• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nadole - województwo pomorskie



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Wozownia – budynek wykorzystywany na przechowywanie powozów, karet, konnych wozów strażackich, artyleryjskich oraz innych pojazdów wraz z ich wyposażeniem. Dawniej znajdowały się w zespołach pałacowych, na zamku, kamienicy, w karczmie, w zajeździe, w willi, na dworach szlacheckich. Tam gdzie była ich potrzeba przechowywania lub gdzie mieszkał właściciel pojazdu. Drewniane o prostej konstrukcji lub ceglane o często bogatych zdobieniach. Zdarzało się iż łączono ze stajnią lub innymi budynkami folwarcznymi.Gmina Gniewino – – gmina wiejska w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie gdańskim.
    Toponimia[]

    Nazwa miejscowości pochodzi od położenia w terenie. Nadole leży w niecce Jeziora Żarnowieckiego. Z pozostałych stron miejscowość jest otoczona przez wzgórza. Stąd obojętnie skąd przyjeżdżano do wsi, to znajdowała ona się "na dole". Alternatywną toponimią jest pochodzenie nazwy od nazwiska Nadolski. Nazwa miejscowości, z wyjątkiem okresu II wojny światowej, nie zmieniała się.

    Klasztor Cysterek w Żarnowcu – dawny klasztor Cysterek znajdujący się we wsi Żarnowiec, w województwie pomorskim, przy ulicy Klasztornej.Linia kolejowa nr 202 – to linia kolejowa łącząca Gdańsk ze Stargardem Szczecińskim przez Gdynię, Lębork, Słupsk, Koszalin, Białogard, Świdwin i Łobez. Położona w granicach dwóch województw: pomorskiego i zachodniopomorskiego oraz na obszarze Oddziałów Regionalnych PKP PLK: w Gdańsku i Szczecinie.

    Historia[]

    Do 1920[]

    Pierwsze informacje o Nadolu są związane z Jeziorem Żarnowieckim. Do 1882 jezioro było własnością Augusta Ceynowy, wcześniej jezioro należało do klasztoru w Żarnowcu oraz do Hebela lub Ustarbowskiego, od którego Ceynowa je kupił. August Ceynowa podzielił jezioro między swoich synów. Antoni Ceynowa zamieszkał w Nadolu. W 1907 Augustyn Konkol postawił we wsi oberżę. Miejscowość stała się miejscem turystycznym zarówno latem jak i zimą. Do wsi zjeżdżali letnicy z Gdańska i Sopotu oraz mieszkańcy okolicznych wsi. Uważano, że Nadole jest miejscowością uzdrowiskiem dla gruźlików. W 1912 właścicielem całego jeziora oraz wsi Nadole był mieszkający w Nadolu Augustyn Konkol.

    Wierzchucino (kaszb. Wiérzchùcëno lub też Wierzchùcëno, niem. Wierschutzin) – duża wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa nad Bychowską Strugą na północno-zachodnim krańcu jeziora Żarnowieckiego przy drodze wojewódzkiej nr 213 w odległości 3 km od Morza Bałtyckiego.Województwo pomorskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, położone w północnej Polsce. Siedzibą władz województwa jest Gdańsk. Obejmuje obszar o powierzchni 18 310,34 km².

    Mieszkańcy Nadola w znacznej większości byli Kaszubami. Język niemiecki, mimo że był nauczany obowiązkowo w szkole, to był praktycznie nieużywany. Z niemieckimi sąsiadami z innych wsi nie było jednak żadnych konfliktów. Ponieważ nadolanie byli obywatelami państwa pruskiego, podlegali poborowi do pruskiej armii. Ze względu na słabą znajomość języka niemieckiego byli źle traktowani przez dowódców.

    Kartoszyno (kaszb. Kôrtoszëno, niem. Kartoschin) - stara kaszubska miejscowość w gminie Krokowa (powiat pucki, województwo pomorskie). Położona nad Jeziorem Żarnowieckim i rzeką Piaśnicą.Mikroregion – mały obszar wydzielony z większego terenu (regionu, mezoregionu lub makroregionu) ze względu na występujące specyficzne warunki geograficzne, przyrodnicze, społeczno-kulturowe lub gospodarcze.

