavland) - prowincja fizycznogeograficzna Europy Zachodniej.Polesie (845) – kraina geograficzna i historyczna, leżąca głównie na terytorium obecnej Białorusi i Ukrainy, oraz częściowo Polski i Rosji. Stanowi południowo-zachodnią część Niżu Wschodnioeuropejskiego.
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    Nizina Wschodnioeuropejska (8; a. Niż Wschodnioeuropejski; biał. Усходне-Эўрапейская раўніна; est. Ida-Euroopa lauskmaa, Vene tasandik; kaz. Шығыс Еуропа жазығы; lit. Ryţu Europos lyguma; łot. Austrumeiropas līdzenums; mołd. Cîmpia Europei de Est; ros. Восточно-Европейская равнина, Русская равнина; ukr. Східноєвропейська рівнина) – megaregion fizycznogeograficzny w Europie Wschodniej.

    Język litewski (lit. lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, wchodzących w skład języków bałtosłowiańskich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.Europa Wschodnia - część Europy wyróżniana jako region w regionalizacji fizycznogeograficznej Europy zgodnej z Uniwersalną Klasyfikacją Dziesiętną Międzynarodowej Federacji Dokumentacji.

    Rozległa nizina (niż) rozciągająca się we wschodniej części Europy. Granice Niziny Wschodnioeuropejskiej nie są jednoznacznie ustalone – różni autorzy różnie je przedstawiają, przy czym różnice pojawiają się nie tylko wśród autorów z różnych państw, ale także wśród autorów z jednego państwa. Najszerszy zasięg tej niziny podawany jest w Wielkiej Encyklopedii Radzieckiej, według której rozpościera się ona pomiędzy Górami Skandynawskimi na północnym zachodzie oraz Sudetami i Karpatami na południowym zachodzie a Uralem i Mugodżarami na wschodzie i pomiędzy wybrzeżami Morza Barentsa i Morza Białego na północy, a wybrzeżami Morza Czarnego (bez Gór Krymskich), Kaukazem i wybrzeżem Morza Kaspijskiego na południu. Inny zasięg ma Nizina Wschodnioeuropejska według J. Kondrackiego – rozciąga się ona pomiędzy Niżem Środkowoeuropejskim i Karpatami na zachodzie, Morzem Czarnym (bez Krymu), Przedkaukaziem i Niziną Nadkaspijską na południu, Uralem na wschodzie oraz Fennoskandią i Morzem Białym na północy. Nizina Wschodnioeuropejska według zasięgu Kondrackiego obejmuje większość Rosji przeduralskiej, całą Białoruś, Litwę, Łotwę i Estonię, niemal całą Ukrainę oraz wschodnie obszary Polski i Mołdawii. Zasięg według Wielkiej Encyklopedii Radzieckiej obejmuje ponadto niemal całą Polskę i Finlandię, wschodnią Szwecję, całą Mołdawię, wschodnią Rumunię i północno-zachodni Kazachstan.

    Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.Megaregion (t. megaregion fizycznogeograficzny) - wielkopowierzchniowa jednostka podziału fizycznogeograficznego, wyróżniona przede wszystkim na podstawie uwarunkowanych neotektonicznie makroform ukształtowania powierzchni. Megaregiony są najwyższymi i największymi jednostkami regionalizacji fizycznogeograficznej - wyróżnia się je w obrębie kontynentów (części świata).

    Rozciągłość południkowa - około 2,5 tys. km, rozciągłość równoleżnikowa - około 2 tys. km, powierzchnia - około 5 mln km². Średnie wyniesienie - 170 m n.p.m., maksymalna wysokość 471 m n.p.m. – wzgórze Kamuła w Gołogórach na Wyżynie Podolskiej (przy założeniu, że Wyżyna Mołdawska i Przedkaukazie nie są częścią Niziny Wschodnioeuropejskiej), najniższy punkt 28 m p.p.m. – wybrzeże Morza Kaspijskiego).

