• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Narodowa demokracja



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Komitet Obrony Robotników – polska organizacja opozycyjna działająca od września 1976 do września 1977, sprzeciwiająca się polityce władz PRL, niosąca pomoc osobom represjonowanym w wyniku wydarzeń Czerwca 1976, przede wszystkim w Radomiu i Ursusie. Po częściowym spełnieniu jej postulatów przez władze PRL przekształciła się w Komitet Samoobrony Społecznej KOR.Związek Młodych Narodowców (od 19 grudnia 1937 Ruch Narodowo-Państwowy) – organizacja powstała w 1932. Jej celem głównym było doprowadzenie do syntezy między narodowcami a piłsudczykami, tj. utworzenie nowoczesnego obozu nacjonalistycznego w Polsce. Takim dążeniom, w sytuacji współpracy zetemenowców z sanacją musiała towarzyszyć krytyka posunięć politycznych endecji, przy jednoczesnym przenoszeniu wielu idei z jej terenu na teren sanacji. Celem dążeń ZMN/RNP było zajęcie przez Polskę mocarstwowej pozycji. Warunkiem osiągnięcia tego celu było szersze oparcie państwa polskiego o Bałtyk, a w dalszej konsekwencji – rozszerzenie granic w kierunku zachodnim. Był to najbardziej oryginalny postulat wnoszony przez ZMN do obozu sanacji. Pozostałe to: antypluralistyczna koncepcja ustroju, postulat polonizacji Kresów Wschodnich, ofensywna postawa wobec Niemiec oraz uznanie doniosłości religii katolickiej w życiu społeczeństwa. Organizacja weszła w skład Obozu Zjednoczenia Narodowego.
    Główne założenia ideowe i programowe[ | edytuj kod]

    Program Narodowej Demokracji sformułowany został na przełomie XIX i XX wieku i ogłoszony w publikacjach Romana Dmowskiego, przede wszystkim w pracy Myśli nowoczesnego Polaka (1902) i Zygmunta Balickiego Egoizm narodowy wobec etyki (1902), według którego wartości etyczne jednostki muszą się podporządkować interesom narodu.

    Obóz Wszechpolski – narodowa organizacja polityczna, założona 20 marca 1936 w Katowicach, nieoficjalna struktura Stronnictwa Narodowego.Karol Raczkowski (ur. w 1869 roku, zm. w 1959) – inżynier chemik - absolwent politechniki w Zurychu, syn Wincenta Raczkowskiego, dowódcy wojsk powstania styczniowego 1863 roku, i Józefy Raczkowskiej, w 1902 roku poślubił Stefanię Stecką. Polski polityk, współzałożyciel Narodowej Demokracji (endecji, ruchu narodowego), jeden z głównych twórców ruchu narodowego.

    Ideą przewodnią ideologii Narodowej Demokracji jest nacjonalizm. Według Dmowskiego najwyższym dobrem jest dobro narodu polskiego, rozumianego jako wspólnota etniczna, niezależnego od podziałów zaborczych lub klasowych. Pod wpływem darwinizmu społecznego Dmowski sformułował tezę o permanentnej walce o przetrwanie między narodami, postrzeganej jako pozytywna, kształtująca świadomość narodową, hartująca i wzmacniająca. Przez pryzmat tak sformułowanego konfliktu Dmowski postrzegał narody sąsiednie jako mniejsze lub większe zagrożenie dla Polaków. Za największe uznał zagrożenie ze strony Niemiec, natomiast Rosjan, ze względów geopolitycznych, uznał po 1905 r. za sprzymierzeńców w walce z Niemcami i propagował lojalizm wobec władz rosyjskich. Program ten zdobył szerokie uznanie i poparcie we wszystkich zaborach.

