• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nadwrażliwość

    Przeczytaj także...
    Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych – choroba zapalna wywoływana przez wdychanie różnorodnych antygenów środowiskowych. Najczęstszymi czynnikami etiologicznymi alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych są antygeny obecne w zgniłym sianie (zarodniki termofilnych promieniowców) oraz białka zawarte w odchodach ptasich i sierści zwierząt. Dwie najczęściej spotykane postacie alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych to płuco farmera i płuco hodowcy ptaków. W badaniu histologicznym pojawiają się nacieki z limfocytów CD8+ oraz piankowatych makrofagów w tkance śródmiąższowej, oskrzelikach i pęcherzykach płucnych. Naciekom tym towarzyszą słabo uformowane ziarniniaki oraz wielojądrzaste komórki olbrzymie rozrzucone w obrębie płuc, a także okołooskrzelikowe włóknienie i skupiska tkanki limfoidalnej. Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych może przyjąć postać ostrą, podostrą lub przewlekłą. W ostrej postaci choroby objawy pojawiają się po upływie 4-12 godzin od chwili ekspozycji na czynnik sprawczy. Występują wówczas gorączka, dreszcze, duszność, kaszel oraz w badaniu osłuchiwaniem trzeszczenia nad polami płucnymi. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się przemijającą leukocytozę. Poprawa stanu klinicznego następuje w ciągu 24-48 godzin, jeżeli chory nie jest ponownie narażony na kontakt z alergenem. W przewlekłej postaci choroby obserwuje się podstępne narastanie duszności. Towarzyszy temu najczęściej przewlekły kaszel, utrata masy ciała oraz zmniejszona tolerancja wysiłku. Rozróżnienie postaci ostrej i podostrej alergicznego zapalenia pęcherzyków płucnych często bywa trudne. Uważa się, że ich wystąpienie zależy bardziej od przebiegu ekspozycji na alergen niż od rodzaju alergenu.Makrofag – komórka tkanki łącznej, wywodząca się z komórek prekursorowych pochodzących ze szpiku kostnego. Bezpośrednio wywodzi się z monocytów, które opuściły krew.
    Przeciwciała, immunoglobuliny – rodzaj białek wydzielanych przez komórki plazmatyczne (czyli pobudzone limfocyty B) w przebiegu odpowiedzi odpornościowej typu humoralnego. Charakteryzują się one zdolnością do swoistego rozpoznawania antygenów.

    Nadwrażliwość – nieprawidłowa reakcja uczulonego wcześniej organizmu na powtórne zetknięcie z antygenem. W jej wyniku może dochodzić do bardzo silnej odpowiedzi, zarówno typu komórkowego, jak i humoralnego, a w krańcowych wypadkach nawet do niszczenia własnych komórek.

    Wyróżnia się 4 typy reakcji nadwrażliwości według Coombsa:

    Sarkoidoza, choroba Besniera-Boecka-Schaumanna (łac. sarcoidosis) – choroba układu odpornościowego charakteryzująca się powstawaniem ziarniniaków (małych grudek zapalnych), które nie podlegają martwicy. Praktycznie każdy organ może być nią dotknięty, chociaż najczęściej pojawia się w węzłach chłonnych i płucach. Objawy mogą się pojawić nagle, ale najczęściej postępują stopniowo. W obrazie rentgenowskim płuc sarkoidoza może przypominać gruźlicę lub chłoniaka.Alergia (popularnie stosowane synonimy uczulenie, nadwrażliwość) – patologiczna, jakościowo zmieniona odpowiedź tkanek na alergen, polegająca na reakcji immunologicznej związanej z powstaniem swoistych przeciwciał, które po związaniu z antygenem doprowadzają do uwolnienia różnych substancji – mediatorów stanu zapalnego. Może się objawiać łagodnie, jak w przypadku kataru czy łzawienia, aż po zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny i śmierć.

    Typ I (anafilaktyczny)[]

     Osobny artykuł: Alergia.

    Typ II (cytotoksyczny)[]

    Zależny jest przede wszystkim od przeciwciał klasy IgM i IgG. Uszkodzenie tkanek jest wynikiem zabijania komórek obcych lub komórek posiadających na powierzchni nowe antygeny (np. po przebyciu infekcji bakteryjnej lub wirusowej fragmenty struktur tych drobnoustrojów pozostają w organizmie, są następnie opsonizowane, co może prowadzić do uszkodzenia narządów).

