• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nielot

    Przeczytaj także...
    Emu małe (Dromaius baudinianus) – wymarły ptak nielotny z rodziny emu (Dromaiidae). Podobnie jak w przypadku emu czarnego (Dromaius ater) kwestią sporną pozostaje, czy był to osobny gatunek, czy też podgatunek emu zwyczajnego (Dromaius novaehollandiae). Zamieszkiwał niegdyś Wyspę Kangura leżącą we wschodniej części Wielkiej Zatoki Australijskiej, u południowych wybrzeży Australii.Inaccessible (dosł. Niedostępna) – wyspa o powierzchni 14 km² położona w rejonie południowego Oceanu Atlantyckiego, 45 km na południowy zachód od Tristan da Cunha. Znajduje się na niej wygasły wulkan.
    Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
    Nowozelandzka nielotna papuga kakapo
    Wszystkie pingwiny są nielotami

    Nielotptak, który wtórnie w wyniku ewolucji utracił zdolność lotu (z powodu braku zagrożeń ze strony drapieżników lub obrania innej strategii przetrwania). Obecnie istnieje około czterdziestu gatunków nielotnych ptaków. W trakcie ewolucji niezdolność do lotu pojawiała się u ptaków wielokrotnie i dotyczyła zarówno gatunków wodnych jak i lądowych. Jest to więc sztuczna, polifiletyczna grupa ptaków.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Bullockornis planei – duży ptak nielotny z rodziny Dromornithidae, zamieszkujący w miocenie Australię 15-12 milionów lat temu.

    Główną anatomiczną różnicą między nielotami a ptakami latającymi są mniejsze kości skrzydeł, a także brak lub zredukowany grzebień na mostku. Do grzebienia przyczepione są mięśnie odpowiadające za ruch skrzydeł. U ptaków nielatających kość ta uległa redukcji z uwagi na brak potrzeby poruszania skrzydłami.

    Emu czarne (†Dromaius ater) – duży, wymarły ptak nielotny z rodziny emu (Dromaiidae). Kwestią sporną pozostaje, czy był to osobny gatunek, czy też podgatunek emu zwyczajnego. Zamieszkiwał niegdyś wyspę King leżącą w Cieśninie Bassa, między Australią a Tasmanią.Mamutak (struś madagaskarski, epiornis, ptak-słoń) (†Aepyornis maximus) – gatunek wymarłego nielotnego ptaka z rodziny mamutaków. Ten przedstawiciel megafauny mierzył 3 metry wysokości i ważył około 500 kg. Z czasem jego skrzydła w wyniku ewolucji prawie zanikły i przestał latać. Występował na moczarach Madagaskaru od plejstocenu do co najmniej 1000 roku. Nie wiadomo dokładnie, w którym stuleciu gatunek wyginął, wiadomo jednak, że mamutaki żyły współcześnie z ludźmi, a ich jaja były dla ludzi pokarmem. Jedynymi pozostałościami po tych ptakach są szkielety i resztki jajek. Prawdopodobnie legendy o tych ptakach trafiły do Księgi tysiąca i jednej nocy, gdzie określano je jako rukh, olbrzymie sępy zdolne pochwycić i unieść w powietrze słonia.

    Najbardziej znane nieloty to pingwiny, strusie, nandu, kazuary, kiwi i emu. Najwięcej gatunków nielotów występuje w Nowej Zelandii (uwzględniając kilka gatunków pingwinów). Przed pojawieniem się tam człowieka (około XI wieku naszej ery), na wyspie nie było żadnych większych drapieżników lądowych. Wiele gatunków ptaków bez presji drapieżników nie potrzebowało zdolności do lotu i utraciło ją w wyniku ewolucji. W ten sposób wyodrębniły się takie gatunki jak kiwi, kakapo, takahe czy wymarły w czasach historycznych moa.

    Grzebień (łac.: spina) – w anatomii ptaków jest terminem określającym wyrostek na mostku; wyrostek ten przebiega wzdłuż mostka i kończy się za nim, leży w płaszczyźnie prostopadłej do niego i do powierzchni utworzonej przez żebra. Do mostka przyczepione są mięśnie odpowiedzialne za poruszanie skrzydłami w locie: mięsień piersiowy i mięsień kruczo-ramienny. Grzebień nie występuje u wszystkich ptaków. Wiele ptaków nielotnych nie posiada grzebienia.Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).

    Najmniejszym nielotnym ptakiem jest chruścielak karłowaty z wyspy Inaccessible. Ma 17 cm długości i waży około 30 g. Największym (zarówno najwyższym jak i najcięższym) współcześnie żyjącym nielotem jest struś, osiąga wysokość do 2,5 m oraz masę do 150 kg. Jednak największym nielotnym ptakiem występującym kiedykolwiek na Ziemi był mamutak (struś madagaskarski). Osiągał do 3 m wysokości i masę do 500 kg. Największymi ptakami drapieżnymi były prehistoryczne nieloty z rodziny Phorusrhacidae. Ważyły do 130 kg.

    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.Moa (Dinornithiformes) – rząd wymarłych ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki nielotne, zamieszkujące Nową Zelandię począwszy od plejstocenu aż po XVII lub XVIII wiek. Wytępione zostały przez Maorysów, którzy polowali na nie od momentu swojego pojawienia się na archipelagu w X wieku.

