• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Nachiczewańska Republika Autonomiczna

    Przeczytaj także...
    Nachiczewan (orm. Նախիջևան, azer. Naxçıvan) - kraina historyczna na Zakaukaziu, w granicach dzisiejszego Azerbejdżanu. Zajmuje obszar ograniczony na zachodzie i południu doliną środkowego Araksu, na wschodzie i północy - grzbietem Gór Zangezurskich. Graniczy z Zangezurem na wschodzie. Dziś należy do Azerbejdżanu jako Nachiczewańska Republika Autonomiczna, która jednak obejmuje również ziemie leżące poza historycznym Nachiczewanem.Granica azersko-turecka – to granica międzypaństwowa, ciągnąca się na długości 9 km korytem rzeki Araks, od trójstyku z Armenią na północy do trójstyku z Iranem na południu. Jest to jedna z najkrótszych granic państwowych na świecie i najkrótsza na kontynencie azjatyckim. Oddziela od siebie trójstyki: turecko-azersko-armeński i turecko-azersko-irański, przez co w tym miejscu jest bliskie wystąpienia zjawisko czwórstyku.
    Culfa (st. pol. Dziulfa) – miasto w zachodnim Azerbejdżanie, w Nachiczewańskiej Republice Autonomicznej. Stolica rejonu Culfa. Populacja wynosi 10.758 (2008).

    Nachiczewańska Republika Autonomiczna (az. Naxçıvan Muxtar Respublikası) – autonomiczna jednostka administracyjna Azerbejdżanu, stanowiąca eksklawę tego państwa oddzieloną terytorium Armenii (i de facto Górskiego Karabachu).

    NRA graniczy z Armenią (221 km), Turcją (9 km) i Iranem (179 km). Obejmuje 7 rejonów: Babək, Culfa, Kəngərli, Ordubad, Sədərək, Şahbuz i Şərur. Siedzibą władz i największym miastem jest Nachiczewan.

    Obszar dzisiejszej NRA dokładnie pokrywa się z obszarem istniejącej w latach 1920-1990 Nachiczewańskiej ASRR w składzie Azerbejdżańskiej SRR i w przybliżeniu pokrywa się z obszarem krainy historycznej Nachiczewan.

    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Ludwik Bazylow (ur. 4 kwietnia 1915, zm. 17 stycznia 1985) – polski historyk, badacz dziejów Europy Wschodniej, profesor Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wojskowej Akademii Politycznej.

    W czasach sowieckich liczebność mniejszości ormiańskiej zamieszkującej Nachiczewańską ASRR spadła niemal do zera. Po upadku ZSRR, w toku ciągnącego się od 1988 konfliktu ormiańsko-azerskiego, również pozostali Ormianie porzucili Nachiczewan; ich dawne siedziby, również budowle sakralne, w tym zabytkowe chaczkary, niszczeją, a według Ormian są celowo niszczone. Obecnie ludność NRA stanowią niemal wyłącznie Azerowie. Granica z Armenią jest trwale zamknięta, wobec czego komunikacja NRA z Azerbejdżanem może odbywać się tylko drogą lotniczą albo okrężną przez Iran lub Turcję. Długotrwała izolacja powoduje zastój gospodarczy, w szczególności przerwana została biegnąca wzdłuż Araksu magistrala kolejowa łącząca dawniej ZSRR z Iranem.

    Azerbejdżanie, Azerowie (Azərbaijanca, Azərbaycan Türkləri) – tureckojęzyczny naród zamieszkujący głównie Azerbejdżan oraz północno-zachodni Iran (ostany: Azerbejdżan Wschodni i Azerbejdżan Zachodni), a także – w znacznie mniejszych skupiskach – Rosję (obecnie, ze względu na emigrację, ponad 1 milion, głównie w największych miastach), Gruzję oraz kilka państw Bliskiego Wschodu. W sumie liczy on ok. 35 mln osób (2000), choć według nieoficjalnych szacunków nawet 45 milionów (2006). Azerowie są potomkami plemion turkijskich które w XI w. zmieszały się z zamieszkującą tereny dzisiejszego Azerbejdżanu i północno-zachodniego Iranu ludnością indoeuropejską, kaukaską i semicką. Genetycznie są mieszanką ludów kaukaskich, indoeuropejskich i tureckich. Posługują się językiem azerskim, blisko spokrewnionym z tureckim. Wyznają islam szyicki (85%) i sunnicki (15%).Górski Karabach (oficjalna nazwa w języku ormiańskim Lerrnajin Gharabagh ‒ Լեռնային Ղարաբաղ ; czasem używana jest nazwa Arcach ‒ Արցախ , azer. Dağlıq Qarabağ ‒ górski czarny ogród) ‒ ormiańska enklawa będąca przedmiotem sporu pomiędzy Armenią a Azerbejdżanem. Obecnie obszar kontrolowany jest przez miejscowych Ormian wspieranych przez Republikę Armenii.

