• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naddniestrze



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Państwa nieuznawane (inne terminy stosowane zamiennie: państwa nieuznane, quasi-państwa, parapaństwa, państwa de facto niepodległe) – termin stosowany dla kilku jednostek politycznych świata, które pomimo braku uznania (lub z minimalnym uznaniem) na arenie międzynarodowej de facto są niepodległymi państwami.Zjednoczone Księstwa (24 stycznia 1859 – 11 grudnia 1861: Mołdawii i Wołoszczyzny; 11 grudnia 1861 – 1 lipca 1866: Rumunii) – unia personalna księstw Wołoszczyzny i Mołdawii. Istniała w latach 1859–1866.
    Ustrój polityczny[]

    Formalnie w Republice Naddniestrzańskiej funkcjonuje system wielopartyjny i jednoizbowy parlament reprezentujący społeczeństwo (Rada Najwyższa Naddniestrza). Prezydent jest wybierany w głosowaniu powszechnym. Ostatnie wybory parlamentarne odbyły się w grudniu 2005 roku. Nie były monitorowane przez żadną organizację międzynarodową ani uznane za ważne przez inne państwa. Podczas kampanii wywierano naciski na kandydatów, by ci unikali wszelkich kłótni i nieporozumień. Zachowanie takie miało pokazać jedność sceny politycznej Naddniestrza, a zarazem wytrącić Republice Mołdawii z ręki argumenty ewentualnej krytyki.

    Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    Częstą praktyką w Naddniestrzu są aresztowania ze względów politycznych. Wiążą się one najczęściej z publicznym przedstawianiem prorumuńskich lub promołdawskich poglądów. Słynnym przykładem jest werdykt wydany na Ilie Ilaşcu, który w czasie wojny mołdawsko-naddniestrzańskiej był dowódcą mołdawskiej 4-osobowej grupy sabotażowej, działającej na terenie Naddniestrza (tak zwanej Grupy Ilaşcu), którą aresztowano na lewym brzegu Dniestru w 1993 roku. Ilie Iliaşcu na podstawie sfabrykowanych dowodów dostał cztery wyroki śmierci: za terroryzm, za dywersję, za dwa zabójstwa (których mu nie udowodniono) i za szpiegostwo przeciwko władzy radzieckiej, które w 1995 roku zamieniono na dożywotnią karę pozbawienia wolności. Dopiero w efekcie nacisków ze strony państw europejskich ostatecznie pozwolono mu w 2001 roku wyjechać do Mołdawii. Obecnie Ilaşcu jest politykiem partii România Mare – senatorem w parlamencie Rumunii.

    Rejon Rybnica (ros. Рыбницкий район - Rybnickij rajon, rum. Raionul Rîbniţa) - jest jednym z 7 rejonów w Naddniestrza, znajdujący się w północnej części kraju. Stolicą rejonu jest Rybnica. Na terenie rejonu znajduje się m.in. Kołbasna - ogromny skład poradzieckiej broni.Rejon Grigoriopol (ros. Григориопольский район - Grigoripolskij rajon, rum. Raionul Grigoriopol) - jest jednym z 7 rejonów Naddniestrza, znajdującym się w centralnej części kraju. Stolicą rejonu jest Grigoriopol (PGT - osiedle typu miejskiego).

    Prawa obywatelskie łamane są także w innych dziedzinach, m.in. ograniczana jest możliwość nauczania i stosowania alfabetu łacińskiego.

     Osobny artykuł: Przywódcy Naddniestrza.

