• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Niemcy karpaccy



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967, zm. 17 czerwca 1025) – pierwszy koronowany król Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 także książę Czech jako Bolesław IV, książę Polski od 992 roku.
    Niemcy na terenie dzisiejszej Słowacji według spisu z 1900 roku
    Preßburger Zeitung – gazeta niemiecka w Bratysławie
    Westhungarischer Grenzbote – gazeta niemiecka w Bratysławie
    Karpathen-Post – gazeta niemiecka na Spiszu
    Tablica pamiątkowa poświęcona Niemcom karpackim
    Dwujęzyczna słowacko-niemiecka tablica w mieście Medzev/Metzenseifen

    Niemcy karpaccy (niem. Karpatendeutsche, słow. karpatskí Nemci, również Mantacy) – mniejszość narodowa, zamieszkała na terytorium Węgier i Słowacji, w obrębie Spiszu, Szarysza, Zemplina i Zakarpacia włącznie, po II wojnie światowej na mocy dekretów Beneša (lata 1945–1950) zostali w większości wysiedleni do Niemiec i Austrii.

    Związek Karpatoniemiecki na Słowacji (Towarzystwo Karpackoniemieckie na Słowacji, Karpatskonemecký spolok na Slovensku, Der Karpatendeutsche Verein in der Slowakei) - organizacja kulturalno-oświatowa Niemców karpackich, powstała na Słowacji w 1990.Zakarpacie lub Ukraina Zakarpacka (także Podkarpacie, Ruś Zakarpacka lub Podkarpacka; ukr. Закарпаття, węg. Kárpátalja, rum. Transcarpatia, cz. i słow. Podkarpatská Rus) – region historyczny na obszarze dzisiejszej zachodniej części państwa Ukraina, na pograniczu Polski, Słowacji, Węgier i Rumunii. O jego odrębności decyduje przede wszystkim fakt, że jest to jedyny region na południe od Karpat zamieszkany przez ludność wschodniosłowiańską.

    Liczebność tej grupy na Słowacji wynosi obecnie 4690 osób (dane ze spisu powszechnego z 2011; jest to spadek w porównaniu do roku 2001, kiedy jako Niemcy zadeklarowało się 5405 osób), jednak osób pochodzenia niemieckiego na Słowacji może być około 17–18 tysięcy. Niemiecki jako ojczysty podało 5186 osób (w 2001 roku 6343 osoby). Po kilku dekadach prześladowań w komunistycznej Czechosłowacji wiele starszych osób nadal boi się zadeklarować swoje pochodzenie (przykład Chmielnicy), młodsi natomiast mają coraz mniej związków z kulturą przodków i deklarują się jako Słowacy.

    Herb Bratysławy – jeden z symboli miejskich Bratysławy. Przedstawia na tarczy w polu czerwonym srebrny blankowany mur miejski z bramą, w której opuszczona jest do połowy złota brona. Za murem znajdują się trzy srebrne wieże z otwartymi oknami i nakryte czerwonymi dachami ze złotymi kulami na narożnikach.Władysław Józef Sarna (ur. 25 kwietnia 1858 w Strzyżowie - zm. 9 stycznia 1929 w Przemyślu) - polski ksiądz rzymskokatolicki, prałat papieski i infułat dziekan Kapituły katedralnej w Przemyślu, społecznik, historyk i etnograf.

    Pojęcie Niemcy karpaccy po raz pierwszy użył niemiecki historyk Raimund Friedrich Kaindl, który zajmował się problematyką migracji niemieckiej na terytorium Węgier.

    Historia[ | edytuj kod]

    Pierwsi liczni niemieccy górnicy i rzemieślnicy pojawili się na tych ziemiach w XIII wieku. Największe nasilenie osadnictwa niemieckiego (saskiego) przypada na okres między rokiem 1241 a końcem XV wieku. W celu zwiększenia tempa kolonizacji po okresie najazdów tatarskich królowie Węgier m.in. Bela IV udzielali zaproszonym osadnikom licznych przywilejów, z których najważniejszym było prawo wydobywania metali w okolicznych górach.

    Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.Hauerland (też niem. Kremnitz-Deutschprobner Sprachinsel) – określenie niemieckiej wyspy językowej istniejącej od XIV wieku do roku 1945 na obszarze współczesnej środkowej Słowacji, wokół miast Kremnica (niem. Kremnitz) i Nitrianske Pravno (niem. Deutschproben, począwszy od XIV wieku, głównie w formie wsi leśno-łanowych. Nazwa Hauerland została spopularyzowana w latach 30. XX wieku m.in. przez Ambrosa Grosza, prawdopodobnie wymyślona przez Josefa Hanikę. Wywodzi się od końcówki nazw -hau nadawanej miejscowościom powstałym wskutek wyrębu lasu (Krickerhau, Neuhau, Drexlerhau itd.).

