• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Niewolnictwo w Stanach Zjednoczonych



    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5]
    Przeczytaj także...
    Terytorium zorganizowane – terytorium objęte przez Kongres Stanów Zjednoczonych ustawą Organic Act formalizującą terytorialny system rządów. Terytoria te dzielą się na terytoria inkorporowane i terytoria nieinkorporowane.Proklamacja Emancypacji (ang. Emancipation Proclamation) to akt prawny wydany 22 września 1862 roku przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Abrahama Lincolna znoszący niewolnictwo na obszarach Skonfederowanych Stanów Ameryki.
    Wojna secesyjna i XIII poprawka do konstytucji[ | edytuj kod]
     Osobny artykuł: Wojna secesyjna.

    Możliwość zniesienia niewolnictwa zarysowała się po secesji Południa i rozpoczęciu wojny w 1861. Południe zdecydowało się na wojnę dla ochrony południowych instytucji, z których jedną z ważniejszych było niewolnictwo.

    John Caldwell Calhoun (ur. 18 marca 1782, zm. 30 marca 1850) – polityk amerykański, działacz Partii Demokratyczno-Republikańskiej, 7. wiceprezydent Stanów Zjednoczonych.14. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych. Wprowadzała prawa gwarantowane i korzyści jakie wynikają z obywatelstwa. Poprawka weszła w życie 9 lipca 1868 roku.

    Gdy pod koniec maja 1861 r. napłynęli do Fortecy Monroe na wybrzeżu Wirginii pierwsi czarni uciekinierzy, jej komendant, gen. Benjamin Franklin Butler, pomysłowo postanowił uznać ich za kontrabandę wojenną co oznaczało odmowę wydania ich właścicielom. Pod wpływem podjętej przez Butlera akcji Kongres na początku sierpnia 1861 r. uchwalił ustawę o konfiskacie dóbr osób, które przyłączyły się do rebelii ograniczając obowiązujące od 1850 r. prawo o zbiegostwie, nakładające na władze federalne obowiązek współdziałania z właścicielami niewolników w razie ucieczki tych ostatnich. Zakaz zwrotu powtórzono 13 marca 1862. Zbiegowie traktowani byli jako skonfiskowani, poza tym ich status pozostawał otwarty

    Abraham Lincoln (ur. 12 lutego 1809 w hrabstwie Hardin, Kentucky, zm. 15 kwietnia 1865 w Waszyngtonie) – szesnasty prezydent Stanów Zjednoczonych.George Whitefield, znany również jako George Whitfield (ur. 16 grudnia 1714 w Gloucester, Anglia, zm. 30 września 1770 w Newburyport, Massachusetts) – anglikański duchowny, kaznodzieja, jeden z założycieli Metodyzmu oraz prekursor ruchu ewangelicznego.

    Dowodzący wojskami Unii w zachodnich stanach gen. John Frémont proklamował 30 sierpnia 1861 r. zniesienie niewolnictwa na obszarze Missouri. Prezydent Abraham Lincoln polecił wkrótce Frémontowi odwołanie tej decyzji, a po jego opozycji sam ją anulował. 3 kwietnia 1862 r. inny dowódca, gen. David Hunter, ogłosił decyzję o uwolnieniu niewolników znajdujących się w obozach Unii. 9 maja wydał zaś proklamację emancypacji w stosunku do niewolników z Georgii, Florydy i Karoliny Południowej. Również tę proklamację odwołał prezydent.

    Filadelfia (ang. Philadelphia wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.Ohio – rzeka w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Długość 1579 km, powierzchnia dorzecza 528 tys. km².

