• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Narodowy Związek Robotniczy

    Przeczytaj także...
    Pierwsze po odzyskaniu niepodległości wybory parlamentarne mające na celu powołanie jednoizbowego Sejmu Ustawodawczego. Odbyły się one 26 stycznia 1919 roku, choć skład Sejmu był uzupełniany do 24 marca 1922. Do sejmu dostało się kilkanaście partii, które początkowo utworzyły dziesięć klubów poselskich. Najwięcej głosów zdobyły Związek Ludowo-Narodowy i Polskie Stronnictwo Ludowe "Wyzwolenie". W skład Sejmu wchodzili również posłowie parlamentów zaborczych oraz posłowie wybrani w sposób pośredni.Jan Stanisław Jankowski, pseud. Doktor, Jan, Klonowski, Sobolewski, Soból (ur. 6 maja 1882 w Krassowie Wielkim w pow. Wysokie Mazowieckie, zm. 13 marca 1953 we Włodzimierzu nad Klaźmą w ZSRR) – polski działacz polityczny, Delegat Rządu na Kraj od 19 lutego 1943, (formalnie od 21 kwietnia 1943) do 27 marca 1945, inżynier chemik.
    Koło Polskie w Dumie (ros. Польское коло) – polityczna reprezentacja Polaków zamieszkujących gubernie Królestwa Polskiego w Dumie Państwowej Imperium Rosyjskiego w latach 1906-1917.

    Narodowy Związek Robotniczy (NZR) – partia robotnicza wywodząca się ze środowisk Ligi Narodowej utworzona 1905 w Królestwie Polskim działająca do 1920.

    Historia[]

    Działalność partii wywodziła się z sekcji robotniczej Towarzystwa Oświaty Narodowej, działającej głównie w Łodzi, Zagłębiu Dąbrowskim i Warszawie, oraz powołanego w 1901 z inicjatywy Komisji Robotniczej warszawskiego "Zetu Związku im. Jana Kilińskiego.

    Wiosną 1905 działacze Ligi Narodowej zwołali zabrania działaczy TON inicjując powstanie partii. W czerwcu 1905 odbył się I Zjazd Narodowego Związku Robotniczego. W skład Zarządu wybrano Czesława Sobolewskiego (przewodniczący), Gustaw Simon, oraz robotników Maksymiliana Gromadzkiego (fabryka Lilpop, Rau i Loewenstein), Edmunda Bernatowicza (Fabryka Wyrobów Platerowanych Frageta)i Jana Szczeblewskiego (Związek im. Kilińskiego).

    Fraget (pełna nazwa Józef Fraget) – fabryka wyrobów platerowanych założona w 1824 roku w Warszawie przez Alfonsa i Józefa Fragetów. Do wybuchu wojny w 1939 roku wytwarzała sztućce oraz galanterię stołową, tzw. platery.Gustaw Simon (ur. 25 listopada 1878 w Warszawie, zm. 1941 w Warszawie) - polski ekonomista, specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych, polityk, kierownik resortu pracy i polityki społecznej.

    W 1906 NZR liczył 15.961 członków, zaś w 23.000 zorganizowanych.

    Na VI Zjeździe NZR w Warszawie we wrześniu 1908, doszło do zerwania z Narodową Demokracją, przeciwstawiając się prorosyjskiej orientacji i lojalistycznej polityce Koła Polskiego w Dumie, w skład którego wchodzili członkowie legalnego Stronnictwa Narodowo-Demokratycznego. W skład nowego Zarządu Głównego weszli: Adam Chądzyński (przewodniczący), Witold Wolski, Stanisław Arczyński, Władysław Malangiewicz, Wincenty Michalak, Jan Stanisław Jankowski, Marian Rapacki, Adam Radlicki i Antoni Kaczorowski.

    Królestwo Polskie (ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje), potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka – kadłubowe państwo polskie istniejące w latach 1815-1832, a później do 1918 r. jako część składowa Imperium Rosyjskiego. Zostało utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego. Wbrew obiegowym opiniom Królestwo Polskie było państwem suwerennym i niepodległym (do 1832 r.), posiadającym własną konstytucję, Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo z Uniwersytetem Warszawskim, a czynności urzędowe odbywały się w języku polskim. Polskę łączyły z Rosją - osoba Monarchy (każdorazowy Imperator Rosji był jednocześnie Królem Polski i pod takim tytułem występował w Królestwie) oraz polityka zagraniczna, należąca do prerogatyw królewskich. Koroną królestwa była Polska Korona Cesarska. 26 lutego 1832 roku król Mikołaj I Romanow zniósł konstytucję Królestwa zastępując ją Statutem Organicznym, który likwidował Sejm i samodzielną armię, znosił unię międzypaństwową i włączał Królestwo do cesarstwa na zasadzie autonomii administracyjnej, przywrócił urząd namiestnika sprawującego władzę cywilną i wojskową.Narodowa Demokracja lub ruch narodowy (popularna nazwa endecja od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.

