• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Namulisko

    Przeczytaj także...
    Torfowisko (ang. peatland, mire, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.Guano – odchody ptaków morskich (głównie kormoranów, pelikanów i głuptaków) lub nietoperzy, gromadzące się od wieków na powierzchni ziemi lub w jaskiniach, na terenach suchych, głównie na zachodnich wybrzeżach Ameryki Południowej (Chile, Peru) i wyspach sąsiednich. Grube pokłady eksploatowane są jako cenny nawóz naturalny. W krajach posiadających największe jego zasoby, tworzy się strefy chronione, dla kolonii ptaków które przyczyniają się do najszybszego przyrostu pokładów guana, zwłaszcza głuptaków i kormoranów.
    Namulisko jaskiniowe – namulisko powstające na dnie jaskiń i schronisk (na spągu). Ze względu na pochodzenie wyróżnia się trzy jego rodzaje:

    Namulisko – ogólna nazwa miejsc, w których zbierają się muliste osady, różnie definiowane w zależności od dziedziny.

    Speleologia[ | edytuj kod]

    W speleologii to ogół osadów zalegających na dnie jaskini będący wynikiem akumulacji materiału takiego jak: ilaste gliny z domieszką żwiru, gruzu czy głazów; także obszar występowania takiego osadu.

    Ze względu na pochodzenie wydziela się dwa rodzaje osadów jaskiniowych:

    Żwir – okruchowa skała osadowa o luźnej postaci, złożona z różnych skał i minerałów o średnicy większej niż 2 mm, do nawet kilku centymetrów.Natura 2000 – program utworzenia w krajach Unii Europejskiej wspólnego systemu (sieci) obszarów objętych ochroną przyrody. Podstawą dla tego programu są dwie unijne dyrektywy: Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa (Habitatowa). Celem programu jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Wspólne działanie na rzecz zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy w oparciu o jednolite prawo ma na celu optymalizację kosztów i spotęgowanie korzystnych dla środowiska efektów. Jednolite prawo powinno ułatwić współdziałanie wielu instytucji zajmujących się ochroną przyrody stale i tych dla których jest to działanie oboczne. Zadanie i cel rangi europejskiej powinno łatwiej uzyskać powszechną akceptację społeczną, tym bardziej że poszczególne kraje członkowskie są zobowiązane do zachowania na obszarach wchodzących w skład sieci Natura 2000 walorów chronionych w stanie nie pogorszonym, co wcale nie musi wykluczać ich gospodarczego wykorzystania.
  • autochtoniczne – powstające we wnętrzu jaskini, a zawierające nierozpuszczalne składniki skał wapiennych, gliny, iły, fragmenty nacieków, obrywy ze stropu i ścian.
  • allochtoniczne – piaski, żwiry, lessy, gliny itp. naniesione przez wodę z powierzchni, także szczątki pochodzenia organicznego (kości, guano), w tym także ślady działalności człowieka.
  • Namuliska te są cennym materiałem badawczym dla naukowców, obrazującym m.in. zmiany klimatyczne lub występowanie poszczególnych gatunków flory i fauny, oraz prehistorię człowieka.

    Torf – skała osadowa powstała w wyniku zachodzących w szczególnych warunkach przemian obumarłych szczątków roślinnych, najmłodszy węgiel kopalny. Zawiera mniej niż 60% węgla.Muł (szlam) – niezlityfikowana skała klastyczna, tworząca się w naturalnych zbiornikach wodnych, zbudowana z mieszaniny pyłu i iłu o różnym składzie mineralnym (ziarna o średnicy od 0,01 do 0,1 milimetra) z dodatkiem substancji organicznych. Muł zlityfikowany nosi nazwę mułowca, gdy zaś diageneza doprowadzi do powstania oddzielności łupkowej, mówimy o łupku mulastym.

    Potamologia i paludologia[ | edytuj kod]

    Łąka na namulisku w Wielkiej Brytanii

    Namulisko w dolinie rzecznej to siedlisko terenów zalewowych, na których woda powodziowa zalega do trzech miesięcy, a po jej spłynięciu poziom wody gruntowej opada na tyle, by podsiąkanie kapilarne do dochodziło do powierzchni gruntu. W takich warunkach naniesione przez wodę osady przesychają, a materia organiczna ulega szybkiemu rozkładowi, nie odkładając się w postaci torfu. Gdy zastoisko wody trwa dłużej, a po jego ustąpieniu wody gruntowe podsiąkają do powierzchni, tworzy się inne siedlisko muliste – mułowisko. Mułowiska czasem powstają w obniżeniach namulisk. W warunkach jeszcze bardziej trwale podmokłych tworzy się torfowisko.