    Podczas I wojny światowej Augustyn umarł, a jego synowie byli na froncie, stąd gospodarka wsi podupadła. Konkolowie sprzedali po wojnie wieś Kandauom. Jednakże jedyna dziedziczka majątku Jadwiga wyszła w 1920 za mąż za Augustyna Konkola (syna), stąd wieś była nadal w rękach rodziny Konkolów. Gospodarka wsi była jednak w tragicznym stanie.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Elektrownia Jądrowa Żarnowiec (EJŻ) – polska elektrownia jądrowa budowana w latach 1982–1990 w miejscu zlikwidowanej wsi Kartoszyno nad Jeziorem Żarnowieckim z siedzibą w Nadolu.

    1920–1939[]

    W 1918 Polska odzyskała niepodległość, ale granice na Pomorzu ukształtowane zostały dopiero w 1920. We wsi odbył się plebiscyt graniczny, w którym mieszkańcy opowiedzieli się za Polską. Dużą rolę w wyniku plebiscytu miał Antoni Konkol, który przekonywał do głosowaniu za przynależnością do Polski. Plebiscyt nie był jednak wiążący, gdyż granica została ustalona odgórnie przez Międzynarodową Komisję Demarkacyjną. Granica została ustalona w taki sposób, że Nadole znalazło się w Polsce, a cały otaczający teren oprócz jeziora należał do Niemiec. Jedyną nie transgraniczną drogą było jezioro, we wsi uruchomiono placówkę graniczną, która ułatwiała komunikację z terenami położonymi w Niemczech.

    Województwo gdańskie – jedno z 49 województw istniejących w latach 1975-1998, położone w północnej Polsce. W 1999 roku włączone zostało do województwa pomorskiego.Stodoła – budynek w gospodarstwie rolnym przeznaczony do przechowywania zebranego zboża (najczęściej w postaci snopków), siana i słomy (luzem lub sprasowanej w bele). W stodole wykonywało się też omłoty zboża, przechowywano narzędzia rolnicze, pojazdy rolnicze.

    W 1920 po ślubie z Augustynem Jadwiga Kandau-Konkol rozpoczęła odbudowę majątku, którą przerwał wybuch II wojny światowej. Nadole było ważnym ośrodkiem rybackim. Konkolowie zajęli się głównie wynajmowaniem kutrów rybakom oraz handlem rybami w Gdyni, na Mierzei Helskiej a nawet w Mławie.

    W 1938 do Nadola przyjechał prezydent Ignacy Mościcki. August Konkol dostał tytuł honorowego wójta, mimo że Nadole nadal było częścią gminy Krokowa.

    Powiat wejherowski (kaszb. Wejrowsczi kréz) – powiat w północnej Polsce, w województwie pomorskim, utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Wejherowo.Kierat, maneż – urządzenie wykorzystujące siłę pociągową zwierząt (koni lub wołów) do napędu stacjonarnych maszyn rolniczych takich jak sieczkarnia, wialnia czy młocarnia, bądź do wydobywania wody.

    W marcu 1939 doszło do incydentu polegającego na wkroczeniu armii niemieckiej na teren Polski i biciu okolicznych mieszkańców. Niemcy po 4-5 godzinach się wycofali. Jednakże spowodowało to zaognienie sytuacji na granicy oraz oskarżenia mieszkańców podchodzących do granicy o szpiegostwo.

    1939–1945[]

    Pod koniec sierpnia 1939 Konkolowie wyjechali do Wejherowa, gdyż Jadwiga spodziewała się dziecka.

    Podział administracyjny Polski 1975–1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych.Jezioro Żarnowieckie (kaszb. Jezoro Żarnowsczé, niem. Zarnowitzer See) – jezioro rynnowe w północnej Polsce, w województwie pomorskim, powiecie wejherowskim, na Wysoczyźnie Żarnowieckiej. Powierzchnia 1431 ha, długość 7,6 km, szerokość 2,6 km, maksymalna głębokość 16 m. Przez jezioro przepływa rzeka Piaśnica. Dno jeziora znajduje się poniżej poziomu morza (kryptodepresja).

    Nad ranem 1 września 1939 do Nadola wkroczyła armia niemiecka. Niemcy szukali przede wszystkim Augustyna Konkola oraz polskich celników. Okupanci zmienili nazwę miejscowości na Pechingen oraz sprowadzili zarządców do majątku Konkolów. Hitlerowcy ścięli przydrożne krzyże. Aresztowano mieszkańców oskarżanych wcześniej o szpiegostwo i osadzono ich w więzieniu w Wejherowie. Nowy wójt Nadola, Friebesse z Tyłowa, mimo iż wcześniej był przyjacielem Konkolów, to po zajęciu stanowiska zaczął pałać nienawiścią do Polaków. W styczniu 1940 okupant próbował wywieźć mieszkańców wsi do Piaśnicy. Ze względu na obfite opady śniegu oraz celowe utrudnianie przejazdu przez mieszkańców Rybna wyprawa do Nadola nie dojechała.

    Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).Strzebielinko (kaszb. Strzebielinkò, niem. Strzebielinken, dawniej Strzebielino) - wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Gniewino przy trasie linii kolejowej Wejherowo-Choczewo-Lębork (obecnie zawieszonej). Wieś jest częścią składową sołectwa Gniewino.

    W 1942 wszyscy mieszkańcy Nadola przyjęli III grupę Volkslisty (4 rodziny przyjęły II grupę). Mieszkańcy Nadola odzyskali w ten sposób swoje gospodarstwa.

    Pod koniec wojny uciekinierzy z Prus Wschodnich spalili prawie całe wyposażenie szkoły. 10 marca 1945 do miejscowości weszła bez walki Armia Czerwona.

    1945–1989[]

    Elektrownia Jądrowa Żarnowiec widziana z Nadola

    Wraz z nastaniem polskiej administracji jezioro zostało znacjonalizowane, a następnie przekazane Państwowemu Gospodarstwu Rybackiemu. W kwietniu 1947 w Nadolu powstała filia GS Krokowa. Nastąpiła reforma rolna, zgodnie z którą majątek Konkolów został początkowo znacjonalizowany i przekształcony w PGR Strzebielinek. W 1952 został rozparcelowany i przekazany rybakom z Nadola (każdy po około 1–2 ha). Reforma rolna spowodowała znaczne zubożenie mieszkańców wsi i emigracje, gdyż niewielkie pola nie pozwalały na wyżywienie rodzin.

    Studnia – pionowe (czasami skośne) ujęcie wód podziemnych, sztuczny otwór wiercony lub kopany, sięgający do poziomu wodonośnego.Wielka Piaśnica (kaszb. Wielgô Piôsznica lub też Wielgô Piôsznic, niem. Groß Piasnitz) – mała wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Puck nad rzeką Piaśnicą, niedaleko Wejherowa. Wieś jest częścią składową sołectwa Domatówko.

    W listopadzie 1967 Nadole uzyskało połączenie autobusowe z Wejherowem.

    Sytuacja finansowa mieszkańców znacznie się poprawiła podczas budowy Elektrowni Jądrowej Żarnowiec. Nadole przyjęło wówczas funkcję zaplecza. Ze względu na uzyskane odszkodowania mieszkańcy mogli pobudować nowe większe domy, w których wynajmowali kwatery dla robotników zatrudnionych na budowie elektrowni oraz infrastruktury towarzyszącej. Powstał sklep i kawiarnia "Nadolanka", wszystkie lokale miały jednak zakaz sprzedaży wódki. Doprowadzono do wsi wodociąg i kanalizację.

    Mierzeja Helska (kaszb. Hélskô Sztremlëzna; 313.52) – piaszczysty wał w kształcie kosy, będący ciągiem zalesionych wydm, utworzonych przez wiatr i prąd morski płynący na wschód wzdłuż polskiego brzegu.Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.

    23 czerwca 1987 w Nadolu został uruchomiony oddział zamiejscowy Muzeum Ziemi Puckiej.

    Infrastruktura i zabudowa[]

    Zabudowa[]

    Panorama Nadola
    Panorama Nadola

    Nadole jest nietypową ulicówką. Ze względu na ukształtowanie terenu w rynnie jeziora główną osią komunikacyjną jest jedna ulica Bałtycka/Kaszubska (ulica zmienia nazwę w centrum miejscowości). Od głównej ulicy wychodzi 37 krótkich bocznych uliczek. Jedyną ulicą niekrzyżującą się z główną jest Leśna, która jest boczną od św. Augustyna. Oprócz tego jest jeszcze ulica Osiedle na Stoku mająca nietypowy kształt.

    Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy w Pucku (kaszb. Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Florióna Cenôwë) – muzeum powołane w 1980 roku. Zalążkiem dzisiejszego muzeum była powstała w 1970 roku Stacja Gromadzenia Dóbr Kultury i Upowszechniania Wiedzy o Regionie. W 1973 roku w „Szpitaliku” otworzono ekspozycję poświęconą kaszubskiej kulturze. W 1975 roku otworzono dział etnograficzny, 1976 roku historyczny, a w drugiej połowie lat 70. stanowisko archeologiczne w zakolu Zatoki Puckiej. Miasto przekazało muzeum budynek kuźni oraz kamienicę przy rynku.Kaszuby (kasz. Kaszëbë lub Kaszëbskô) – region kulturowy w północnej Polsce, będący częścią Pomorza, w którym zamieszkują Kaszubi (autochtoniczni Pomorzanie) posługujący się językiem regionalnym – etnolektem, określanym jako język kaszubski.