    NZR reprezentował orientację proaustriacką. W 1912 wszedł w skład Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych. Związek inspirował działanie Polskich Związków Zawodowych. W wyborach w 1919 wystawił samodzielną listę. W 1920 wraz z Narodowym Stronnictwem Robotników utworzył Narodową Partię Robotniczą.

    Komisja Tymczasowych Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (KTSSN), od 30 listopada 1913 Komisja Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (KSSN) – porozumienie polskich partii politycznych, działających w Galicji, zawarte 10 listopada 1912 w Wiedniu.Narodowa Partia Robotnicza (NPR) – polska partia polityczna, działająca w latach 1920-1937. NPR odwoływała się do klasy robotniczej, jednak w przeciwieństwie do partii marksistowskich głosiła program solidaryzmu narodowego. Na czele NPR stali m.in. Karol Popiel, Ludwik Waszkiewicz, Adam Chądzyński. Do bastionów politycznych NPR należały tereny dawnego Królestwa Prus – Pomorze, Wielkopolska i Górny Śląsk.

    Organy prasowe: "Sprawa Robotnicza", "Niepodległość".

    Przypisy

    1. Teresa Monasterska: Narodowy Związek Robotniczy 1905-1920. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 31.
    2. Teresa Monasterska: Narodowy Związek Robotniczy 1905-1920. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 40.
    3. Teresa Monasterska: Narodowy Związek Robotniczy 1905-1920. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973, s. 78.

    Bibliografia[]

  • Teresa Monasterska: Narodowy Związek Robotniczy 1905-1920. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973.
  • Stanisław Jan Arczyński (ur. 24 czerwca 1895 w Luboszewach, pow. Brzeziny, zm. 3 stycznia 1959 w Londynie) – pułkownik saperów Wojska Polskiego.Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne (SND), Stronnictwo Demokratyczno-Narodowe – ugrupowanie polityczne o charakterze narodowym utworzone w 1897, będące legalnym przedstawicielstwem ruchu narodowo-demokratycznego, na którego czele stanął Roman Dmowski.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Adam Chądzyński (ur. 18 listopada 1882 w Górkach-Grubakach, zm. 16 września 1963 w Katowicach) – polski inżynier, polityk, minister.
    Liga Narodowa, tajna, działająca we wszystkich trzech zaborach organizacja polityczna, utworzona 1 kwietnia 1893 roku z przekształcenia Ligi Polskiej. W konspiracji kierowana z zaboru austriackiego przez Romana Dmowskiego, przedstawiciela skrzydła narodowego. Jej celem było kształtowanie nowoczesnego narodu polskiego - silnego, gotowego oprzeć się innym narodom i realizującego własną misję dziejową. Charakteryzowało ją dążenie do utworzenia jednolitego narodowo państwa. Liga negowała walkę klasową. Za zagrożenie uważała działalność mniejszości narodowych. Piętnowała ucisk carski, krytykowała obóz ugodowców za ich lojalizm wobec Rosji. Jej działacze odzyskanie niepodległości pojmowali jako cel dalekosiężny. Organizacja ta wydawała we Lwowie "Przegląd Wszechpolski".
    Narodowe Stronnictwo Robotników – polska partia polityczna powstała 18 października 1917 w Wanne-Eickel w Zagłębiu Ruhry z inicjatywy Zjednoczenia Zawodowego Polskiego. W rok później rozpoczęła działalność w Wielkopolsce. Na zjeździe w Warszawie 23 i 24 maja 1920 połączyła się z Narodowym Związkiem Robotniczym, tworząc Narodową Partię Robotniczą. Część działaczy przeciwnych scaleniu z Narodowym Związkiem Robotniczym (Chrześcijańsko-Narodowe Stronnictwo-Robotnicze) zasiliła szeregi Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji.
    Lilpop, Rau i Loewenstein (LRL) – spółka akcyjna i fabryka założona w 1866 w Warszawie, zlikwidowana w 1944. Początkowo działająca w Śródmieściu, do II wojny światowej na Woli.
    Związek Młodzieży Polskiej ZET (ZMP "Zet", Zet) – konspiracyjna organizacja polskiej młodzieży akademickiej działająca w trzech zaborach.
    Polskie Związki Zawodowe - związki zawodowe o orientacji narodowo-solidarystycznej, utworzone w Królestwie Polskim z inicjatywy Narodowej Demokracji, później pozostające pod wpływem Narodowego Związku Robotniczego. Narodowy Związek Robotniczy przystąpił do organizowania swoich związków zawodowych (zwanych początkowo "narodowymi", później - "polskimi") w listopadzie 1905 roku, jednak trwałe i wpływowe związki "polskie" zaczęły powstawać, jako legalne, dopiero od wiosny 1906 roku.
    Władysław Jan Malangiewicz (ur. 15 maja 1883 w Warszawie, zm. 9 czerwca 1966 tamże) – polski inżynier, polityk, urzędnik ministerialny w II RP.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.015 sek.