• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Niepodległe Państwo Chorwackie

    Przeczytaj także...
    Josip Broz Tito (serb. Јосип Броз Тито; ur. 7 maja 1892 w Kumrovcu, Austro-Węgry – 25 maja według oficjalnego aktu urodzenia, zm. 4 maja 1980 w Lublanie) – przywódca Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii od 1945 aż do swojej śmierci. Podczas II wojny światowej Tito zorganizował antyfaszystowski - ruch oporu znany jako Partyzanci Jugosławii. Później był założycielskim członkiem Kominformu, ale opierając się radzieckim wpływom stał się jednym z założycieli i promotorów Ruchu Państw Niezaangażowanych. Zmarł 4 maja 1980 roku w Lublanie, pochowany został w Belgradzie.Serbowie (Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Chorwacji, Bośni, Słowenii, Macedonii, Czarnogórze i Stanach Zjednoczonych. Jest ich ogółem około 13 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są prawosławnymi.
    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    Niepodległe Państwo Chorwackie, inna nazwa Niezależne Państwo Chorwackie (chor. Nezavisna Država Hrvatska, w skrócie NDH) – marionetkowe państwo utworzone przez ustaszów w 1941 roku, po zajęciu Królestwa Jugosławii przez siły państw Osi i ich sojuszników.

    Królestwo Jugosławii – nazwa państwa południowosłowiańskiego, używana od 1929 dla królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. Rządziła nią dynastia Karadziordziewiciów (do 1945).Państwa Osi – kraje należące do jednego obozu działań wojennych, walczące przeciw aliantom podczas II wojny światowej. Nazwa "oś" pochodzi od zwyczajowej nazwy nadanej sojuszowi III Rzeszy, Włoch oraz Japonii. W okresie ich największego panowania terytoria państw Osi obejmowały duże części Europy, Azji, Afryki i wysp Oceanu Spokojnego. Mimo tego II wojna światowa zakończyła się całkowitą klęską państw Osi. Podobnie jak u aliantów, liczba państw Osi w czasie wojny zmieniała się – pod koniec wojny znaczna część członków przeszła na stronę sprzymierzonych.

    Powstanie[]

    Granice państw oraz stref okupacyjnych w 1941-1943 na tle granic przedwojennych.

    Po klęsce Królestwa Jugosławii, w kwietniu 1941 roku, zwycięska III Rzesza i Zjednoczone Królestwo Włoch zezwoliły przywódcy ustaszów, Ante Paveliciowi, na proklamowanie Niepodległego Państwa Chorwackiego. 10 kwietnia została ogłoszona niepodległość, 15 kwietnia 1941 NDH przystąpiło do paktu trzech. Już 18 maja 1941 Benito Mussolini pozbawił jednak złudzeń chorwackich polityków, gdy narzucił traktat rzymski. Włochy miały dominować w Chorwacji, którą dodatkowo pozbawiły jeszcze części Dalmacji.

    Chorwacki Legion Lotniczy (chor. Hrvatska Zrakoplovna Legija) – chorwacka ochotnicza jednostka lotnicza na froncie wschodnim podczas II wojny światowejObóz koncentracyjny – miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

    Państwo w 1941 roku liczyło ok. 6,3 mln ludności i zajmowało łączny obszar 92,5 tys. km kw.

    W skład nowego państwa, oprócz większości współczesnej Chorwacji, weszły Bośnia i Hercegowina oraz Srem. Niemcy i Włochy podzieliły NDH na strefy wpływów.

    Terror i opór[]

    W NDH nasilił się terror skierowany głównie przeciwko prawosławnym Serbom oraz Żydom i Cyganom. W trakcie masowych eksterminacji na terenie NDH, m.in. w obozach koncentracyjnych, zginęło blisko 350 tys. ludzi, z czego prawie 300 tys. było Serbami.

    Srbosjek (dosłownie Serbosiek – zarzynacz Serbów – po chorwacku), był nożem zaprojektowanym specjalnie do szybkiej masowej eksterminacji więźniów ustaszowskich obozów koncentracyjnych, głównie Serbów w czasie II wojny światowej w Niepodległym Państwie Chorwackim.Kuna – waluta Chorwacji. Obowiązywała w Niezależnym Państwie Chorwackim w czasie II wojny światowej (1941-1945). Została ponownie wprowadzona w 1994 r. jako waluta Republiki Chorwackiej. Dzieli się na 100 lip.

