• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nauki prawne

    Przeczytaj także...
    Psychiatria sądowa - dziedzina psychiatrii łącząca się ściśle z sądownictwem. Zadaniem biegłych sądowych z zakresu psychiatrii jest najczęściej ocena poczytalności, zdolności do odbywania kary, czy do uczestnictwa w postępowaniu sądowym osób podejrzanych, czy oskarżonych. Psychiatra sądowy ocenia też zdolność do kierowania swoim postępowaniem, dotyczy to spraw o ubezwłasnowolnienie, a także zdolność do świadomego i swobodnego wyrażania woli - dotyczy to spraw sądowych o unieważnienie testamentu. Zadania psychiatry sądowego mogą być też w szczególnych przypadkach jeszcze inne, zależne od szczegółowych zleceń sądu (bądź prokuratury).Prawo konstytucyjne (dawniej: prawo polityczne, prawo państwowe) – zespół norm prawnych określających ustrojowe zasady funkcjonowania państwa, treść i sposoby zagwarantowania praw człowieka i obywatela oraz zaspokajania potrzeb społecznych, sposób tworzenia prawa, hierarchię źródeł prawa a także kompetencje i wzajemne relacje pomiędzy organami władzy państwowej.
    Prawo kanoniczne – w Kościołach chrześcijańskich różnych tradycji system norm prawnych określających funkcjonowanie poszczególnych Kościołów, prawa i obowiązki poszczególnych członków (duchownych i świeckich), sposób zarządzania Kościołem, jego strukturę, przestępstwa i kary za nie oraz elementarne przepisy liturgiczne.

    Nauki prawne – zbiór nauk społecznych zawierających elementy nauk humanistycznych i nauk ścisłych, zajmujących się prawem.

    Jako synonimy nauk prawnych używa się również terminów prawoznawstwo czy jurysprudencja, są to jednak terminy wieloznaczne. Prawoznawstwo oznaczać może również teorię prawa, natomiast jurysprudencja uznawana jest za jedną z ogólnych nauk prawnych, specyficzną szczególnie dla krajów common law.

    Prawo administracyjne – gałąź prawa obejmująca zespół norm generalnie-abstrakcyjnych o charakterze materialnym, mocy powszechnie obowiązującej w znaczeniu podmiotowym, regulujących sytuację prawną podmiotów prawnie niepodporządkowanych organom administracji publicznej. Normy te oddziałują zarówno bezpośrednio poprzez ustanawianie w nich obowiązków i uprawnień, których realizacja podlega kontroli organów administracji publicznej jak i pośrednio przez stosowanie norm w drodze decyzji administracyjnej organu. Jedną z charakterystycznych cech norm prawa administracyjnego jest możliwość zastosowania przymusu państwowego w celu jego wykonania.Prawo karne sensu largo – zespół przepisów prawnych normujących kwestie odpowiedzialności karnej człowieka za czyny zabronione pod groźbą kary kryminalnej.

    Prawoznawstwo nie jest nauką spójną i jednolitą, co jest konsekwencją różnorodnych perspektyw w badaniu prawa, a także różnych celów stawianych przed badaczami (praktycznych lub teoretycznych).

    Dyscypliny nauk prawnych[ | edytuj kod]

    Najczęściej wyróżnia się trzy działy nauk prawnych:

  • Dogmatyka prawa (szczegółowe nauki prawne) – zajmuje się opisem, systematyzacją i wykładnią prawa obowiązującego. Jest to najstarsza i najliczniejsza z nauk prawnych. Wykłady z nauk dogmatycznoprawnych stanowią podstawę studiów prawniczych. W ramach dogmatyki prawa wyróżnia się dyscypliny odpowiadające różnym gałęziom prawa:
  • konstytucjonalistyka,
  • procesualistyka,
  • karnistyka (penalistyka),
  • cywilistyka,
  • administratywistyka,
  • internacjonalistyka,
  • inne nauki dogmatycznoprawne (np. nauka prawa handlowego czy prawa europejskiego), nieuznawane jednak przez wszystkich autorów.
  • Ogólne nauki o prawie – zaliczane są tu dyscypliny zajmujące się ogólnymi zagadnieniami związanymi z prawem, a także metodologią badań prawa. Ich wyszczególnianie i podział jest jednak przedmiotem sporów i różni się w zależności od kraju.
  • filozofia prawa – najstarsza z ogólnych nauk o prawie, zajmująca się filozoficzną refleksją nad prawem, jego istotą i celem,
  • teoria prawa – zajmuje się ogólnymi i wspólnymi zagadnieniami nauk dogmatycznoprawnych (problemy stosowania, wykładni, obowiązywania prawa, czy budowy systemu prawnego),
  • jurysprudencja – rozwijana w krajach anglosaskich, podobna do kontynentalnej teorii prawa.
  • Nauki historycznoprawne:
  • historia prawa – bada historię ustrojów politycznych oraz systemów prawnych,
  • historia doktryn politycznych i prawnych – bada rozwój idei politycznych i prawnych oraz ich wpływ na kształtowanie się instytucji prawnych.
  • Komparatystyka prawnicza (studia prawnoporównawcze), zajmująca się porównawczą analizą systemów prawa i ustrojów państwowych, jest klasyfikowana osobno, jako że zawiera elementy każdego z tych trzech działów.

