• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Narodowa Demokracja



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Komitet Obrony Robotników – polska organizacja opozycyjna działająca od września 1976 do września 1977, sprzeciwiająca się polityce władz PRL, niosąca pomoc osobom represjonowanym w wyniku wydarzeń Czerwca 1976, przede wszystkim w Radomiu i Ursusie. Po częściowym spełnieniu jej postulatów przez władze PRL przekształciła się w Komitet Samoobrony Społecznej KOR.Związek Młodych Narodowców (od 19 grudnia 1937 Ruch Narodowo-Państwowy) – organizacja powstała w 1932. Jej celem głównym było doprowadzenie do syntezy między narodowcami a piłsudczykami, tj. utworzenie nowoczesnego obozu nacjonalistycznego w Polsce. Takim dążeniom, w sytuacji współpracy zetemenowców z sanacją musiała towarzyszyć krytyka posunięć politycznych endecji, przy jednoczesnym przenoszeniu wielu idei z jej terenu na teren sanacji. Celem dążeń ZMN/RNP było zajęcie przez Polskę mocarstwowej pozycji. Warunkiem osiągnięcia tego celu było szersze oparcie państwa polskiego o Bałtyk, a w dalszej konsekwencji – rozszerzenie granic w kierunku zachodnim. Był to najbardziej oryginalny postulat wnoszony przez ZMN do obozu sanacji. Pozostałe to: antypluralistyczna koncepcja ustroju, postulat polonizacji Kresów Wschodnich, ofensywna postawa wobec Niemiec oraz uznanie doniosłości religii katolickiej w życiu społeczeństwa. Organizacja weszła w skład Obozu Zjednoczenia Narodowego.

    Narodowa Demokracja, ruch narodowy, obóz narodowy lub endecja (od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.

    Historia[ | edytuj kod]

    Okres zaborów[ | edytuj kod]

    W 1887 powstały dwie tajne organizacje:

    Obóz Wszechpolski – narodowa organizacja polityczna, założona 20 marca 1936 w Katowicach, nieoficjalna struktura Stronnictwa Narodowego.Karol Raczkowski (ur. w 1869 roku, zm. w 1959) – inżynier chemik - absolwent politechniki w Zurychu, syn Wincenta Raczkowskiego, dowódcy wojsk powstania styczniowego 1863 roku, i Józefy Raczkowskiej, w 1902 roku poślubił Stefanię Stecką. Polski polityk, współzałożyciel Narodowej Demokracji (endecji, ruchu narodowego), jeden z głównych twórców ruchu narodowego.
  • Liga Polska, założona w Genewie przez weterana Powstania Styczniowego Zygmunta Miłkowskiego,
  • Związek Młodzieży Polskiej „Zet”, założony w Krakowie przez Zygmunta Balickiego.
  • W 1888 „Zet” włączono do Ligi Polskiej.

    Początek ruchu narodowego datuje się na 1893 rok, gdy radykalni działacze Ligi PolskiejRoman Dmowski, Teofil Waligórski, Karol Raczkowski, Jan Ludwik Popławski i Zygmunt Balicki – przejęli władzę w organizacji przez zamach, zmienili nazwę na Liga Narodowa i sformułowali program polityczny oparty na zasadach pragmatyzmu, efektywnej organizacji pracy politycznej i ideologii nacjonalizmu. Głównym organem prasowym ruchu był założony przez Dmowskiego w 1895 „Przegląd Wszechpolski”, wydawany we Lwowie, od 1901 w Krakowie i kolportowany na terenie wszystkich zaborów.

    Józef Haller von Hallenburg (ur. 13 sierpnia 1873 w Jurczycach, zm. 4 czerwca 1960 w Londynie) – generał broni Wojska Polskiego, legionista, harcmistrz, przewodniczący ZHP, prezes Komitetu PCK, działacz polityczny i społeczny, brat stryjeczny gen. Stanisława Hallera, kawaler Orderów: Orła Białego i Virtuti Militari.Włodzimierz Wiktor Borodziej (ur. 9 września 1956 w Warszawie) – polski historyk, specjalizujący się w historii najnowszej.