    Józef Haller von Hallenburg (ur. 13 sierpnia 1873 w Jurczycach, zm. 4 czerwca 1960 w Londynie) – generał broni Wojska Polskiego, legionista, harcmistrz, przewodniczący ZHP, prezes Komitetu PCK, działacz polityczny i społeczny, brat stryjeczny gen. Stanisława Hallera, kawaler Orderów: Orła Białego i Virtuti Militari.Włodzimierz Wiktor Borodziej (ur. 9 września 1956 w Warszawie) – polski historyk, specjalizujący się w historii najnowszej.

    Realizm polityczny nakazywał Narodowej Demokracji zaprzestanie walki zbrojnej o niepodległość, wykorzystanie istniejących prawnych możliwości w państwach zaborczych do zbudowania sprawnej, powszechnej organizacji skupiającej Polaków, rozbudzenie i umocnienie wśród nich świadomości narodowej. Narodowi demokraci dążyli do pozyskania dla idei narodowej najszerszych mas ludowych, przede wszystkim chłopstwa, dlatego podkreślali demokratyzm swego programu. Najważniejszym przeciwnikiem ideologicznym jest lewica i socjalizm, rozbijające jedność narodu. Zwalczając socjalistów narodowi demokraci zyskali szerokie poparcie wśród klas średnich. Program gospodarczy Narodowej Demokracji miał charakter narodowo-liberalny: dążył do budowy polskiego narodowego kapitalizmu, bronił własności prywatnej i wolnego rynku, ale dopuszczał interwencję państwa w obronie interesu narodowego. W latach 30. coraz większą popularność zyskiwały koncepcje korporacjonistyczne i dystrybucjonistyczne sformułowane przez Adama Doboszyńskiego.

    Sanacja (łac. sanatio – uzdrowienie) – potoczna nazwa rządzącego obozu piłsudczykowskiego 1926–1939, powstała w związku z głoszonym przez Józefa Piłsudskiego hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego w Polsce, wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego 1926.Zygmunt Wojciechowski (ur. 27 kwietnia 1900 w Stryju, zm. 14 października 1955 w Poznaniu) – historyk państwa i prawa.

    Ideologia Narodowej Demokracji tworzyła się pod wpływem pozytywizmu i początkowo miała charakter agnostyczny. Katolicyzm szanowano jako „instytucję narodową”, ale podporządkowywano interesowi narodowemu (koncepcja „etyki narodowej” Zygmunta Balickiego). Stopniowo postępowało jednak zbliżanie endecji do katolicyzmu, czego zwieńczeniem była publikacja R. Dmowskiego Kościół, Naród i Państwo, w której stwierdził, że „Katolicyzm nie jest dodatkiem do polskości, zabarwieniem jej na pewien sposób, ale tkwi w jej istocie, w znacznej mierze stanowi jej istotę”.

    Myśl Polska – tygodnik społeczno-polityczny poświęcony życiu i kulturze narodu, założony w 1941 w Londynie organ Stronnictwa Narodowego. Pierwszy numer pisma pojawił się 20 III 1941 r. Redaktorem naczelnym "Myśli" do 1945 r. był Marian Emil Rojek, następnie Tadeusz Bielecki (1946-1948), Wojciech Wasiutyński (1948-1958) oraz Antoni Dargas (1958-1991). W kraju redaktorem naczelnym był Bogusław Kowalski, a od 1997 r. funkcję tę pełni do dziś Jan Engelgard.Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Falanga, pot. ONR-Falanga – polska nielegalna narodowo-radykalna, określana jako faszyzująca lub faszystowska formacja polityczna w II Rzeczypospolitej.

    W okresie budowania niepodległości Narodowa Demokracja była zdecydowanym przeciwnikiem idei jagiellońskiej i federalizmu, preferując polskie państwo narodowe. Mniejszości narodowe we wschodnich częściach kraju uznawano za materiał podatny na polonizację.

