• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Narodowa Demokracja



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Karol Raczkowski (ur. w 1869 roku, zm. w 1959) – inżynier chemik - absolwent politechniki w Zurychu, syn Wincenta Raczkowskiego, dowódcy wojsk powstania styczniowego 1863 roku, i Józefy Raczkowskiej, w 1902 roku poślubił Stefanię Stecką. Polski polityk, współzałożyciel Narodowej Demokracji (endecji, ruchu narodowego), jeden z głównych twórców ruchu narodowego.Józef Haller von Hallenburg (ur. 13 sierpnia 1873 w Jurczycach, zm. 4 czerwca 1960 w Londynie) – generał broni Wojska Polskiego, legionista, harcmistrz, przewodniczący ZHP, prezes Komitetu PCK, działacz polityczny i społeczny, brat stryjeczny gen. Stanisława Hallera, kawaler Orderów: Orła Białego i Virtuti Militari.

    Narodowa Demokracja lub ruch narodowy (popularna nazwa endecja od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 1.1 Okres zaborów
  • 1.2 II Rzeczpospolita
  • 1.3 Okres PRL
  • 1.4 III Rzeczpospolita
  • 2 Główne założenia ideowe i programowe
  • 3 Ważniejsze organizacje narodowe przed II wojną światową
  • 4 Organizacje konspiracyjne i zbrojne powołane w latach 1939–1947
  • 5 Prasa w okresie międzywojennym
  • 6 Bibliografia
  • 7 Zobacz też
  • 8 Przypisy
  • 9 Linki zewnętrzne
  • Włodzimierz Wiktor Borodziej (ur. 9 września 1956 w Warszawie) – polski historyk, specjalizujący się w historii najnowszej.Narodowy radykalizm – radykalny odłam polskiego nacjonalizmu, który wyodrębnił się w latach 30. XX wieku. Klasyfikowany jest zwykle jako skrajna prawica, jednak nie podzielał prawicowej akceptacji kapitalizmu. Niekiedy wiązany z faszyzmem. Nazwa Narodowego Radykalizmu popularnie skracana jest do NR lub NaRa. Środowiska związane z ruchem narodowo-radykalnym używają symbolu Ręki z Mieczem (tzw. dziś potocznie falangi).

    Historia[]

    Okres zaborów[]

    Za początek ruchu narodowego uważa się powstanie w 1887 roku dwóch tajnych organizacji: Ligi Polskiej, założonej w Genewie przez weterana powstania styczniowego Zygmunta Miłkowskiego i Związku Młodzieży Polskiej "Zet" założonego w Krakowie, przez Zygmunta Balickiego. W 1888 Zet włączono do Ligi.

    Sanacja (łac. sanatio – uzdrowienie) – potoczna nazwa rządzącego obozu piłsudczykowskiego 1926–1939, powstała w związku z głoszonym przez Józefa Piłsudskiego hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego w Polsce, wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego 1926.Zygmunt Wojciechowski (ur. 27 kwietnia 1900 w Stryju, zm. 14 października 1955 w Poznaniu) – historyk państwa i prawa.

    W 1893 radykalni działacze Ligi Roman Dmowski, Teofil Waligórski, Karol Raczkowski, Jan Ludwik Popławski i Zygmunt Balicki przejęli władzę w organizacji przez zamach, zmienili nazwę na Liga Narodowa i sformułowali program polityczny oparty na zasadach pragmatyzmu, efektywnej organizacji pracy politycznej i ideologii nacjonalizmu. Głównym organem prasowym ruchu był założony przez Dmowskiego w 1895 „Przegląd Wszechpolski”, wydawany we Lwowie, od 1901 w Krakowie i kolportowany na terenie wszystkich zaborów.

    Myśl Polska – tygodnik społeczno-polityczny poświęcony życiu i kulturze narodu, założony w 1941 w Londynie organ Stronnictwa Narodowego. Pierwszy numer pisma pojawił się 20 III 1941 r. Redaktorem naczelnym "Myśli" do 1945 r. był Marian Emil Rojek, następnie Tadeusz Bielecki (1946-1948), Wojciech Wasiutyński (1948-1958) oraz Antoni Dargas (1958-1991). W kraju redaktorem naczelnym był Bogusław Kowalski, a od 1997 r. funkcję tę pełni do dziś Jan Engelgard.Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.