    Podział administracyjny[]

    Mapa administracyjna Naddniestrza

    Naddniestrze jest podzielone na 7 rejonów (w tym dwa miejskie):

    1. Rejon Camenca
    2. Rejon Dubosary
    3. Rejon Grigoriopol
    4. Rejon Rybnica
    5. Rejon Slobozia
    6. Bendery (miasto na prawach rejonu)
    7. Tyraspol (miasto na prawach rejonu)

    Historia[]

    Artykuł z serii
    Godło Mołdawii
    Historia Mołdawii
  • Hospodarstwo Mołdawskie (1359-1859)
  • Zjednoczone Księstwa (1859-1866)
  • Obwód besarabski (1812-1873)
  • Gubernia besarabska (1873-1917)
  • Mołdawska Republika Demokratyczna (1917-1918)
  • Besarabska SRR (1919-1920)
  • Mołdawski Obwód Autonomiczny (1924)
  • Mołdawska ASSR (1924-1940)
  • Mołdawska SRR (1940-1991)
  • Mołdawska Republika Naddniestrza
  • Republika Mołdawii
  • Mołdawska ASSR (Naddniestrze) w latach 1924–1940
    Naddniestrze pod okupacją rumuńską (1941-1944)

    Do XIX wieku[]

    Obszary dzisiejszego Naddniestrza stanowiły w okresie od IX do XII wieku część Rusi. W wyniku rozbicia dzielnicowego państwa ruskiego Naddniestrze znalazło się częściowo w strefie wpływów Rusi Halickiej i Halicko-Wołyńskiej. Wkrótce po tym terytoria naddniestrzańskie znalazły się pod panowaniem Pieczyngów i jeszcze później Złotej Ordy.

    Jahorłyk (ukr. Ягорлик; rum. Iagorlâc/Iagorlîc; ros. Ягорлык, Jagorłyk)– rzeka na Ukrainie i w Mołdawii, lewy dopływ Dniestru. Płynie w południowo-zachodniej części Wyżyny Podolskiej. Długość rzeki – 73 km, powierzchnia dorzecza – 1590 km². Rzeka tworzy głębokie jary.Mołdawski Obwód Autonomiczny, Mołdawski OA – obwód autonomiczny w Związku Radzieckim, wchodzący w skład Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

    Od XIII wieku do Naddniestrza zaczęły napływać na większą skalę fale ludności wołoskiej, posługującej się językiem z grupy wschodnioromańskiej. Wołosi po zasymilowaniu się z napotkaną w Mołdawii i Naddniestrzu ludnością (głównie ruską) dali początek narodowi mołdawskiemu. Powstałe w drugiej połowie XIV wieku państwo mołdawskie obejmowało swym zasięgiem także część terytoriów dzisiejszego Naddniestrza, m.in. miasto Tighinę oraz niektóre obszary na lewym brzegu Dniestru np. miejscowość Mohyłów.

    Mołdawia, niewielkie państwo położone między Rumunią i Ukrainą, uzyskało niepodległość w 1991 r. Stało się tak dzięki rozpadowi Związku Radzieckiego, w skład którego wchodziła istniejąca od 1944 r. Mołdawska Socjalistyczna Republika Radziecka, powstała wówczas wskutek aneksji terenów historycznej Besarabii przez Związek Radziecki i połączenia z istniejącą od 1924 r. Mołdawską Autonomiczną Socjalistyczną Republiką Radziecką. Tereny Besarabii w przeszłości stanowiły jednak dużą część hospodarstwa mołdawskiego, do którego tradycji historycznych nawiązuje obecna Republika Mołdawii. Miało to miejsce od końca XIV do początku XIX w. W 1812 r. wschodnia część pozostającego pod zwierzchnictwem osmańską hospodarstwa została włączona w granice Rosji i odtąd jej losy toczyły się odrębnie od losów pozostałej części księstwa, które w XIX w. po zjednoczeniu z hospodarstwem Wołoszczyzny dało początek Rumunii. Jedynie w okresie międzywojennym oraz w latach 1940-1944 tereny Besarabii były przejściowo przyłączone do Rumunii.Rubel naddniestrzański - oficjalna jednostka płatnicza w nieuznawanej Republice Naddniestrzańskiej. Wprowadzona jako oficjalna waluta republiki w sierpniu 1994 r. W związku ze statusem Naddniestrza, waluta nie posiada kodu ISO 4217 dla waluty, choć niektóre instytucje naddniestrzańskie (Agroprombank i Gazprombank) używają kodu PRB, a Bank Republiki Naddniestrzańskiej niekiedy określa go jako RUP.

