• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Naczelny Polski Komitet Wojskowy

    Przeczytaj także...
    Odznaka Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego lub odznaka pamiątkowa „Naczpol” – odznaka pamiątkowa Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego w Rosji. Józef Dowbor-Muśnicki (ur. 25 października 1867 w Garbowie koło Sandomierza, zm. 26 października 1937 w Batorowie koło Poznania) – generał lejtnant Armii Imperium Rosyjskiego i generał broni Wojska Polskiego, naczelny dowódca Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim.
    Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

    Naczelny Polski Komitet Wojskowy, w skrócie Naczpol – reprezentacja żołnierzy polskiego pochodzenia w wojsku rosyjskim, powołana po rewolucji lutowej i obaleniu caratu w Rosji na I Ogólnym Zjeździe Wojskowych Polaków w Piotrogrodzie (8 czerwca-22 czerwca 1917). Prezesem komitetu został chorąży armii Imperium Rosyjskiego Władysław Raczkiewicz.

    Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:Brześć, dawniej Brześć Litewski, Brześć nad Bugiem, (biał. Брэст, Берасьце, Brest, Bieraście; ros. Брест, Берестье, Briest, Bieriestje; jid. בּריסק, hebr. ברסט ליטובסק; ukr. Берестя, Berestia) – miasto na Białorusi, u ujścia Muchawca do Bugu, siedziba administracyjna obwodu brzeskiego i rejonu brzeskiego. Ośrodek przemysłowy, węzeł kolejowy i drogowy na granicy z Polską, port rzeczny, port lotniczy; uniwersytet (1995), politechnika (1989); ośrodek kultury polskiej na Białorusi, polski konsulat generalny; 310,8 tys. mieszk. (1 stycznia 2010).

    Z chwilą wybuchu I wojny światowej, po stronie rosyjskiej rozpoczęły się prace nad organizacją formacji polskich. Podstawą ich tworzenia była odezwa wielkiego księcia Mikołaja Mikołajewicza, głównodowodzącego wojskami rosyjskimi z dnia 14 sierpnia 1914 do Polaków, w odpowiedzi na akcje oddziałów strzeleckich Józefa Piłsudskiego. Już we wrześniu 1914 powstały tzw. drużyny Gorczyńskiego, przemianowane na Legiony Polskie, a przyjmujące od miejscowości formowania nazwy Legion Puławski i Legion Lubelski. Władze rosyjskie w lutym 1915 roku jednak zakazały organizowania oddziałów polskich, a istniejące legiony zostały przemianowane na drużyny pospolitego ruszenia. W październiku 1915 została na ich bazie utworzona Brygada Strzelców Polskich, przeformowana następnie na Dywizję Strzelców Polskich pod dowództwem gen. Tadeusza Bylewskiego, rozbudowana w lutym 1917 i skierowana do walki na Front Południowy w rejon Stanisławowa. Drużyny Gorczyńskiego nie miały swej reprezentacji politycznej. Dopiero po przemianowaniu ich na Legion Polski, Komitet Narodowy Polski w Warszawie podjął się reprezentowania tej formacji i wyłonił w styczniu 1915 Komitet Organizacyjny Legionów Polskich. Został on jednak rozwiązany 27 marca 1915, po przemianowaniu Legionów Polskich na pospolite ruszenie. Wobec nieprzychylnego stanowiska władz w stosunku do polskich inicjatyw politycznych, Brygada i Dywizja Strzelców Polskich także nie posiadały reprezentacji politycznej, a możliwość jej utworzenia powstała dopiero po rewolucji lutowej w Rosji, kiedy po obaleniu caratu zaistniały warunki do tworzenia nowych polskich sił zbrojnych w Rosji.

    Narodowa Demokracja lub ruch narodowy (popularna nazwa endecja od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.Władysław Raczkiewicz (ur. 28 stycznia 1885 w Kutaisi w Gruzji, zm. 6 czerwca 1947 w Ruthin w Walii) – polski działacz polityczny, społeczny i wojskowy, uczestnik I wojny światowej i walk z bolszewikami, minister spraw wewnętrznych w czterech rządach II RP (w latach 1921, 1925–1926, i 1935–1936), senator (z list BBWR) i marszałek Senatu III kadencji (1930–1935), wojewoda nowogródzki (1921–1924), wileński (1926–1931), krakowski (1935), pomorski (1936–1939), prezes Światowego Związku Polaków z Zagranicy (1934–1939), Prezydent RP na uchodźstwie (1939–1947).