    W 1897 działacze Ligi Narodowej utworzyli Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne, które działało na terenie wszystkich zaborów, początkowo jako tajna organizacja, później jako jawnie działająca partia polityczna. Po wprowadzeniu samorządów chłopskich, w wyniku przeprowadzonej przez Narodową Demokrację od stycznia do marca 1905 roku akcji składania wniosków o wprowadzenie języka polskiego do gmin, władze rosyjskie zmuszone zostały w czerwcu 1905 roku do dopuszczenia języka polskiego jako urzędowego na równi z językiem rosyjskim na szczeblu gminnym w Królestwie Kongresowym. W zaborze rosyjskim Stronnictwo wzięło udział w wyborach do Dumy, posłowie SND, m.in. Roman Dmowski i Władysław Grabski utworzyli w niej Koło Polskie. Zgodnie z programem Narodowi Demokraci zwalczali zaciekle lewicę, zarówno rewolucyjną SDKPiL jak niepodległościową PPS Piłsudskiego.

    Sanacja (łac. sanatio – uzdrowienie) – potoczna nazwa rządzącego obozu piłsudczykowskiego 1926–1939, powstała w związku z głoszonym przez Józefa Piłsudskiego hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego w Polsce, wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego 1926.Zygmunt Wojciechowski (ur. 27 kwietnia 1900 w Stryju, zm. 14 października 1955 w Poznaniu) – historyk państwa i prawa.

    Endecja potępiła rewolucję w 1905 roku, łódzka „Gazeta Polska” nawoływała do zdławienia socjalistycznej anarchii, liczba morderstw politycznych osiągnęła 40-50 w ciągu tygodnia. W okresie tym przeciwnicy Dmowskiego uważali, że zawarł on tajne porozumienie z carem w celu zwalczania PPS. Na tym tle doszło w latach 1908–1911 do rozłamu, w wyniku którego od endecji oderwały się Związek Młodzieży Polskiej „Zet”, Narodowy Związek Robotniczy i Narodowy Związek Chłopski. Uważa się, że działalność Narodowej Demokracji w okresie rewolucji doprowadziła do wzmożonej niechęci między Polakami i Żydami, a apele Polskiej Partii Socjalistycznej o złagodzenie napięć na tle narodowościowym i wspólną walkę z caratem okazały się bezskuteczne.

    Myśl Polska – tygodnik społeczno-polityczny poświęcony życiu i kulturze narodu, założony w 1941 w Londynie organ Stronnictwa Narodowego. Pierwszy numer pisma pojawił się 20 III 1941 r. Redaktorem naczelnym "Myśli" do 1945 r. był Marian Emil Rojek, następnie Tadeusz Bielecki (1946-1948), Wojciech Wasiutyński (1948-1958) oraz Antoni Dargas (1958-1991). W kraju redaktorem naczelnym był Bogusław Kowalski, a od 1997 r. funkcję tę pełni do dziś Jan Engelgard.Ruch Narodowo-Radykalny Falanga, Falanga, pot. ONR-Falanga – polska nielegalna narodowo-radykalna, określana jako faszyzująca lub faszystowska formacja polityczna w II Rzeczypospolitej.

    I wojna światowa[ | edytuj kod]

    W trakcie I wojny światowej polski ruch narodowy opowiedział się po stronie państw ententy, najpierw Rosji, tworząc Legion Puławski a później, po klęskach armii rosyjskiej Komitet Narodowy Polski (1917–1919) w Paryżu i Błękitną Armię gen. Hallera. Dzięki zabiegom dyplomatycznym Dmowskiego na konferencji w Wersalu, Polska odzyskała Pomorze i w dużej mierze również Wielkopolskę i część Górnego Śląska, gdzie dominujący ruch narodowy odegrał dużą rolę w powstaniach przeciw Niemcom.

    Polska Partia Socjalistyczna (PPS) – polska partia polityczna o charakterze niepodległościowym, socjalistycznym i pracowniczym (klasyfikowana w grupie partii lewicowych), założona w listopadzie 1892 podczas tzw. zjazdu paryskiego jako Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich, jedna z najważniejszych w Polsce sił politycznych aż do 1948. W czasach PRL jako samodzielna partia działała jedynie na emigracji.Karol Stojanowski, kryptonim: Karol, Błażej, Stary Żubr, pseudonim: L. Podolski, J. Kaliski (ur. 3 maja 1895 w Kobyłowłokach, zm. 9 czerwca 1947 we Wrocławiu) – polski antropolog i działacz polityczny, harcmistrz, profesor. Autor szeregu prac z zakresu historii i antropologii, głównie antropologii politycznej, społecznej i historycznej.