    16 kwietnia 1862 r. Lincoln podpisał ustawę znoszącą niewolnictwo istniejące w szczątkowej formie w Dystrykcie Kolumbii za odszkodowaniem w wysokości 300 dolarów od wyzwolonego. Wyzwolono ogółem 3104 osób. 10 maja Kongres zatwierdził plan dobrowolnej emancypacji z odszkodowaniem. Fundusze na rekompensatę za utraconych niewolników miał dostarczyć rząd federalny w formie oprocentowanych obligacji. Funduszami tymi dysponowałyby władze stanowe. One też w porozumieniu z właścicielami miałyby się zająć wcieleniem w życie tej stopniowej emancypacji. Jej zaś całkowite przeprowadzenie mogłoby się, zdaniem Lincolna, przeciągnąć nawet do 1900 r. Wyzwoleńcy mieli przenieść się do krajów Ameryki Środkowej. Opinie na temat planu były rozbieżne, dobrowolność operacji stawiała pod znakiem zapytania jej efektywność, Radykalni Republikanie domagali się zdecydowanych kroków, zmierzających do rychłej likwidacji niewolnictwa jako niezbędnego warunku wygrania wojny. Sekretarz skarbu, Salmon P. Chase, podkreślał, że szaleństwem byłoby myśleć o wygraniu wojny przy równoczesnym utrzymaniu niewolnictwa.

    Thomas Jefferson (ur. 13 kwietnia 1743 w Shadwell w stanie Wirginia, zm. 4 lipca 1826 w Charlottesville) – amerykański prawnik, działacz niepodległościowy, archeolog, architekt, trzeci prezydent USA (1801–1809), założyciel stanowego University of Virginia. Pochodził z zamożnej rodziny o wysokim statusie społecznym.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    19 czerwca zakazano wprowadzania niewolnictwa w terytoriach.

    17 lipca 1862 uchwalono drugą ustawę o konfiskacie (Second Confiscation Act) – niewolnicy, którzy wstąpią do wojsk Unii oraz będący własnością rebeliantów, gdy staną się jeńcami wojennymi (captives of war), otrzymują wolność na zawsze. 22 września 1862 Lincoln na wieść o powstrzymaniu ofensywy konfederackiej pod Antietam ogłosił opracowywaną od lipca proklamację emancypacyjną (obowiązującą od 1 stycznia 1863), oznaczała ona przyznanie wolności niewolnikom na obszarze podległym Konfederatom. Proklamację tę Lincoln wydał jako głównodowodzący armią i flotą, dlatego kwestionowano jej ważność. Ogłoszony w 1863 Kodeks Liebera w art. 42 i 43 powołując się na poglądy Ulpiana potępiał niewolnictwo, jednak nie oznaczało to jego zakazu w kilku stanach Północy, które wciąż uznawały je za zgodną z prawem. Dopiero uchwalona w 1865 XIII poprawka do konstytucji stwierdzała, że „niewolnictwo (…) nie będzie istniało w obrębie Stanów Zjednoczonych ani żadnym miejscu podległym ich jurysdykcji.” XIV poprawka (1868) zabraniała wypłaty odszkodowań za utratę lub oswobodzenie niewolników, XV poprawka (1870) zakazała pozbawiać lub ograniczać prawa wyborczych obywateli Stanów Zjednoczonych ze względu na rasę, kolor skóry lub poprzedni stan niewolnictwa.

    Ewangelikalizm, chrześcijaństwo ewangelikalne, pot. chrześcijaństwo ewangeliczne – jest nurtem pobożnościowym w protestantyzmie, opartym na specyficznej duchowości. W większości protestantyzm ewangelikalny jest nurtem konserwatywnym i sprzeciwia się tendencjom liberalnego chrześcijaństwa, które zaznaczają się w głównym nurcie protestantyzmu. Powstał na gruncie purytanizmu, ortodoksji protestanckiej i pietyzmu. Niektóre jego elementy pobożnościowe w 2. połowie XX wieku przyjęły się także poza protestantyzmem.Sprawa Dreda Scotta – wydarzenie polityczne w historii Stanów Zjednoczonych, rozpoczęte w 1846 roku i zakończone wyrokiem Sądu Najwyższego jedenaście lat później.