    Wołga (ros. Волга, mar. Jul, tat. Idel, łac. Rha) – wielka rzeka w Rosji przeduralskiej. Długość – 3531 km, powierzchnia zlewni – 1380 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia 8060 m³/s (254,35 km³ rocznie). Największa i najdłuższa rzeka Europy i Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa na świecie rzeka uchodząca do jeziora. Płynie wyłącznie przez Rosję, tylko skrajne wschodnie ramię delty – Kigacz wyznacza granicę z Kazachstanem. W wyniku prowadzonej w czasach radzieckich budowy licznych zbiorników retencyjnych i regulacji koryta, bieg Wołgi został skrócony o ponad 160 km.Niż - nizina obejmująca duże obszary, termin stosowany także dla rodzaju wielkiej jednostki podziału fizycznogeograficznego na szczeblu megaregionu bądź prowincji.

    Nizina Wschodnioeuropejska w przeważającej części leży na prekambryjskiej krystalicznej platformie wschodnioeuropejskiej, na południu wychodzącej na powierzchnię jako tarcza ukraińska. Południowe skrawki Niziny leżą na daleko mniejszej platformie scytyjskiej.

    Północną część Niziny stanowi nisko wyniesiona monotonna równina, ukształtowana głównie przez zlodowacenia, z reliktami starych orogenez (Grzbiet Timański). W części centralnej występują głównie wyżyny, uwarunkowane konfiguracją krystalicznego podłoża. Południowy skraj Niziny Wschodnioeuropejskiej zajmują nadmorskie niziny.

    Nizina Ocko-Dońska – nizina w Rosji. Jest częścią rozległej niziny Wschodnioeuropejskiej. Leży między wyżyną Środkoworosyjską (zachód) i wyżyną Nadwołżańską (wschód) oraz między rzekami: Oką (północ) i Donem (południe). Stanowi lekko falistą równinę wznoszącą sie średnio na 150–180 m n.p.m. i porozcinaną dosyć szerokimi dolinami rzecznymi. Zbudowana z silnie rozmytych osadów morenowych, które w dolinach przykryte są piaskami a na wniesieniach glinkami lessowymi. Nizina leży w klimacie umiarkowanym ciepłym kontynentalnym, w sferze lasostepu. Jest intensywnie wykorzystywana rolniczo ze względu na żyzne gleby i odpowiedni klimat. Główne uprawy to żyto i pszenica. Największe miasta regionu to Riazań, Woroneż i Tambow.Język mołdawski (mołd., rum. limba moldovenească, graiul moldovenesc, лимба молдовеняскэ) to język z grupy języków wschodnioromańskich, który bywa zazwyczaj utożsamiany z językiem rumuńskim lub uważany za jego regionalną odmianę (dialekt). Język mołdawski jest oficjalnie językiem urzędowym w Mołdawii i Naddniestrzu. Między urzędowym językiem mołdawskim a urzędowym językiem rumuńskim nie występują jednak żadne istotne różnice, poza pojawiającymi się niekiedy w tekstach mołdawskich specyficznymi regionalizmami oraz częstszymi archaizmami i slawizmami. Niewielkie różnice w ortografii wynikają z istanienia dwóch niezawisłych od siebie organów regulujących normy językowe - Mołdawskiej i Rumuńskiej Akademii Nauk. Poza terytorium Mołdawii posługuje się swoim ojczystym językiem mniejszość mołdawska żyjąca przede wszystkim w Rumunii, na Ukrainie i w Rosji.

    Sieć rzeczna Niziny jest gęsta, zwłaszcza w części zachodniej i północnej. Północna część Niziny należy do zlewisk Morza Białego (Dwina, Mezeń) i Barentsa (Peczora). Centralną część Niziny zajmuje rozległa zlewnia Wołgi. Południowa część należy do zlewiska Morza Czarnego (Dniestr, Dniepr, Don). Północno-zachodni kraniec Niziny zajmuje zlewisko morza Bałtyckiego (Niemen, Dźwina i Newa). Liczne jeziora: Ładoga, Onega, Pejpus. Ponadto wiele sztucznych zbiorników wodnych, głównie na Wołdze i Dnieprze.

    Uwały Północne (825; ros. Северные Увалы - Siewiernyje Uwały) - pasmo wzgórz w północnej części Niziny Wschodnioeuropejskiej.Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.

    Największa, centralna część Niziny ma klimat umiarkowany, przeważnie kontynentalny ze względu na odległość od mórz, ku zachodowi nieco wilgotniejszy. Na północy panuje klimat subpolarny, na południu - podzwrotnikowy o cechach śródziemnomorskich.

