• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nawarra - prowincja

    Przeczytaj także...
    Kraj Basków (dawniej także: Baskonia; bask. Euskadi, Euskal Herria, hiszp. País Vasco; nazwa oficjalna: Euskal Autonomia Erkidegoa - Comunidad Autónoma Vasca) – wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, położona nad Zatoką Biskajską. Tworzą ją prowincje: Gipuzkoa/Guipúzcoa, Bizkaia/Vizcaya i Araba/Álava. Zajmuje ona powierzchnię 7,3 tys. km². W roku 2001 zamieszkiwało ją w sumie około 2,1 mln ludzi. Najwięcej Basków mieszka w prowincjach Bizkaia i Gipuzkoa. Stolicą wspólnoty jest Vitoria-Gasteiz. Od zachodu graniczy z Kantabrią i Kastylią i Leonem, od południa z La Rioją i od wschodu z Nawarrą.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Uniwersytet Nawarry – prywatny uniwersytet założony w Pampelunie (Nawarra, Hiszpania) w 1952 przez św. Josemaríę Escrivę de Balaguera. Uniwersytet jest dziełem korporacyjnym Opus Dei, Prałatury Personalnej Kościoła Katolickiego. Filią Uniwersytetu jest m.in. IESE Business School.
    Most w Puente La Reina
    Navarra (pomarańcz) w roku 910, 1037, 1150 i 1492 (kliknij aby powiększyć)

    Nawarra (hiszp. Navarra, fr. Navarre, bask. Nafarroa) – kraina historyczna w zachodniej części Pirenejów na pograniczu Hiszpanii i Francji. Nawarra obejmuje część historycznego Kraju Basków. Pod zwierzchnictwem Nawarry znajdowała się niegdyś również część francuskiego departamentu Pyrénées-Atlantiques, obecnie znana jako Dolna Nawarra (fr. Basse-Navarre).

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Królestwo Nawarry zostało związane z Francją unią personalną w 1589, zaś w 1620 r. zostało formalnie włączona do Francji. Tytuł króla Nawarry zachował się jednak w tytulaturze francuskich władców, aż do obalenia monarchii w 1791. Został też przywrócony w okresie restauracji 1814-1830.

    Nawarra jako wspólnota autonomiczna Hiszpanii[edytuj kod]

    Wspólnota autonomiczna Nawarry (hiszp. Comunidad Foral de Navarra, bask. Nafarroako Foru Erkidegoa), będąca jednocześnie Prowincją Nawarry (hiszp. Provincia de Navarra, bask. Nafarroako Probintzia) graniczy z prowincjami: Guipúzcoa, Álava (obie we wspólnocie Kraju Basków), Saragossą, Hueską (obie w Aragonii), La Rioja oraz z Francją.

    Saragossa (hiszp. Zaragoza) – prowincja w północno-wschodniej Hiszpanii, wchodząca w skład wspólnoty autonomicznej Aragonia. Graniczy z prowincjami: Lleida, Tarragona, Teruel, Guadalajara, Soria, La Rioja, Nawarra i Huesca. Prowincja zajmuje powierzchnię 17.274 km, liczba ludności (2007) wynosi 932.502 mieszkańców. Stolicą prowincji jest Saragossa, która jest zarazem największym miastem i stolicą Aragonii.<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

    Nawarra stanowi jedną z dwóch (obok Kraju Basków) wspólnot autonomicznych o statusie comunidad foral, tj. wspólnoty prawa lokalnego. Określenie to przysługuje jej w związku z faktem, że dawna autonomia prawna (stąd foral od fueros – zbiór praw lokalnych) nigdy nie została w tym regionie zniesiona. Nie dokonał tego gen. Franco, odwdzięczając się za poparcie Nawarry w wojnie domowej. Dzięki temu po uchwaleniu nowej konstytucji Hiszpanii w 1978 r. Nawarze przysługiwało prawo do ogłoszenia szerszej autonomii bez dodatkowych warunków, które musiała spełnić większość wspólnot autonomicznych. Istotnym uprawnieniem Nawarry jako wspólnoty prawa lokalnego jest negocjacja z rządem hiszpańskim tzw. umowy ekonomicznej (Concierto Económico), która określa udział obu stron w podatkach i wydatkach. Dodatkowo statut autonomiczny Nawarry jako jedyny nie nosi nazwy statutu, lecz Ustawy o udoskonaleniu prawa lokalnego (Ley de Amejoramiento del Fuero).