    Jednym z elementów ideologii endecji był antysemityzm. Dmowski uważał Żydów za wroga wewnętrznego – zagrożenie dla Polaków, element obcy, którego prawa należy ograniczać i – w miarę możliwości – usunąć z Polski. Antysemityzm Narodowej Demokracji bazował głównie na kwestiach ekonomicznych. Zagrożenie dla Polaków endecy widzieli w dużym udziale Żydów w handlu, rzemiośle i w warstwach wykształconych (adwokaci, lekarze). Jednym z najczęściej powtarzanych haseł endecji było nawoływanie do bojkotu sklepów żydowskich.

    Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.Karol Stojanowski, kryptonim: Karol, Błażej, Stary Żubr, pseudonim: L. Podolski, J. Kaliski (ur. 3 maja 1895 w Kobyłowłokach, zm. 9 czerwca 1947 we Wrocławiu) – polski antropolog i działacz polityczny, harcmistrz, profesor. Autor szeregu prac z zakresu historii i antropologii, głównie antropologii politycznej, społecznej i historycznej.

    Od końca lat dwudziestych retoryka i propaganda antysemicka stanowiła stały składnik programu Narodowej Demokracji; nasiliła się szczególnie w latach trzydziestych, kiedy to zradykalizowana młodzież narodowa organizowała akcje mające na celu ograniczenie praw Żydów w życiu społecznym (np. na wyższych uczelniach, zob. numerus clausus), demonstracje, ekscesy antyżydowskie. Ten ostatni rodzaj akcji nie znajdował poparcia wśród sporej części starszych działaczy endecji. W zwalczaniu Żydów niektórzy narodowcy posuwali się też do rasizmu, tropiąc i piętnując Polaków pochodzenia żydowskiego. Proceder ten uprawiany był przede wszystkim przez działaczy RN-R Falanga, którzy kontestowali dotychczasową formułę i tradycję endecji, odcinając się od niej. Celem ataków byli m.in. wykładowcy uniwersyteccy żydowskiego pochodzenia (np. Szymon Askenazy) oraz literaci i dziennikarze, w tym Antoni Słonimski, Julian Tuwim i Bolesław Leśmian.

    Ruch Narodowy (Niezależna Grupa Polityczna) – narodowo-katolicka organizacja opozycyjna istniejąca od 1973 r. w Gdańsku, ujawniona 5 stycznia 1978 r. Rzecznikiem NGP został Mariusz Urban, do jej działaczy należeli Krzysztof Kaletowski, Wiktor Hajdak, Wojciech Kloc, Tomasz Potocki, Włodzimierz Heese i Bogusław Zbijewski. Niezależna Grupa Polityczna główne (poza komunizmem) zagrożenie widziała w Niemczech i „ośrodkach syjonistycznych”, dlatego postulowała wypracowanie „niekomunistycznej orientacji proradzieckiej”. Z tych pozycji krytykowała ugrupowania opozycji demokratycznej takie jak KOR, uważając je za obcą agenturę. Występowała też przeciw posoborowym zmianom w Kościele.Narodowa Organizacja Gimnazjalna, potocznie "Noga" (znana też pod nazwą Organizacja Młodzieży Narodowej) - tajna ideowo-wychowawcza organizacja przedwojennej endecji, prowadząca działalność na terenie gimnazjów, działająca w latach 1927-1939.

    Ważniejsze organizacje narodowe przed II wojną światową[ | edytuj kod]

