Niszczyciel eskortowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Niszczyciel eskortowy – klasa średniej wielkości okrętów eskortowych, budowanych w czasie II wojny światowej. Po wojnie w USA do 1975 klasyfikowano w ten sposób fregaty.

Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.Torpedowce typu 1939 – niemiecka seria dużych torpedowców z okresu II wojny światowej, składająca się z 15 okrętów, nazywana też nieoficjalnie typem Elbing.

Niszczyciele eskortowe przeznaczone były przede wszystkim do ochrony konwojów przed atakami okrętów podwodnych i lotnictwa, w mniejszym stopniu okrętów nawodnych, a także do działań w składzie większych zespołów floty (m.in. grup poszukujących okrętów podwodnych). Były to okręty słabsze i mniejsze od zwykłych niszczycieli, lecz tańsze i prostsze w budowie. Oprócz okrętów specjalnej budowy, jako niszczyciele eskortowe określa się niekiedy przebudowane i przystosowane do służby eskortowej niszczyciele starszych typów. Klasa niszczycieli eskortowych szczególnie rozwijana była w Wielkiej Brytanii i USA, które to państwa miały największe potrzeby w dziedzinie osłony konwojów, w mniejszym stopniu w Japonii i Włoszech.

Rakietowa bomba głębinowa – pocisk rakietowy, którego głowicę bojową stanowi bomba głębinowa, przeznaczony do zwalczania celów podwodnych. W ten sposób bomba głębinowa przenoszona jest przez napęd rakietowy i wpada do wody w pewnej odległości od okrętu, od kilkudziesięciu metrów do kilku kilometrów. Rakietowe bomby głębinowe wystrzeliwane są ze specjalnych wyrzutni, najczęściej sprzężonych po kilka-kilkanaście luf lub prowadnic.Okręt patrolowy (patrolowiec, kuter patrolowy, rzadziej dozorowiec pogranicza) to wojskowa jednostka pływająca, której podstawowym przeznaczeniem jest pełnienie służby patrolowej lub dozorowej na wyznaczonym akwenie. W czasie pokoju patrolowce służą zazwyczaj do ochrony granic morskich i strefy ekonomicznej państwa.
Brytyjski niszczyciel eskortowy HMS "Hursley" typu Hunt II
Amerykański niszczyciel eskortowy USS "Underhill" typu Buckley

Niszczyciele eskortowe specjalnej budowy[ | edytuj kod]

Od początku II wojny światowej budowano na świecie nowe okręty, specjalnie zaprojektowane jako niszczyciele eskortowe. Jako pierwsze, skonstruowano jeszcze przed wojną brytyjskie okręty czterech serii typu Hunt, w których nacisk położono na stosunkowo silne uniwersalne uzbrojenie artyleryjskie, mniejszy na przeciwpodwodne. Ich projekt wywodził się z rozwinięcia konstrukcji slupów (eskortowców). Okręty te, oprócz eskortowania konwojów, miały wypełniać też niektóre zadania niszczycieli. Zbudowano ich 86. Oficjalnie zaliczane do klasy niszczycieli, określane były jako niszczyciele eskortowe (ang. destroyer escort).

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Działko przeciwlotnicze - popularne określenie automatycznych armat przeciwlotniczych o kalibrze od 20 mm do 37 mm (sporadycznie 40 mm), służących do zwalczania śmigłowców i nisko lecących samolotów a także słabo opancerzonych celów naziemnych i nawodnych oraz do zwalczania piechoty przeciwnika.

Od 1942 długą serię zbliżonych do siebie niszczycieli eskortowych, optymalizowanych przede wszystkim do celów przeciwpodwodnych, budowano w USA (klasa DE - destroyer escort). Należały do typów, chronologicznie: Evarts, Buckley, Cannon, Edsall, Rudderow, John C. Butler - łącznie ukończono ich aż ponad 500 (w tym 154 najliczniejszego typu Buckley). Budowę niszczycieli eskortowych, typu Momi podjęto także w Japonii.

Wyrzutnia torpedowa — odporna na ciśnienie wody struktura wyposażona we wrota wylotowe z przodu oraz zamkowe zamknięcie wsadowe, służąca do wystrzeliwania torped lub innych aparatów pływających z okrętu, a dawniej także z lądu. Z uwagi na sposób wystrzeliwania torpedy, wyrzutnie mogą przybrać postać wyrzutni impulsowych, bądź występujących niezależnie od nich wyrzutni swobodnego wypływania (swim-out).Niszczyciele typu Annapolis – typ dwóch kanadyjskich niszczycieli, które weszły do służby w Royal Canadian Navy w latach 60. XX wieku. W 1982 roku oba okręty zostały zmodernizowane w ramach programu DELEX (DEstroyer Life EXtension, z ang. „przedłużanie żywotności niszczycieli”). Okręty otrzymały nowe nowe systemy radarowe, hydrolokatory, wyposażenie radiotelekomunikacyjne i elektroniczne oraz uzbrojenie.