    W XV wieku część Naddniestrza znalazła się w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego, część pozostawała w rękach hospodarów mołdawskich. Nieco później większa część litewskiego Naddniestrza została wcielona do osmańskiej prowincji o nazwie Jedysan. Część litewska, m.in. z miejscowością Bałta, Rybnica, Raszków, Jahorlik znalazła się w 1569 roku w granicach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej (1793) i zwycięskich wojen Rosjan z Turkami całe Naddniestrze znalazło się na obszarze Cesarstwa Rosyjskiego.

    Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, OBWE (ang. Organization for Security and Co-operation in Europe, OSCE) – organizacja międzynarodowa uznawana za organizację regionalną w rozumieniu rozdziału VIII Karty Narodów Zjednoczonych. Jej celem jest zapobieganie powstawaniu konfliktów w Europie. Oprócz państw europejskich jej członkami są także Stany Zjednoczone, Kanada, Gruzja, Armenia, Azerbejdżan, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan, Mongolia. OBWE powstała 1 stycznia 1995 w wyniku przekształcenia Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie w organizację.Rybnica (rum. Rîbniţa, ros. Рыбница, ukr. Рибниця) – miasto w Mołdawii, w Naddniestrzu, nad Dniestrem, stolica rejonu Rybnica.

    Od XIX wieku do 1940 roku[]

    Przez cały XIX wiek Naddniestrze wraz z głównymi miastami: Bałtą, Benderami (Tighiną) i Tyraspolem stanowiło część Cesarstwa Rosyjskiego (guberni podolskiej i odeskiej). Raz po raz do tych terenów pretensje zgłaszała Rumunia, nigdy nie zostały one jednak – nawet po I wojnie światowej – bezpośrednio włączone w skład państwa Hohenzollernów. Wyjątek stanowiło miasto Tighina (Bendery), które po 1918 roku weszło w skład państwa rumuńskiego. Prawie całe zaś Naddniestrze stało się po 1917 roku częścią Ukrainy Radzieckiej, po 1922 roku zaś przyłączono je wraz z całą Ukrainą do Związku Radzieckiego. W 1924 r. Rady Najwyższe USRR i ZSRR zdecydowały o utworzeniu na terenie Ukraińskiej SRRMołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej – autonomicznej republiki mołdawskiej, mającej być – w zamyśle Józefa Stalina – „odskocznią” do zaanektowania terenów położonych po prawej stronie Dniestru, których włączenia do Rumunii Kreml nigdy oficjalnie nie uznał. Dodatkowym powodem była prowadzona przez rumuńskie władze planowa rumunizacja Besarabii. Urzędowymi językami na terenie Mołdawskiej ASRR stały się rosyjski, ukraiński oraz mołdawski (sztucznie reaktywowana nazwa języka, który od XVIII w. był utożsamiany z rumuńskim; mołdawski był zapisywany w ZSRR grażdanką). Stolicę MASRR ulokowano w Bałcie (nb. do czasu rozbiorów należącej do Polski), po 1929 r. przeniesiono ją jednak do największego gospodarczego ośrodka republiki i jednocześnie „słuszniejszego ideologicznie” Tyraspola, gdzie pozostała do 1940 r.

    Język mołdawski (mołd., rum. limba moldovenească, graiul moldovenesc, лимба молдовеняскэ) to język z grupy języków wschodnioromańskich, który bywa zazwyczaj utożsamiany z językiem rumuńskim lub uważany za jego regionalną odmianę (dialekt). Język mołdawski jest oficjalnie językiem urzędowym w Mołdawii i Naddniestrzu. Między urzędowym językiem mołdawskim a urzędowym językiem rumuńskim nie występują jednak żadne istotne różnice, poza pojawiającymi się niekiedy w tekstach mołdawskich specyficznymi regionalizmami oraz częstszymi archaizmami i slawizmami. Niewielkie różnice w ortografii wynikają z istanienia dwóch niezawisłych od siebie organów regulujących normy językowe - Mołdawskiej i Rumuńskiej Akademii Nauk. Poza terytorium Mołdawii posługuje się swoim ojczystym językiem mniejszość mołdawska żyjąca przede wszystkim w Rumunii, na Ukrainie i w Rosji.Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .

    II wojna światowa[]

    W wyniku paktu Ribbentrop-Mołotow, wschodnia część Rumunii znalazła się w strefie wpływów sowieckich. Stalin nie czekał długo na „skonsumowanie” umowy, żądając w maju 1940 r. od Rumunów odstąpienia terenów między Dniestrem a Prutem. Pozbawiona oparcia w sojusznikach z Berlina, od zachodu zagrożona roszczeniami węgierskimi, Rumunia przystała na układ, w którym zrzekała się wschodniej Mołdawii na rzecz ZSRR.

    Krym (ukr. Крим, trb. Krym; ros. Крым, trb. Krym; kr-tat. Къырым, trb. Kyrym; oficjalnie: Republika Krymu; ukr. Республіка Крим, trb. Respublika Krym; ros. Республика Крым, trb. Riespublika Krym; kr-tat. Къырым Джумхуриети, trb. Kyrym Dżumchurieti) – dawne powszechnie nieuznawane na arenie międzynarodowej państwo, które znajdowało się na terenie Półwyspu Krymskiego, na północnym wybrzeżu Morza Czarnego. Stolicą republiki był Symferopol.Ruś Czerwona, łac. Ruthenia Rubra lub Russia Rubra – kraina historyczna na południowo-zachodniej Ukrainie oraz w południowo-wschodniej Polsce.

    Z terenów odstąpionych, tzw. Besarabii (z wyjątkiem żup: białogrodzkiej, izmailskiej i chocimskiej oraz wschodniej części MASRR) utworzono Mołdawską Socjalistyczną Republikę Radziecką ze stolicą w Kiszyniowie. Miasteczko Bałtę i okoliczne tereny włączono z powrotem do Ukrainy, tym razem jako jej bezpośrednią część.

    Rosjanie (ros. русские / russkije) – naród wschodniosłowiański, zamieszkujący głównie Rosję oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim: Ukrainę, Białoruś, Kazachstan, Uzbekistan, Łotwę, Kirgistan, Estonię, Litwę, Mołdawię i Naddniestrze oraz Turkmenistan. Znaczące diaspory znajdują się w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Brazylii i Niemczech.Alfabet łaciński, łacinka, alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.

    Nowa sytuacja geopolityczna nie trwała długo, gdyż już w 1941 r. Niemcy wraz z sojusznikami napadły na Związek Radziecki i Rumuni uzyskali możliwość powetowania sobie wcześniejszych strat terytorialnych na rzecz Węgier i ZSRR. Do Wielkiej Rumunii (rum. România Mare) przyłączono wówczas nie tylko tereny stracone w 1940 r., ale również obszar między Dniestrem a Bohem (z Bałtą, Odessą i Winnicą), nazwany przed rumuńskich urzędników Transnistria, co oznacza „Zadniestrze”.

    Dolar (dollar) to waluta wielu krajów świata. Dzieli się na 100 centów. Nazwa dolara - podobnie jak nazwa waluty Słowenii sprzed 1 stycznia 2007 - tolar, pochodzi od dawnej srebrnej monety – talara. Dolar został oficjalną jednostką monetarną USA w 1785 roku. Jednak zarówno samo słowo angielskie, jak i pieniądze o takiej nazwie istniały już wcześniej.Rzeczpospolita, od XVII wieku częściej znana jako Rzeczpospolita Polska (lit. Respublika lub Žečpospolita, biał. Рэч Паспалітая, ukr. Річ Посполита, ros. Речь Посполитая, rus. Рѣчь Посполита, łac. Res Publica, współczesne znaczenie: republika) oraz Rzeczpospolita Obojga Narodów – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569–1795 na mocy unii lubelskiej (kres federacji w 1791 roku przyniosła Konstytucja 3 maja, ustanawiając państwo unitarne – Rzeczpospolitą Polską). Korona i Litwa stanowiły dla szlachty jedną całość, pomimo dzielących je różnic regionalnych, sprzecznych interesów i odrębności ustrojowych.