  • Liga Narodowa (1893-1928, organizacja tajna)
  • Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne (1897-1919, partia polityczna)
  • Polskie Kadry Wojskowe (1918, konspiracyjna organizacja wojskowa działająca na terenie Lwowa i Małopolski wschodniej, dowodzona przez kpt. Czesława Mączyńskiego późniejszego dowódcę obrony Lwowa w listopadzie 1918)
  • Związek Ludowo-Narodowy (1919-1928, partia polityczna, kontynuacja SND)
  • Obóz Wielkiej Polski (1926–1933, główna organizacja obozu narodowego)
  • Stronnictwo Narodowe (1928–1947/działalność na emigracji, partia polityczna, kontynuacja ZLN)
  • Narodowa Organizacja Kobiet (1919-1939, organizacja kobieca, jedna z organizacji „zewnętrznych” obozu narodowego)
  • Zjednoczenie Zawodowe „Praca Polska” (1925-1939, organizacja zawodowa, jedna z organizacji „zewnętrznych” obozu narodowego)
  • Obóz Wszechpolski (1936–1939, struktura SN na Śląsku)
  • Młodzieżowe
  • Związek Akademicki Młodzież Wszechpolska (1922–1946, organizacja akademicka, jedna z organizacji „zewnętrznych” obozu narodowego)
  • Ruch Młodych Obozu Wielkiej Polski (1927–1933, organizacja młodzieżowa, młodzieżówka OWP)
  • Narodowa Organizacja Gimnazjalna (1927-1939, tajna organizacja młodzieżowa)
  • Młodzież Wielkiej Polski (1932–1946, organizacja młodzieżowa, jedna z organizacji „zewnętrznych” obozu narodowego)
  • Sekcja Młodych Stronnictwa Narodowego (1933-1939, organizacja młodzieżowa, młodzieżówka SN, kontynuacja RM OWP)
  • Rozłamowe
  • Związek Młodych Narodowców (1932-1939, pierwotnie organizacja zastępcza dla rozwiązanego OWP w Wielkopolsce i na Pomorzu, następnie organizacja rozłamowa, prorządowa, działająca pod szyldem Ruchu Narodowo-Państwowego)
  • Obóz Narodowo-Radykalny (1934, następnie zdelegalizowany, nielegalnie funkcjonujący w latach 1934–1939 jako ONR-ABC, po wybuchu wojny jako Grupa Szańca)
  • Ruch Narodowo-Radykalny (1935–1939, wyłamał się z ONR w 1935, znany potocznie jako Falanga)
  • Leon Dziubecki ps."Leon" (do 1945), "Profesor", Sewer" (ur. 8 stycznia 1904 w Majkowie k. Piotrkowa Tryb., zm. 24 czerwca 1948 w Warszawie) – nauczyciel, profesor, prezes konspiracyjnego Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego.Przemysław Górny (ur. 13 kwietnia 1932 w Kaliszu) – polski działacz antykomunistyczny i antyustrojowy w okresie PRL, następnie działacz społeczny.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Koło Polskie w Dumie (ros. Польское коло) – polityczna reprezentacja Polaków zamieszkujących gubernie Królestwa Polskiego w Dumie Państwowej Imperium Rosyjskiego w latach 1906-1917.
    Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .
    Liga Narodowo-Demokratyczna (LND) – organizacja w PRL działająca w latach 1958-1990. Założona i działająca początkowo głównie w Uniwersytecie Warszawskim. Głosiła hasła narodowo-chrześcijańskie oraz antykomunistyczne. Była jedną z pierwszych organizacji antyustrojowych w PRL.
    Stanisław Rymar (ur. 3 lutego 1886 w Haczowie, zm. 14 października 1965 w Krakowie) – organizator Narodowej Demokracji, pisarz, publicysta, historyk.
    Stefan Wyszyński (ur. 3 sierpnia 1901 w Zuzeli, zm. 28 maja 1981 w Warszawie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny lubelski w latach 1946–1948, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski oraz prymas Polski w latach 1948–1981, kardynał prezbiter od 1953. Zwany Prymasem Tysiąclecia, sługa Boży Kościoła katolickiego.
    Edward Prus (ur. 1931 w Załoźcach, zm. 31 grudnia 2007) – polski historyk, politolog, działacz i aktywista narodowy, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor Wyższej Szkoły Planowania Strategicznego w Dąbrowie Górniczej oraz Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP w Warszawie, wykładowca w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu.
    Wincenty Jordan Rozwadowski herbu Trąby, ps. "Pascal" (ur. 1916 w Polsce, zm. 1975 w Mbabane, Suazi) – polski dowódca wojskowy, porucznik Wojska Polskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.104 sek.