    Cytotoksyczność komórkowa zależna od przeciwciał (ang. Antibody-Dependent Cell Cytotoxicity, ADCC) – proces, w którym komórka docelowa jest zabijana przez komórkę NK.Odczyn Coombsa – (test antyglobulinowy), immunologiczna metoda diagnostyczna umożliwiająca wykrywanie przeciwciał w klasie IgG (niekompletnych) za pomocą surowicy antyglobulinowej, stosowana w transfuzjologii i diagnostyce zakażeń.

    Wyróżniamy następujące mechanizmy uszkadzania tkanek:

  • Cytotoksyczność komórkowa zależna od przeciwciał – ADCC
  • Działanie dopełniacza poprzez utworzenie kompleksu atakującego błonę
  • Prawdopodobnie na nadwrażliwość typu II ma też wpływ cytotoksyczność limfocytów Tc, komórek NK i makrofagów
  • Przykłady nadwrażliwości typu II:

    Miastenia (miastenia rzekomoporaźna, choroba Erba-Goldflama, łac. myasthenia gravis, ang. myasthenia gravis) – nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się nużliwością (szybkim zmęczeniem i osłabieniem) mięśni szkieletowych. Przyczyną miastenii jest proces autoimmunologiczny, skierowany przeciwko receptorom acetylocholinowym.Trąd, z łac. również lepra – jedna z najdłużej towarzyszących człowiekowi zakaźnych chorób skóry i nerwów. Wywoływana jest przez prątki Mycobacterium leprae, bakterię odkrytą w 1873 roku przez norweskiego naukowca Armauera Hansena. Występuje w dwóch postaciach: lepromatycznej (lepra lepromatosa tuberosa) i tuberkuloidowej (lepra tuberculoides). Odmiana lepromatyczna jest zaraźliwa, a jej objawy to guzowate krosty podobne do występujących w innych infekcjach i alergiach. Postać tuberkuloidowa jest mniej zaraźliwa, ale bardziej groźna dla samego zarażonego, początkowo pojawiają się plamy na skórze, stopniowo utrata czucia, szczególnie w palcach nóg i rąk, nieleczona prowadzi do zwyrodnień i utraty tkanki.
  • reakcja poprzetoczeniowa
  • anemia hemolityczna z dodatnim odczynem Coombsa
  • lekopochodne cytopenie
  • choroba hemolityczna noworodków
  • przewlekła pokrzywka
  • Typ III (kompleksów immunologicznych)[]

    Jest to reakcja z udziałem kompleksów immunologicznych antygen-przeciwciało. Uczestniczą tu IgG i IgM, rzadziej IgE i IgA.

    Nadwrażliwość kontaktowa - nadwrażliwość na różne substancje kontaktujące ze skórą i błonami śluzowymi (metale i ich stopy, lateks, leki, żywice, rozpuszczalniki oraz materiały takie jak jedwab, wełna, skóra, substancje pochodzenia roślinnego, kosmetyki).Choroba Gravesa-Basedowa, choroba Basedowa (łac. struma diffusa toxica) – schorzenie autoimmunologiczne o cechach nadczynności tarczycy, w którym autoantygenem jest receptor TSH (TSHR) - jego pobudzenie przez przeciwciała anty-TSHR powoduje wzmożone wydzielanie hormonów tarczycy i objawy nadczynności tarczycy, a także stymuluje wzrost tarczycy i rozwój jej unaczynienia.
  • choroba posurowicza
  • reakcja Arthusa
  • reumatoidalne zapalenie stawów
  • toczeń rumieniowaty układowy
  • paciorkowcowe kłębuszkowe zapalenie nerek
  • guzkowe zapalenie tętnic
  • zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych: płuco farmera, płuco hodowcy pieczarek, płuco hodowcy gołębi
  • przewlekłe kłębuszkowe zapalenie nerek w przebiegu tocznia rumieniowatego
  • Typ IV (komórkowy)[]