    Strefy glebowo-roślinne ułożone są równoleżnikowo, kolejno od północy występują: tundra, tajga, lasy mieszane na bielicach, lasostepy i stepy na czarnoziemach (zachodnia część Wielkiego Stepu), nad Morzem Kaspijskim półpustynie.

    Onega (ros. Онежское озеро, Onieżskoje oziero, także Онегo, Oniego; wep. Änine, karel. Oniegu, fin. Ääninen lub Äänisjärvi) - drugie co do wielkości jezioro w Europie (po jeziorze Ładoga), położone w północno-zachodniej Rosji (w Republice Karelii, na obszarze obwodów leningradzkiego i wołogrodzkiego), między Jeziorem Ładoga i Morzem Białym. Powierzchnia 9720 km², długość 248 km, szerokość 80 km, maksymalna głębokość 127 m. Posiada ok. 1650 wysp o łącznej powierzchni 260 km² (największe to Wielka Klimecka i Wielka Lelikowska oraz znana z licznych zabytków wyspa Kiży), na której umiejscowiono kompleks zabytkowych budynków z całego regionu Karelii. Na Kiży znajduje się jedna z najważniejszych dla religii prawosławnej świątyń, Cerkiew Przeobrażenia Pańskiego, którą corocznie odwiedzają rzesze pielgrzymów. W okresie zimowym, jezioro Onega pokrywa lód, niekiedy skuwając całą jego powierzchnię. Akwen staje się nieżeglowny, co powoduje, że transport pomiędzy wyspami odbywa się przy pomocy poduszkowców i śmigłowców. Do Onegi uchodzi ok. 50 rzek, największe z nich to: Szuja, Suna, Wodła, Andoma, Megra. Wypływa z niego rzeka Swir.Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, Darja-je Chazar; ros. Каспийское море, Kaspijskoje morie; azer. Xəzər dənizi; kaz. Каспий теңізі, Kaspij tengyzy; turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km² (zmieniającą się wskutek wahań poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Dla porównania powierzchnia całkowita Polski to ok. 313 tys. km². Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od słodkowodnej części północnej do 10-12‰ w części środkowej i południowej i do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętej zatoce Kara-Bogaz-Goł. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie. W epoce antycznej i przez znaczną część średniowiecza powszechnie uważano, że Morze Kaspijskie stanowi zatokę wielkiego oceanu północnego (pogląd taki głosili m.in. Eratostenes, Strabon, Pomponiusz Mela, Izydor z Sewilli).

    Nizina Wschodnioeuropejska dostarcza znacznych ilości węgla kamiennego (Zagłębie Donieckie, Zagłębie Peczorskie), węgla brunatnego (Zagłębie Podmoskiewskie), ropy naftowej (Zagłębie Wołżańsko-Uralskie), gazu ziemnego i łupków bitumicznych oraz rud żelaza (Krzywy Róg, Zagłębie Kurskie), manganu, boksytów, soli kamiennej i potasowej, fosforytów.

    Newa (ros: Нева, Niewa) – rzeka w europejskiej części Rosji, długość 74 km; wypływa z jeziora Ładoga i uchodzi do Zatoki Fińskiej w Sankt Petersburgu.Regionalizacja fizycznogeograficzna Europy uwzględnia kilka specyficznych cech ukształtowania powierzchni tej części świata:

    Regionalizacja fizycznogeograficzna Niziny Wschodnioeuropejskiej[]

    Regionalizacja zgodna z Uniwersalną Klasyfikacją Dziesiętną Międzynarodowej Federacji Dokumentacji