    Nauka ścisła - nauka, w której ściśle i dokładnie opisuje oraz modeluje się zjawiska, a także weryfikuje się hipotezy za pomocą doświadczeń i dowodów matematycznych. Do opracowywania danych doświadczalnych stosowana jest statystyka. Nauki ścisłe to nauki matematyczne i nauki przyrodnicze.Termin kryminologia pochodzi od łacińskiego słowa crimen (przestępstwo) oraz greckiego logos (nauka). Kryminologia zajmuje się osobą sprawcy przestępstwa, przyczynami jego czynu i warunkami społecznymi, w jakich go dokonał.

    Wiele innych nauk zalicza się do tzw. nauk pomocniczych prawoznawstwa. Opierają się one na dorobku i metodologii innych nauk, odnoszonych następnie do badania prawa. Wiele z tych nauk ma kluczowe znaczenie dla praktyki prawniczej (np. kryminalistyka, kryminologia, wiktymologia, medycyna sądowa, psychologia i psychiatria sądowa, informatyka prawnicza). Inne mają duże znaczenie dydaktyczne, będąc istotnym elementem edukacji prawniczej (np. logika prawnicza). Niektóre nauki pomocnicze mają jednak własne cele badawcze, niezależne od celów innych nauk prawnych (np. socjologia prawa czy antropologia prawa).

    Socjologia prawa nauka społeczna sytuująca się między socjologią a naukami prawnymi. Zajmuje się genezą, funkcjami, i społecznym działaniem zjawisk prawnych. Naukami pokrewnymi są kryminologia, socjotechnika i antropologia prawa. Niekiedy odróżnia się od niej socjologiczną jurysprudencję, czyli naukę prawną sięgającą pomocniczo po wiedzę socjologiczną.Teoria prawa – jedna z ogólnych nauk prawnych, zajmująca się teoretyczną refleksją nad prawem. W odróżnieniu od filozofii prawa jej przedmiotem jest zwykle konkretne prawo pozytywne.

    Nauki penalne[ | edytuj kod]

    Nauki prawne i nauki pomocnicze prawoznawstwa zajmujące się różnymi aspektami przestępczości i kary, określane są jako nauki penalne. Są one wyróżnione według kryterium przedmiotowego i obejmują zarówno dyscypliny dogmatyczne, jak i nauki pomocnicze.

    Logika prawnicza - dyscyplina pomocnicza nauk prawnych, zajmująca się prawniczymi zastosowaniami logiki. W węższym znaczeniu logika prawnicza zajmuje się badaniem schematów rozumowań prawniczych.Historia doktryn politycznych i prawnych – nauka humanistyczna i społeczna, jedna z najmłodszych dyscyplin prawoznawstwa. Zajmuje się rekonstrukcją historii myśli politycznej oraz prawnej, Jest to historia poglądów na strukturę polityczną społeczeństwa oraz na obowiązujące w społeczeństwie prawo. Po 1956 roku stała się odrębnym przedmiotem w dydaktyce uniwersyteckiej.

    Do nauk penalnych zalicza się:

  • prawo karne,
  • prawo karne procesowe,
  • prawo karne wykonawcze,
  • kryminologię,
  • kryminalistykę,
  • wiktymologię,
  • penitencjarystykę,
  • medycynę sądową,
  • psychiatrię sądową,
  • psychologię sądową.
  • Dyscypliny nauk prawnych w Polsce[ | edytuj kod]

    W inny sposób nauki prawne podzielono na mocy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 roku w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych (Dz. U. 2011 Nr 179, poz. 1065), które zastąpiło uchwałę Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 24 października 2005 roku w sprawie określenia dziedzin nauki i dziedzin sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych.

    Informatyka prawnicza – dziedzina nauki, której głównym przedmiotem badań są procesy gromadzenia, systematyzowania, przetwarzania (w tym aktualizowania) i wyszukiwania informacji o prawie przy pomocy komputera.Dogmatyka prawa - dział nauk prawnych, zajmujący się badaniem prawa obowiązującego, w takiej postaci, w jakiej zostało ono ustanowione przez ustawodawcę. Mianem tym określa się zarówno działalność badawczą osób zajmujących się prawem (aspekt pragmatyczny), jak i wytwory (publikacje i zespół twierdzeń na temat prawa) tych działań (aspekt apragmatyczny).

