• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Neurossgarten - Królewiec

    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Friedrich Wilhelm Bessel (ur. 22 lipca 1784 w Minden, zm. 17 marca 1846 w Królewcu, obecnie Kaliningrad, Rosja) – niemiecki astronom, geodeta i matematyk, który dokonał pomiarów położenia ok. 50 tys. gwiazd. Pozwoliło to po raz pierwszy dokładnie wyznaczyć odległości międzygwiezdne. Od roku 1810 profesor uniwersytetu w Królewcu. Założył tam obserwatorium astronomiczne, którym kierował.
    Stare Miasto - część Królewca, pierwotnie samodzielne miasto. Stare Miasto jako samodzielny organizm administracyjny kształtowało się nad Pregołą w latach 1255-1724 u stóp zamku będącego rezydencją władców Prus Zakonnych i później księcia Prus. Centrum Starego Miasta stanowił Rynek Staromiejski, mający wydłużony kształt, podobnie jak Długi Targ w Gdańsku. Kościół parafialny nosił wezwanie św. Mikołaja. W 1724 r. zostało połączone w jeden organizm miejski wraz z Lipnikiem i Knipawą. Po 1900 r. gęsta zabudowa dzielnicy nabrała charakteru wielkomiejskiego. W wyniku nalotów alianckich w 1944 i walk podczas oblężenia miasta w 1945 r., Stare Miasto zostało niemal doszczętnie zniszczone, następnie ruiny rozebrano, zacierając wszelkie ślady historycznej siatki urbanistycznej.

    Neurossgarten – dawne przedmieście staromiejskie Królewca położone na północny zachód od zamku, później część śródmieścia na zachód od Steindamm, do 1945 siedziba parafii ewangelickiej.

    Ołtarz główny w kościele parafialnym na Neurossgarten w Królewcu (Johann Pfeffer).
    Królewiec, kościół w Neurossgarten (widok sprzed 1945)
    Obserwatorium astronomiczne w Królewcu na starej pocztówce

    Książęca wolnizna Neurossgarten (Neue Rossgarten) powstała ok. 1635 w miejscu łąk, ogrodów i cmentarza należącego do Steindamm oraz strzelnicy staromiejskiej. Tu też znajdowała się miejska szubienica. Od płd. rozciągała się staromiejska wolnizna Laak nad Pregołą – obecnie granicę wyznacza Moskiewski prospekt (ros. Moskovskij prospekt – Mocковский проспект). Ok. 1900 roku wschodnią granicę Neurossgarten i Steindamm wyznaczała Drummstrasse – obecna ul. Szpitalna; ros. ul. Bolničnaja – ул. Больничная).

    Wolnizna – stosowany w średniowieczu dla osadników osiedlających się w nowym miejscu przywilej pozwalający im na użytkowanie ziemi pańskiej bez ponoszenia za to stosownych opłat. Wolnizną określano też ziemię objętą ulgami.Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

    Kamień węgielny pod kościół (niem. Neurossgärter Kirche) na nowym cmentarzu położono 31 maja 1644, poświęcenie nastąpiło 5 grudnia 1647. Była to ceglana budowla o rzucie prostokąta, o formach kontynuujących tradycje gotyku. W latach 1685–1695 od zachodu dobudowano smukłą wieżę zwieńczoną ażurowym hełmem (łączna wysokość 83,64 m). Wyposażenie wnętrza było barokowe: bogaty zespół malowideł stropowych, rzeźbiony ołtarz ze sceną Ukrzyżowania (ok. 1647–1652) i kazalnica z 1648. Duży krucyfiks z 1676 był pierwszym znanym dziełem Izaaka Rigi. Organy zbudował Siegmund Casparini (1737). W 1945 r. kościół uległ zniszczeniu, ruiny rozebrano 1975. Obecnie znajduje się tu skwer.

    Johann Pfeffer lub Johannes Pfeffer – niemiecki rzeźbiarz aktywny w Prusach Wschodnich w latach 1668–1687. Był twórcą m.in. ołtarzy, konfesjonałów, ambon oraz baptysteriów w kościołach.Franz Ernst Neumann, niemiecki fizyk, matematyk i krystalograf ur. 11 września 1798 w Sankt-Joachimsthal, zm. 23 maja 1895 w Królewcu.