    II Rzeczpospolita[ | edytuj kod]

    Po odzyskaniu niepodległości ruch narodowy zorganizował się w partię polityczną pod nazwą Związek Ludowo-Narodowy, przekształconą w 1928 roku w Stronnictwo Narodowe (SN). W pierwszych latach powojennych Narodowa Demokracja była dominującą polską siłą polityczną, brała udział w rządach, ale nie udało się jej zdobyć większości w Sejmie i pełni władzy. Przegrana kandydata endecji w wyborach prezydenckich w grudniu 1922 roku wywołała w jej kręgach gwałtowną reakcję. Wybrany głosami lewicy, ludowców i mniejszości prezydent RP Gabriel Narutowicz stał się obiektem napastliwej endeckiej kampanii. 16 grudnia 1922 roku prezydent Narutowicz został zastrzelony przez sympatyka, a wcześniej działacza ruchu narodowego – Eligiusza Niewiadomskiego. Pogrzeb straconego zabójcy na Powązkach przerodził się w masową manifestację poparcia dla niego, uznawanego w niektórych kręgach Narodowej Demokracji za bohatera.

    Ruch Narodowy (Niezależna Grupa Polityczna) – narodowo-katolicka organizacja opozycyjna istniejąca od 1973 r. w Gdańsku, ujawniona 5 stycznia 1978 r. Rzecznikiem NGP został Mariusz Urban, do jej działaczy należeli Krzysztof Kaletowski, Wiktor Hajdak, Wojciech Kloc, Tomasz Potocki, Włodzimierz Heese i Bogusław Zbijewski. Niezależna Grupa Polityczna główne (poza komunizmem) zagrożenie widziała w Niemczech i „ośrodkach syjonistycznych”, dlatego postulowała wypracowanie „niekomunistycznej orientacji proradzieckiej”. Z tych pozycji krytykowała ugrupowania opozycji demokratycznej takie jak KOR, uważając je za obcą agenturę. Występowała też przeciw posoborowym zmianom w Kościele.Narodowa Organizacja Gimnazjalna, potocznie "Noga" (znana też pod nazwą Organizacja Młodzieży Narodowej) - tajna ideowo-wychowawcza organizacja przedwojennej endecji, prowadząca działalność na terenie gimnazjów, działająca w latach 1927-1939.

    Roman Dmowski i endecja byli postrzegani jako partnerzy dla dyplomacji ZSRR – w opozycji do Józefa Piłsudskiego. Wynikało to z historycznego kontekstu – endecja kierowana przez Dmowskiego była antybrytyjska i antyniemiecka, a w Moskwie doskonale zdawano sobie sprawę z prorosyjskich sympatii Romana Dmowskiego i jego stronników. Dochodził do tego czynnik ekonomiczny: polskie kręgi związane z endecją łudziły się, że odzyskają swoje tradycyjne rynki zbytu na Wschodzie, które przynosiły im niemałe dochody w nieodległych czasach Imperium Rosyjskiego. Ówczesny ambasador ZSRR w Polsce Piotr Wojkow wiedział, że endecja była jedną z najważniejszych sił politycznych Drugiej Rzeczypospolitej i że miała duży wpływ na kierunki polityki wewnętrznej oraz zagranicznej – różnice ideologiczne nie były w tym przypadku przeszkodą. 31 grudnia 1925 roku doszło więc do dwugodzinnego spotkania Romana Dmowskiego z ambasadorem ZSRR w Polsce Piotrem Wojkowem. Według relacji Wojkowa spotkanie miało bardzo interesujący przebieg, a obaj rozmówcy dokładali wszelkich starań, aby znaleźć łączące ich tematy. Niecałe trzy miesiące później, 22 marca 1926 roku, sekretarz ambasady ZSRR w Polsce Michaił Arkadiew pisał do członka kolegium Ludowego Komisariatu Spraw Zagranicznych ZSRR (NKID), kierownika Wydziału Politycznego i Wydziału Krajów Nadbałtyckich i Polski Mieczysława Łoganowskiego, tak przedstawiając efekty „dyplomatycznych” działań sowieckich w polskich kręgach politycznych:

    Leon Dziubecki ps."Leon" (do 1945), "Profesor", Sewer" (ur. 8 stycznia 1904 w Majkowie k. Piotrkowa Tryb., zm. 24 czerwca 1948 w Warszawie) – nauczyciel, profesor, prezes konspiracyjnego Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego.Przemysław Górny (ur. 13 kwietnia 1932 w Kaliszu) – polski działacz antykomunistyczny i antyustrojowy w okresie PRL, następnie działacz społeczny.