  • 81 Podstrefa tundry i tundry lesistej
  • 811 Równina Timańsko-Kanińska
  • 812 Równina Północno-Wschodnia
  • 82 Podstrefa północnej tajgi
  • 821 Równina Peczorska
  • 822 Grzbiet Timański
  • 823 Równina Dźwińska
  • 824 Równina Oneska
  • 825 Uwały Północne
  • 83 Strefa lasów mieszanych i podstrefa południowej tajgi - Nizina Środkoworosyjska
  • 831 Wałdaj
  • 832 Kraina górnej Wołgi
  • 833 Grzęda Smoleńsko-Moskiewska
  • 84 Strefa lasów mieszanych i podstrefa południowej tajgi - Niż Wschodniobałtycko-Białoruski
  • 841 Pobrzeża Wschodniobałtyckie
  • 842 Pojezierza Wschodniobałtyckie
  • 843 Wysoczyzny Podlasko-Białoruskie
  • 844 Nizina Berezyńsko-Desniańska
  • 845 Polesie
  • 85 Strefa leśno-stepowa - Wyżyny Ukraińskie
  • 851 Wyżyna Wołyńsko-Podolska
  • 852 Wyżyna Naddnieprzańska
  • 853 Nizina Zadnieprzańska
  • 854 Wyżyna Środkoworosyjska
  • 855 Nizina Ocko-Dońska
  • 856 Wyżyna Nadwołżańska
  • 857 Nizina Zawołżańska
  • 86 Strefa stepowa
  • 861 Nizina Czarnomorska
  • 862 Wyżyna Nadazowska
  • 863 Wyżyna Doniecka
  • 864 Nizina Dolnego Donu
  • 865 Wzniesienia Nadwołżańskie
  • 866 Jergeni
  • 867 Nizina Nadkaspijska
  • 868 Wyżyny Zawołżańskie
  • Regionalizacja według atlasu polskiego wydawnictwa "Fogra"

    Wielka Encyklopedia Radziecka (ros. Большая советская энциклопедия) – jedna z największych encyklopedii światowych w języku rosyjskim, wydawana w ZSRR w trzech edycjach (1926–1947, 1950–1958, 1969–1978). Obecnie w internecie istnieją edycje online wszystkich trzech wydań.Karpaty (51-54) (węg. Kárpátok; rum. Carpaţi; ukr. i serb. Карпати; czes. i słow. Karpaty) – łańcuch górski w środkowej Europie (jeden z największych w tej części świata), ciągnący się łukiem przez terytoria Austrii, Czech, Polski, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Serbii i Rumunii. Najwyższy szczyt Gerlach ma wysokość 2655 m n.p.m.
  • 17.1 Nizina Dwińsko-Peczorska
  • 17.11 Nizina Dwińska
  • 17.12 Półwysep Kanin
  • 17.13 Wzgórza Timan
  • 17.14 Nizina Peczorska Północna (Nizina Arktyczna)
  • 17.15 Nizina Peczorska Południowa
  • 17.16 Uwały Północne
  • 17.2 Nizina Wschodniobałtycka
  • 17.21 Pobrzeża Wschodniobałtyckie
  • 17.22 Pojezierza Wschodniobałtyckie
  • 17.23 Nizina Ilmen
  • 17.24 Wysoczyzny Podlasko-Białoruskie
  • 17.3 Polesie
  • 17.31 Polesie Nadbużańskie
  • 17.32 Polesie Prypeckie
  • 17.4 Wyżyny Ukraińskie
  • 17.41 Wyżyna Wołyńska
  • 17.42 Wyżyna Podolska
  • 17.43 Wyżyna Naddnieprzańska
  • 17.5 Nizina Czarnomorska
  • 17.6 Krym
  • 17.61 Równina Północna
  • 17.62 Góry Krymskie
  • 17.63 Półwysep Kerczeński
  • 17.7 Nizina Naddnieprzańska
  • 17.71 Nizina Naddnieprzańska Północna
  • 17.72 Nizina Naddnieprzańska Południowa
  • 17.8 Wyżyny Środkowe
  • 17.81 Wałdaj
  • 17.82 Grzęda Smoleńsko-Moskiewska
  • 17.83 Wyżyna Środkoworosyjska
  • 17.84 Obniżenie Donieckie
  • 17.85 Wyżyna Doniecka
  • 17.86 Wyżyna Nadazowska
  • 17.9 Nizina Centralna
  • 17.91 Nizina Jarosławska
  • 17.92 Nizina Kazańska
  • 18.1 Nizina Ocko-Dońska
  • 18.2 Wyżyna Nadwołżańska
  • 18.3 Wyżyna Bogumilska
  • 18.31 Wyżyna Bogumilska Północna
  • 18.32 Wyżyna Bogumilska Południowa
  • 18.4 Niziny Południowo-Wschodnie
  • 18.41 Nizina Nadwołżańska
  • 18.42 Wzniesienia Dońsko-Manyckie
  • 18.43 Nizina Nadkaspijska
  • Bibliografia[]