Wszystkie specjalnie budowane niszczyciele eskortowe miały wyporność standardową 1000 - 1400 ton. Ich uzbrojenie artyleryjskie składało się z kilku dział uniwersalnych (brytyjskie: 4-6 dział kalibru 102 mm, amerykańskie: 3 x 76 mm lub 2 x 127 mm, japońskie: 3 x 127 mm) oraz działek przeciwlotniczych. Okręty te miały ponadto wyrzutnie i miotacze bomb głębinowych, część typów miała też 2-4 wyrzutni torpedowych. Szhttp://www.marina.difesa.it/storiacultura/storia/almanacco/Pagine/LMNO/orsa.aspxybkość jednostek brytyjskich i japońskich, napędzanych turbinami parowymi wynosiła 25-27 węzłów, jedynie amerykańskie posiadały napęd turbinowy lub dieslowski i osiągały 19-24 w.

Eskortowiec oceaniczny (ang. ocean escort) – była klasa okrętów Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, przeznaczonych do wykonywania zadań eskortowych na wodach oceanicznych.Slup (slup wojenny; ang. sloop-of-war) – klasa niewielkich okrętów, początkowo żaglowych, później o napędzie śrubowym, obecnie nieistniejąca. W okresie obu wojen światowych slupy stanowiły klasę okrętów eskortowych średniej wielkości. Nazwa tej klasy funkcjonowała głównie w krajach anglosaskich.

Tuż przed II wojną światową i podczas niej także Włosi zbudowali serię okrętów typów Orsa (Pegaso) i Ciclone o charakterystykach i przeznaczeniu odpowiadającym niszczycielom eskortowym i tak określanym przez część literatury. Bazowały na konstrukcji torpedowców i oficjalnie były klasyfikowane początkowo jako eskortowce (avviso scorta), następnie torpedowce, w końcu „torpedowce eskortowe” - torpediniera di scorta. Podobne okręty powstały także w ZSRR - typ Jastreb, klasyfikowany jako dozorowce (storożewoj korabl; pierwsza jednostka weszła do służby dopiero w 1945). Niektóre publikacje za niszczyciele eskortowe uważają niemieckie duże torpedowce typu 1939, o podobnych charakterystykach i zastosowaniu, lecz wyróżniające się silnym uzbrojeniem torpedowym (klasyfikowane były oficjalnie jako torpedowce floty).

Japonia (jap. 日本, trb. Nihon lub Nippon) – państwo wyspiarskie usytuowane na wąskim łańcuchu wysp na zachodnim Pacyfiku, u wschodnich wybrzeży Azji, o długości 3,3 tys. km. Archipelag rozciąga się niemal południkowo (Japończycy utrzymują, że ich kraj ma kształt „trzydniowego Księżyca”) pomiędzy 45°33′ a 20°25′ stopniem szerokości północnej, od Morza Ochockiego na północy do Morza Wschodniochińskiego i Tajwanu na południu. Stolica Tokio jest usytuowana prawie dokładnie na tej samej szerokości geograficznej co Ateny, Pekin, Teheran i Waszyngton.Marynarka Wojenna (MW) – jeden z czterech rodzajów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Wojsk Specjalnych. Marynarka Wojenna przeznaczona jest do obrony interesów państwa na polskich obszarach morskich, morskiej obrony wybrzeża oraz udziału w lądowej obronie wybrzeża we współdziałaniu z innymi rodzajami sił zbrojnych w ramach strategicznej operacji obronnej. Na podstawie umów międzynarodowych, Marynarka Wojenna zobowiązana jest do utrzymywania zdolności do realizacji zadań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa zarówno w obszarze Morza Bałtyckiego jak i poza nim. Podstawowym zadaniem Marynarki Wojennej jest obrona i utrzymanie morskich linii komunikacyjnych państwa podczas kryzysu i wojny oraz niedopuszczenie do blokady morskiej kraju. W czasie pokoju Marynarka Wojenna wspiera działania Straży Granicznej w obszarze morskich wód terytorialnych i wyłącznej strefy ekonomicznej. Trzon struktury Marynarki Wojennej tworzą flotylle okrętów, Brygada Lotnictwa Marynarki Wojennej, a także brzegowe jednostki wsparcia i zabezpieczenia działań oraz ośrodki szkolne.

