• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nadnercze

    Przeczytaj także...
    Zespół Conna, inaczej pierwotny hiperaldosteronizm (ang. Conn syndrome, primary hyperaldosteronism) – zespół chorobowy wywołany zwiększonym wytwarzaniem aldosteronu z jednoczesnym zahamowaniem aktywności reninowej osocza. Stwierdzany jest najczęściej u osób między 3. a 5. dekadą życia.Tętnica nadnerczowa górna (łac. arteria suprarenalis superior) - parzyste gałęzie tętnicy przeponowej dolnej często odchodzące w postaci kilku drobnych tętnic. Po dojściu do brzegu górnego nadnerczy oddają wiele gałązek z których każda następnie dzieli się na ramię przednie i tylne. Gałązki zespalają się z gałązkami tętnicy nadnerczowej środkowej i tętnicy nadnerczowej dolnej. W rzadkich przypadkach może wystąpić wariant tętnic nadnerczowych górnych odchodzących z pnia trzewnego a nawet aorty.
    Wydawnictwo Lekarskie PZWL – polskie wydawnictwo istniejące od 1945 roku, wydające literaturę fachową dla pracowników systemu opieki zdrowotnej, podręczniki szkolne i akademickie i publikacje popularnonaukowe. Do 1993 roku państwowe wydawnictwo istniało pod nazwą Państwowe Zakłady Wydawnictw Lekarskich (PZWL). W 1998 roku nastąpiła prywatyzacja, aktualnie stanowi część grupy wydawniczej PWN.

    Nadnercze, gruczoł nadnerczowy (łac. glandula suprarenalis lub glandula adrenalis) – parzysty, niewielki (waga od 10 do 18 gramów) gruczoł wydzielania wewnętrznego położony zaotrzewnowo na górnym biegunie nerki.

    Schemat nadnerczy, widok od tyłu

    Nadnercze składa się z części korowej i rdzeniowej, różnych pod względem budowy i czynności. Kora stanowi główną masę gruczołu (od 80% do 90% całego nadnercza). Składa się z trzech warstw o różnej budowie histologicznej: kłębkowatej (zona glomerulosa), pasmowatej (zona fasciculata) i siatkowatej (zona reticularis).

    Glukoza (dokładniej: D-glukoza) – organiczny związek chemiczny, monosacharyd (cukier prosty) z grupy aldoheksoz. Jest białym, drobnokrystalicznym ciałem stałym, z roztworów wodnych łatwo krystalizuje jako monohydrat. Jest bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie (nie zmienia pH roztworu). Ma słodki smak, nieco mniej intensywny od sacharozy.Mineralokortykosteroidy (mineralokortykoidy) – hormony wytwarzane w organizmie człowieka przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy. Wpływają na nieorganiczną przemianę materii.

    Kora wytwarza steroidy:

  • glikokortykosteroidy (syntetyzowane w warstwie siatkowatej i pasmowatej), z których najważniejszy jest kortyzol
  • mineralokortykosteroidy (syntetyzowane w warstwie kłębkowatej), z których najsilniejsze działanie wykazuje aldosteron
  • niewielkie ilości hormonów płciowychandrogenów (w warstwach pasmowatej i siatkowatej).
  • Rdzeń nadnerczy wytwarza katecholaminy. Stale wydziela do krwi niewielkie ilości adrenaliny, natomiast wszelkie stany emocjonalne (np. gniew, strach) powodują nagłe wydzielanie do krwi dużej jej ilości. W rdzeniu nadnerczy produkowane są też niewielkie ilości noradrenaliny.

    Noradrenalina, norepinefryna (łac. Norepinephrinum) – organiczny związek chemiczny z grupy katecholamin, hormon zwierzęcy, neuroprzekaźnik wydzielany w części rdzeniowej nadnerczy oraz w miejscu sinawym, zwykle razem z adrenaliną w sytuacjach powodujących stres.Adrenalina (epinefryna) – hormon zwierzęcy i neuroprzekaźnik katecholaminowy wytwarzany przez gruczoły dokrewne pochodzące z grzebienia nerwowego (rdzeń nadnerczy, ciałka przyzwojowe, komórki C tarczycy) i wydzielany na zakończeniach włókien współczulnego układu nerwowego.

    Hormony wydzielane przez korę nadnerczy utrzymują równowagę wodno-mineralną organizmu (aldosteron), pomagają również w sytuacji długotrwałego stresu, podnoszą stężenie glukozy we krwi.