    „Jesteśmy w stopniu dostatecznym, a może nawet zbyt mocno, związani z endekami, zarówno z politykami, jak i kręgami gospodarczymi.”

    Z badań historycznych i analizy źródeł dyplomatycznych, wyłania się obraz, że ówczesna działalność endecji nie ograniczała się jedynie do symbolicznego sekowania Marszałka Józefa Piłsudskiego i jego środowiska, ale była to także świadoma działalność agenturalna na rzecz ZSRR. Celem ZSRR była sowietyzacja Drugiej Rzeczypospolitej, tym razem nie przez podbój militarny, jak w latach 1919–1920, ale na drodze ekonomicznej.

    Koło Polskie w Dumie (ros. Польское коло) – polityczna reprezentacja Polaków zamieszkujących gubernie Królestwa Polskiego w Dumie Państwowej Imperium Rosyjskiego w latach 1906-1917.Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .

    Od przewrotu majowego (1926) endecja była systematycznie zwalczana przez sanację. W odpowiedzi na to w grudniu 1926 roku powstała pozaparlamentarna organizacja opozycyjna – Obóz Wielkiej Polski (OWP), na czele z Romanem Dmowskim i składająca się głównie z nacjonalistycznie nastawionej młodzieży. Głównym celem OWP była pozaparlamentarna walka o władzę z sanacją, a jednym z głównych haseł była walka z mniejszością żydowską w Polsce. OWP stał się organizacją masową skupiającą około 250 tysięcy członków. Narodowa Demokracja obejmowała w tamtym okresie: partie polityczne, związki zawodowe, stowarzyszenia młodzieżowe, kobiece i sportowe. Władza sanacyjna, widząc realne zagrożenie, w marcu 1933 roku zdelegalizowała OWP, a działaczy poddała represjom.

    Liga Narodowo-Demokratyczna (LND) – organizacja w PRL działająca w latach 1958-1990. Założona i działająca początkowo głównie w Uniwersytecie Warszawskim. Głosiła hasła narodowo-chrześcijańskie oraz antykomunistyczne. Była jedną z pierwszych organizacji antyustrojowych w PRL.Stanisław Rymar (ur. 3 lutego 1886 w Haczowie, zm. 14 października 1965 w Krakowie) – organizator Narodowej Demokracji, pisarz, publicysta, historyk.

    Po rozwiązaniu OWP, jego działacze próbowali utworzyć podobną organizację, czego efektem był „pierwszy” Związek Młodych Narodowców (od grudnia 1937 roku jako „Ruch Narodowo–Państwowy”). Kierownictwo Stronnictwa Narodowego zdecydowało jednak, aby utworzyć w ramach partii odrębne sekcje dla członków byłego OWP, które były nazywane „sekcjami młodych”. Zdecydowana większość młodych narodowców przeszła więc do Sekcji Młodych Stronnictwa Narodowego. Z tego względu SN stało się partią masową i największym ugrupowaniem w II Rzeczypospolitej. Część młodych narodowców nie chciała wstępować do SN, czego efektem był utworzony w lutym 1934 roku „drugi” Związek Młodych Narodowców, który w późniejszym okresie odszedł z obozu narodowego do obozu rządowego.

    Stefan Wyszyński (ur. 3 sierpnia 1901 w Zuzeli, zm. 28 maja 1981 w Warszawie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny lubelski w latach 1946–1948, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski oraz prymas Polski w latach 1948–1981, kardynał prezbiter od 1953. Zwany Prymasem Tysiąclecia, sługa Boży Kościoła katolickiego.Edward Prus (ur. 1931 w Załoźcach, zm. 31 grudnia 2007) – polski historyk, politolog, działacz i aktywista narodowy, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor Wyższej Szkoły Planowania Strategicznego w Dąbrowie Górniczej oraz Wyższej Szkoły Pedagogicznej TWP w Warszawie, wykładowca w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu.

    Największa grupa radykałów wyłamała się z obozu narodowego w kwietniu 1934, tworząc Obóz Narodowo-Radykalny (ONR), zdelegalizowany po kilku miesiącach działalności. Nie należy traktować ONR jako integralnej części obozu narodowego, a jako organizację rozłamową, dążącą do stworzenia całkowicie nowego ruchu. W ONR była wyraźna fascynacja antysemityzmem i włoskim faszyzmem. Wkrótce po delegalizacji ONR podzielił się na dwie zwalczające się grupy: Obóz Narodowo-Radykalny ABC oraz Ruch Narodowo-Radykalny Bolesława Piaseckiego.