    Występuje tu przewaga reakcji komórkowej z udziałem limfocytów T

    Immunoglobuliny M (IgM) – globuliny produkowane przez plazmocyty. Stanowią klasę przeciwciał zawierających łańcuch ciężki o wzorze domen: VH + CH1 + CH2 + CH3 + CH4 + ogon (przeciwciała te nie zawierają regionu zawiasowego).Nadwrażliwość zębiny - dolegliwość stomatologiczna objawiająca się bólem zębów pod wpływem bodźców termicznych (niskiej lub wysokiej temperatury), czynników chemicznych (substancje o kwaśnym pH), bodźców osmotycznych (duże stężenie, np. cukru lub soli w jamie ustnej), urazów mechanicznych (np. używanie zbyt twardej, nadmierny nacisk na zęby w trakcie szczotkowania). Powodem nadwrażliwości odpowiedzialne są odsłonięte kanaliki zębinowe. Zębina w naturalny sposób chroniona jest przez szkliwo i dziąsło. Jeżeli ta naturalna ochrona zostanie uszkodzona, to kanaliki zostają odsłonięte i wystawione na działanie bodźców, które powodują ból. Nadwrażliwość dotyczy najczęściej powierzchni policzkowych w okolicy szyjki zęba przedtrzonowego i kła.
  • nadwrażliwość kontaktowa
  • wyprysk kontaktowy alergiczny
  • wyprysk kontaktowy niealergiczny
  • nadwrażliwość ziarniniakowa – w nacieku komórkowym występują bardzo charakterystyczne komórki nabłonkowate (makrofagi aktywowane w warunkach przewlekłej stymulacji cytokinami) i komórki olbrzymie (komórki nabłonkowate połączone w wielojądrowe komórki typu Langhansa lub komórki olbrzymie typu dookoła ciała obcego):
  • trąd (postać tuberkuloidowa)
  • gruźlica
  • sarkoidoza
  • choroba Leśniowskiego-Crohna
  • odczyn tuberkulinowy
  • przewlekłe odrzucanie przeszczepu allogeniczengo
  • reakcja odrzucania gospodarza
  • Cecha wspólna: długotrwale utrzymujący się patogen, czyli długotrwały bodziec antygenowy.

    Wyprysk kontaktowy inaczej kontaktowe zapalenie skóry - (łac. Contact dermatitis, Contact eczema) - występująca często postać wyprysku będąca skutkiem bezpośredniego kontaktu z alergenem, na który osoba wytworzyła uprzednio nadwrażliwość. Klinicznie wyróżniono dwie postacie choroby: wyprysk ostry (łac. contact dermatitis acuta, eczema acutum) oraz wyprysk przewlekły (łac. contact dermatitis chronica, eczema chronicum).Nadwrażliwość pokarmowa (dawniej niepożądane reakcje po spożyciu pokarmu) – nieprawidłowa reakcja organizmu na pokarmy, które dla zdrowych osób są nieszkodliwe. Obejmuje alergię, która stymuluje działanie systemu odpornościowego i nietolerancję żywności, która nie stymuluje działania systemu odpornościowego.

    Typ V[]

    Jest to dodatkowy typ nadwrażliwości, który jest czasem (często w Wielkiej Brytanii), stosowany jako rozróżnienie od typu II.

    Cechą charakterystyczną typu V jest fakt, że przeciwciała zamiast wiązać się do składników powierzchniowych komórki, rozpoznają i wiążą się z receptorami na jej powierzchni, co albo zapobiega przenoszeniu ligandu na receptor lub naśladuje ten ligand, zaburzając w ten sposób sygnalizację komórki.

    Guzkowe zapalenie tętnic, choroba Kussmaula, choroba Kussmaula-Maiera (łac. Polyarteritis nodosa, periarteritis nodosa, ang. Polyarteritis nodosa) – zaliczana do grupy kolagenoz choroba o nieznanej etiologii, w której obrazie dominuje martwicze zapalenie tętnic o średnim i małym kalibrze, nieobejmujące jednak tęczniczek, żyłek i włośniczek oraz nie wywołująca kłębuszkowego zapalenia nerek. Choroba została opisana po raz pierwszy przez Kussmaula i Maiera w 1866.Kompleks atakujący błonę (ang. Membrane Attack Complex, MAC) jest strukturą białkową powstającą w końcowym etapie aktywacji dopełniacza. Uczestniczy w jednym z ważnych mechanizmów nieswoistej odpowiedzi immunologicznej. W wyniku jego działania dochodzi do lizy (śmierci) komórki.

