• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nacjonalizm ukraiński



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).Roman Wysocki - polski historyk, doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, specjalność: historia najnowsza, adiunkt w Instytucie Historii Najnowszej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
    Flaga OUN-B i UPA, używana obecnie jako flaga nacjonalistów ukraińskich

    Nacjonalizm ukraiński (również ukraiński ruch narodowy) – ukraiński nurt myśli politycznej i związany z nim ruch polityczny, powstały w pierwszej połowie XIX wieku.

    Jego celem było utworzenie niepodległego i zjednoczonego (z części ziem należących do Czechosłowacji, Polski, Rumunii i ZSRR, a wcześniej do Austro-Węgier i Rosji) państwa ukraińskiego (ukr. Українська Самостійна Соборна Держава). Ukraiński ruch narodowy w okresie tworzenia toczył zażartą walkę z ruchem moskalofilskim.

    Wojna polsko-ukraińska (ukr. Польсько-українська війна) – konflikt zbrojny o przynależność państwową Galicji Wschodniej, zamieszkanej przez Polaków i Ukraińców.Wysiedlenie Ukraińców z RP do ZSRR 1944-1946 – akcja masowych przesiedleń, przeprowadzona w oparciu o kryterium etniczne na polsko-ukraińskim pograniczu narodowościowym w latach 1944 - 1946. Nie jest tożsama z akcją Wisła.

    Jednym ze skutków działań nacjonalistów ukraińskich było ludobójstwo polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Innym – po zakończeniu II wojny światowej – był opór przeciw sowietyzacji zachodniej Ukrainy (ostatnie grupy nacjonalistów ukraińskich walczyły przeciw ZSRR do lat 60. XX wieku). Kolejnym - utworzenie niepodległego państwa ukraińskiego w 1991 roku.

    Komunistyczna Partia Polski (w latach 1918-1925: Komunistyczna Partia Robotnicza Polski) – partia komunistyczna założona 16 grudnia 1918 na zjeździe połączeniowym SDKPiL i PPS-Lewicy, rozwiązana przez Komintern 16 sierpnia 1938 w ramach wielkiej czystki w ZSRR.Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów za Granicą (OUN za Granicą) - emigracyjna ukraińska organizacja polityczna, założona w Monachium w 1954 przez dawnych działaczy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów.

    Nacjonalizm ukraiński w latach 30. XX w. wykazywał wiele cech charakterystycznych dla faszyzmu i nacjonalizmu integralnego, określanego w ukraińskiej literaturze nacjonalistycznej mianem „czynnego nacjonalizmu”, jako przeciwstawienie do tradycyjnych nacjonalizmów europejskich. Jego głównym reprezentantem w XX w. była Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów, powstała w 1929 roku w Wiedniu z połączenia kilku mniejszych organizacji, przede wszystkim Ukraińskiej Organizacji Wojskowej, utworzonej w 1920 roku.

    Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.Prawy Sektor (ukr. Правий Сектор) – ukraińskie ugrupowanie opozycyjne o charakterze niesformalizowanego ruchu nacjonalistycznego, składające się przede wszystkim z młodzieżowych organizacji o ultraprawicowych i neofaszystowskich poglądach, grupujące także rosyjskojęzycznych Ukraińców. Ruch nie ma stałej organizacji i hierarchii, jednak na główną postać Prawego Sektora wyrósł Dmytro Jarosz. Jako zorganizowana grupa powstał on w czasie protestów antyrządowych na Ukrainie w latach 2013-2014, po raz pierwszy objawił się 1 grudnia 2013 roku, gdy ok. 200 członków organizacji zaatakowało na ul. Bankowej kordon milicji strzegącej budynków rządowych. Głównym członem Prawego Sektora są członkowie Socjalno-Narodowego Zgromadzenia (SNA), zwani też Patriotami Ukrainy, w jego skład wchodzą też organizacje Tryzub, Biały Młot, UNA-UNSO, C14 – neonazistowskie skrzydło Swobody oraz piłkarscy ultrasi, głównie Dynama Kijów.