    Wincenty Jordan Rozwadowski herbu Trąby, ps. "Pascal" (ur. 1916 w Polsce, zm. 1975 w Mbabane, Suazi) – polski dowódca wojskowy, porucznik Wojska Polskiego.Piotr Łazariewicz Wojkow (ros. Пëтр Лазаревич Войков, ur. 13 sierpnia 1888 w Kerczu, zm. 7 czerwca 1927 w Warszawie) − rosyjski rewolucjonista, bolszewik, dyplomata radziecki.

    W latach 30. XX wieku główną formacją Narodowej Demokracji pozostawało Stronnictwo Narodowe kierowane przez Romana Dmowskiego. W SN toczyła się walka między narodowo–liberalnym skrzydłem „starych”, a „młodymi” skłaniającymi się ku autorytaryzmowi. Po wyeliminowaniu wpływów „starych” doszło do podziału „młodych” na ekstremistyczną frakcję Jędrzeja Giertycha i grupę Tadeusza Bieleckiego bardziej skłonną do kompromisu z sanacją.

    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.Komitet Narodowy Polski w Paryżu (KNP) – założona 15 sierpnia 1917 w Lozannie przez Romana Dmowskiego polska organizacja polityczna działająca w latach 1917–1919. Jako siedzibę obrała Paryż. Celem Komitetu była odbudowa państwa polskiego przy pomocy państw Ententy. KNP był uznany przez rządy Francji, Wielkiej Brytanii i Włoch za namiastkę rządu polskiego na emigracji i przedstawicielstwo interesów Polski.

    II wojna światowa[ | edytuj kod]

    Podczas II wojny światowej Stronnictwo Narodowe (tzw. „Kwadrat”) należało do głównych sił polskiego podziemia wchodząc w skład Politycznego Komitetu Porozumiewawczego. W lipcu 1942 w SN doszło do rozłamu, gdyż grupa skupiona wokół pisma „Wielka Polska” sprzeciwiała się scaleniu z Armią Krajową (secesjoniści powrócili do SN w kwietniu 1944). Działały też mniejsze ugrupowania wywodzące się z Narodowej Demokracji: Ojczyzna, Narodowo-Ludowa Organizacja Wojskowa, Związek Jaszczurczy, Konfederacja Narodu. Ruch narodowy zorganizował własne oddziały partyzanckie – Narodową Organizację Wojskową, Narodowe Siły Zbrojne i Narodowe Zjednoczenie Wojskowe. Narodowcy zostali poddani szczególnym prześladowaniom ze strony Niemców i Ukraińców oraz Sowietów.

    Stan wojenny w Polsce w latach 1981–1983 – stan nadzwyczajny wprowadzony 13 grudnia 1981 roku na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, niezgodnie z Konstytucją PRL. Został zawieszony 31 grudnia 1982 roku, a zniesiono go 22 lipca 1983 roku. W trakcie jego trwania z rąk milicji oraz SB zginęło kilkadziesiąt osób.Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu. Kościół katolicki jest jednym z trzech głównych nurtów chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

    Grupa z Andrzejem Świetlickim na czele (Narodowa Organizacja Radykalna) podjęła próbę kolaboracji z hitlerowcami, współpraca została jednak zerwana przez Niemców, którzy ostatecznie aresztowali przywódców NOR.

    Okres PRL[ | edytuj kod]

    Organizacje ruchu narodowego podzieliły się na organizacje antykomunistyczne i te skłonne do współpracy z rządem.

    Rozbite przez okupantów niemieckich Stronnictwo Narodowe zostało po wojnie zdelegalizowane. Pod koniec 1945 roku ambasador USA Arthur Bliss Lane próbował nakłonić władze komunistyczne do zalegalizowania działalności Stronnictwa Narodowego argumentując, że „ograniczenie ilości partii politycznych jest sprzeczne z duchem porozumień jałtańskich i porozumieniem osiągniętym w Moskwie”. W tym celu utworzony został w lipcu 1945 r. Komitet Legalizacyjny SN (m.in. Stanisław Rymar, Karol Stojanowski, Leon Dziubecki, Szymon Poradowski, Stanisław Kozicki i Tadeusz Kobylański), stanowiący próbę znalezienia przez endecję miejsca w powojennej rzeczywistości, jednak ostatecznie władze komunistyczne odmówiły zgody na legalizację. Inna grupa działaczy (Władysław Matus, Leon Dziubecki, Tadeusz Macinski) pozostawała w nieprzejednanej opozycji władz komunistycznych, prowadząc do końca 1946 r. (w terenie dłużej) działalność konspiracyjną.

