Narodnyj Dim we Lwowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Budynek Narodnego Domu we Lwowie

Narodnyj Dim we Lwowie – jedna z najstarszych ukraińskich instytucji kulturalno-oświatowych, utworzona w 1849 we Lwowie dzięki staraniom Głównej Rady Ruskiej, a szczególnie księdza Lwa Treszczakiwśkiego.

Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.Bitwa o Lwów, in. obrona Lwowa – polsko-ukraiński konflikt zbrojny o Lwów, trwający od 1 listopada 1918 do 22 maja 1919 roku, zakończony zniesieniem ukraińskiego okrążenia.

Dom Ludowy (Narodnyj Dim) powstał w wyniku przebudowania dawnego klasztoru i kościoła trynitarzy w latach 1851–1864 (architekci: Wilhelm Schmidt i Sylwestr Hawryszkewycz). Od 1784 r. pomieszczenia potrynitarskie zajmował Uniwersytet Lwowski, podczas stłumienia powstania przez Austriaków w 1848 zabudowania uniwersyteckie spłonęły, rok później – w 1849 – zniszczony budynek został przez Namiestnictwo Galicji ofiarowany Domowi Ludowemu wraz z działką.

Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.Matyca Hałycko-Ruska (Macierz Halicko-Ruska) – galicyjska organizacja kulturalno-oświatowa, założona 16 lipca 1848 we Lwowie przez działaczy ukraińskich, na wzór powstałych wcześniej podobnych organizacji słoweńskich, chorwackich i czeskich.

W ramach Domu działała Matyca Hałycko-Ruska.

Od lat 70. XIX wieku Dom stał się przedmiotem walki pomiędzy ugrupowaniami moskalofilskimi a ukraińskim ruchem narodowym.

Podczas okupacji Galicji przez wojska rosyjskie w latach 1914–1915 część biblioteki ND wywieziono do Rosji, a w czasie walk o Lwów zaginęła kolekcja numizmatów. Od 1 do 22 listopada 1918 znajdował się tutaj sztab ukraińskich sił zbrojnych próbujących opanować Lwów.

Narodnyj Dom wydawał czasopismo „Wistnyk Narodnoho Doma” (ukr. Вісник Народного Дома), w latach 1883–1914 jako miesięcznik, po 1921 nieregularnie. Redaktorem „Wistnyka” był Pyłyp Swystun.

Narodnyj Dim (Dom Ludowy) w Przemyślu - budynek zbudowany w Przemyślu przy ulicy Kościuszki 5 w latach 1901-1904 ze składek przemyskich Ukraińców, przeznaczony na cele kulturalno-oświatowe.Sylwestr Hawryszkewycz, Sylwester Hawryszkiewicz (ukr. Сильве́стр Гавришке́вич; ur. 1833 lub 1834, zm. 10 listopada 1911 we Lwowie) – ukraiński architekt.

Od 1935 rządowym komisarzem Narodnego Domu został Michał Baczyński. W dwudziestoleciu międzywojennym ND prowadził głównie działalność muzealno-archiwalną. W składzie ND działały: biblioteka (w 1924  około 120 tysięcy książek, w tym 5 tysięcy rękopisów I dokumentów), muzeum archeologiczno-historyczne (z galerią obrazów) i muzeum przyrodnicze.

Encyclopedia of Ukraine (pol. Encyklopedia Ukrainy, także Encyklopedia Ukrainoznawstwa) – 5-tomowe opracowanie w języku angielskim, przedstawiające geografię, ekonomię, społeczeństwo oraz ogólny rys historyczny Ukrainy.Michał Baczyński (Mychaił Baczynskij) (ur. 1884, zm. po 1935) – poseł na Sejm III kadencji w II RP z ramienia BBWR, starorusin.

Po agresji ZSRR na Polskę i aneksji Lwowa przez ZSRR okupacyjne władze sowieckie zlikwidowały Narodnyj Dim. Jego pozostałe zbiory przekazano do biblioteki Akademii Nauk USRR i zreorganizowanych lwowskich muzeów.

Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Narodnyj Dim w Przemyślu
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Народний Дім у Львові w: Енциклопедія історії України: Т. 7. Редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. НАН України. Інститут історії України. - Київ 2010, Wyd. «Наукова думка». ​ISBN 966-00-0632-2​ s.181
  • Енциклопедія українознавства, Lwów 1993, t. 5, s. 1697
  • Armia Imperium Rosyjskiego , ros. Русская императорская армия (transkr. russkaja imperatorskaja armia) (po polsku potocznie armia carska) – wojska lądowe Imperium Rosyjskiego (państwa rosyjskiego w latach 1721-1917).Ukraińska Armia Halicka (ukr. Українськa Галицька Армія, UHA) – nazwa regularnej armii ZURL po porozumieniu z Armią Ochotniczą Antona Denikina 17 listopada 1919, wcześniej nosiła nazwę Armii Halickiej (HA).




    Warto wiedzieć że... beta

    Imperium Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie (ros. Российская империя) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1721–1917. Imperium Rosyjskie u szczytu swej potęgi w 1866 roku liczyło 23,7 mln km² i było trzecim najrozleglejszym państwem w historii ludzkości, po imperium brytyjskim i Wielkim Ułusie Mongolskim. Stolicą Imperium Rosyjskiego był przez niemal cały okres jego istnienia Petersburg. W początkowym okresie historii Imperium krótkotrwałą rolę stolicy pełniła także Moskwa (1728–1730), pozostająca do 1812 roku największym miastem Rosji i miejscem koronacji carów.
    Łew Treszczakiwśkyj (ur. 1810 w Stanisławowie – zm. 1874) – ukraiński działacz społeczny, ksiądz greckokatolicki (pleban w Gródku), publicysta.
    Trynitarze (właściwie Zakon Trójcy Przenajświętszej, dawniej Zakon Świętej Trójcy od Wykupu Niewolników) – katolickie zgromadzenie zakonne, założone w 1193 w dobie wypraw krzyżowych przez św. Jana z Mathy i św. Feliksa de Valois, a następnie zatwierdzone w 1198 bullą papieża Innocentego III Operante divine dispositionis. Od 1236 istnieje żeński zakon - Trynitarianki (Klauzurowe).
    Uniwersytet Lwowski (ukr. Львівський національний університет імені Івана Франка) – uniwersytet we Lwowie, założony przez króla Polski Jana Kazimierza w 1661 jako Akademia Lwowska, w okresie międzywojennym 1919-1949 Uniwersytet Jana Kazimierza; jeden z najstarszych uniwersytetów w Europie Wschodniej i na dawnych ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, współcześnie jeden z największych ukraińskich uniwersytetów państwowych.
    Nacjonalizm ukraiński (również ukraiński ruch narodowy) – ukraiński nurt myśli politycznej i związany z nim ruch polityczny powstały w pierwszej połowie XIX wieku.
    Narodowa Akademia Nauk Ukrainy (ukr. Національна академія наук України, НАНУ) - najwyższa państwowa badawcza organizacja na Ukrainie. Powstała w 1918. Jednym z jej zadań jest regulowanie języka ukraińskiego. Zajmuje się również naukami humanistycznymi oraz naukami podstawowymi.

    Reklama