    Zniesienie niewolnictwa, mimo iż było momentem przełomowym w historii Stanów Zjednoczonych, nie rozwiązało problemu ludności czarnej w Ameryce. Rasizm i wprowadzenie segregacji rasowej ciążyło na stosunkach wewnętrznych przez następne sto lat.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Art.4.2.3 formułował to unikając użycia słowa „niewolnik”: Kto będąc na podstawie ustawodawstwa jednego stanu obowiązany do służby lub pracy zbiegnie do innego stanu, nie może być z mocy obowiązujących tam ustaw lub innych przepisów zwolniony od tej służby lub pracy, lecz powinien być na żądanie wydany tej osobie, która ma prawo do jego służby lub pracy. W 1793 uchwalono pierwszą ustawę o ściganiu zbiegów.
    2. Art.1.9.1 : Do roku 1808 Kongres nie zabroni imigracji lub przywozu osób, które jakikolwiek z istniejących obecnie stanów uzna za stosowne dopuścić; przywóz może być jednak obłożony podatkiem lub cłem w granicach do 10 dolarów od osoby.
    3. An Act to Prohibit the Carrying on the Slave Trade from the United States to any Foreign Place or Country. 5 sierpnia 1797 r. John Brown z Rhode Island (nie należy go mylić z późniejszym abolicjonistą tego nazwiska) został pierwszym Amerykaninem osądzonym za zlekceważenie ustawy, utracił swój statek Hope służący do handlu ludźmi. John Brown (1736-1803).
    4. An Act in Addition to the Act Intituled „An Act to Prohibit the Carrying on the Slave Trade from the United States to any Foreign Place or Country.”.
    5. Act to prohibit the importation of slaves. Z tej okazji w orędziu do Kongresu z 2 grudnia 1806 prezydent Thomas Jefferson nazwał ten handel gwałceniem praw człowieka (violations of human rights). Wcześniej w projekcie Deklaracji Niepodległości (1776) planował napiętnowanie procederu jako okrutnej wojny przeciw ludzkiej naturze (cruel war against human nature itself) co odrzuciła reszta delegatów (The Deleted Passage of the Declaration of Independence).
    6. Act of March 3, 1819, Relative to the Slave Trade.
    7. Act 1820. Ustawa długo pozostawała martwą literą, dopiero w końcu 1861 r. kapitan Nathaniel Gordon za przewóz z Afryki kilkuset niewolników, w większości dzieci, został w Nowym Jorku skazany i w początkach 1862 r. stracony na jej podstawie (Execution in Five Points: Piracy, slave trade and the Tombs). Prezydent Abraham Lincoln odrzucił prośby o ułaskawienie z uzasadniając to: można ułaskawić sprawcę niemal najgorszej zbrodni, jaką umysł człowieka może sobie wyobrazić lub ręka ludzka wykonać; lecz nikomu, kto dla marnego zysku i pobudzony tylko przez chciwość może obrabować Afrykę z jej dzieci, aby sprzedać je w nieskończoną niewolę, nigdy nie wybaczę. (The Limits of Lincoln’s Mercy).
    8. Anglo-amerykański Traktat Webstera-Ashburtona z 1842 r. ustalał współdziałanie stron w zwalczaniu takiego handlu.
    9. 1836 – 1844 Gag Rule.
    10. Prigg versus Pennsylvania.
    11. James K. Polk, Fourth Annual Message, December 5, 1848.
    12. Fugitive Slave Act 1850. Za współdziałanie ze zbiegiem groziło do 6 miesięcy więzienia i 1000 dolarów grzywny, niezależnie od odszkodowania płaconego właścicielowi w wysokości 1000 dolarów za każdego niewolnika, któremu ułatwiono ucieczkę. Do uznania Murzyna za zbiegłego niewolnika wystarczało oświadczenie poszukującego go właściciela lub jego pełnomocnika, oświadczenie samego schwytanego było bez znaczenia. Sprawy te rozpatrywał w przyśpieszonym trybie federalny komisarz (commissioner), w razie odmowy uznania pretensji właściciela należna komisarzowi opłata wynosiła 5 dolarów, natomiast w przypadku jej uznania 10 dolarów co stymulowało do przychylnego załatwiania roszczeń. Równocześnie naruszało to Konstytucję, 7 Poprawka nakazuje by sprawy cywilne o wartości sporu powyżej 20 dolarów były rozpatrywane przez sąd przysięgłych.
    13. W Nowym Jorku, Chicago i Bostonie po jej uchwaleniu odbyły się wiece protestacyjne. Rada Miejska w Chicago uchwaliła oświadczenie, że nowe prawo powinno być ignorowane zarówno przez obywateli, jak przez policję oraz inne organy miasta, a kongresmenów Północy, którzy głosowali za ustawą, nazwano Judaszami. Zdarzały się takie przypadki, jak odbicie schwytanych zbiegów z rąk ich właścicieli przez tłum w Bostonie albo oswobodzenie, przez białych i Murzynów, schwytanego niewolnika Johna Price’a we wrześniu 1858 r. w Oberlin, w Ohio. Oswobodzicielom wytoczono proces na podstawie ustawy z 1850, jeden biały i jeden Murzyn zostali skazani na karę więzienia i grzywny. (Leon Korusiewicz Przyczyny wojny secesyjnej 1967 s. 130 i 176).
    14. Szlaki „kolei podziemnej”. Jednym z tych opiekunów Frederick Douglass, były niewolnik.
    15. I Will Not Be a Velvet-Mouthed Preacher!, Desiring God, 3 lutego 2009 [dostęp 2020-02-21] (ang.).
    16. Mateusz Maleszka. Biblijna argumentacja w dyskusji o separacji rasowej i niewolnictwie czarnych w USA w drugiej połowie XIX wieku. „Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym”. 27/4, s. 66–70, 2013. ISSN 1643-8191. 
    17. Michael Corbett and Julia Corbett Hemeyer: Politics and Religion in the United States. Routledge, 1999, s. 95.
    18. Mason I. Lowance: A House Divided: The Antebellum Slavery Debates in America, 1776-1865. Princeton University Press, 2003, s. 60. ISBN 0-691-00227-4.
    19. Mateusz Maleszka. Biblijna argumentacja w dyskusji o separacji rasowej i niewolnictwie czarnych w USA w drugiej połowie XIX wieku. „Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym”. 27/4, s. 70–71, 2013. ISSN 1643-8191. 
    20. Charles A. Beard: History of the United States. New York: The Macmillan Company, 1921, s. 316.
    21. Africans in America/Part 4/Mudsill Theory, www.pbs.org [dostęp 2020-02-21].
    22. Africans in America/Part 4/Fitzhugh, www.pbs.org [dostęp 2020-02-21].
    23. Thomas E Schott: Alexander H. Stephens of Georgia: A Biography. Los Angeles: LSU Press, 1996, s. 334. ISBN 978-0807121061.
    24. The First Confiscation Act z 6 sierpnia 1861, Law Enacting an Additional Article of War z 13 marca 1862, Krzysztof Michałek, Na drodze ku potędze, Warszawa 1991, s. 43. Konstytucja w 5 Poprawce zabrania konfiskat, a w art.3.3 w ramach kary za zdradę dozwala jedynie na sekwestr mienia skazanego na okres jego życia. Wykorzystano zatem uprawnienie Kongresu z art. 1.8.11 do wydawania przepisów o prawie do łupu na lądzie i wodach.
    25. Tamże, s. 44. Fort Pulaski National Monument: General David Hunter, General David Hunter (July 21, 1802 – February 2, 1886).
    26. The Road to Emancipation.
    27. Leon Korusewicz, Wojna secesyjna 1860 – 1865, Warszawa 1985, s. 188–190.
    28. Chronologia emancypacji (ang.).
    29. Około 180 tys. wyzwolonych wstąpiło do US Army, pierwszym czarnym oddziałem był 54 Ochotniczy Pułk Piechoty Massachusetts, po początkowej dyskryminacji Kongres 15 czerwca 1864 zrównał żołd białych i czarnych żołnierzy (Law Equalizing the Pay of Black Soldiers).
    30. Ustawa o ściganiu zbiegów z 1850 r. mająca nadal zastosowanie do tych kilku stanów została odwołana 28 czerwca 1864 (June 28, 1864. An Act to repeal the Fugitive Slave Act).