  • Wielka Encyklopedia Radziecka - hasło Восточно-Европейская равнина
  • Borys Dobrynin Geografia fizyczna ZSRR, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1956
  • Teodor Naumienko (red.) Atlas świata, Służba Topograficzna Wojska Polskiego - Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1962
  • Bolesław Augustowski Wielkie regiony naturalne Europy w: Antoni Wrzosek (red.) Geografia powszechna - tom III. Europa (bez ZSRR), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
  • Mieczysław Hess, Bogumił Rychłowski Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich w: August Zierhoffer (red.) Geografia powszechna - tom IV. Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Azja. Afryka, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
  • Jerzy Kondracki W sprawie fizycznogeograficznego podziału Europy w klasyfikacji dziesiętnej, "Przegląd Geograficzny" tom XXXVII, z.3, 1965, str. 539-547
  • Jerzy Kondracki Podstawy regionalizacji fizycznogeograficznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969
  • Bogumił Rychłowski (red.), Roman Biesiada, Tadeusz Lenczowski, Lech Ratajski Słownik Geografii ZSRR, Państwowe Wydawnictwo "Wiedza Powszechna", Warszawa 1974
  • Teresa Zakrzewska, Grażyna Gadomska Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (część europejska). Mapa przeglądowa Europy. Skala 1:3 000 000, wydanie drugie, Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, Warszawa-Wrocław 1987
  • Jerzy Kondracki Fizycznogeograficzna regionalizacja Europy Wschodniej w układzie dziesiętnym, "Przegląd Geograficzny", tom LXVII, z. 3-4, 1995, str. 349-354
  • Fedir Zastawnyj, Witold Kusiński Ukraina. Przyroda - Ludność - Gospodarka, Wydawnictwo Akademickie "Dialog", Warszawa 2003, ISBN 83-88938-60-6
  • Przypisy