    Rewolucja rosyjska 1917, postępujący z każdym dniem rozpad armii rosyjskiej i deklaracja rosyjskiego Rządu Tymczasowego z 30 marca 1917 w sprawie polskiej, skłoniły Polaków w armii rosyjskiej do organizowania się w odrębne jednostki narodowe. Początkowo celem tej organizacji było utrzymanie frontu przeciwko Niemcom i Austro-Węgrom, zapewnienie Polakom powrotu do kraju, sprawy socjalne i kulturalno-oświatowe. Szybko jednak akcja ta postawiła przed sobą program polityczno-wojskowy w sensie walki o polską państwowość. Jednak z biegiem czasu po rewolucji, rozwój sytuacji nie sprzyjał działaniom mającym na celu tworzenie jednostek polskich. Przeciwnikiem tworzenia jednostek polskich był m.in. Aleksander Kiereński - od lipca 1917 minister wojny Rządu Tymczasowego.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Lucjan Żeligowski (ur. 17 października 1865 w Oszmianie, zm. 9 lipca 1947 w Londynie) – pułkownik piechoty Armii Imperium Rosyjskiego oraz generał broni Wojska Polskiego, znany z tzw. buntu Żeligowskiego, podczas którego zajął Wilno i jego okolice, proklamując powstanie tzw. Litwy Środkowej, kawaler Orderu Virtuti Militari.

    W dniach 8-22 czerwca 1917 obradował w Piotrogrodzie I Ogólny Zjazd Wojskowych Polaków. W trakcie obrad zaznaczyły się ostre spory pomiędzy tzw. tendencją rewolucyjna, a narodową. Część wojsk uległa tendencjom bolszewickim i nie zamierzała uczestniczyć w dalszych walkach na froncie po stronie Rosji. Na czele lewicowego Związku stanął chorąży Antoni Żabolicki. Nurt związany z endecją powołał własną polityczna nadbudowę - Naczelny Polski Komitet Wojskowy (Naczpol) pod przewodnictwem chorążego Władysława Raczkiewicza. W skład Naczpolu wchodziły 33 osoby. Był mało operatywny ze względu na dużą liczbę osób kierujących. Był też zwalczany przez polskie organizacje lewicowe. W celu zorganizowania jednolitej polskiej siły zbrojnej przy Naczpolu powołana została polska komendantura z gen.Józefem Dowbor-Muśnickim na czele. Powołano też specjalną Komisję Wojskową z gen. Janem Jacyną.

    Mikołaj Mikołajewicz Romanow (młodszy) (ur. 6 listopada 1856 w Sankt Petersburgu, zm. 5 stycznia 1929 w Antibes) – wielki książę, generał kawalerii, generał adiutant, do 23 sierpnia 1915 głównodowodzący armii rosyjskiej podczas I wojny światowej.Traktat brzeski – traktat pokojowy podpisany w Brześciu 3 marca 1918, między Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami oraz ich sojusznikami: Królestwem Bułgarii i Imperium Osmańskim (Trójprzymierze) a Rosyjską Federacyjną Socjalistyczną Republiką Radziecką (RFSRR).

    Jego działaczami byli m.in. M. Jamontt, gen. Józef Dowbor-Muśnicki, płk Lucjan Żeligowski i gen.Wacław Iwaszkiewicz-Rudoszański, gen Jan Jacyna. Do głównych zadań jego działalności należała organizacja wojskowych oddziałów polskich w Rosji (w czym współpracował z podporządkowaną mu Komisją Wojskową przy rosyjskim Sztabie Generalnym) i obrona ludności polskiej, zamieszkującej Kresy Wschodnie.

    Tadeusz Bylewski (ur. 2 sierpnia 1866 w Kijowie zm. 17 lipca 1939) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego i generał dywizji Wojska Polskiego.Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz socjalistyczny i niepodległościowy, polityk, Naczelnik Państwa w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, pierwszy marszałek Polski od 19 marca 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczypospolitej wprowadzonych w 1926 po przewrocie majowym, współzałożyciel PPS i szef Wydziału Bojowego PPS (OB PPS).

    W Rosji, w lipcu 1917, głównodowodzącym armią został gen. Ławr Korniłow. Był on zwolennikiem powołania nowej polskiej formacji wojskowej, która mogłaby zastąpić tracąca walory bojowe Dywizję Strzelców Polskich. Wtedy powstały warunki do utworzenia Korpusów Polskich na Wschodzie (w Rosji). Naczpol zaproponował na dowódcę I Korpusu gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego. Korpus miał liczyć 67 790 żołnierzy.

    Rada Regencyjna Królestwa Polskiego – organ władzy zwierzchniej Królestwa Polskiego aktu 5 listopada, zastępujący króla lub regenta. Rada Regencyjna została powołana reskryptami niemieckich i austro-węgierskich władz okupacyjnych, na podstawie nadanego przez te władze patentu w sprawie władzy państwowej w Królestwie Polskim z 12 września 1917 roku. Objęła urząd 27 października tegoż roku.Samodzierżawie (ros. самодержавие, samodierżawije; tł. bezpośrednie: samowładztwo) lub absolutyzm carski – jedna z form monarchii absolutnej. Termin, ukształtowany na przełomie XVIII i XIX w, stosowany jest przede wszystkim do określenia systemu rządów w Imperium Rosyjskim ok. XVII-XIX w. Wywodzi się z doktryny religijno-politycznej i prawnej w Rosji, wyrósł na gruncie bizantyjskich prawosławnych nauk o charakterze władzy ziemskiej i cesarzu jako pośredniku między Bogiem i chrześcijańską społecznością. Po upadku Bizancjum w 1453 i przyjęciu przez wielkiego księcia moskiewskiego 1547 Iwana Groźnego tytułu cara całej Rusi (царь всея Руси) teoria samodzierżawia została zastosowana do jego monarszych prerogatyw.