    W 1897 działacze Ligi Narodowej utworzyli Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne, które działało na terenie wszystkich zaborów, początkowo jako tajna organizacja, później jako jawnie działająca partia polityczna. Po wprowadzeniu samorządów chłopskich, w wyniku przeprowadzonej przez Narodową Demokrację od stycznia do marca 1905 roku akcji składania wniosków o wprowadzenie języka polskiego do gmin, władze rosyjskie zmuszone zostały w czerwcu 1905 roku do dopuszczenia języka polskiego jako urzędowego na równi z językiem rosyjskim na szczeblu gminnym w Królestwie Kongresowym. W zaborze rosyjskim Stronnictwo wzięło udział w wyborach do Dumy, posłowie SND, m.in. Roman Dmowski i Władysław Grabski utworzyli w niej Koło Polskie. Zgodnie z programem Narodowi Demokraci zwalczali zaciekle lewicę, zarówno rewolucyjną SDKPiL jak niepodległościową PPS Piłsudskiego.

    Karol Stojanowski, kryptonim: Karol, Błażej, Stary Żubr, pseudonim: L. Podolski, J. Kaliski (ur. 3 maja 1895 w Kobyłowłokach, zm. 9 czerwca 1947 we Wrocławiu) – polski antropolog i działacz polityczny, harcmistrz, profesor. Autor szeregu prac z zakresu historii i antropologii, głównie antropologii politycznej, społecznej i historycznej.Ruch Narodowy (Niezależna Grupa Polityczna) – narodowo-katolicka organizacja opozycyjna istniejąca od 1973 r. w Gdańsku, ujawniona 5 stycznia 1978 r. Rzecznikiem NGP został Mariusz Urban, do jej działaczy należeli Krzysztof Kaletowski, Wiktor Hajdak, Wojciech Kloc, Tomasz Potocki, Włodzimierz Heese i Bogusław Zbijewski. Niezależna Grupa Polityczna główne (poza komunizmem) zagrożenie widziała w Niemczech i „ośrodkach syjonistycznych”, dlatego postulowała wypracowanie „niekomunistycznej orientacji proradzieckiej”. Z tych pozycji krytykowała ugrupowania opozycji demokratycznej takie jak KOR, uważając je za obcą agenturę. Występowała też przeciw posoborowym zmianom w Kościele.

    Endecja potępiła rewolucję w 1905 roku, łódzka „Gazeta Polska” nawoływała do zdławienia socjalistycznej anarchii, liczba morderstw politycznych osiągnęła 40-50 w ciągu tygodnia. W okresie tym przeciwnicy Dmowskiego uważali, że zawarł on tajne porozumienie z carem w celu zwalczania PPS. Uważa się, że działalność Narodowej Demokracji w okresie rewolucji doprowadziła do wzmożonej niechęci między Polakami i Żydami, a apele Polskiej Partii Socjalistycznej o złagodzenie napięć na tle narodowościowym i wspólną walkę z caratem okazały się bezskuteczne.

    Leon Dziubecki ps."Leon" (do 1945), "Profesor", Sewer" (ur. 8 stycznia 1904 w Majkowie k. Piotrkowa Tryb., zm. 24 czerwca 1948 w Warszawie) – nauczyciel, profesor, prezes konspiracyjnego Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego.Przemysław Górny (ur. 13 kwietnia 1932 w Kaliszu) – polski działacz antykomunistyczny i antyustrojowy w okresie PRL, następnie działacz społeczny.

    W trakcie I wojny światowej polski ruch narodowy opowiedział się po stronie państw ententy, najpierw Rosji, tworząc Legion Puławski a później, po klęskach armii rosyjskiej Komitet Narodowy Polski (1917–1919) w Paryżu i Błękitną Armię gen. Hallera. Dzięki zabiegom dyplomatycznym Dmowskiego na konferencji w Wersalu, Polska odzyskała Pomorze i w dużej mierze również Wielkopolskę i część Górnego Śląska, gdzie dominujący ruch narodowy odegrał dużą rolę w powstaniach przeciw Niemcom.

    Koło Polskie w Dumie (ros. Польское коло) – polityczna reprezentacja Polaków zamieszkujących gubernie Królestwa Polskiego w Dumie Państwowej Imperium Rosyjskiego w latach 1906-1917.Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .

    II Rzeczpospolita[]

    Po odzyskaniu niepodległości ruch narodowy zorganizował się w partię polityczną pod nazwą Związku Ludowo-Narodowego (przekształcony w 1928 w Stronnictwo Narodowe). W pierwszych latach powojennych Narodowa Demokracja była dominującą polską siłą polityczną, brała udział w rządach ale nie udało jej się zdobyć większości w Sejmie i pełni władzy. Przegrana kandydata endecji w wyborach prezydenckich w grudniu 1922 wywołała w jej kręgach gwałtowną reakcję. Wybrany głosami lewicy, ludowców i mniejszości prezydent Gabriel Narutowicz stał się obiektem napastliwej kampanii endeckiej. 16 grudnia 1922 roku prezydent Narutowicz został zastrzelony przez sympatyka (wcześniej działacza) ruchu narodowego Eligiusza Niewiadomskiego. Pogrzeb straconego zabójcy na Powązkach przerodził się w masową manifestację poparcia dla uznawanego w niektórych kręgach Narodowej Demokracji bohatera.

    Liga Narodowo-Demokratyczna (LND) – organizacja w PRL działająca w latach 1958-1990. Założona i działająca początkowo głównie w Uniwersytecie Warszawskim. Głosiła hasła narodowo-chrześcijańskie oraz antykomunistyczne. Była jedną z pierwszych organizacji antyustrojowych w PRL.Wincenty Jordan Rozwadowski herbu Trąby, ps. "Pascal" (ur. 1916 w Polsce, zm. 1975 w Mbabane, Suazi) – polski dowódca wojskowy, porucznik Wojska Polskiego.

    Dmowski i endecja byli postrzegani jako potencjalni partnerzy dla dyplomacji radzieckiej (w opozycji do Józefa Piłsudskiego z powodu jego walki przez całe życie przeciwko Rosji). Wynika to z historycznego kontekstu - endecja kierowana przez Dmowskiego była antybrytyjska i antyniemiecka. Doszło nawet do spotkania posła Piotra Wojkowa z Romanem Dmowskim.

    Piotr Łazariewicz Wojkow (ros. Пëтр Лазаревич Войков, ur. 13 sierpnia 1888 w Kerczu, zm. 7 czerwca 1927 w Warszawie) − rosyjski rewolucjonista, bolszewik, dyplomata radziecki.Komitet Narodowy Polski w Paryżu (KNP) – założona 15 sierpnia 1917 w Lozannie przez Romana Dmowskiego polska organizacja polityczna działająca w latach 1917–1919. Jako siedzibę obrała Paryż. Celem Komitetu była odbudowa państwa polskiego przy pomocy państw Ententy. KNP był uznany przez rządy Francji, Wielkiej Brytanii i Włoch za namiastkę rządu polskiego na emigracji i przedstawicielstwo interesów Polski.

    Od przewrotu majowego endecja była systematycznie zwalczana przez sanację. W odpowiedzi na to jeszcze w 1926 powstała pozaparlamentarna opozycyjna organizacja – Obóz Wielkiej Polski na czele z Romanem Dmowskim i składający się głównie z nacjonalistycznie nastawionej młodzieży. Głównym celem OWP była pozaparlamentarna walka o władzę z sanacją, a jednym z głównych haseł walka z mniejszością żydowską w Polsce. OWP stał się organizacją masową skupiającą ok. 250 tysięcy członków. Narodowa Demokracja obejmowała w tamtym okresie partie polityczne, związki zawodowe, stowarzyszenia młodzieżowe, kobiece i sportowe. Władza sanacyjna, widząc realne zagrożenie, w 1933 zdelegalizowała organizację, a jej działaczy poddała represjom.

    Stronnictwo Narodowe (SN) – partia polityczna, w nawiązaniu do formacji przedwojennej reaktywowana w 1989 w Warszawie przez Jana Ostoję Matłachowskiego, Leona Mireckiego, Macieja Giertycha, Bogusława Jeznacha, Bogusława Rybickiego i innych. Pierwszym po reaktywacji Prezesem partii został Stefan Jarzębski. Reaktywowane SN zostało zarejestrowane sądownie 21 sierpnia 1990.Józef Kossecki (ur. 18 stycznia 1936 r. w Kaliszu) – polski inżynier, politolog, cybernetyk społeczny, dziennikarz, publicysta, nauczyciel akademicki i polityk.