    1. Jedyna nazwa zalecana przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych ([1]), a także jako jedyna nazwa stosowana w Encyklopedii PWN [2]. Nazwę "Nizina Wschodnioeuropejska" podano także w Atlasie Rzeczypospolitej Polskiej opracowanym przez Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk i wydanym przez Głównego Geodetę Kraju w latach 1993-7-1997 na mapie Rzeźba i regiony naturalne (ark. 11.2 Polska w Europie), gdzie, jak podano w uwagach do mapy, jednostki fizycznogeograficzne podano za J. Kondrackim. Nazwa "Nizina Wschodnioeuropejska" jako jedyna stosowana jest także m.in. w:
      Encyklopedii PWN [3]
      Wielki atlas świata Demart, Warszawa 2003, s. 27, 49, 80-81, 84-85, 86, 90
      Wielki atlas świata EM, Warszawa 2006, s. 9, 82, 105
      Atlas geograficzny. Świat, Polska Nowa Era, Wrocław 2004, s. 5, 34-35, 95, 97, 100
      Atlas geograficzny. Liceum. Świat, Polska Demart, Warszawa 2005, s. 5, 7, 86-87, 88-89, 101, 110, 112, 122
      Powszechny atlas świata PPWK, Warszawa 1974, s. 6-7, 10-11, 66-67, 68, 78-79, 148, 155
      Atlas geograficzny (tzw. "licealny") PPWK, Warszawa 1981, s. 4-5, 8-9, 42-43, 48-49, 50, 56-57, 102
      Atlas geograficzny dla liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum Ortus, Piaseczno 2005, s. 9, 36-37, 45, 76, 82
      Gimnazjalny atlas geograficzny PPWK, Warszawa-Wrocław 2000, s. 25, 27, 38, 40, 42
      Szkolny atlas geograficzny Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1998, s. 33, 71, 125, 126
      Mały atlas świata Pascal, Bielsko-Biała 2003, s. 19, 54-55, 58, 149
      Wielki encyklopedyczny atlas świata. Biblioteka Gazety Wyborczej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, t. 1 Europa Zachodnia, s. 9, t. 6 Europa Wschodnia, Azja Północna, s. 30
      Wielka encyklopedia Geografii. Wielki atlas świata Oxford Educational, Poznań 2005, s. 11, 19, 54-55, 58
      Estonia, Litwa, Łotwa, Białoruś, Mołdawia, Rosja, Ukraina, Gruzja, Armenia, Azerbejdżan. Mapa przeglądowa Europy 1:3000000, PPWK, Warszawa-Wrocław 1992
    2. Nazwa obecnie wychodząca z użycia (nie jest zalecana przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych), spotykana głównie w dawniejszych publikacjach (m.in. E. Romer Atlas geograficzny z 1908; L. Ratajski, J. Szewczyk, P. Zwoliński Polskie nazewnictwo geograficzne świata z 1959; Atlas świata, Służba Topograficzna Wojska Polskiego - Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1962; J. Kondracki Podstawy regionalizacji fizycznogeograficznej z 1969) i nielicznych współczesnych
    Morze Barentsa (norw. Barentshavet), do 1853 Morze Murmańskie – marginalne morze w Oceanie Arktycznym, między Europą Północną, archipelagami Svalbard i Ziemią Franciszka Józefa oraz Wyspą Niedźwiedzią i Nową Ziemią. Na zachodzie łączy się z Morzem Norweskim. Powierzchnia morza 1424 tys. km², średnia głębokość 229 m, głębokość maksymalna 600 m. Objętość 316 tys. km³. Morze znajduje się na szelfie kontynentalnym. Południowo-zachodnia część morza nie zamarza w zimie ze względu na wpływ ciepłego prądu Północnoatlantyckiego. Południowo-wschodnia część morza znana jest jako Morze Peczorskie. Morze Barentsa ma duże znaczenie dla transportu i rybołówstwa – istnieją tutaj ważne porty – Murmańsk (Rosja) i Vardø (Norwegia). Przed II wojną światową, dostęp do Morza Barentsa miała również Finlandia: Petsamo było jedynym wolnym od lodu portem. Poważnym problemem jest radioaktywne zanieczyszczenie morza ze względu na działalność rosyjskiej floty jądrowej i norweskiego zakładu do przetwarzania odpadów radioaktywnych. Ostatnio część morskiego szelfu Morza Barentsa w kierunku Spitsbergenu stała się przedmiotem sporów terytorialnych Rosji i Norwegii (jak również innych państw), głównie z powodu występujących tu znacznych zasobów gazu ziemnego.Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dwina (ros. Северная Двина, Siewiernaja Dwina, "Dźwina Północna") – rzeka w północnej Rosji. Powstaje z połączenia Suchony i Jugu. Płynie po terenach nizinnych z licznymi rozlewiskami i odnogami. Uchodzi do Zatoki Dwińskiej Morza Białego, tworząc deltę o powierzchni 900 km².
    Wyżyna Podolska (ukr. Подільська височина - trb. Podilśka wysoczyna; mołd. Podişul Podoliei) - wyżyna leżąca pomiędzy środkowym biegiem Dniestru i Bohu, wchodząca w skład Wyżyny Wołyńsko-Podolskiej, obecnie na terenie państwa Ukraina.
    Zlewisko – obszar lądowy, z którego wszystkie wody powierzchniowe i podziemne spływają do jednego morza, oceanu bądź też innego zbiornika wodnego. Inaczej: zbiór dorzeczy.
    Platforma scytyjska – dawna wielka geologiczna jednostka strukturalna Europy, przylegająca od południa do platformy wschodnioeuropejskiej, rozciągając się od dolnego biegu Dunaju na wschód, pasem o szerokości 300 do 800 km.
    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.
    Nizina Czarnomorska – nizina nadmorska, leżąca na terenie Ukrainy, jak również częściowo na terenie Mołdawii i Rumunii. Jest częścią Niziny Wschodnioeuropejskiej.
    Wałdaj (Wzgórza Wałdaj, Wyżyna Wałdajska, ros. Валдай, także Валдайская возвышенность, Wałdajskaja wozwyszennost´) – wyżyna w Rosji, w północno-zachodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, mniej więcej w połowie drogi pomiędzy Moskwą a Petersburgiem.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.066 sek.