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Bartnicki Andrzej, Michałek Krzysztof, Rusinowa Izabella, Encyklopedia historii Stanów Zjednoczonych Ameryki. Dzieje polityczne (od Deklaracji Niepodległości do współczesności), Warszawa 1992.
  • Beard Charles A., Beard Mary R., Rozwój cywilizacji amerykańskiej, t. 1, Warszawa 1961.
  • Berlin Ira, Pokolenia w niewoli. Historia niewolnictwa w Ameryce Północnej, wyd. PIW 2010.
  • Brodzki Stanisław, Czarny problem USA, s. 215, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1968.
  • Dzwonkowski Włodzimierz, Stany Zjednoczone w XIX wieku, Łódź 1948.
  • Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki, pod red. Andrzeja Bartnickiego, Donalda T. Critchlowa, t. 3 1848 – 1917, pod red. Waltera Nuganta, Haliny Parafianowicz, Warszawa 1995.
  • Katz Henryk, Z dziejów ludu murzyńskiego w USA, Wiedza Powszechna 1952.
  • Konstytucja Stanów Zjednoczonych, [w:] Paweł Zaremba, Historia Stanów Zjednoczonych, Warszawa 1992.
  • Korusiewicz Leon, Przyczyny wojny secesyjnej w Ameryce, wyd. PWN 1967/1983
  • Laboulay Edward, Historya Stanów Zjednoczonych. [tomy: 1-4], Wydawnictwo Michała Glucksberga 1876-1878.
  • Osiatyński Wiktor, Ewolucja amerykańskiej myśli społecznej i politycznej, Warszawa 1983.
  • Osiatyński Wiktor, Korzenie „Korzeni”. Dzieje Murzynów w Stanach Zjednoczonych, Warszawa 1981.
  • Pastusiak Longin, Prezydenci. Stany Zjednoczone od Jerzego Waszyngtona do Ronalda Reagana, cz. 1, Warszawa 1987.
  • Rozbicki Michał J., Narodziny narodu. Historia Stanów Zjednoczonych do 1861 roku, Warszawa 1991.
  • Rusinowa Izabella, Tom czy Sam. Z dziejów Murzynów w Ameryce Północnej, Warszawa 1983.
  • Sterling Dorothy, Wolni na zawsze, Warszawa 1966.
  • Szyszkowski Wacław, Walka o prawa obywatelskie ludności murzyńskiej w Stanach Zjednoczonych, Toruń, TNT 1966.
  • Alexander Hamilton Stephens (ur. 11 lutego 1812 w Crawfordville, Georgia, zm. 4 marca 1883 w Atlancie) – polityk amerykański, który pełnił wiele funkcji. Chronologicznie:Ryż (Oryza L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych obejmujący 25 gatunków. Występuje w strefie klimatów gorących i ciepłych na całym świecie. Ryż spożywczy, będący podstawą wyżywienia 1/3 ludności świata , jest produktem otrzymywanym z ziarna ryżu siewnego.