    Józef Kossecki (ur. 18 stycznia 1936 r. w Kaliszu) – polski inżynier, politolog, cybernetyk społeczny, dziennikarz, publicysta, nauczyciel akademicki i polityk.Konfederacja Narodu (KN) – polska organizacja konspiracyjna o charakterze polityczno-wojskowym działająca w latach 1940-1943.

    W grudniu 1944 Bolesław Piasecki nawiązał współpracę z NKWD i w ten sposób stał się częścią establishmentu władz komunistycznych. 18 sierpnia 1945 otrzymał oficjalną zgodę na wydawanie koncesjonowanego „katolickiego” tygodnika Dziś i Jutro – pierwszy numer ukazał się 25 listopada 1945. W 1947 roku Piasecki założył wraz z grupą byłych działaczy ONR Stowarzyszenie „Pax” – organizację ocenianą jako dywersyjną, za pomocą której komunistyczna władza próbowała rozsadzić od wewnątrz i podporządkować sobie Kościół katolicki w PRL. „Pax” m.in. współtworzył ruch „księży patriotów”, atakował Episkopat Polski za „dążenie do przywrócenia kapitalizmu”, popierał proces biskupa Kaczmarka i uwięzienie prymasa Stefana Wyszyńskiego.

    Instytut Zachodni im. Zygmunta Wojciechowskiego z siedzibą w Poznaniu (ang. Institute for Western Affairs , niem. West-Institut, fr. Institute Occidentale) – państwowa jednostka organizacyjna, utworzona ustawą z dnia 17 grudnia 2015, następca prawny istniejącego od 1945 Instytutu Zachodniego - Instytutu Naukowo-Badawczy im. Zygmunta Wojciechowskiego. Nadzór nad instytutem sprawuje Prezes Rady Ministrów.Stefan Olszowski (ur. 28 sierpnia 1931 w Toruniu) – polityk polski, działacz PZPR, minister spraw zagranicznych PRL, poseł na Sejm PRL V, VI i VII kadencji.

    Na emigracji działało Stronnictwo Narodowe pod przywództwem Tadeusza Bieleckiego, wydające w Londynie czasopismo „Myśl Polska”. W 1961 od SN oderwała się grupa skupiona wokół Jędrzeja Giertycha i wydawanego przez niego wspólnie z Witoldem Olszewskim pisma „Horyzonty”, postulująca kompromis z władzami PRL i ZSRR.

    Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Stanisław Kozicki (ur. 4 kwietnia 1876 w Łępicach na Mazowszu, zm. 28 września 1958 w Polanicy Zdroju) – polski polityk i publicysta ruchu narodowego, współpracownik Romana Dmowskiego.

    Inna grupa przedwojennych działaczy endeckich (głównie z organizacji „Ojczyzna”) z Zygmuntem Wojciechowskim na czele zaangażowała się w tworzenie i działalność Instytutu Zachodniego. Próbę odbudowy konspiracyjnego ruchu narodowego pod nazwą Liga Narodowo-Demokratyczna podjęli w 1959 Przemysław Górny i Józef Kossecki; grupa została po roku rozbita przez Służbę Bezpieczeństwa. W drugiej połowie lat 70. pojawiły się kolejne ugrupowania nawiązujące do tradycji endeckiej: Ruch Młodej Polski, Polski Komitet Obrony Życia i Rodziny (potem Komitet Samoobrony Polskiej), Ruch Porozumienia Narodowego, Niezależna Grupa Polityczna.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Nacjonalizm (z łac. natio – naród) – postawa społeczno-polityczna, uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze (egoizm narodowy), jednak istnieją grupy, które szanują także racje i poglądy innych narodów. Nacjonalizm przejawia się głoszeniem poglądów o zabarwieniu narodowym, szerzeniem myśli narodowej i pamięci o bohaterach danego narodu. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu. Wyróżniamy dwa typy nacjonalizmu: pozytywny i negatywny (szowinistyczny).