    Zgodnie z rozporządzeniem za dyscypliny nauk prawnych uznaje się:

  • nauki o administracji,
  • prawo,
  • prawo kanoniczne.
  • W ramach każdej z tych dyscyplin możliwe jest otrzymanie stopnia doktora nauk prawnych.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Paweł Sut: Nauki prawne. W: Leksykon współczesnej teorii i filozofii prawa. Jerzy Zajadło (red.). Warszawa: C.H. Beck, 2007, s. 196-201. ISBN 978-83-7483-519-0.
    2. Sławomira Wronkowska, Zygmunt Ziembiński: Zarys teorii prawa. Poznań: Ars boni et aequi, 2001, s. 16-24. ISBN 83-87148-10-5.
    3. Monitor Polski z dnia 12 grudnia 2005 roku
    Prawo cywilne (łac. ius civile) – gałąź prawa obejmująca zespół norm prawnych regulujących stosunki między podmiotami prawa prywatnego, stanowiąca zarazem trzon prawa prywatnego.Prawo Unii Europejskiej – zbiór aktów składających się na skomplikowany system prawny Unii Europejskiej. Całość dorobku prawnego Unii Europejskiej, łącznie z np. orzeczeniami TS UE, nosi nazwę acquis. Przed Traktatem z Lizbony znaczna część uregulowań wymienionych w niniejszym artykule występowała pod nazwą prawo wspólnotowe. Wraz z wejściem w życie Traktatu, z dniem 30 listopada 2009 roku Wspólnota Europejska (a wraz z nią prawo wspólnotowe jako odrębna kategoria) przestała istnieć, a jej spadkobiercą prawnym została Unia Europejska.




    Warto wiedzieć że... beta

    Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz (ur. 14 lutego 1943 w Poznaniu) – polska profesor nauk prawnych, sędzia Trybunału Konstytucyjnego, była prorektor UAM ds. doktorantów i biblioteki.
    Prawo karne procesowe – ogół norm prawnych regulujących działalność zwaną procesem karnym stosowanych w postępowaniach o czyny zabronione przez ustawę karną. Określa ono reguły postępowania organów państwowych w procesie karnym, tryb i formy dokonywania czynności procesowych, a także uprawnienia i obowiązki organów procesowych, stron oraz pozostałych uczestników postępowania.
    Komparatystyka prawnicza (inaczej prawo porównawcze, od łac. comparo - porównywać) – badania prawnoporównawcze, w których studiuje się podobieństwa i odmienności prawa poszczególnych państw. W komparatystyce prawniczej można dokonywać porównań pomiędzy systemami prawa występującymi na świecie: common law, prawo kontynentalne (ang. civil law), szariat, dawniej także tzw. prawo socjalistyczne, itp. W pewnym zakresie komparatystyka prawnicza może obejmować także prawo międzynarodowe i prawa od niego pochodne, np. prawo Unii Europejskiej. Bardzo często komparatystyka prawnicza dokonywana jest w obrębie poszczególnych dziedzin prawa, wtedy możemy mówić o porównawczym prawie konstytucyjnym, prawie cywilnym porównawczym, prawo administracyjnym porównawczym, prawie karnym porównawczym, itd.
    Prawo międzynarodowe (dla odróżnienia od prawa prywatnego międzynarodowego zwane też prawem międzynarodowym publicznym) – jedna z gałęzi prawa, obejmująca zespół norm prawnych regulujących stosunki między państwami, organizacjami międzynarodowymi, a także innymi podmiotami prawa międzynarodowego. Jedna z najstarszych dziedzin prawa, znana i rozwijana już w okresie starożytności. Za "konstytucję" współczesnej społeczności międzynarodowej i najważniejszy dokument prawa międzynarodowego uważa się Kartę Narodów Zjednoczonych powołującą do życia ONZ i proklamującą szereg zasad na których opierają się prawo międzynarodowe i stosunki międzynarodowe. Zobowiązania wynikające z Karty Narodów Zjednoczonych (np. zakaz agresji, zakaz grożenia użyciem siły, zakaz mieszania się w sprawy wewnętrzne innych państw, nakaz pokojowego rozwiązywania sporów) mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami państw członkowskich ONZ.
    Prawo formalne, procesowe — zespół norm prawnych regulujących postępowanie przed organami wymiaru sprawiedliwości i administracji publicznej.
    Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów – instytucja państwowa działająca na terenie Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie Ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki.
    Kryminalistyka – nauka o taktycznych zasadach i sposobach oraz o technicznych metodach i środkach rozpoznawania, a także wykrywania prawnie określonych, ujemnych zjawisk społecznych, a w szczególności przestępstw i ich sprawców oraz udowadniania istnienia lub braku związku między osobami a zdarzeniami. Pokrewna jej jest kryminologia zajmująca się osobowością sprawcy oraz warunkami i przyczynami jego czynu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.