    W 1944 r., po wkroczeniu Armii Czerwonej na Bałkany, przywrócono stan terytorialny sprzed wybuchu wojny, rezygnując jednocześnie z planowanego przyłączenia Rumunii do ZSRR.

    Okres powojenny[]

    Igor Smirnow, pierwszy prezydent Naddniestrza
    Rejestracja samochodowa Naddniestrza. Zamiast kodu kraju jest nalepka holograficzna

    Aż do 1989 r. Naddniestrze było zwykłą częścią MSRR. Zaniepokojenie Naddniestrzan pojawiło się w latach 1989–1990, a wywoływał je forsowany przez niektóre siły polityczne Mołdawii plan ponownego zjednoczenia z Rumunią oraz próba wprowadzenia języka rumuńskiego do urzędów. Do tej pory język rosyjski pełnił w Mołdawii rolę języka ponadnarodowego, który umożliwiał sprawne funkcjonowanie wieloetnicznej republiki (posługiwali się nim Mołdawianie, Rosjanie, Ukraińcy i Gagauzi).

    Rejon Dubosary (ros. Дубоссарский район - Dubossarskij rajon, rum. Raionul Dubăsari, ukr. Дубосарський район) - jest jednym z 7 rejonów Naddniestrza, znajdującym się w centralnej części kraju. Stolicą rejonu jest miasto Dubosary. Powierzchnia: 381,2 km². Władze naddniestrzańskie uznają, że całość terenów lewobrzeżnych Dniestru wchodzi w skład Naddniestrza. Faktycznie jednak część terenów, od czasu wojny secesyjnej Naddniestrza w 1992, znajduje się pod administracją władz Mołdawii, która utworzyła na nich osobny mołdawski Rejon Dubosary (tereny zakreskowane na mapie). Tereny te obejmują 9 miejscowości i gruntów do nich przynależnych znajdujących się w dwóch osobnych strefach. Strefa leżąca na północ od Dubosar obejmuje wsie Corjova, Cocieri, Roghi i Molovata Nouă leżące nad Dniestrem oraz wieś Vasilievca leżącą przy granicy z Ukrainą. Strefa ta rozcina terytorium Naddniestrza na dwie części, jednak władze naddniestrzańskie kontrolują w niej dwie główne drogi: drogę z Tyraspola do Rybnicy oraz drogę międzynarodową E584 przecinającą w poprzek Naddniestrze. Druga strefa leży na południe od Dubosar i obejmuje wsie Coşniţa, Pohrebea, Pîrîta i Doroţcaia leżące nad Dniestrem oraz tereny wbijające się klinem w głąb Naddniestrza, oddzielone od tych wsi kontrolowaną przez władze naddniestrzańskie drogą Tyraspol-Rybnica. Na obszarze administrowanym przez władze naddniestrzańskie poza miastem Dubosary znajduje się 20 wsi. W Dubosarach znajduje się jedna z dwóch zawodowych elektrowni - elektrownia wodna. Na południe od Dubosar most przez Dniestr i "przejście graniczne" pomiędzy PMR i Mołdawią. Most zniszczony w trakcie wojny domowej odbudowany ok. 1999r.Mołdawska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka (mołd. i rum.: Republica Autonomă Socialistă Sovietică Moldovenească, ros.: Молдавская Автономная Советская Социалистическая Республика) – republika autonomiczna w składzie Ukraińskiej SRR, należącej do Związku Radzieckiego. Istniała w latach 1924–1940.

