• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nikiszowiec



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Załęże (niem. Zalenze) – dawniej samodzielna gmina, od 1924 dzielnica Katowic, położona w północno-zachodniej części miasta, ciągnąca się wzdłuż ulicy Gliwickiej, od centrum Katowic, aż do granicy z Chorzowem. Zabudowania stanowią w przeważającej części kamienice i zaniedbane zabytkowe familoki. Jest to jedna z najstarszych dzielnic Katowic.Silesia City Center – jedno z największych centrów handlowo-usługowo-rozrywkowych w Polsce (piąte pod względem powierzchni handlowej) o łącznej powierzchni kilkuset tysięcy m², z czego 86 000 m² to powierzchnia handlowa, 100 000 m² mieszkalna (osiedle Dębowe Tarasy) i 60 000 m² – biurowa (Silesia Office Towers). Znajduje się w Katowicach przy ul. Chorzowskiej 107 (tereny byłej KWK „Gottwald”). Obiekt został otwarty 18 listopada 2005 roku. Inwestorem była węgierska firma TriGranit Development Corporation. Właścicielem części handlowej jest firma Immofinanz Group (stan na październik 2011).
    Zabudowa[ | edytuj kod]
    Nadwieszka – mostek przerzucony nad ulicą łączący bloki
    Podcienie w Nikiszowcu

    Zabytkowa zabudowa mieszkaniowa osiedla w Nikiszowcu powstała według projektu Georga i Emila Zillmannów. Budowa trwała kilka lat. Pierwszy blok mieszkalny oddano do użytku w 1911 roku, a ostatni, IX blok, wybudowano w 1919 roku.

    Wsparcie społeczne – pomoc dostępna jednostce w sytuacjach trudnych. Zachowania pomocne w zaspokajaniu potrzeb w trudnych sytuacjach oferowane przez osoby znaczące i grupy odniesienia danej osoby.I powstanie śląskie – wystąpienie zbrojne zorganizowane przez Polską Organizację Wojskową Górnego Śląska mające na celu przyłączenie Górnego Śląska do Polski. Rozpoczęło się w nocy z 16 na 17 sierpnia, i trwało do 24 sierpnia 1919. Powstańcami niezadowolonymi z terroru i represji niemieckich, dowodził Alfons Zgrzebniok. Powstanie objęło powiaty: katowicki, lubliniecki, pszczyński, rybnicki, tarnogórski oraz część raciborskiego. Zaangażowanie militarne od 14 lutego 1919 w wojnę z Rosją sowiecką na wschodzie Polski, uniemożliwiło rządowi poparcie dla tego powstania. Zakończyło się przegraną i ucieczką powstańców przed represjami na teren Polski. W 1920 wybuchło II powstanie śląskie.

    W osiedlu na powierzchni 200 000 m² wybudowano około 1000 mieszkań, ponadto park ludowy, który zajmował 44 000 m², budynek administracyjny, cechownię, łaźnię dla całej załogi kopalni „Giesche” z kotłownią, dom noclegowy z 504 łóżkami i duży kościół, następnie gospodę, placówkę policji, sklepy, pralnię i szkołę z mieszkaniami dla nauczycieli. Budynek mieszkalny składał się ze 165 mieszkań; razem z podwórzem i ulicą zajmował przeciętnie 1300 m². Typowe mieszkanie w Nikiszowcu składało się z 2 pokoi z kuchnią i miało powierzchnię około 63 m².

    Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) – narodowa instytucja kultury podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Misją NID jest tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa poprzez gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o zabytkach, wyznaczanie standardów ich ochrony i konserwacji oraz kształtowanie świadomości społecznej celem zachowania dziedzictwa kulturowego Polski dla przyszłych pokoleń. Instytut wydaje kwartalnik „Ochrona Zabytków”.Giszowiec (niem. Gieschewald) – dzielnica Katowic w południowo-wschodniej części miasta, położona pomiędzy lasami, odległa od centrum o około 6 km.