    OWP kontynuował częściowo działalność w Sekcji Młodych Stronnictwa Narodowego, a następnie w Obozie Narodowo-Radykalnym (również zdelegalizowanym po kilku miesiącach działalności). W ONR wyraźna była fascynacja antysemityzmem i faszyzmem. Jedną z najbardziej radykalnych organizacji była RNR-Falanga Bolesława Piaseckiego. Główną formacją Narodowej Demokracji w latach 30. pozostawało Stronnictwo Narodowe kierowane przez Romana Dmowskiego. W SN toczyła się walka między narodowo-liberalnym skrzydłem "starych" a skłaniającymi się ku autorytaryzmowi "młodymi". Po wyeliminowaniu wpływów "starych" doszło do podziału "młodych" na ekstremistyczną frakcję Jędrzeja Giertycha i grupę Tadeusza Bieleckiego, bardziej skłonnej do kompromisu z sanacją.

    Konfederacja Narodu (KN) – polska organizacja konspiracyjna o charakterze polityczno-wojskowym działająca w latach 1940-1943.Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

    Podczas II wojny światowej Stronnictwo Narodowe (tzw. "Kwadrat") należało do głównych sił polskiego podziemia wchodząc w skład Politycznego Komitetu Porozumiewawczego. W lipcu 1942 w SN doszło do rozłamu, gdyż grupa skupiona wokół pisma „Wielka Polska” sprzeciwiała się scaleniu z Armią Krajową (secesjoniści powrócili do SN w kwietniu 1944). Działały też mniejsze ugrupowania wywodzące się z Narodowej Demokracji: Ojczyzna, Narodowo-Ludowa Organizacja Wojskowa, Związek Jaszczurczy, Konfederacja Narodu. Ruch narodowy zorganizował własne oddziały partyzanckie – Narodową Organizację Wojskową, Narodowe Siły Zbrojne i Narodowe Zjednoczenie Wojskowe. Narodowcy zostali poddani szczególnym prześladowaniom ze strony Niemców i Ukraińców oraz Sowietów.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).

    Grupa z Andrzejem Świetlickim na czele (Narodowa Organizacja Radykalna) podjęła próbę kolaboracji z hitlerowcami, współpraca została jednak zerwana przez Niemców, którzy ostatecznie aresztowali przywódców NOR.

    Okres PRL[]

    Organizacje ruchu narodowego podzieliły się na organizacje antykomunistyczne i te skłonne do współpracy z rządem.

    Rozbite przez okupantów niemieckich Stronnictwo Narodowe zostało po wojnie zdelegalizowane. Pod koniec 1945 roku ambasador USA Arthur Bliss Lane próbował nakłonić władze komunistyczne do zalegalizowania działalności Stronnictwa Narodowego argumentując, że ograniczenie ilości partii politycznych jest sprzeczne z duchem porozumień jałtańskich i porozumieniem osiągniętym w Moskwie. W tym celu utworzony został w lipcu 1945 r. Komitet Legalizacyjny SN (m.in. Stanisław Rymar, Karol Stojanowski, Leon Dziubecki, Szymon Poradowski, Stanisław Kozicki i Tadeusz Kobylański), stanowiący próbę znalezienia przez endecję miejsca w powojennej rzeczywistości, jednak ostatecznie władze komunistyczne odmówiły zgody na legalizację. Inna grupa działaczy (Władysław Matus, Leon Dziubecki, Tadeusz Macinski) pozostawała w nieprzejednanej opozycji władz komunistycznych, prowadząc do końca 1946 r. (w terenie dłużej) działalność konspiracyjną.

    Obóz Wielkiej Polski (OWP) – organizacja polityczna Obozu Narodowego, powołana podczas inaugurującego zjazdu 4 grudnia 1926 w Poznaniu z inicjatywy członków Związku Ludowo-Narodowego i przedstawicieli innych stronnictw prawicowych. Powstanie OWP miało na celu zjednoczenie prawicowych przeciwników sanacji i oddziaływanie na społeczeństwo w duchu idei narodowej.Jędrzej Giertych (ur. 7 stycznia 1903 w Sosnowcu, zm. 9 października 1992 w Londynie) – polski polityk, dyplomata i publicysta. Jeden z przywódców Stronnictwa Narodowego, bliski współpracownik Romana Dmowskiego.