    Secesja[]

    Transnistria-map.png

    Po rozpadzie ZSRR i wprowadzeniu mołdawskiego (wcześniej zrezygnowano z rumuńskiego) jako jedynego języka urzędowego, zaczęły się odzywać głosy wołające o autonomię nie tylko dla zamieszkanego w znacznej mierze przez Rosjan i Ukraińców Naddniestrza, ale i dla obszarów zamieszkanych przez mniej licznych Gagauzów na południu kraju.

    Gorzelnia – zakład wytwórczy produkujący spirytus surowy (nieoczyszczony alkohol etylowy) metodą fermentacyjną z surowców skrobiowych (np. ziemniaki, zboża) lub innych, np. cukrowych. Surowcami innymi mogą być melasa lub syrop cukrowy, bądź też buraki cukrowe. Obecnie większość gorzelni nie produkuje alkoholu etylowego z ziemniaków ze względu na wysokie koszty produkcji.Mircea Ion Snegur (ur. 17 stycznia 1940 we wsi Trifăneşti, Rejon Floreşti, Mołdawia) – polityk mołdawski. Od 3 września 1990 do 1 grudnia 1996 pełnił urząd prezydenta Mołdawii.

    Wiosną 1992 mołdawski prezydent Mircea Snegur rozpoczął akcję zbrojna mającą na celu odzyskanie kontroli nad zbuntowaną prowincją. W Naddniestrzu wybucha konflikt zbrojny. Stacjonującą tu rosyjska 14. Armia wpierw nie reagowała, jednakże po pół roku działań wojennych jej nowy dowódca Aleksandr Lebied decyduje się na zbrojne rozwiązanie konfliktu, zwyciężając wojska mołdawskie. 4 lipca 1992 na konferencji prasowej, Aleksandr Lebied oświadcza koniec konfliktu zbrojnego między Naddniestrzem i Republiką Mołdawii. 9 lipca w Helsinkach prezydenci Rosji, Mołdawii i wspierającej ją Rumunii podpisują porozumienie o przerwaniu ognia.

    Rejon Słobodzieja (ros. Слободзейский район - Słobodziejskij rajon, rum. Raionul Slobozia) - jest jednym z 7 rejonów Naddniestrza, znajdującym się w południowej części kraju. Stolicą rejonu jest Słobodzieja. Fragment rejonu znajduje się po prawej stronie Dniestru - obszary wsi Chiţcani, Mereneşti, Zahorna i Cremenciug po wojnie secesyjnej Naddniestrza z 1992 pozostały pod jego kontrolą, choć Mołdawia uznaje je za fragment rejonu Căuşeni, z kolei Naddniestrze uznaje za część Rejonu Slobozia również miejscowość Copanca pozostającą pod administracją mołdawską (obszar zakreskowany na mapie).Bendery (pol. Tehinia, ros. Бендеры, rum. Bender/Tighina) - jest jednym z 7 rejonów Naddniestrza (miastem na prawach rejonu), znajdującym się w południowej części kraju. Stolicą rejonu są Bendery. Rejon poza samym miatem Bendery obejmuje również miejscowości Proteagailovca i Gîsca, które po wojnie secesyjnej Naddniestrza z 1992 pozostały pod jego kontrolą, choć Mołdawia uznaje je za fragment rejonu Anenii Noi, z kolei Naddniestrze uznaje za część rejonu Bendery również miejscowość Varniţa pozostającą pod administracją mołdawską (obszar zakreskowany na mapie).

    Referendum z 1993 roku, w którym ponad 90% obywateli Mołdawii wypowiedziało się za utrzymaniem niepodległości, nie przekonało władz Naddniestrza do powrotu pod zwierzchność Kiszyniowa. Sytuacji nie zmieniły również co i raz składane obietnice wprowadzenia autonomii w regionie. Od 1991 r. Mołdawska Republika Naddniestrza jest zatem w rzeczywistości niezależną republiką, nieuznawaną jednak na arenie międzynarodowej.

    Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jedna z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół Kościół katolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

    Perspektywy[]

    Pojawiające się w latach 90. w Rosji i na Białorusi głosy zachęcające do międzynarodowego uznania Naddniestrza nie spotkały się z odzewem tamtejszych elit, co tłumaczono możliwością utraty politycznego oddziaływania na Mołdawię w takim przypadku oraz możliwością połączenia się tej ostatniej z Rumunią, co dla odbudowującej swe wpływy w regionie Rosji byłoby ewentualnością wysoce niekorzystną (patrz: rumuńska aplikacja o członkostwo w NATO i UE).

    Winnica (ukr. Вінниця) – miasto w środkowej części Ukrainy, na wschodnim Podolu. Stolica obwodu winnickiego. 370 tys. mieszkańców (2011).Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Na początku XXI w. Władimir Putin osobiście wystąpił z propozycją połączenia Republiki Mołdawii z Rumunią, a Mołdawskiej Republiki Naddniestrza z Federacją Rosyjską. Projekt ten nie doczekał się realizacji z powodu niechęci Mołdawian oraz części polityków rumuńskich. Od samego pojawienia się plan ten był uważany za narzędzie nacisków na Kiszyniów.

    Odessa (ukr. Одеса, ros. Одесса) – miasto i stolica obwodu odeskiego Ukrainy, położone nad Morzem Czarnym.Mołdawski Samorządny Kościół Prawosławny – autonomiczny Kościół prawosławny pozostający w jurysdykcji Patriarchatu Moskiewskiego.

    Niepodległość Naddniestrza była możliwa dzięki dyskretnemu poparciu Rosji (finansowemu oraz wojskowemu – stacjonuje tam część jej 14 armii), Ukrainy i Białorusi. W 2006 r. odbyło się referendum w sprawie niepodległości Naddniestrza. 97,2% mieszkańców opowiedziało się w nim za niezależnością od władz w Kiszyniowie. Społeczność międzynarodowa nie uznała tych wyników.

    Osetia Południowa (gruz.: სამხრეთ ოსეთი – trl.: Samkhret’ Oset’i, trb.: Samchret Oseti; oset.: Хуссар Ирыстон – trl.: Hussar Iryston, trb.: Chussar Iryston; ros. Южная Осетия – trl.: Južnaja Osetija, trb.: Jużnaja Osietija) – terytorium sporne w północnej Gruzji, obejmujące tereny istniejącego do 1991 roku Południowoosetyjskiego Obwodu Autonomicznego ówczesnej Gruzińskiej SRR. Zajmuje powierzchnię 3,9 tys. km².Dniestr (ukr. Дністер, rum. Nistru, w starożytności gr. Tyras lub Nester), rzeka płynąca przez Ukrainę i Mołdawię (a w praktyce będąc granicą mołdawsko-naddniestrzańską). Rzeka należy do zlewiska Morza Czarnego. Długość - 1352 km, powierzchnia zlewni - ok. 68 tys. km².

    18 marca 2014 roku, po tym jak samozwańcza, nieuznawana międzynarodowo Republika Krymu zdecydowała o wstąpieniu do Federacji Rosyjskiej, parlament Naddniestrza zwrócił się z taką samą prośbą do parlamentu rosyjskiego.

    Latem 2015 roku Mołdawia i Ukraina uszczelniły granice z Naddniestrzem i zaczęły dążyć do ukrócenia przemytu, który jest głównym źródłem dochodów naddniestrzańskich elit. W tym okresie Mołdawia zamknęła także granice dla samochodów na naddniestrzańskich tablicach rejestracyjnych, powołując się na zapisy konwencji wiedeńskiej, która zakazuje ruchu samochodów osobowych z rejestracjami terytoriów nieuznawanych. Ukraina zapowiedziała także wybudowanie muru na granicy z Naddniestrzem, który dodatkowo ma chronić ten kraj przed ewentualną rosyjską agresją z tego kierunku. Uszczelnienie granic w połączeniu z pogorszeniem sytuacji finansowej Rosji spowodowało kryzys w Naddniestrzu, objawiający się m.in. ograniczeniami w wypłacie świadczeń socjalnych.