    Spis treści

  • 1 Narodziny nacjonalizmu ukraińskiego
  • 2 Cechy charakterystyczne dla ideologii nacjonalizmu ukraińskiego
  • 2.1 Walka o „Wielką Ukrainę”
  • 2.2 Antyrosyjskość i antyradzieckość
  • 2.3 „Rewolucja narodowa” jako droga do niepodległości
  • 2.4 Antydemokratyzm i elitaryzm
  • 2.5 Elementy faszyzmu
  • 2.6 Darwinizm społeczny Dmytro Doncowa
  • 2.7 Ekspansjonizm
  • 2.8 Ustrój gospodarczy
  • 2.9 Różne spojrzenia na nacjonalizm ukraiński
  • 3 Ewolucja ukraińskiego nacjonalizmu
  • 4 Główni przedstawiciele
  • 5 Ważniejsze publikacje
  • 6 Ważniejsze konferencje i kongresy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów
  • 7 Ukraiński ruch narodowy do okresu autonomii galicyjskiej
  • 8 Ukraiński ruch narodowy w czasie autonomii galicyjskiej
  • 9 Ukraiński ruch narodowy w czasie I wojny światowej
  • 10 Działania nacjonalistów w okresie międzywojennym
  • 10.1 II Rzeczpospolita
  • 10.1.1 Lata 1918–1930
  • 10.1.2 Lata 1931–1939
  • 10.2 Nacjonaliści ukraińscy w Czechosłowacji
  • 10.3 Organizacje
  • 11 Działania nacjonalistów podczas II wojny światowej
  • 11.1 1 września 1939 – 22 czerwca 1941
  • 11.2 22 czerwca 1941–1942
  • 11.3 1943–1944 r.
  • 11.4 Organizacje
  • 12 Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich
  • 12.1 Zbieranie historycznych świadectw zbrodni
  • 12.2 Prowadzone śledztwa
  • 12.3 Szacunki ofiar rzezi wołyńskiej i czystki etnicznej w Małopolsce Wschodniej
  • 13 Działania ukraińskich nacjonalistów w latach 1945–1991
  • 13.1 OUN i UPA w ZSRR
  • 13.2 OUN, UPA na terytorium Polski
  • 13.3 UPA w Czechosłowacji
  • 13.4 Nacjonaliści ukraińscy na emigracji
  • 14 Nacjonalizm ukraiński współcześnie
  • 14.1 Wydarzenia
  • 14.2 Wypowiedzi
  • 14.3 Organizacje współczesne
  • 15 Uwagi
  • 16 Przypisy
  • 17 Linki zewnętrzne
  • 18 Literatura w języku polskim
  • 19 Literatura obcojęzyczna
  • Roman Daszkewycz ukr. Роман-Микола Іванович Дашкевич (ur. 6 grudnia 1892 w Tustanowicach - zm. 12 stycznia 1975 w Kufstein) - ukraiński działacz społeczny i polityk, doktor prawa, generał-chorąży armii Ukraińskiej Republiki Ludowej.Terror (łac., dosł. strach, groza), stosowanie przemocy, gwałtu, ucisku, okrucieństwa w celu zastraszenia, zniszczenia przeciwnika; okrutne, krwawe rządy.

    Narodziny nacjonalizmu ukraińskiego[]

    Amerykański historyk John Armstrong uważa, że pierwszych śladów tworzenia się ideologii ukraińskiego nacjonalizmu należy się doszukiwać w twórczości pisarzy ukraińskich: Tarasa Szewczenki, Iwana Franki, Mykoły Kostomarowa oraz w szczególności historyka Mychajła Hruszewskiego, który być może bardziej niż ktokolwiek inny zasługuje na tytuł ojca ukraińskiego nacjonalizmu. Autor ten wskazuje, iż inspiracją dla początków tej ideologii mógł być również dziewiętnastowieczny nacjonalizm niemiecki, a także działalność ludności polskiej w Galicji. Tezę o dziewiętnastowiecznych korzeniach nacjonalizmu ukraińskiego podziela historyk ukraiński, Jarosław Hrycak, który za obszar jego formowania się uważa austriacką Galicję. Jego zdaniem podstawową inspiracją dla rozwoju ruchu narodowego Ukraińców stanowiło przekonanie o związku Ukrainy z Europą Zachodnią oraz naśladownictwo polskiego nacjonalizmu.

    Warasz (ukr. Вараш) – miasto na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim, nad rzeczką Styr. Liczy około 40 tys. mieszkańców (2006). Ośrodek przemysłu spożywczego. Do 1973 wieś Warasz, przed wojną w gminie Rafałówka, w latach 1973 - 2016 Kuźniecowsk, od 19 maja 2016 roku ponownie Warasz. Nieopodal miasta znajduje się jedna z 4 czynnych elektrowni atomowych na Ukrainie Rówieńska Elektrownia Atomowa.Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.

    Pierwszym przedstawicielem nowoczesnego nacjonalizmu był Mykoła Michnowśkyj, który przed I wojną światową postulował powstanie niepodległego państwa ukraińskiego. Sformułował on hasło: „Ukraina dla Ukraińców”.

    Rozwój ukraińskiego ruchu nacjonalistycznego zintensyfikował się po przegranej wojnie z Polską w latach 1918–1919. Część oficerów Ukraińskiej Armii Halickiej (UHA) nie pogodziła się z przegraną. Niezadowoleni wyemigrowali do Europy Zachodniej, głównie do Czechosłowacji, i tam powołali do życia terrorystyczną i sabotażową Ukraińską Organizację Wojskową (UWO). Najważniejszą rolę w utworzeniu UWO odegrał płk UHA Jewhen Konowalec.