    Bolesław Piasecki nawiązał współpracę z władzami komunistycznymi i założył w 1947 wraz z grupą byłych działaczy ONR prorządowe, katolickie Stowarzyszenie "Pax". Inna grupa przedwojennych działaczy endeckich (głównie z organizacji "Ojczyzna") z Zygmuntem Wojciechowskim na czele zaangażowała się w tworzenie i działalność Instytutu Zachodniego. Próbę odbudowy konspiracyjnego ruchu narodowego pod nazwą Liga Narodowo-Demokratyczna podjęli w 1959 Przemysław Górny i Józef Kossecki; grupa została po roku rozbita przez Służbę Bezpieczeństwa. W drugiej połowie lat 70. pojawiły się kolejne ugrupowania nawiązujące do tradycji endeckiej: Ruch Młodej Polski, Polski Komitet Obrony Życia i Rodziny (potem Komitet Samoobrony Polskiej), Ruch Porozumienia Narodowego, Niezależna Grupa Polityczna. W latach 80. działacze ruchu narodowego Maciej Giertych (w Polsce) i Jędrzej Giertych (w Londynie), nawiązując do tradycji politycznej wczesnej Narodowej Demokracji zwalczali opozycję demokratyczną, którą uznawali za lewicową i udzielili poparcia dla stanu wojennego, Wojciecha Jaruzelskiego oraz ZSRR, uznając ich za gwaranta stabilności i bezpieczeństwa Polski.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Krzeszowice – miasto w woj. małopolskim, w powiecie krakowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krzeszowice. Jest jednym z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej. Według danych z 31 grudnia 2011 miasto miało 10 288 mieszkańców. Położone jest ok. 25 km na zachód od centrum (18 km od granicy) Krakowa, przy linii kolejowej nr 133 (Kraków – Katowice) i przy drodze krajowej nr 79 (ul. Kościuszki, ul. Trzebińska) (południowa część miasta). W latach 1928–1966 miasto miało status uzdrowiska o charakterze użyteczności publicznej.

    Na emigracji działało pod przywództwem T. Bieleckiego Stronnictwo Narodowe, wydające w Londynie czasopismo „Myśl Polska”. W 1961 r. od SN oderwała się grupa skupiona wokół pisma „Horyzonty”, postulująca kompromis z władzami PRL.

    III Rzeczpospolita[]

    Po 1989 r. różne środowiska endeckie starały się odbudować Stronnictwo Narodowe. Współcześnie najbardziej znaną organizacją odwołującą się do idei Narodowej Demokracji jest Ruch Narodowy (wraz Młodzieżą Wszechpolską) oraz Obóz Narodowo-Radykalny i Liga Polskich Rodzin. Prócz nich do tradycji endeckich odwołuje się także Obóz Wielkiej Polski.

    Szymon Askenazy (ur. 24 grudnia 1865 w Zawichoście, zm. 22 czerwca 1935 w Warszawie) – polski historyk żydowskiego pochodzenia, zajmujący się głównie stosunkami międzynarodowymi w XVIII i XIX wieku. Profesor Uniwersytetu Lwowskiego i następnie Warszawskiego. W swoich poglądach politycznych zbliżony do obozu legionowo-piłsudczykowskiego. Twórca lwowskiej szkoły historycznej nazywanej też szkołą Askenazego.Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pragmatyzm – system filozoficzny, którego podstawowym elementem jest pragmatyczna teoria prawdy, uzależniająca prawdziwość tez od praktycznych skutków, przyjmująca praktyczność za kryterium prawdy. Pragmatyzm przyjmuje wynikające z przyjmowania tez skutki i ich użyteczność za kryterium prawdy.
    Stronnictwo Narodowe – polska partia polityczna, utworzona w październiku 1928 w wyniku przekształcenia Związku Ludowo-Narodowego, której zadaniem było prowadzenie bieżącej działalności politycznej obozu narodowego (Narodowa Demokracja).
    Zygmunt Balicki (ur. 30 grudnia 1858 w Lublinie, zm. 12 września 1916 w Piotrogrodzie) – polski socjolog, publicysta, polityk i jeden z czołowych ideologów Narodowej Demokracji.
    Kolaboracja (łac. ko - przedrostek oznaczający "razem, wspólnie" + łac. laborare - "pracować") - współpraca z nieprzyjacielem, okupantem; kolaborant, kolaboracjonista - współpracujący z wrogiem, zaborcą.
    Cesarstwo Niemieckie, (niem.) Deutsches Kaiserreich lub Rzesza Niemiecka (niem.) Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Po upadku określane także jako Druga Rzesza (Zweites Reich).
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Stan wojenny w Polsce 1981–1983 – stan nadzwyczajny wprowadzony 13 grudnia 1981 roku na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, niezgodnie z Konstytucją PRL. Został zawieszony 31 grudnia 1982 roku, a zniesiono go 22 lipca 1983 roku. W trakcie jego trwania z rąk milicji oraz SB zginęło kilkadziesiąt osób.

    Reklama