    Z terenów Szarysza w pierwszej połowie XIV wieku dotarła na ziemie polskie pierwsza fala osadników niemieckich po przyłączeniu przez króla Kazimierza Wielkiego Grodów Czerwieńskich do Polski (zob. Balowie). Według historyka Marcina Bielskiego (1551) osiedlanie niemieckich kolonistów przypisywano już Bolesławowi Chrobremu. A dlatego je (Niemców) Bolesław tam osadzał, aby bronili granic od Węgier i Rusi; ale że był lud gruby, niewaleczny, obrócono je do roli i do krów, bo sery dobrze czynią, zwłacza w Spiżu i na Pogórzu, drudzy też kądziel dobrze przędą i przetoż płócien z Pogórza u nas bywa najwięcej (zob. Głuchoniemcy).

    Grody Czerwieńskie (Ziemia czerwieńska) (niem. Rotburgenland, ukr. Червенські городи, węg. Vörösföldnek) – powszechnie przyjęta w historiografii nazwa ziem stanowiących w X i XI wieku przedmiot rywalizacji polsko-ruskiej.Rużomberk (słow. Ružomberok, węg. Rózsahegy, niem. Rosenberg) – miasto powiatowe w środkowej Słowacji, w kraju żylińskim, w historycznym regionie Liptów.
  • Znani przedstawiciele:
  • Rudolf Schuster – prezydent Słowacji
  • Populacja:
  • Od średniowiecza: 20 – 25% mieszkańców terenów dzisiejszej Słowacji, w II połowie XVIII wieku stopniowo zaczęło maleć
  • 1880: 318 794 (12,8%)
  • 1910: 198 405 (6,8%)
  • 1930: 154 821 (4,5%)
  • 1947: 24 000 (0,7%) (dane szacunkowe, inne mówią o ok. 15 000)
  • 1950: 5179 (pierwszy oficjalny spis powojenny w Czechosłowacji)
  • 1980: 2198
  • 2001: 5405 (0,1%)
  • 2011: 4690 (0,1%)
  • Z kolei według populacja Niemców karpackich kształtowała się następująco:

    Przerów (czes. Přerov, niem. Prerau) - miasto w Czechach, na Morawach, w kraju ołomunieckim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 5 850 ha, a liczba jego mieszkańców 47 311 osób.Barwa biała – najjaśniejsza z barw. Jest to zrównoważona mieszanina barw prostych, która jest odbierana przez człowieka jako najjaśniejsza w otoczeniu odmiana szarości.
  • 1840: 163.329 (6,7%)
  • 1880: 228 799 (8,7%)
  • 1910: 198 385 (6,8%)
  • 1921: 139 902 (4,6%)
  • 1930: 147 501 (4,5%)
  • 1940: 135 408 (5,1%)
  • Największe skupiska Niemców karpackich znajdowały się na Spiszu, w rejonie Bańskiej Bystrzycy i Kremnicy (tzw. Hauerland) oraz Bratysławie i na terenach położonych na północ od niej.

    Sklené – wieś i gmina w powiecie Turčianske Teplice, kraju żylińskim, w północno-środkowej Słowacji. Wieś lokowana w roku 1360.Dekrety Beneša (także: Dekrety Benesza, w jęz. czes. oficjalnie: Dekrety presidenta republiky, potocznie: Benešovy dekrety) – seria aktów prawnych wydanych przez rząd Republiki Czechosłowackiej na uchodźstwie w latach 1940-1945, w okresie niestnienia parlamentu podczas okupacji niemieckiej w okresie II wojny światowej. Wszystkie dekrety otrzymywały kontrasygnatę prezydenta republiki Edvarda Beneša i stąd też powszechnie nazywane są Dekretami Benesza.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.
    Karpatendeutsche Landsmannschaft (pol. Ziomkostwo Karpackoniemieckie) – organizacja (stowarzyszenie) działająca na terenie Niemiec i Austrii. Jej głównym celem jest pielęgnacja kultury Niemców karpackich. Ziomkostwo Karpackoniemieckie jest organizacją wypędzonych i przesiedleńców ze Słowacji, ich potomków (bez ograniczenia liczby generacji) oraz osób popierających Ziomkostwo. Jako stowarzyszenie jest członkiem Związku Wypędzonych (Bund der Vertriebenen – BdV).
    Sklabiňa – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju żylińskim, w okręgu Martin. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1242.
    Barwa niebieska – jedna z addytywnych barw podstawowych, na kole barw dopełnia barwę żółtą. Zakres światła niebieskiego ma długość fali od ok. 420 do ok. 490 nm.
    Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.
    Szarysz (słc. Šariš, łac. comitatus Sarossiensis, niem. Scharosch, węg. Sáros) - region historyczny, geograficzny i etnograficzny we wschodniej Słowacji.
    Spisz (łac. Scepusium, słow. Spiš, niem. Zips, węg. Szepes) – region historyczny. Region ten leży w Centralnych i Wewnętrznych Karpatach Zachodnich, w dorzeczu górnego Popradu, górnego Hornádu oraz w części dorzecza Dunajca (na wschód od Białki). Na północnym zachodzie Spisz sąsiaduje z Podhalem, na północy z ziemią sądecką, na wschodzie z Szaryszem, na południu z Abovem i Gemerem, na południowym zachodzie z Liptowem (zobacz: Regiony Słowacji).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.045 sek.