    Tadeusz Hołówko, pseudonim Kirgiz (ur. 17 września 1889 w Semipałatyńsku, zm. 29 sierpnia 1931 w Truskawcu) – polski polityk, działacz państwowy II Rzeczypospolitej, publicysta, działacz ruchu prometejskiego.Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.

    Większość kierowniczej kadry UWO stanowili wojskowi – kombatanci wojny polsko-ukraińskiej, która zakończyła się militarną klęską Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej (ZURL) i jej likwidacją. Działacze i wojskowi ZURL byli nastawieni antypolsko. UWO została powołana w sierpniu 1920 roku, w kulminacyjnym punkcie wojny polsko-bolszewickiej. Program UWO sprowadzał się do trzech podstawowych haseł:

    Suwerenność – zdolność do samodzielnego, niezależnego od innych podmiotów, sprawowania władzy politycznej nad określonym terytorium, grupą osób lub samym sobą. Suwerenność państwa obejmuje niezależność w sprawach wewnętrznych i zewnętrznych.Sanacja (łac. sanatio – uzdrowienie) – potoczna nazwa rządzącego obozu piłsudczykowskiego 1926–1939, powstała w związku z głoszonym przez Józefa Piłsudskiego hasłem „sanacji moralnej” życia publicznego w Polsce, wysuwanym w toku przygotowań i w okresie przewrotu majowego 1926.
  • narodowa tożsamość ludu (narodu) ukraińskiego może się wyrazić tylko w niepodległym państwie;
  • suwerenność może być zdobyta tylko środkami rewolucyjnymi;
  • w walce trzeba opierać się na własnych siłach.
  • Ukraińska Organizacja Wojskowa w roku 1929 weszła formalnie w skład Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), jednak do 1933 roku działała jako zakonspirowany i niezależny Referat Bojowy. Dopiero w tym roku Stepan Bandera, jako nowy przewodniczący Egzekutywy Krajowej OUN, zintegrował Referat Bojowy z resztą organizacji.

    Policja Państwowa (w skrócie PP) – umundurowana i uzbrojona organizacja pełniąca funkcje porządkowe oraz antykryminalne na terenie Polski w latach 1918-1939.Zaszków (ukr. Зашків) – wieś w rejonie żółkiewskim, siedziba wiejskiej rady. Urodził się tu Jewhen Konowalec – ukraiński działacz nacjonalistyczny, przewodniczący Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). We wsi znajduje się muzeum poświęcone jego postaci.

    Historyk Roman Wysocki jako autorów mających wpływ na uformowanie się nacjonalizmu ukraińskiego wskazuje: Stepana Rudnyćkiego, w którego pracach pojawiała się nowa definicja nacjonalizmu i który wykazywał jego wyższość nad „ideami uniwersalnymi”, oraz Wołodymyra Starosolśkiego i Julijana Ochrymowycza. Kolejnym autorem, który przyczynił się do rozwoju nacjonalizmu ukraińskiego był pisarz Wiaczesław Łypynśkyj. Opublikował on cykl Listów do braci-chliborobów, w których wyróżniał jako dopełniające się formacje naród, państwo i społeczeństwo. Przy czym to państwo miało być czynnikiem kreującym naród. Za klęskę narodową Ukraińców uważał fakt, że w pierwszej próbie wywalczenie niepodległej państwowości ponieśli oni porażkę; równocześnie podkreślał, że zdolną do zwycięstwa w tej walce jest jedynie zdeterminowana elita, a nie całe społeczeństwo. Twierdził również, że przy budowie państwowości należy liczyć wyłącznie na własne siły. Poglądy Łypynśkiego znajdowały wielu zwolenników w tworzących się kręgach nacjonalistycznych, chociaż sam autor nie uważał się za przedstawiciela tego kierunku myślowego.

    Polesie (845) – kraina geograficzna i historyczna, leżąca głównie na terytorium obecnej Białorusi i Ukrainy, oraz częściowo Polski i Rosji. Stanowi południowo-zachodnią część Niżu Wschodnioeuropejskiego.Kraj Basków (dawniej także: Baskonia; bask. Euskadi, Euskal Herria, hiszp. País Vasco; nazwa oficjalna: Euskal Autonomia Erkidegoa - Comunidad Autónoma Vasca) – wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, położona nad Zatoką Biskajską. Tworzą ją prowincje: Gipuzkoa/Guipúzcoa, Bizkaia/Vizcaya i Araba/Álava. Zajmuje ona powierzchnię 7,3 tys. km². W roku 2001 zamieszkiwało ją w sumie około 2,1 mln ludzi. Najwięcej Basków mieszka w prowincjach Bizkaia i Gipuzkoa. Stolicą wspólnoty jest Vitoria-Gasteiz. Od zachodu graniczy z Kantabrią i Kastylią i Leonem, od południa z La Rioją i od wschodu z Nawarrą.