    W osiedlu Nikiszowiec poszczególne domy mieszkalne (trzykondygnacyjne o 12 mieszkaniach) łączone są w zamknięte pierścieniowo bloki. Każdy z tych trzykondygnacyjnych czteroboków został połączony z blokiem sąsiadującym nadwieszką (zadaszony mostek) przerzuconą nad ulicą. W podwórzach znajdowały się pomieszczenia gospodarcze: chlewiki, komórki i piec do wypieku chleba. Budynek administracyjny, cechownie i dom noclegowy ustawione zostały też w taki blok. Jednostką jest tu budynek z czerwonej cegły. Z tych bloków i wolno stojących obiektów publicznych, jak kościół, szkoła, szpital, uformowane jest w zaplanowanym z góry układzie całe osiedle. Taki układ umożliwił osiedlenie ponad 8 tys. ludzi na obszarze niecałych 8 ha.

    Grzeszny żywot Franciszka Buły – film polski w reżyserii Janusza Kidawy, zrealizowany w 1980, próbuje utrwalić w fabularnej fikcji obyczajowość polskiego Śląska.Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.

    Osiedle widziane z lotu ptaka przypomina kształtem widownię amfiteatralną ze sceną w samym centrum, którym jest plac Wyzwolenia. W skład całego kompleksu wchodzi 9 połączonych ze sobą ceglanych budynków oraz neobarokowy kościół św. Anny.

    Zabudowa z surowej czerwonej cegły stanowi architektoniczną całość. Celem uniknięcia monotonii Zillmannowie starali się nadać familokom indywidualny charakter i silnie zaakcentowali elementy konstrukcji architektonicznych, np. łuki nad otworami okiennymi i drzwiowymi. Budynki wyróżniają się wieloma detalami: wykuszami o różnej wysokości, głębokości i kształcie, a także portalami wejściowymi.

    Karniów (nazywano także Krnów; czes. Krnov, niem. Jägerndorf, łac. Carnovia) – miasto w powiecie Bruntal, w kraju morawsko-śląskim w Czechach, na Śląsku Opawskim, przy granicy z Polską, około 20 km od Głubczyc, nad rzeką Opawą, 26 tys. mieszkańców.Nagroda Literacka „Nike” – polska nagroda literacka za książkę roku przyznawana od 1997 przez fundację tejże nagrody; celem nagrody jest promocja polskiej literatury współczesnej, ze szczególnym uwzględnieniem powieści; wysokość nagrody wynosi 100 000 złotych.

    Zabytki[ | edytuj kod]

    Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • układ urbanistyczno-przestrzenny osiedla robotniczego Nikiszowiec z lat 1908–1918, nr rej.: A/1230/78 z 19.08.1979
  • zespół szybu „Pułaski” kopalni Wieczorek, ul. Szopienicka z lat 1903–1911, nr rej: A/1384/89 z 20.03.1989 w tym: nadszybie z wieżą wyciągową, sortownią, maszynownią, kuźnią, warsztatem mechanicznym, stolarnią, cechownią i łaźnią.
  • Od 2008 roku czynione były starania, aby Nikiszowiec uznano za pomnik historii. Władze miasta Katowic przeznaczyły na ten cel kwotę 30 000 zł. Sporządzana została szczegółowa dokumentacja osiedla górniczego i zgromadzone opinie konserwatorów zabytków. Dokładna analiza została skierowana do kancelarii prezydenta RP. Rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 14 stycznia 2011 osiedle zostało uznane za Pomnik historii.

    Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.Joanna Tofilska (ur. 29 czerwca 1979 w Katowicach) – polski historyk i muzealnik, od 2003 pracownik Działu Historii Muzeum Historii Katowic (od 2011 kierownik tego działu). Specjalizuje się głównie w historii Górnego Śląska, a w szczególności Katowic; autorka i współautorka publikacji o tym mieście.

    Sport i rekreacja[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Naprzód Janów.
    Lodowisko Jantor, z którego korzysta klub sportowy Naprzód Janów

    Najstarszą organizacją sportową w Nikiszowcu było Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. W 1920 utworzono klub piłkarski pod nazwą Klub Sportowy „Nikisz 20”. Nazwę tego klubu zmieniono w 1938 na Klub Sportowy „Pułaski”. W 1923 miłośnicy palanta założyli Klub Sportowy „Nikiszowiec 23”.