    W 1981 roku krąg osób o poglądach narodowych utworzył Zjednoczenie Patriotyczne „Grunwald” (zarejestrowane 25 kwietnia 1981). ZP „Grunwald” miał przyzwolenie kierownictwa PZPR na publiczne głoszenie haseł nacjonalistycznych, ksenofobicznych i antysemickich. W swoich szeregach skupiał najzagorzalszych przeciwników „Solidarności”. Członkowie ugrupowania za cel swoich propagandowych ataków obrali opozycjonistów wywodzących się z KOR i próbowali w okresie karnawału „Solidarności” wykorzystać schemat nagonki antysemickiej znanej z marca 1968. ZP „Grunwald” zrzeszał głównie osoby bezpartyjne, ale działał w porozumieniu z nieformalną frakcją PZPR (tzw. „beton” lub frakcja Albina Siwaka) i wspierany był przez Komitet Warszawski PZPR i takich działaczy jak Stefan Olszowski, Stanisław Kociołek czy Walery Namiotkiewicz. Staraniem ZP „Grunwald” zostały wydane m.in. niektóre dzieła Romana Dmowskiego. Autorem taktyk propagandowych ZP „Grunwald” był Józef Kossecki. Ważniejsi działacze to m.in.: Bohdan Poręba, Józef Kossecki, Tadeusz Bednarczyk, Edward Prus, Franciszek Cymbarewicz, Kazimierz Ćwójda, Wit Gawrak, Ignacy Łakomiec, Roman Moraczewski, Bogusław Rybicki, Kazimierz Studentowicz, Mieczysław Trzeciak, Władysław Wójcik. ZP „Grunwald” zgłosił akces do PRON i poparł stan wojenny (1981-1983). W szczytowym okresie działalności, który przypadł na rok 1981, należało do niego około 1200 osób, w tym wielu oficerów LWP i MO (zwłaszcza rezerwistów i w stanie spoczynku), związanych ze środowiskiem „moczarowców”. ZP „Grunwald” działał swobodnie do końca PRL.

    Obóz Wielkiej Polski (OWP) – organizacja polityczna Obozu Narodowego, powołana podczas inaugurującego zjazdu 4 grudnia 1926 w Poznaniu z inicjatywy członków Związku Ludowo-Narodowego i przedstawicieli innych stronnictw prawicowych. Powstanie OWP miało na celu zjednoczenie prawicowych przeciwników sanacji i oddziaływanie na społeczeństwo w duchu idei narodowej.Jędrzej Giertych (ur. 7 stycznia 1903 w Sosnowcu, zm. 9 października 1992 w Londynie) – polski polityk, dyplomata i publicysta. Jeden z przywódców Stronnictwa Narodowego, bliski współpracownik Romana Dmowskiego.

    W latach 70. i 80. działacze ruchu narodowego Maciej Giertych (w Polsce) i Jędrzej Giertych (w Londynie), nawiązując do tradycji politycznej wczesnej Narodowej Demokracji zwalczali opozycję demokratyczną, którą uważali za „lewicową”, poparli stan wojenny oraz uznawali ZSRR za „gwaranta stabilności i bezpieczeństwa Polski”.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Krzeszowice – miasto w woj. małopolskim, w powiecie krakowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krzeszowice. Jest jednym z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej. Według danych z 31 grudnia 2011 miasto miało 10 288 mieszkańców. Położone jest ok. 25 km na zachód od centrum (18 km od granicy) Krakowa, przy linii kolejowej nr 133 (Kraków – Katowice) i przy drodze krajowej nr 79 (ul. Kościuszki, ul. Trzebińska) (południowa część miasta). W latach 1928–1966 miasto miało status uzdrowiska o charakterze użyteczności publicznej.

    W 1989 Roman Giertych założył Młodzież Wszechpolską powołując się na „tradycję przedwojennej organizacji o tej samej nazwie i ruchu narodowego, a zwłaszcza dorobek myśli politycznej Romana Dmowskiego”. Zjazd Założycielski MW odbył się 2 grudnia 1989 w Poznaniu. Główny referat wygłosił Roman Giertych, w którym m.in. podkreślił „ponadklasowy charakter nazwy organizacji” i zakończył swoje wystąpienie nakreśleniem celów jakie postawi sobie MW. Na prezesa Rady Naczelnej MW został wybrany Roman Giertych.