    Jaskinia – naturalna pusta przestrzeń w skale o rozmiarach umożliwiających jej penetrację przez człowieka. Najliczniejsze są jaskinie krasowe, grawitacyjne, tektoniczne, lodowcowe, wietrzeniowo-erozyjne lub pseudokrasowe. Odkrywanie (eksploracja), dokumentowanie oraz naukowe badanie jaskiń to speleologia.Glina – pod kątem genezy, jest to ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).

    Gdy przeważają zalewy wód rzecznych, w dużych dolinach, przeważa akumulacja aluwiów. Ich miąższość może sięgać kilku metrów i tworzą się na nich mady. Gdy przeważają zalewy wodami spływów powierzchniowych, w małych dolinach lub u podnóża zboczy dużych dolin, odkładają się deluwia, o miąższości kilkudziesięciu centymetrów. Tworzą się na nich gleby deluwialne.

    Obszar zalewowy, równina zalewowa – naturalny płaski i szeroki teren, położony bezpośrednio wzdłuż rzeki, stanowiący część doliny rzecznej, zalewany w okresach wezbrań i powodzi, gdy ilość wody prowadzonej przez rzekę przekracza pojemność koryta.Głaz – obtoczony, wskutek transportu i erozji, fragment skały o średnicy większej niż 20 cm (największa frakcja ziarnowa skał okruchowych). Nagromadzenia głazów tworzą głazowisko, które po lityfikacji przechodzi w zlepieniec.

    W Europie Środkowej w warunkach naturalnych namuliska to siedlisko łęgów wierzbowych i wierzbowo-topolowych lub ziołorośli (łopuszyn). Większość jest użytkowana jako żyzne łąki łęgowe. Są one siedliskiem płazów, zaskrońców czy ptaków, zwłaszcza siewkowych.

    Na namuliskach tworzą się siedliska przyrodnicze chronione w systemie Natura 2000. W strefie przykorytowej jest to siedlisko 3270 – Zalewane muliste brzegi rzek, w Polsce z jednym podtypem – 3270-1 – Naturalna, eutroficzna roślinność związków: Chenopodion fluviatile, Bidention tripartitae p. p., Elatino–Eleocharition ovatae p. p. Siedlisko to zajmują rośliny jednoroczne i byliny, podczas gdy krzewy i drzewa namulisk tworzą siedliska przyrodnicze 91E0 (*Łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albae, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy źródliskowe). W razie zaniku zalewów (na skutek gospodarki przeciwpowodziowej) ulegają degradacji.

    Łęg wierzbowo–topolowy (Salici-Populetum) – starsze stadium rozwojowe łęgu wierzbowego, stosunkowo rzadkie. Znany także jako łęg topolowy.Mady (l. poj.: mada)(fluwisole, ang. alluvial soils) – gleby powstałe w wyniku nagromadzenia się materiału niesionego przez wody i akumulowanego w wyniku wytracania energii wody. Zasadniczą cechą mad jest obecność w profilu naprzemianległych warstw o różnym składzie granulometrycznym. Poszczególne warstwy mogą cechować się skrajnie różnym składem granulometrycznym lub zbliżonym. W zależności od typu utworów dominujących w profilach glebowych wyróżnia się mady:

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Słownik speleologiczny [dostęp 2019-04-11].
    2. Namulisko (pol.). W: Typy mokradeł [on-line]. bagna.pl. [dostęp 2012-03-08].
    3. Woda na obszarach wiejskich. Waldemar Mioduszewski, Wiesław Dembek (red.). Falenty: Wydawnictwo IMUZ, 2009, s. 85–86. ISBN 978-61875-09-3.
    4. Janina Borysiak: 3270 – Zalewane muliste brzegi rzek. W: Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Jacek Herbich (red.). T. 2: Wody słodkie i torfowiska. Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 109–114. ISBN 83-86564-43-1.
    Wody gruntowe – wody podziemne, zalegające na większych głębokościach niż wody zaskórne. Nie podlegają bezpośrednim wpływom czynników atmosferycznych, są przefiltrowane i z tego względu nadają się do użytkowania dla celów spożywczych. Wody te nie podlegają zmianom temperatury w ciągu doby, cechuje je równowaga termiczna. Temperatura ich zmienia się w zależności od pór roku. Występują poniżej wyraźnej i trwale utrzymującej się strefy napowietrzenia.Gleby deluwialne to typ gleb powstałych z osadów wymytych ze zboczy wzniesień i odłożonych u ich podnóży. Wartość gospodarcza gleb deluwialnych zależy od typu skały macierzystej i zespołu czynników glebotwórczych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Łąka łęgowa, łęg – typ łąki zajmującej miejsca okresowo wilgotne i podmokłe. Łąki łęgowe zajmują obszary zalewowe i rozlewiskowe, tj. zwykle terasy rzeczne, a rzadziej nieckowate zagłębienia terenu niezwiązane z ciekami stałymi ani zbiornikami wodnymi. Poziom wód gruntowych jest zmienny – w okresie roztopów i powodzi woda znajduje się na powierzchni, następnie odpływa. Gleby są zwykle madami, czasem z udziałem gleb mułowo-torfowych, jednak nie są zabagnione. Jeżeli znajduje się w nich torf, to ulega on murszeniu. Odczyn gleby lekko kwaśny lub obojętny. Łąki łęgowe mają charakter półnaturalny, zajmując siedliska lasów łęgowych. W zależności od warunków hydrologicznych łąki łęgowe dzielą się na następujące typy:
    Osady – ogólne określenie utworów luźnych zgromadzonych na powierzchni Ziemi, powstałych wskutek gromadzenia się materiału w procesie sedymentacji. Geneza osadów jest zróżnicowana, może je tworzyć materiał, będący efektem:
    Mułowisko – rodzaj mokradła niebędącego torfowiskiem, siedlisko w dużej mierze budowane przez muł. Mułowiska powstają na obszarach zalewowych, w miejscach okresowo zalewanych przez wody powodziowe, gdzie woda stagnuje przez większą część roku (w odróżnieniu od namulisk, które są zalane przez okres co najwyżej trzech miesięcy). Również po spłynięciu wody podsiąkanie z wód gruntowych położonych płytko (0,5 m) utrzymuje procesy biogeochemiczne umożliwiające akumulację mułu. Muł składa się z naniesionych przez wodę elementów mineralnych i materii organicznej. Materia organiczna rozkłada się szybko, nie tworząc torfu i zawiera bardzo mało nierozłożonych szczątków roślinnych (głównie włókien). Warstwa odłożonego mułu ma miąższość zwykle kilkudziesięciu centymetrów, a w starorzeczach do 2 m. Roślinność mułowisk tworzą szuwary turzycowe, także z udziałem traw. Dominujące gatunki to turzyca pęcherzykowata, turzyca zaostrzona, manna mielec i mozga trzcinowata. W warunkach użytkowania powstają tu łąki łęgowe o dużej żyzności. Jest to miejsce bytowania lub żerowania płazów i licznych gatunków ptaków, zwłaszcza siewkowatych. W razie zaniku zalewów (na skutek gospodarki przeciwpowodziowej) ulegają degradacji.
    Aluwium (l. mn. aluwia, od łac. alluere – obmywać, oblewać), to osady powstające w procesie akumulacji na skutek działalności wód płynących.
    Speleologia – nauka o jaskiniach. Przedmiotem zainteresowania speleologii są m.in.: geneza i rozwój jaskiń, cechy środowiska przyrodniczego jaskiń (mikroklimat, stosunki wodne, przyroda ożywiona – flora i fauna, itp.), problemy ochrony i in. Jaskinie są również obiektem zainteresowania innych nauk, m.in.: geologii, hydrogeologii, paleontologii, archeologii, turyzmu. Mianem speleologii często określa się inne formy aktywności ludzkiej w jaskiniach, zwłaszcza o charakterze eksploracyjnym czy sportowym, np. alpinizm podziemny.
    Deluwium (łac. deluvium, wymycie), osad deluwialny - luźny lub słabo spojony osad powstający w wyniku akumulacji (osadzania) drobnych cząstek mineralnych z gleb, glin, lessów, pokryw zwietrzelinowych itp., wypłukanych i zmytych ze stoków przez wody opadowe. Deluwia powstają przez przenoszenie produktów wietrzenia z wyższych do niższych części stoku.
    Akumulacja (agradacja, depozycja, namywanie, nanoszenie) – geologiczny proces gromadzenia się osadów (okruchów mineralnych, skał, szczątek roślin i zwierząt) na dnie zagłębień terenu w wyniku działania:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.