Przebudowane niszczyciele eskortowe[ | edytuj kod]

Brytyjski niszczyciel eskortowy HMS "Achates", przebudowany z niszczyciela starszego typu A (pozostawiono jedynie dwa działa z czterech)

Przebudowa do celów eskortowych dotyczyła mniejszych niszczycieli, o wyporności 1000-1400 ton, starszych typów, jak amerykańskie typy flush-deck (Wickes i Clemson) i angielskie typy V/W z I wojny światowej i A-I z I połowy lat 30. (np. ORP "Garland"). Okręty te miały zdejmowaną część dział artylerii głównej i wyrzutni torpedowych, w zamian instalowano więcej miotaczy i zrzutni bomb głębinowych lub wyrzutni rakietowych bomb głębinowych przeciw okrętom podwodnym oraz małokalibrowych działek przeciwlotniczych, czasem dział przeciwlotniczych średniego kalibru. Okręty te zachowały prędkość 30-35 węzłów, z wyjątkiem części jednostek, w których likwidowano część kotłowni dla zwiększenia zapasu paliwa i zasięgu (brytyjski program LRE - long range escort) i które osiągały ok. 25 węzłów. Przebudowane brytyjskie i amerykańskie okręty tego rodzaju używane były przede wszystkim przez marynarkę brytyjską. Okręty takie są tradycyjnie także określane jako niszczyciele eskortowe w polskiej literaturze, lecz oficjalnie nie były w taki sposób zaklasyfikowane. Również marynarka japońska używała pewnej liczby starszych lub zdobycznych niszczycieli analogicznie przebudowanych do celów eskortowych, z osłabionym uzbrojeniem i zdemontowaną częścią kotłowni, lecz klasyfikowanych jako okręty patrolowe (Shokai Tei).

ORP Krakowiak – polski niszczyciel eskortowy z okresu II wojny światowej, brytyjskiego typu Hunt II, wydzierżawiony przez PMW od rządu Wielkiej Brytanii.Niszczyciele eskortowe typu Cannon – typ amerykańskich niszczycieli eskortowych z okresu II wojny światowej. Spośród zamówionych 116 jednostek ostatecznie do służby weszło 72 okręty. 66 niszczycieli było wykorzystywanych operacyjnie przez US Navy. Sześć okrętów zostało bezpośrednio po ukończeniu przekazanych flocie Wolnych Francuzów, osiem w latach 1944–1945 Brazylii, a dalsze jednostki po zakończeniu wojny marynarkom wojennym 10 państw w ramach programu pomocowego.


Podstrony: 1 [2] [3] [4]




Warto wiedzieć że... beta

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
Torpedowce typu Orsa, określane też jako typ Pegaso - typ włoskich okrętów eskortowych z okresu II wojny światowej, które weszły do służby w Regia Marina pod koniec lat 30. XX w. Klasyfikowane początkowo jako eskortowce (avviso scorta - dosł. awizo eskortowe), od 1938 jako torpedowce (torpediniera), a od 1943 jako torpedowce eskortowe (torpediniera di scorta), odpowiadały w rzeczywistości klasie niszczycieli eskortowych. Były powiększoną wersją torpedowców typu Spica, z ponad dwukrotnie zwiększonym zapasem paliwa i zasięgiem i większą ilością bomb głębinowych, ale z siłownią o mniejszej mocy i nieco słabszym uzbrojeniem artyleryjskim. Dwa okręty, które przetrwały wojnę, przeklasyfikowano po wojnie na fregaty.
Niszczyciele eskortowe typu Edsall – typ amerykańskich niszczycieli eskortowych z okresu II wojny światowej. Zbudowano łącznie 85 jednostek, które w czasie wojny pełniły służbę w US Navy. Cztery jednostki tego typu zostały po wojnie przekazane marynarkom wojennym innych państw.
Nowa Technika Wojskowa to ukazujący się od 1991 pierwszy w Polsce niezależny (od MON) miesięcznik o tematyce ogólnowojskowej, wydawany przez wydawnictwo Magnum-X. Początkowo od maja 1991 ukazywał się pod tytułem "Technika Wojskowa", od lipca 1992, w związku ze zmianą wydawcy, miesięcznik zmienił tytuł na obecny "Nowa Technika Wojskowa".
Okręt podwodny – wojskowa jednostka pływająca, konstrukcyjnie przystosowana do prowadzenia działań i operacji zarówno na powierzchni, jak i pod wodą; współcześnie jedna z głównych klas okrętów. Okręty podwodne zdolne są do samodzielnego zanurzenia i wynurzenia oraz kontrolowanego pływania pod wodą, a także do prowadzenia w tym środowisku walki oraz wykonywania zadań transportowych i rozpoznawczych.
Fregaty typu Knox – seria amerykańskich okrętów klasyfikowanych początkowo jako eskortowce oceaniczne, a następnie od czerwca 1975, po reformie klasyfikacji okrętów, jako fregaty. Zbudowano 46 okrętów, które pozostawały w służbie w US Navy w latach 1969-1994.
ORP Garland (H37) – brytyjski niszczyciel typu G z okresu międzywojennego i II wojny światowej, służący w latach 1940–1946 w polskiej Marynarce Wojennej. Po zakończeniu wojny, w latach 1949–1964, służył w marynarce holenderskiej jako Hr. Ms. „Marnix”.

Reklama