    Unaczynienie u człowieka[]

  • tętnica nadnerczowa górna
  • tętnica nadnerczowa środkowa
  • tętnica nadnerczowa dolna
  • Unerwienie u człowieka[]

    Nerwy docierające do nadnerczy wytwarzają splot nadnerczowy. Do gruczołu wnikają dwa rodzaje włókien. Jedne pochodzą z nerwu błędnego i nerwu przeponowego, drugie – włókna współczulne – częściowo ze zwoju trzewnego, częściowo bezpośrednio z nerwu trzewnego większego i mniejszego.

    Rdzeń nadnercza – centralna część nadnercza, zbudowana z brył i beleczek nabłonkowych łączących się w sieć, w oczkach której biegną zatokowe naczynia włosowate i żylne.Adam Wawrzyniec Bochenek (ur. 10 sierpnia 1875 w Krakowie, zm. 25 maja 1913 tamże) – polski lekarz, anatom, histolog, antropolog. Autor wielokrotnie wznawianego podręcznika anatomii.

    Zobacz też[]

  • zespół Cushinga
  • choroba Addisona
  • zespół Conna
  • Bibliografia[]

  • Adam Bochenek, Michał Reicher: Anatomia człowieka, tom II. Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, ISBN 978-83-200-3847-7
  • Linki zewnętrzne[]

  • Gray's Anatomy
  • Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

    Tętnica nadnerczowa dolna (łac. arteria suprarenalis inferior) – tętnica odchodząca od tętnicy nerkowej. Przebiega stromo w górę po odnodze przepony. Dochodząc do nadnercza dzieli się na gałązki końcowe, które zespalają się z gałązkami tętnicy nadnerczowej środkowej i tętnicy nadnerczowej górnejKortykosteroidy (glikokortykoidy, glikokortykosterydy, glikokortykosteroidy, kortykosterydy) – hormony produkowane w warstwach pasmowatej i siatkowatej kory nadnerczy pod wpływem ACTH, które regulują przemiany białek, węglowodanów i tłuszczów. Zalicza się do nich: kortyzol, kortykosteron, kortyzon.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Androgeny – hormony płciowe o budowie sterydowej o działaniu maskulinizującym fizjologicznie występujące u mężczyzn, jak i w małych stężeniach u kobiet.
    Gruczoł – struktura występująca u zwierząt wyspecjalizowana w wydzielaniu. Mogą być to pojedyncze komórki gruczołowe i wyodrębniony narząd.
    Zespół Cushinga (łac. syndroma Cushing, ang. Cushing’s syndrome) – zespół objawów chorobowych związanych z występowaniem podwyższonego poziomu kortyzolu (lub innych steroidów nadnerczowych) w surowicy krwi. Najczęstszą przyczyną występowania zespołu Cushinga jest długotrwałe podawanie glikokortykosterydów w leczeniu innych chorób.
    Tętnica nadnerczowa środkowa (łac. arteria suprarenalis media) - parzysta tętnica odchodząca z bocznego obwodu aorty, zazwyczaj pomiędzy początkami pnia trzewnego i tętnicy krezkowej górnej. Naczynia biegną poprzecznie, po części lędźwiowej przepony. Lewe naczynie jest krótsze, natomiast prawe przebiega do tyłu od żyły głównej dolnej. Po dojściu do przyśrodkowego brzegu nadnerczy tętnice dzielą się na kilka mniejszych gałęzi. Gałązki tętnicy nadnerczowej środkowej dochodzą do łuku tętniczego okołonerkowego, oraz zespalają się z gałązkami tętnicy nadnerczowej górnej i tętnicy nadnerczowej dolnej. Jako rzadki wariant może zdarzyć się, że tętnica nadnerczowa środkowa odchodzi od tętnicy nerkowej, tętnicy przeponowej a nawet tętnicy jądrowej lub tętnicy jajnikowej.
    Aldosteron – organiczny związek chemiczny z grupy steroidów. Należy do hormonów sterydowych wytwarzanych przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy. Aldosteron należy do grupy hormonów kory nadnerczy określanych jako mineralokortykosteroidy (aldosteron i 11-dezoksykortykosteron).
    Steroidy (sterydy) − organiczne związki chemiczne, lipidy, których wspólną cechą jest występowanie w ich cząsteczkach szkieletu węglowego w formie czterech sprzężonych pierścieni, czyli steranu (cyklopentanoperhydrofenantrenu).
    Nerka (łac. ren gr. nefros) – narząd stanowiący najistotniejszą część układu wydalniczego większości zwierząt (głównie stałocieplnych). Nerki są narządem parzystym, którego kształt przypomina ziarno fasoli, są koloru czerwonobrązowego (wskutek dużej zawartości krwi).

    Reklama