    Naczelny Polski Komitet Wojskowy został rozwiązany po przewrocie bolszewickim 4 lutego 1918, w trakcie rokowań prowadzonych przez bolszewików w Brześciu z Państwami Centralnymi o zawarcie separatystycznego traktatu pokojowego. Grupa jego członków utworzyła Radę Naczelną Polskiej Siły Zbrojnej w Kijowie, która 4 marca 1918 przekazała kompetencje Radzie Regencyjnej.

    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.Komitet Narodowy Polski (KNP) – polska organizacja polityczna grupująca partie narodowe i część ludowych, działająca w latach 1914–1917 w Warszawie i Piotrogrodzie.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • I Korpus Polski w Rosji
  • II Korpus Polski w Rosji
  • III Korpus Polski w Rosji
  • Odznaka Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Bagiński 1920 ↓, s. 17-18.
    2. Bagiński 1920 ↓, s. 22.
    3. Rafał Tulicki, Próba przewrotu w I Korpusie Polskim w maju 1918 roku, w: Niepodległość i Pamięć 13/2 (23), 2006, s. 15.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Henryk Bagiński: Wojsko Polskie na Wschodzie 1914-1920. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa. Zakłady Graficzno-Wydawnicze „Książka”, 1921.
  • Legion Lubelski (właściwie II Legion Polski, 740 Drużyna Lubelska) – polska formacja zbrojna utworzona w czasie I wojny światowej pod auspicjami Komitetu Narodowego Polskiego, licząca ok. kilkaset ochotników; formowała się do walki w składzie armii rosyjskiej przeciwko Niemcom na froncie wschodnim.Ławr Gieorgijewicz Korniłow, ros. Лавр Гео́ргиевич Корни́лов (ur. 30 sierpnia 1870 w Ust-Kamienogorsku, zm. 13 kwietnia 1918 pod Jekaterynodarem) – rosyjski generał, głównodowodzący wojskami armii rosyjskiej w roku 1917, współtwórca i pierwszy dowódca Armii Ochotniczej – pierwszej formacji Białej Armii.




    Warto wiedzieć że... beta

    Wacław Teodor Iwaszkiewicz-Rudoszański, Wacław Iwaszkiewicz (ur. 26 sierpnia 1871 w Omsku, zm. 25 listopada 1922 w Warszawie ) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego, generał dywizji Wojska Polskiego II RP.
    Armia Imperium Rosyjskiego , ros. Русская императорская армия (transkr. russkaja imperatorskaja armia) (po polsku potocznie armia carska) – wojska lądowe Imperium Rosyjskiego (państwa rosyjskiego w latach 1721-1917).
    Państwa centralne − istniejący w okresie I wojny światowej sojusz Cesarstwa Niemieckiego, Monarchii Austro-Węgierskiej, Carstwa Bułgarii i imperium osmańskiego. Przeciwnikiem państw centralnych była Ententa.
    Aleksandr Fiodorowicz Kiereński, ros. Александр Фёдорович Керенский (ur. 22 kwietnia/4 maja 1881 w Symbirsku, zm. 11 czerwca 1970 w Nowym Jorku) – rosyjski polityk, z wykształcenia prawnik. Premier Rządu Tymczasowego.
    Imperium Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie (ros. Российская империя) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1721–1917. Imperium Rosyjskie u szczytu swej potęgi w 1866 roku liczyło 23,7 mln km² i było trzecim najrozleglejszym państwem w historii ludzkości, po imperium brytyjskim i Wielkim Ułusie Mongolskim. Stolicą Imperium Rosyjskiego był przez niemal cały okres jego istnienia Petersburg. W początkowym okresie historii Imperium krótkotrwałą rolę stolicy pełniła także Moskwa (1728–1730), pozostająca do 1812 roku największym miastem Rosji i miejscem koronacji carów.
    Jan Jacyna (ur. 15 grudnia 1864, zm. 10 grudnia 1930 w Warszawie) – polski inżynier, generał major Armii Imperium Rosyjskiego oraz generał dywizji Wojska Polskiego, a także pisarz.
    Rząd Tymczasowy Rosji (ros. Временное правительство России) został utworzony w Rosji w wyniku rewolucji lutowej (1917) w dniu 15 marca 1917 r., w wyniku porozumienia Komitetu Tymczasowego Dumy i Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.613 sek.