    Szymon Askenazy (ur. 24 grudnia 1865 w Zawichoście, zm. 22 czerwca 1935 w Warszawie) – polski historyk żydowskiego pochodzenia, zajmujący się głównie stosunkami międzynarodowymi w XVIII i XIX wieku. Profesor Uniwersytetu Lwowskiego i następnie Warszawskiego. W swoich poglądach politycznych zbliżony do obozu legionowo-piłsudczykowskiego. Twórca lwowskiej szkoły historycznej nazywanej też szkołą Askenazego.Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego (PRON) – organizacja polityczna (początkowo pod nazwą Obywatelskie Komitety Ocalenia Narodowego) utworzona w okresie stanu wojennego przez PZPR i podporządkowane jej stronnictwa polityczne oraz zależne od władz organizacje katolickie w celu propagandowego wykazania poparcia społeczeństwa dla polityki partii, a w szczególności wprowadzenia stanu wojennego. PRON miał nawiązywać do tradycji działalności Frontu Jedności Narodu, jednoczącego patriotycznie nastawionych Polaków różnych orientacji politycznych i światopoglądowych (stąd istotny był udział organizacji katolickich).

    III Rzeczpospolita[ | edytuj kod]

    Po 1989 różne środowiska endeckie starały się odbudować Stronnictwo Narodowe, część działała także w Zjednoczeniu Chrześcijańsko-Narodowym. Formalnym spadkobiercą emigracyjnego SN było Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne, w 2001 przerejestrowane na Ligę Polskich Rodzin. Oprócz LPR najbardziej znanymi organizacjami odwołującymi się do idei Narodowej Demokracji są aktualnie Ruch Narodowy (wraz Młodzieżą Wszechpolską) oraz Obóz Narodowo-Radykalny.

    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.Pragmatyzm – system filozoficzny, którego podstawowym elementem jest pragmatyczna teoria prawdy, uzależniająca prawdziwość tez od praktycznych skutków, przyjmująca praktyczność za kryterium prawdy. Pragmatyzm przyjmuje wynikające z przyjmowania tez skutki i ich użyteczność za kryterium prawdy.

    Stowarzyszenie „Endecja”[ | edytuj kod]

    W maju 2016 działacze i posłowie związani z ruchem Kukiz’15 oraz publicysta Rafał Ziemkiewicz założyli Stowarzyszenie „Endecja”, które miało odwoływać się do tradycji Narodowej Demokracji. Celem „Endecji” miało być promowanie idei Romana Dmowskiego oraz konsolidowanie środowisk narodowych.

    Horyzonty – miesięcznik wydawany we Francji w latach 1956-1971. Redaktorem był Witold Olszewski. Pismo o profilu endeckim. Było niechętne zarówno obozowi legalistycznemu w Londynie jak i środowisku paryskiej „Kultury”. Głosiło potrzebę szukania porozumienia z ZSRR. Stronnictwo Narodowe – polska partia polityczna, utworzona w październiku 1928 w wyniku przekształcenia Związku Ludowo-Narodowego, której zadaniem było prowadzenie bieżącej działalności politycznej obozu narodowego (Narodowa Demokracja).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Zygmunt Balicki (ur. 30 grudnia 1858 w Lublinie, zm. 12 września 1916 w Piotrogrodzie) – polski socjolog, publicysta, polityk i jeden z czołowych ideologów Narodowej Demokracji.
    Kolaboracja (łac. ko - przedrostek oznaczający "razem, wspólnie" + łac. laborare - "pracować") - współpraca z nieprzyjacielem, okupantem; kolaborant, kolaboracjonista - współpracujący z wrogiem, zaborcą.
    Cesarstwo Niemieckie, (niem.) Deutsches Kaiserreich lub Rzesza Niemiecka (niem.) Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Po upadku określane także jako Druga Rzesza (Zweites Reich).
    Albin Siwak (ur. 27 stycznia 1933 w Wołominie) – polski robotnik, murarz, później działacz i polityk PZPR, członek Biura Politycznego KC PZPR.
    Narodowy Związek Robotniczy (NZR) – partia robotnicza wywodząca się ze środowisk Ligi Narodowej utworzona 1905 w Królestwie Polskim działająca do 1920.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Księża patrioci – określenie duchownych wspierających ustrój komunistyczny w Polsce. Określenie "księża patrioci" wywodzi się od oficjalnej dewizy ruchu, która brzmiała: "niezłomna wierność Polsce Ludowej". Ruch księży patriotów działał szczególnie aktywnie w okresie stalinizmu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.102 sek.