    Jednocześnie już w lipcu 1941 r. rozpoczął działania zbrojne partyzancki ruch oporu, w którego skład wchodzili przedstawiciele różnych narodowości. Pod koniec 1941 na terenie Chorwacji większość partyzantów stanowili Serbowie (77%), zaś Chorwaci tylko 21,5%. Lecz udział Chorwatów w partyzantce stale się zwiększał i już od sierpnia 1942 do września 1943 r. wzrósł od 32% do 34%, zaś w 1944 r. Chorwaci stanowili już 60,4% partyzantki w Chorwacji, Serbowie – 28,6%, Muzułmanie – 2,8% i pozostali 8,2%.

    Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина, Bosna i Hercegovina) – państwo federacyjne w południowo-wschodniej Europie, na Półwyspie Bałkańskim, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od północy i południowego zachodu z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch jednostek administracyjnych: Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.Dalmacja (chorw. Dalmacija, wł. Dalmazia, serb. Далмација) – kraina historyczna w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie oraz Czarnogórze na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.

    Upadek NDH[]

    Po kapitulacji Włoch w 1943 r. Niemcy zajęły także włoską – zachodnią – strefę wpływów, zaś NDH uzyskało terytoria na wybrzeżu adriatyckim które po podboju Jugosławii zagarnęły Włochy. Jednocześnie powiększał się obszar opanowany przez oddziały Armii Jugosłowiańskiej Josipa Broza Tity, które w maju 1945 r. położyły kres istnieniu Niepodległego Państwa Chorwackiego.

    Hrvatsko domobranstvo – oficjalna nazwa sił zbrojnych Niepodległego Państwa Chorwackiego w okresie II wojny światowej.Chorwacja, Republika Chorwacji – państwo w Europie Południowej, nad Morzem Adriatyckim, graniczy od południa z Bośnią i Hercegowiną i Czarnogórą, od wschodu z Serbią oraz Węgrami i Słowenią od północy. Od południowego zachodu ma dostęp do Morza Adriatyckiego. Od 1 lipca 2013 należy do Unii Europejskiej jako 28. członek wspólnoty.

    Galeria[]

  • Niepodległe Państwo Chorwackie: mapa fizyczna 1941-1943

  • Znaczek poczty NDH (5 kun), 1941

  • Zobacz też[]

  • Hrvatsko domobranstvo
  • Niemiecko-Chorwacka Policja
  • Chorwacki Legion Lotniczy
  • Lotnictwo NDH
  • Marynarka Wojenna NDH
  • Jasenovac (obóz koncentracyjny)
  • Zbrodnia w Gudovacu
  • Zbrodnie w Glinie
  • Zbrodnia w Prkosie
  • Srbosjek
  • Przypisy

    1. H.Kuberski: Powstanie Niepodległego Państwa Chorwackiego (kwiecień-sierpień 1941), “Dzieje Najnowsze”, Rocz. XLIV – 2012, 1, s. 71-72.
    2. Tablice Historyczne Lech Bielski, Mariusz Trąba, wyd. 1999 r., str. 252-253
    3. V.Strugar: Wojna i rewolucja narodów Jugosławii 1941-1945. Wyd MON, 1967, s. 64-65.
    4. Słoweńscy, Czarnogórcy, Włosi, Węgrzy, Czesi, Żydzi i b. Volksdeutche i.
    5. Goldstein. Serbs and Croats in the national liberation war in Croatia., p. 266-267.