    Nieloty wymarłe w czasach historycznych: takahe z Wyspy Północnej, emu czarne, emu małe, wodnik pacyficzny, kureczka wyspowa, łazik południowy (jedyny znany nauce nielot z rzędu wróblowych), alka olbrzymia, moa, mamutak, dronty.

    Nieloty wymarłe w czasach prehistorycznych: Bullockornis planei, Dromornis stirtoni, Phorusrhacidae.

    Bibliografia[]

  • Hanzák J., Formánek J. Encyklopedia Ptaków. Oficyna Wydawnicza "Delta W-Z", Warszawa 1993.
  • Mielczarek P., Cichocki W. Polskie nazewnictwo ptaków świata. Notatki ornitologiczne tom 40, 1999.
  • Ewolucja (łac. evolutio – rozwinięcie, rozwój) – ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników (genotypów) z bieżącej populacji. Wraz z nowymi mutacjami wpływa to w sposób ciągły na bieżącą pulę genową populacji, a przez to w każdym momencie kształtuje jej przeciętny fenotyp. Zależnie od siły doboru oraz szybkości wymiany pokoleń, po krótszym lub dłuższym czasie, w stosunku do stanu populacji wyjściowej powstają tak duże różnice, że można mówić o odrębnych gatunkach.Struś czerwonoskóry, struś, struś masajski, struś północnoafrykański (Struthio camelus) – gatunek dużego, nielotnego ptaka z rodziny strusi (Struthionidae), zamieszkujący w zależności od podgatunku różne rejony Afryki:



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Łazik południowy (Xenicus lyalli) – gatunek wymarłego ptaka z rodziny barglików (Acanthisittidae). Był nielotnym, nocnym endemitem wyspy Stephens Island (Nowa Zelandia). Wymarł na przełomie XIX i XX wieku. Łazik południowy jest znany (błędnie) z tego, że jest jedynym znanym gatunkiem wytępionym przez tylko jeden gatunek. Zgodnie z powszechnym przekazem cała populacja została zgładzona przez kota o imieniu Tibbles należącego do strażnika miejscowej latarni w 1894. Znany również jako "Strzyżyk ze Stephen Island".
    Emu (Dromaiidae) – rodzina ptaków z rzędu kazuarowych (Casuariiformes). Obejmuje ptaki lądowe, nielotne i szybko biegające, zamieszkujące całą Australię. Ptaki te charakteryzują się redukcją skrzydła, lotek i sterówek. Ich pióra przypominają sierść. Odżywiają się trawą, nasionami, owocami i owadami. Obok strusi, emu są największymi żyjącymi obecnie ptakami.
    Alka olbrzymia (Pinguinus impennis) – wymarły gatunek dużego, nielotnego ptaka wodnego z rodziny alk (Alcidae), zamieszkujący niegdyś północny Atlantyk, gnieżdżący się na wybrzeżach Labradoru, Grenlandii, Szkocji, Norwegii i innych, mniejszych wysepek. Zimą spotykano je bardziej na południe, aż do Florydy i Półwyspu Iberyjskiego, a nawet Półwyspu Apenińskiego.
    Kazuary, kazuarowate (Casuariidae) – rodzina ptaków z rzędu kazuarowych (Casuariiformes). Obejmuje trzy gatunki lądowe, nielotne, zamieszkujące Nową Gwineę i północno-wschodnią Australię, a także wyspy leżące pomiędzy nimi. Ptaki te charakteryzują się znacznymi rozmiarami, ciemnym (czarnym) ubarwieniem, krępą budową, uwstecznieniem skrzydeł i kostną naroślą na czaszce w kształcie hełmu. Nogi masywne, z trzema palcami, przy czym środkowy zaopatrzony jest w potężny pazur który jest groźną bronią. Dorosły kazuar może rzucić człowieka na ziemie i rozszarpać. Odżywiają się pokarmem roślinnym i małymi zwierzętami. Samice są większe i jaśniej ubarwione. Jako jedne z nielicznych ptaków mają genitalia takie jak u ssaków i niektórych gadów. Zwierzęta te prowadzą samotniczy tryb życia i bardzo aktywnie bronią swego terytorium, także przed ludźmi. Zdarzały się wypadki śmiertelne.
    Takahe z Wyspy Północnej (w jęz. maoryskim: mōho) (Porphyrio mantelli) – gatunek wymarłego ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae), zamieszkujący niegdyś endemicznie Wyspę Północną w Nowej Zelandii. Nazwę gatunkową mantelli nadano na cześć angielskiego paleontologa Gideona Mantella.
    Dromornithidae – rodzina bardzo dużych, nielotnych i wymarłych ptaków z rzędu blaszkodziobych. Występowały w Australii 50 000–20 000 lat temu.
    Takahe, takahe z Wyspy Południowej, takahē (Porphyrio hochstetteri) – gatunek nielotnego ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae), zamieszkujący endemicznie Park Narodowy Fiordland na Wyspie Południowej w Nowej Zelandii. Gatunek skrajnie zagrożony wyginięciem - w 2006 r. żyło 313 osobników. Naukową nazwę takahe nadano na cześć austriackiego geologa Ferdinanda von Hochstettera.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.