    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.Królestwo Nawarry – historyczne królestwo na północy Półwyspu Iberyjskiego, terytorium jednego z plemion baskijskich: Basconum. Wcześniej nazywane Królestwem Pampeluny, obejmowało wszystkie terytoria zamieszkane przez Basków. Istniało w latach 824–1620. Nazwa pochodzi od baskijskiego słowa „nabarra”, używanego w epoce średniowiecza, które oznaczało „wielkie równiny w górach”. Językiem Królestwa Nawarry był język baskijski.

    Powierzchnia wspólnoty wynosi 10 391 km². W 2002 r. ludność Nawarry wyniosła 569.628 osób (gęstość zaludnienia: 54,82 osoby/km²). Jedna trzecia tej liczby zamieszkuje stolicę prowincji, Pampelunę.

    Historia[edytuj kod]

  • od IX wieku samodzielne państwo
  • w XI-XII wieku związana z Aragonią
  • od XIII wieku pod wpływem Francji
  • od 1512 roku południowa część Nawarry została włączona do Hiszpanii
  • północna część Nawarry od XVI wieku w posiadaniu Burbonów, a później w unii personalnej z Francją
  • w 1789 francuską część Nawarry przekształcono w departament Basses Pyrénées
  • Zobacz też[edytuj kod]

  • Królestwo Nawarry
  • Władcy Nawarry
  • Kraj Basków
  • Uniwersytet Nawarry
  • Język hiszpański (hiszp. idioma español, castellano) – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).Kraina historyczna – region rozwijający się od setek lub tysięcy lat, obejmujący obszary powiązane wspólną historią i kulturą, niekiedy także więzami gospodarczymi. Bardzo często podział kraju na krainy historyczne staje się podstawą wydzielenia współczesnych jednostek podziału administracyjnego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Gipuzkoa (hiszp. Guipúzcoa, bask. Gipuzkoa) – prowincja w północnej Hiszpanii, współtworząca wspólnotę autonomiczną Kraju Basków, ze stolicą w Donostii-San Sebastián. Gipuzkoa jest najmniejszą prowincją Hiszpanii; zajmuje obszar 1980 km².
    Fuero (l.mn. fueros) — przywileje o charakterze municypalnym nadawane istniejącym, bądź nowo zakładanym miastom w Kastylii i Aragonii w okresie rekonkwisty. Początkowo pełniły jedynie funkcję uzupełniającą wobec prawa zwyczajowego, z czasem zastąpiły je. Nadawane przez władcę bądź lokalnego możnego dla każdego miasta osobno. Sankcjonowały one posiadanie przez miasto rady (consejo), będącej zgromadzeniem przedstawicieli obywateli miasta. Rada początkowo brała udział we wprowadzaniu nowych praw. Po uzyskaniu w 1118 przez miasto Burgos prawa zezwalającego na posiadanie sędziego królewskiego, mianowanego na stanowisko spośród obywateli przez władcę (w tym przypadku przez królową kastylijską Urrakę), które było wstępem do zwiększania uprawnień rady, doszło w konsekwencji do ukształtowania się samorządu miejskiego. W 1177 nadano fuero dla miasta Cuenca, które było nie tylko najbardziej rozbudowane, ale stało się też podstawą dla kolejnych przywilejów.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Dolna Nawarra (fr. Basse-Navarre, bask. Nafarroa Beherea lub Baxenabarre) – była francuska prowincja, obecnie w składzie departamentu Pireneje Atlantyckie w regionie Akwitania. Jest północno-wschodnim fragmentem terytorium Królestwa Nawarry, podzielonego w XVI wieku pomiędzy Kastylię-León oraz Królestwo Francji. Dolna Nawarra tradycyjnie uznawana za jedną z sześciu części składowych Nawarry, a także jedną z prowincji Baskonii (Baskonia Północna).
    Baskonia, Kraj Basków (bask. Euskal Herria, Euskadi, hiszp. Pais Vasco, Vasconia, fr. Pays Basque) – kraina historyczna na pograniczu Hiszpanii i Francji, położona nad Zatoką Biskajską, zamieszkana w znacznej części przez Basków.
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Huesca (hiszp. Provincia de Huesca, arag. Probinzia de Uesca) – prowincja w Hiszpanii, w Aragonii, mająca stolicę w mieście o tej samej nazwie. Graniczy z prowincjami: Lleida, Saragossa, Nawarra oraz z Francją.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.