    Anton Uthemann (ur. 12 kwietnia 1862 w Monschau, zm. 9 lipca 1935 w Bad Lauterberg im Harz) − górnik z wykształcenia, niemiecki tajny radca górniczy, generalny dyrektor koncernu Georg von Giesches Erben, jeden z budowniczych Giszowca i Nikiszowca (obecnie dzielnice Katowic).Cegła – materiał budowlany w kształcie prostopadłościanu (także klina, wycinka pierścienia kołowego lub kształtki) uformowany z gliny, wapna, piasku, cementu (bloczki betonowe) lub innych surowców mineralnych, który wytrzymałość mechaniczną i odporność na wpływy atmosferyczne uzyskuje poprzez proces suszenia, wypalania lub naparzania parą wodną. Cegły służą m.in. do wznoszenia ścian, murów, filarów, słupów, a także fundamentów i ścian fundamentowych. Cegły mogą też być wypełnieniem stropów (strop Kleina).

    W 1923 roku Jan Skupina założył Towarzystwo Pływackie „Giszowiec-Nikiszowiec 23”. Nieistniejący już dziś staw Małgorzata był bazą tego klubu pływackiego. Dzięki zawodniczce Rozalii Kajzer-Piesiur Towarzystwo Pływackie było jednym z najsilniejszych klubów w Polsce. Rozalia Kajzer-Piesiur była wielokrotną mistrzynią i rekordzistką Polski na różnych dystansach i uczestniczką igrzysk w Amsterdamie w 1928 roku.

    Angelus – polska komedia z 2001 roku w reżyserii Lecha Majewskiego. Film kręcono w Hucie Kościuszko (Chorzów), Murckach, Nikiszowcu, Rydułtowach i na stacji kolejowej w Bytomiu Bobrku. Okres zdjęciowy trwał od 23 sierpnia do 19 września 2000 roku. W tej komedii dialogi prowadzone są prawie w całości po śląsku.II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.

    Od 1931 do wybuchu II wojny światowej w Nikiszowcu znajdowała się siedziba Klubu Cyklistów „Rekord” Janów.

    Po II wojnie światowej przedstawiciele przedwojennego Klubu Sportowego „Pułaski” stworzyli nowy o nazwie Robotniczy Klub Sportowy „Naprzód” Janów, uprawiający tylko piłkę nożną. W 1948 roku przy kopalni Wieczorek powstał Górniczy Związkowy Klub Sportowy „Janów”. Pod koniec 1948 RKS „Naprzód” Janów i nowo utworzony GZKS „Janów” połączono po wspólną nazwą Górniczy Związkowy Klub Sportowy „Naprzód” Janów. W 1949 do GZKS „Naprzód” Janów połączył się z „Siłą” Giszowiec i „Katowiczanką” i od tej pory nosił nazwę „Górnik” Janów. W 1957 dokonano zmiany statutu i odtąd organizacja nosiła nową nazwę Górniczy Klub Sportowy „Naprzód Janów” przy kopalni Wieczorek. W 1963 wybudowano dla Naprzodu Janów halę sportową z lodowiskiem. Klub ten w 1997 ogłosił upadłość, dopiero w sezonie 2002/2003 wznowił grę. W lutym 2004 roku zarząd podjął decyzję o reaktywacji klubu. Od sezonu 2006/2007 roku ponownie gra w ekstralidze.

    Maciej Pieprzyca (ur. 5 maja 1964 w Katowicach) – polski reżyser filmowo-telewizyjny, scenarzysta, dziennikarz dokumentalny. Lata dzieciństwa i młodości spędził w Tychach.Volkslista (niem. Deutsche Volksliste DVL) – niemiecka lista narodowościowa wprowadzona 2 września 1940 na podstawie reskryptu Heinricha Himmlera. Na terenach Rzeczypospolitej Polskiej anektowanych przez III Rzeszę w czasie II wojny światowej, volkslistę wprowadzono zarządzeniem z 4 marca 1941.

    Ośrodek Bolina[ | edytuj kod]

    Ośrodek wypoczynkowy Bolina

    Od 30 czerwca 2007 mieszkańcy Nikiszowca i sąsiedniego Giszowca mogą wypoczywać w wyremontowanym ośrodku wypoczynkowym Bolina. Dla miłośników czynnego wypoczynku przygotowano tam boisko do gry w koszykówkę, siatkówkę i dwa stoły do ping-ponga. Można tam też zagrać w szachy lub przygotować przysmaki z grilla.

    Janusz Kidawa (ur. 9 marca 1931 w Strumieniu koło Cieszyna, zm. 4 września 2010 w Katowicach) – polski reżyser filmowy.Big Cyc – polski zespół rockowy, którego piosenki mają charakter publicystyczno-kabaretowy, kilkakrotnie stał się obiektem medialnych dyskusji.