    Infrastruktura transportowa[]

    Nadole leży przy drodze powiatowej nr 10139 Wierzchucino – Czymanowo – Rybno. Droga ta w Nadolu biegnie ulicami Bałtycką i Kaszubską.

    Najbliższy przystanek kolejowy to Strzebielinko Lęborskie na nieczynnej linii kolejowej nr 230. Najbliższą czynną stacją jest Gościcino Wejherowskie na linii nr 202. Stacja ta znajduje się 20 km od wsi.

    Oczyszczalnia ścieków[]

    Od 1975 w Nadolu działa oczyszczalnia ścieków. Oczyszczalnia jest mechaniczno-biologiczna oparta na osadzie czynnym, z chemicznie wspomaganym usuwaniem fosforu. Odpływ ścieków oczyszczonych odbywa się w sposób cykliczny. Dwa rowy cyrkulacyjne pracujące naprzemiennie spełniają funkcję reaktora biologicznego i osadnika wtórnego. Napowietrzanie odbywa się przy pomocy rotorów oraz natleniaczy strumienicowych. Odbiorcą oczyszczonych ścieków jest Jezioro Żarnowieckie. Oczyszczalnia obsługuje oprócz Nadola Czymanowo oraz ścieki z elektrowni szczytowo-pompowej.

    Język kaszubski, dialekt kaszubski (nazwy własne: kaszëbsczi jãzëk, kaszëbskô mòwa, pòmòrsczi jãzëk, kaszëbskò-słowińskô mòwa) – mowa zachodniosłowiańska i lechicka o spornym statusie – w zależności od przyjętych kryteriów uznawana za odrębny język lub dialekt języka polskiego. Często przyjmowane jest stanowisko pośrednie, unika się określania jej jako „język” lub „dialekt” albo określa się ją jako etnolekt. Z prawnego punktu widzenia kaszubszczyzna jest w Polsce językiem regionalnym. Kaszubskim posługuje się w Polsce na co dzień 108 tys. Kaszubów. Jest jedyną pozostałością słowiańskich dialektów pomorskich. Należy do grupy języków lechickich, w jej centralnej odmianie, bliski standardowemu językowi polskiemu, z wpływami języka połabskiego, dolnoniemieckiego i staropruskiego.Województwo pomorskie – jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego istniejąca w latach 1466–1772. Włączona do prowincji wielkopolskiej.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wysoczyzna Żarnowiecka (313.45) - mezoregion fizycznogeograficzny w północnej Polsce, wschodnia część Pobrzeża Koszalińskiego, położona pomiędzy Wybrzeżem Słowińskim na północy i Pradoliną Redy-Łeby na południu.
    Gniewino (kaszb. Gniewino, niem. Gnewin) - wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie wejherowskim, w gminie Gniewino na trasie linii kolejowej Wejherowo-Choczewo-Lębork (obecnie zawieszonej). Wieś jest siedzibą sołectwa Gniewino w którego skład wchodzą również miejscowości Strzebielinek i Strzebielinko. W pobliżu miejscowości znajduje się największa w powiecie wejherowskim Farma Wiatrowa Lisewo.
    Obora - budynek, rzadziej wyodrębniona część budynku, używany jako pomieszczenie dla bydła domowego. Obory są niemal zawsze obiektami murowanymi. Tradycyjnie obora traktowana była jako miejsce całodobowego pobytu bydła tylko w zimie; w pozostałych porach roku była jedynie miejscem nocnego wypoczynku zwierząt. Obecnie, zwłaszcza w wyspecjalizowanych gospodarstwach rolnych, często w budynkach tych bydło przebywa przez cały rok (utrzymanie alkierzowe).
    Puck (kaszub. Pùck lub też Pùckò, niem. Putzig) – miasto w województwie pomorskim, siedziba władz powiatu puckiego i gminy Puck. Leży na Kaszubach u ujścia Płutnicy do Zatoki Puckiej. Według danych z 30 grudnia 2011 miasto miało 11 562 mieszkańców. Puck jest powiatowym centrum ratunkowym, przeciwpożarowym oraz porządku publicznego, ośrodkiem oświatowym w zakresie szkolnictwa ponadgimnazjalnego i specjalnego, lokalnym centrum kulturalnym oraz sportowo-rekreacyjnym.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.