    Kliniczne przykłady:

  • Choroba Gravesa-Basedowa
  • Miastenia
  • Zobacz też[]

  • nadwrażliwość zębiny
  • nietolerancja pokarmowa
  • Przypisy

    1. Gell PGH, Coombs RRA, eds. Clinical Aspects of Immunology. 1st ed. Oxford, England: Blackwell; 1963.

    Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

    Choroba Leśniowskiego-Crohna (łac. morbus Leśniowski-Crohn, morbus Crohn, ileitis terminalis, ileitis regionalis, skrót: "ChL-C") – zapalna choroba jelita o niewyjaśnionej etiologii, zaliczana do grupy nieswoistych zapaleń jelit (IBD). Opisana została po raz pierwszy przez polskiego lekarza Antoniego Leśniowskiego w 1904 roku, dokładniejszego opisu dostarczył Burrill Bernard Crohn ze współpracownikami w 1932 roku. Stąd też znana jest powszechnie w innych krajach jako choroba Crohna. Jest to przewlekły, nieswoisty proces zapalny ściany przewodu pokarmowego. Może dotyczyć każdego jego odcinka, lecz najczęściej lokalizuje się w końcowej części jelita cienkiego oraz początkowej jelita grubego. Z tego względu dawniej określane także jako ileitis terminalis.Robert Royston Amos ("Robin") Coombs (ur. 9 stycznia 1921 w Londynie, zm. 25 stycznia 2006 w Cambridge) – angielski lekarz i immunolog, współodkrywca testu Coombsa w 1945 roku używanego do wykrywania przeciwciał, m.in. w konflikcie serologicznym.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Graft-Versus-Host Disease, GVHD, czyli choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi to rodzaj fizjologicznej (choć np. w transplantologii hematologicznej często niepożądanej) reakcji zachodzącej w organizmie biorcy przeszczepu pod wpływem wprowadzonych do niego obcych antygenowo limfocytów.
    Immunoglobuliny G, IgG – są prawdopodobnie najistotniejszymi przeciwciałami biorącymi udział w odpowiedzi wtórnej. Charakteryzuje je obecność łańcucha ciężkiego γ opisanego następującym wzorem domenowym (patrz:przeciwciała): VH + CH1 + region zawiasowy + CH2 + CH3, przy czym, ze względu na fakt, iż łańcuch ten występuje w czterech odmianach izotypowych, w obrębie klasy IgG można wyróżnić cztery podklasy:
    Toczeń rumieniowaty układowy (łac. lupus erythematosus systemicus, ang. systemic lupus erythematosus, SLE) lub Toczeń rumieniowaty trzewny – choroba autoimmunologiczna, należąca do grupy toczni rumieniowatych, rozwijająca się na tle złożonych i niejasnych zaburzeń układu odpornościowego, doprowadzająca do procesu zapalnego wielu tkanek i narządów.
    Komórki NK (ang. Natural Killer – naturalni zabójcy) – główna grupa komórek układu odpornościowego odpowiedzialna za zjawisko naturalnej cytotoksyczności. Komórki NK zostały odkryte w latach 70. XX w. u osób zdrowych, wśród których nie spodziewano się odpowiedzi przeciwnowotworowej. Okazało się, że taka odpowiedź jednak występuje i jest silniejsza niż u osób chorych. Obok komórek NK za taki efekt odpowiadają hipotetyczne komórki NC. Ze względu na swoje właściwości komórki NK są zaliczane do komórek K. Efekt cytotoksyczny jest widoczny już po 4 godz. od kontaktu z antygenem i standardowo testuje się go na linii białaczkowej K562.
    Opsonizacja - zjawisko polegające na tym, że określone cząsteczki mogą przyłączać się do powierzchni patogenu i następnie ułatwiać fagocytozę. Substancje te nazywamy opsoninami i obok przeciwciał oraz elementów dopełniacza mogą to być dodatkowe, inne białka, np. fibronektyna, fibrynogen czy białko wiążące mannozę (MBL).
    Reumatoidalne zapalenie stawów (w skrócie: RZS, dawna nazwa: gościec przewlekle postępujący, łac. polyarthritis reumatoidea, ang. rheumatoid arthritis w skrócie RA) – choroba reumatyczna o charakterze zapalnym i podłożu autoimmunologicznym.
    Gruźlica (łac. tuberculosis, TB – tubercule bacillus) – powszechna i potencjalnie śmiertelna choroba zakaźna, wywoływana przez prątka gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Gruźlica dotyczy najczęściej płuc (gruźlica płucna) lecz również może atakować ośrodkowy układ nerwowy, układ limfatyczny, naczynia krwionośne, układ kostno-stawowy, moczowo-płciowy oraz skórę. Inne mykobakterie takie jak Mycobacterium bovis, Mycobacterium africanum, Mycobacterium canetti czy Mycobacterium microti wywołują choroby zwane mykobakteriozami i z reguły nie infekują zdrowych osób dorosłych, natomiast są często spotykane u osób z upośledzeniem odporności, np. w przebiegu AIDS.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.038 sek.