    Mołdawia, Republika Mołdawii (mołd., rum. Moldova; mołd., rum. Republica Moldova; ros. Молдавия; czasem używana jest niezalecana przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP nazwa Mołdowa) – państwo europejskie położone na terenach historycznej Besarabii jak i obszarów położonych na lewym brzegu Dniestru (tzw. "Naddniestrze"). Graniczy z Ukrainą i Rumunią. W jej skład wchodzi także Terytorium Autonomiczne Gagauzji, gdzie językami urzędowymi są obok mołdawskiego gagauski i rosyjski, choć sami Rosjanie stanowią niewielką część ludności tego obszaru. Rdzenną ludność Gagauzji (Gagauz Yeri) (ponad 80%) stanowią Gagauzi – tureckojęzyczni prawosławni chrześcijanie.Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mołdawska Socjalistyczna Republika Radziecka, Mołdawia (ros. Молдавская Советская Социалистическая Республика, mołd. Република Советикэ Сочиалистэ Молдовеняскэ) powstała 2 sierpnia 1940 r. W jej skład weszła większość ziem przyłączonych w 1940 r. do ZSRR kosztem Królestwa Rumunii, oraz około połowy obszaru istniejącej od 1924 r. na wschodnim, należącym do ZSRR, brzegu Dniestru Mołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (w składzie Ukraińskiej SRR).
    Pieczyngowie (łac. Bisseni, staroruskie печенѣгъ, l.mn. печенѣзи, śr.-grec. Πατζινάκος, Πατζινάκης, Πατζινακίτης -Patzinakitai, arab. Расаnāk/Bjnak/Bjamak/Bajanak, gruz. Pacanak-i, armeń. Pacinnak, węg. Besenyő/Becencik/Palóc, średniowieczna łac.: Bisseni, Bessi, Pizenaci, Расinасi, Расinасае, Расinасitае) – związek kilku plemion koczowniczych najprawdopodobniej z grupy oguzyjskiej, które wyruszyły ze swoich pierwotnych siedzib w Azji Środkowej i w VIII – IX wieku osiedliły się między dolnym biegiem Wołgi a rzeką Jaik (obecnie Ural).
    Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.
    Bendery (pol. Tehinia, rum. Bender/Tighina, ros. Бендеры, ukr. Бендери) to miasto w Naddniestrzu, separatystycznej części Mołdawii, stolica rejonu miejskiego; port nad Dniestrem. Przemysł głównie spożywczy oraz obuwniczy, włókienniczy, odzieżowy; stocznia, węzeł kolejowy. Zabytkami są: cytadela (XVI, XVIII–XX wiek), sobór (XIX wiek). Według spisu powszechnego z 2010 roku, miasto liczy 93 751 mieszkańców. Obok Dubosar i Grigoriopolu, jest miastem o największej populacji rumuńskiej na terenie całego zbuntowanego regionu. Merem miasta jest Jurij Gierwaziuk.
    Parlament – w państwach o demokratycznych systemach władzy, najwyższy organ przedstawicielski, a jednocześnie zasadniczy organ władzy ustawodawczej.
    Rejon Camenca (ros. Каменский район - Kamienskij rajon, rum. Raionul Camenca) - jest jednym z 7 rejonów w Naddniestrzu, znajdujący się w północnej części kraju. Stolicą rejonu jest Camenca. W tym regionie znajduje się najstarsze sanatorium w kraju. 1,6% ogółu ludności stanowią Polacy. Na terenie tego rejonu leżą Raszków i Posada Raszków.
    Prut (ukr. Прут, rum. Prut; w starożytności łac. Pyretus) – rzeka w południowo-wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.07 sek.