    W dalszym kształtowaniu się ideologii nacjonalistycznej istotną rolę odegrały czasopisma: Literaturno-Naukowyj Wistnyk, reaktywowany przez UWO w 1921 roku i kontrolowany przez tę organizację do 1933 roku oraz Zahrawa, wydawana we

    w latach 1923–1924. Zahrawa grupowała nacjonalistów o różnych założeniach programowych. Publikowali w niej: Dmytro Doncow, Dmytro Palijiw, Iwan Kuźmowycz, Wasyl Kuczabskyj, Mychajło Matczak i Ostap Koberskyj. Twórcy „Zahrawy” przyczynili się następnie do powstania Ukraińskiej Partii Pracy Narodowej (UPNR), powołanej 20 kwietnia 1924 roku. W swojej deklaracji ideowej partia głosiła konieczność odtworzenia „narodowo-kulturalnego typu odrębności narodu ukraińskiego” i wyznaczenia jego roli w Europie. Program UPNR zakładał również orientację na chłopów, jako największą liczebnie warstwę społeczną w narodzie ukraińskim, podkreślając równolegle przyszłą rolę robotników. Podkreślał przy tym rolę gospodarki wolnorynkowej, poszanowania tradycji i wolności religijnej. Stale zaznaczany był przy tym nadrzędny interes narodowy.
    
    Uhrynów Stary (ukr. Старий Угринів, Staryj Uhryniw) – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie kałuskim. Liczy około 1000 mieszkańców.Petarda (niem. petarde; fr. pétard, pétarade; prowans. petarrada od petar „pierdzieć”) – amunicja imitująca wybuch innego urządzenia pirotechnicznego (granatu, bomby, itp.), mająca (przynajmniej w zamyśle) nie czynić szkód, a jedynie efekty świetlne i dźwiękowe. Użyta nieprawidłowo lub niedbale wykonana czyni kaleką (urwanie palców, oparzenie, oślepienie), choć nie powinna zabić.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bunkier - popularna (choć błędna) nazwa podziemnego schronu, budowanego przez oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii w celu długotrwałego ukrywania żołnierzy, wyposażenia i zaopatrzenia. Nie była to budowla obronna.
    Johann Gottlieb Fichte (ur. 19 maja 1762 w Rammenau, zm. 29 stycznia 1814 w Berlinie) – jeden z trzech (obok Schellinga i Hegla) wielkich filozofów niemieckiego klasycznego idealizmu, mason.
    Henryk Jan Józewski, ps. Niemirycz, Olgierd (ur. 6 sierpnia 1892 w Kijowie, zm. 23 kwietnia 1981 w Warszawie) – polski polityk, działacz niepodległościowy i państwowy II Rzeczypospolitej, artysta malarz, piłsudczyk, minister spraw wewnętrznych (od 29 grudnia 1929 do 17 marca 1930 i od 29 marca 1930 do 3 czerwca 1930), wojewoda wołyński (1928–1929) i (1930–1938), wojewoda łódzki (1938–1939).
    Kyryło Ośmak (ukr. Кирило Осьмак) (ur. 9 maja 1890 we wsi Szyszaki (obecnie obwód połtawski) - zm. 16 maja 1960 we Włodzimierzu) – ukraiński agronom, działacz Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), prezydent UHWR.
    Tarnopolska Rada Obwodowa - organ obwodowego samorządu terytorialnego w obwodzie tarnopolskim Ukrainy, reprezentujący interesy mniejszych samorządów - rad rejonowych, miejskich, osiedlowych i wiejskich, w ramach konstytucji Ukrainy oraz udzielonych przez rady upoważnień. Siedziba Rady znajduje się w Tarnopolu.
    Muzeum Historyczne we Lwowie (MHL) (dawniej Muzeum im. Lubomirskich we Lwowie) – muzeum historyczne we Lwowie, samorządowa instytucja kultury m. Lwowa, założone w 1940 w oparciu o zagrabione przez władze radzieckie zbiory Muzeum Narodowego we Lwowie i Muzeum Historycznego Miasta Lwowa; dokumentuje historię Lwowa.
    Wiktor Fedorowycz Janukowycz, ukr. Віктор Федорович Янукович (transkrypcja, patrz tabelka), ros. Виктор Фёдорович Янукович (ur. 9 lipca 1950 w Jenakijewem, w obwodzie donieckim) – ukraiński polityk, naukowiec, profesor ekonomii i prawa, autor ponad 50 publikacji z dziedziny ekonomii, premier Ukrainy w latach 2002–2005 i 2006–2007, przywódca Partii Regionów, od 2010 prezydent Ukrainy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.436 sek.