    Szlaki turystyczne[ | edytuj kod]

    Szlak architektury icon.svg Szlak Zabytków Techniki – trasa: Częstochowa – Giszowiec – Żywiec

    Transport[ | edytuj kod]

    25 maja 1909 spółka przemysłowa Georg von Giesches Erben uzyskała koncesję na prowadzenie prywatnego ruchu kolei wąskotorowej. Nie wiadomo dokładnie kiedy Balkan zaczął wozić bezpłatnie pasażerów wiadomo tylko, że 6 stycznia 1914 Dyrekcja Okręgowa Kolei zezwoliła na prowadzenie ruchu osobowego pomiędzy szybem Carmer (Pułaski) a Giszowcem. Następnie sieć rozbudowano i ubiegano się o zgodę na darmowy przewóz rodzin pracowników. Dodatkowo w latach 20. XX wieku Nikiszowiec został połączony z Katowicami linią autobusową. W latach 60. XX wieku podjęto starania w sprawie likwidacji Balkana, jednak ostatecznie doszło do zamknięcia linii osobowej 31 grudnia 1977 roku.

    Janów (Janów Śląski, niem. Janow) − dawniej samodzielna gmina Janów, od 1951 część Katowic, obecnie wraz z osiedlem Nikiszowiec tworzy dzielnicę Janów-Nikiszowiec.Jeniec wojenny – zatrzymana osoba, zdefiniowana w artykule 4 i 5 Konwencji Genewskiej o traktowaniu jeńców wojennych przyjętej 12 sierpnia 1949 jako ta, która angażowała się w działania bojowe pod rozkazami swojego rządu i została zatrzymana przez siły zbrojne strony przeciwnej. Osoba taka nazywana jest kombatantem posiadającym immunitet wynikający z międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Janów-Nikiszowiec – dzielnica Katowic, stanowi obszar o kluczowym znaczeniu dla rozwoju miasta, do którego włączona została w roku 1960. Cechuje się unikatową zabytkową zabudową mieszkaniową. Jest to pierwsze powstałe na wiejskich terenach osiedle górnicze o typowo miejskiej zabudowie. Do dziś na terenie dzielnicy działa kopalnia węgla kamiennego „Wieczorek”. W domu kultury przy kopalni przez 54 lata miała swoją siedzibę Grupa Janowska, z której wywodzą się m.in. Teofil Ociepka, Ewald Gawlik i Erwin Sówka. Dzielnica o zróżnicowanej strukturze funkcjonalnej ma powierzchnię 8,65 km² i liczy 11 496 mieszkańców.
    Województwo śląskie – jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski o powierzchni 12 333,09 km², położona na obszarze Niziny Śląskiej, Wyżyny Śląsko-Krakowskiej, Kotliny Oświęcimskiej, Pogórza Zachodniobeskidzkiego, Beskidów Zachodnich. Obejmuje wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie, Zagłębie Krakowskie, Żywiecczyznę i Częstochowę. Zamieszkuje je 4,62 mln osób. Jest województwem o najwyższym stopniu urbanizacji i gęstości zaludnienia. Siedzibą władz województwa są Katowice.
    Nadszybie – jest budowlą, a w najprostszym przypadku pomostem obok lub nad szybem, może być częścią wieży szybowej, wraz z urządzeniami (zbiorniki, wagi, przenośniki, urządzenia zasilające); na nadszybiu odbiera się urobek wydobywany z szybu, odbywa się stamtąd również transport sprzętu i ludzi. Najczęściej nadszybie jest odrębną budowlą, zawsze ściśle powiązaną z szybem i wieżą szybową.
    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    Portal – architektoniczne, ozdobne obramienie drzwi wejściowych w kościołach, pałacach, ratuszach, bogatszych kamienicach, czasami także drzwi wewnętrznych.
    Kolej wąskotorowa – kolej o prześwicie mniejszym niż określany jako normalny, czyli 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce – są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.
    Powstania śląskie – trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, jakie miały miejsce w latach 1919-1921 między ludnością polską i niemiecką. Odbyły się one w okresie formowania się Państwa Polskiego po zakończeniu I wojny światowej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.06 sek.