    Linki zewnętrzne[]

  • Nezavisna Država Hrvatska („Niepodległe Państwo Chorwackie”)
  • Pakt trzech, pakt trójstronny, pakt berliński – to porozumienie, które zostało podpisane przez rządy Niemiec, Włoch i Japonii 27 września 1940 w Berlinie. Miał za zadanie sformalizowanie współpracy tych trzech państw , był sojuszem obronnym.Niemiecko-Chorwacka Policja (niem. Deutsch-Kroatische Polizei) – policyjna struktura zbrojna w Niepodległym Państwie Chorwackim (NDH) podczas II wojny światowej



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Narodowa Armia Wyzwolenia Jugosławii (NOVJ), Wojsko Ludowowyzwoleńcze i Oddziały Partyzanckie Jugosławii (NOV i POJ) – komunistyczna armia partyzancka w Jugosławii działająca podczas trwania II wojny światowej. W latach 1941-1945 walczyła przeciwko okupantom niemieckim i włoskim, a także przeciwko chorwackim ustaszom i serbsko-narodowym czetnikom. Członkami armii byli obywatele wszystkich republik jugosłowiańskich. W szczytowym okresie armia liczyła 800 tysięcy żołnierzy.
    Królestwo Włoch – państwo o ustroju monarchicznym położone na Półwyspie Apenińskim, na południe od Alp i na wyspach Sardynia i Sycylia. Powstało w 1861 roku w wyniku procesu zjednoczenia Włoch, poprzez przyłączenie do Królestwa Sardynii państw Półwyspu Apenińskiego. Włochami rządziła dynastia sabaudzka do 1946 roku, kiedy to zniesiono tam monarchię konstytucyjną i wprowadzono republikę parlamentarną, a tym samym Królestwo Włoch przestało istnieć.
    Zbrodnia w Gudovacu – masowa egzekucja dokonana przez ustaszy na 192 (lub 196) serbskich mieszkańcach wsi Gudovac 29 kwietnia 1941.
    Jasenovac (obóz koncentracyjny) – największy z powstałych w Niepodległym Państwie Chorwackim w czasie II wojny światowej obóz koncentracyjny, założony przez faszystowskich ustaszów w sierpniu 1941. Budowa składającego się z pięciu podobozów i zajmującego łącznie prawie 240 km² kompleksu obozowego Jasenovac trwała od sierpnia 1941 do lutego 1942. Dwa najstarsze podobozy Krapje i Bročica zostały zlikwidowane w listopadzie 1941.
    Srem (zwany też Syrmia, serb. Срем, Srem, chorw. Srijem, węg. Szerémség) - region historyczny położony między Dunajem i Sawą, podzielony obecnie między Serbię (część wschodnia, w większości w granicach Prowincji Autonomicznej Wojwodina) i Chorwację (część zachodnia).
    Zbrodnie w Glinie – masowe morderstwa o znamionach ludobójstwa popełnione przez ustaszy na serbskich mieszkańcach miasta Glina.
    Żydzi (dosł. "chwalcy /Jahwe/" lub "czciciele /Jahwe/" z hebr. Jehudim, יהודים, jid. Jidn, ייִדן, ladino ג׳ודיוס Djudios) – naród semicki zamieszkujący w starożytności Palestynę (określany wtedy jako Hebrajczycy albo Izraelici), posługujący się wtedy językiem hebrajskim, a w średniowieczu i czasach nowożytnych mieszkający w diasporze na całym świecie i posługujący się wieloma różnymi językami. Żydzi nie stanowią jednolitej grupy religijnej i etnicznej. Dla żydów ortodoksyjnych Żydem jest tylko osoba, która ma ortodoksyjną matkę lub przeszła konwersję na judaizm. Za Żydów uważa się jednak wiele osób, które nie są żydami ortodoksyjnymi. Kto jest Żydem (hebr.? מיהו יהודי) jest pytaniem, na które nie da się jednoznacznie odpowiedzieć, gdyż może to być identyfikacja kulturowa, etniczna lub religijna. Wiele osób, które uważają się z jakichś powodów za Żydów, nie są uznawane przez inne grupy lub instytucje. Dotyczy to na przykład żydów reformowanych, którzy nawet pomimo etnicznego pochodzenia żydowskiego czasem nie są uznawani przez żydów ortodoksyjnych. Według prawa izraelskiego Żydem jest osoba, która ma ortodoksyjną żydowską matkę, chociaż prawo do obywatelstwa bez oficjalnego uznania takiej osoby za Żyda ma każda osoba, która ma przynajmniej jednego dziadka, który był ortodoksyjnym Żydem. Stąd wielu Żydów mieszkających w Izraelu czy USA nie ma według prawa tego kraju oficjalnego statusu Żyda.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.