    Na terenie dzielnicy w 1809 powstał ogród botaniczny, w latach 1811–1813 obserwatorium astronomiczne, w 1830 Muzeum Zoologiczne, ponadto Muzeum Archeologiczne, uniwersyteckie Muzeum Bursztynu i Ogród Ludowy – park miejski (niem. Volksgarten). Cmentarz parafialny zwany był cmentarzem uczonych, spoczął tam m.in. Friedrich Wilhelm Bessel, Theodor Gottlieb von Hippel Starszy, Franz Ernst Neumann (obecnie teren przemysłowy). Wojnę przetrwała część zabudowy, m.in. gmachy szpitalne.

    Dach hełmowy, hełm (niem. Helm) – w architekturze zwieńczenie wieży (dach) o konstrukcji drewnianej, rzadziej murowanej z cegły lub kamienia, zwykle o ozdobnym kształcie.Ewangelicy – nazwą tą od XVI wieku określa się w Polsce protestantów z najstarszych Kościołów reformacji, czyli luteran, kalwinów oraz od kilkunastu lat metodystów.

    Bibliografia[]

  • Adolf Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreussen, H. 7, Königsberg, Königsberg, Teichert, 1897
  • Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
  • Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
  • Baldur Köster, Königsberg. Architektur aus deutscher Zeit, Husum, Husum, 2000, ISBN 3-88042-923-5
  • Prusy Wschodnie - dokumentacja historycznej prowincji. Zbiory fotograficzne dawnego Urzędu Konserwatora Zabytków w Królewcu = Ostpreussen - Dokumentation einer historischen Provinz. Die photographische Sammlung des Provinzialdenkmalamtes in Königsberg, oprac. i red. bazy danych Jan Przypkowski, Warszawa, Instytut Sztuki PAN, [2006], ISBN 83-89101-44-0
  • Linki zewnętrzne[]

  • Dokumentacja zabytkowych malowideł w kościele

  • Pregoła (ros. Преголя, Priegola, niem. Pregel, lit. Prieglius, łac. Vatrulia) – rzeka w rosyjskim obwodzie kaliningradzkim. Długość Pregoły wynosi 123 km, licząc wraz z rzeką Węgorapa - 292 km, powierzchnia zlewni - 15 500 km².Steindamm (Królewiec) – najstarsza część miasta, także nazwa ulicy, siedziba polskiej parafii ewangelickiej. Obecnie część śródmieścia Kaliningradu.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Theodor Gottlieb von Hippel (ur. 31 stycznia 1741 w Gerdauen, zm. 23 kwietnia 1796 w Königsbergu) – pruski urzędnik państwowy i pisarz epoki późnego Oświecenia. Twórca powieści wzorowanych na dziełach Laurence`a Sterne`a. Autor traktatów moralnych i politycznych, w których objawił się m.in. jako pionierski propagator idei emancypacji kobiet. Jedna z głównych postaci reprezentujących w Królewcu środowisko naukowo-artystyczne skupione wokół Immanuela Kanta (1724-1804) – wykładowcy tamtejszego Uniwersytetu Albertyna.
    Kamień węgielny (rzadziej węgłowy) – w budownictwie tradycyjnym - kamień w narożu ściany wieńcowej, na którym opiera się węgieł ściany. Współcześnie najczęściej określa się tak pierwszy położony kamień lub cegłę, rozpoczynającą budowę. Dawniej umieszczano na nim imię budowniczego, dziś dołącza się także informacje o dacie budowy, inwestorze itp. Wmurowanie kamienia węgielnego jest zazwyczaj związane z ceremonią podpisania aktu erekcyjnego.
    Zamek królewiecki – gotycki zamek krzyżacki z XIII w., kilkukrotnie przebudowywany (m.in. w XVI i XVIII w.), będący – obok miejscowej katedry – jednym z symboli Królewca (obecnie Kaliningrad w Rosji).
    Krucyfiks (łac. cruci fixus - przybity do krzyża) – znak symboliczny wśród niektórych wyznań chrześcijańskich. Krzyż łaciński z przybitą do niego postacią Chrystusa.
    Bernhard Schmid (ur. 26 września 1872 w Bernburgu, zm. 11 lutego 1947 w Husum, Szlezwik-Holsztyn), niemiecki konserwator zabytków, wieloletni opiekun zamku w Malborku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.