    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Konstytucja Skonfederowanych Stanów Ameryki – najwyższy akt prawny, który obowiązywał w Skonfederowanych Stanach Ameryki (CSA).
    Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym – periodyk ukazujący się od 2001 roku w Toruniu. Redaktorem naczelnym jest Krzysztof Mikulski. W latach 2001-2010 pismo było półrocznikiem, od 2011 jest kwartalnikiem. Czasopismo jest kontynuacją ukazujących się nieregularnie "Acta Universitatis Nicolai Copernici. Seria: Historia". W piśmie publikowane są artykuły z historii Polski i powszechnej.
    Wirginia (ang. Virginia) – stan w Stanach Zjednoczonych na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Prawie dwie trzecie Wirginii jest zalesione, a branże związane z lasami zapewniają 17 mld dolarów rocznego przychodu dla gospodarki Wirginii (2% PKB), oraz ponad 100 tys. miejsc pracy.
    Konfiskata – przymusowe wywłaszczenie na rzecz państwa całości lub części majątku osoby fizycznej, bez prawa do odszkodowania.
    Waszyngton, D.C., formalnie Dystrykt Kolumbii (ang. Washington, D.C. /ˈwɒʃɪŋtən ˌdiːˈsiː/, District of Columbia), potocznie nazywany Waszyngtonem lub D.C. – założona 16 lipca 1790 stolica Stanów Zjednoczonych.
    Krzysztof Michałek (ur. 31 sierpnia 1955, zm. 23 listopada 2009 w Kręgach Nowych) – amerykanista, pracownik Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego, profesor i wykładowca Akademii Humanistycznej w Pułtusku. Historyk dziejów najnowszych, znawca historii Stanów Zjednoczonych, komentator wydarzeń, autor licznych publikacji.
    Pirat – osoba, która napada w celu rabunkowym używając statku lub łodzi. Piraci atakują zwykle inne statki, ale mogą również napadać cele nabrzeżne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.056 sek.