    Z obszarów dzisiejszej NRA wywodzi się azerbejdżańska dynastia prezydencka Alijewów i powiązany z nią klan, stanowiący obecnie elitę centralnych władz Azerbejdżanu.

    Do rejonu Sədərək należy azerbejdżańska enklawa na terenie Armenii – wieś Kərki, w 1990 zajęta przez Armenię.

    Galeria[edytuj kod]

  • Nachiczewańska ASRR

    Mirosława Zakrzewska-Dubasowa (ur. 10 czerwca 1913 w Brzozówce k. Kraśnika, zm. 18 października 2011) - polska historyk, badaczka dziejów Armenii i Ormian.Pojęcie autonomia pochodzi od (staro)greckiego αυτονομία, (αὐτονομία) autonomía = możliwość stanowienia norm samemu sobie, samodzielność prawna. Dziś używa się go w zależności od dyscypliny (gospodarka, prawo, polityka) lub kontekstu w znaczeniu suwerenność, niezawisłość, niezależność, samorządność, (całkowita lub częściowa).
  • Podział administracyjny

  • Nachiczewan z lotu ptaka

  • Linki zewnętrzne[edytuj kod]

  • Strona oficjalna Nachiczewańskiej Republiki Autonomicznej
  • Bibliografia[edytuj kod]

  • Bohdan Baranowski, Krzysztof Baranowski Historia Gruzji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk - Łódź 1987, ISBN 83-04-02345-8
  • Bohdan Baranowski, Krzysztof Baranowski Historia Azerbejdżanu, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk - Łódź 1987, ISBN 83-04-01806-3
  • Mirosława Zakrzewska-Dubasowa Historia Armenii, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1990
  • Tadeusz Świętochowski Azerbejdżan, Wydawnictwo "Trio", Warszawa 2006, ISBN 83-7436-0-37-2
  • Marek J. Olbrycht, Jerzy Hauziński, Marek Smurzyński, Anna Krasnowolska (red.), Piotr Balczyński Historia Iranu, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 2010, ISBN 978-83-04-05047-1
  • Ludwik Bazylow, Paweł Wieczorkiewicz Historia Rosji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, Wrocław 2010, ISBN 978-83-04-04641-2
  • Nachiczewańska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka, Nachiczewańska ASRR – republika autonomiczna w Związku Radzieckim, wchodząca w skład Azerbejdżańskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.Tadeusz Świętochowski (ur. 1934) – polski historyk, badacz dziejów Kaukazu. Profesor Wydziału Historii na Uniwersytecie Monmouth, honorowy doktor Uniwersytetu Chazarskiego w Baku i Bakijskiego Uniwersytetu Państwowego oraz Honorowy Członek Towarzystwa Badań Centralnej Euroazji.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Paweł Piotr Wieczorkiewicz (ur. 2 lipca 1948 w Warszawie, zm. 23 marca 2009 tamże) – polski historyk, sowietolog, marynista. Profesor, pracownik naukowy Uniwersytetu Warszawskiego (Wydział Historyczny), wykładowca Akademii Humanistycznej w Pułtusku (Wydział Historyczny).
    Nachiczewan (azer. Naxçıvan, ormiań. Նախիջևան) – miasto w południowym Azerbejdżanie, stolica i największe miasto w Nachiczewańskiej Republice Autonomicznej – zamieszkuje je ok. 64 500 osób (stan na styczeń 2004).
    Kərki – de iure eksklawa Nachiczewańskiej Republiki Autonomicznej na terenie armeńskiej prowincji Ararat, administracyjnie przynależąca do rejonu Sədərək; de facto kontrolowana przez Armenię od czasu konfliktu o Górski Karabach. Miejscowość została zaatakowana i przejęta przez Armenię w nocy z 19 na 20 stycznia 1990. Przez Kərki przebiega główna droga, łącząca północną i południową część Armenii. Wieś jest w większości zamieszkana przez lokalnych Ormian i uchodźców z Azerbejdżanu. Jej nazwa została zmieniona przez armeński rząd na Tigranaszen.
    Język azerski (język azerbejdżański, azer. Azərbaycan dili / آذربايجان ديلی) – język należący do grupy języków tureckich, używany głównie w Azerbejdżanie, północno-zachodnim Iranie, we wschodniej Turcji, a także w Gruzji, Armenii, Kazachstanie oraz na obszarze Federacji Rosyjskiej.
    Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.
    Ormianie (orm. Hajer, Հայեր) – naród indoeuropejski zamieszkujący początkowo obszar Zakaukazia i Wyżyny Armeńskiej, posługujący się językiem ormiańskim. W wyniku wielowiekowych emigracji, obecnie częściowo rozproszeni, tworzą 5-milionową diasporę. Jednym z filarów tożsamości Ormian jest przynależność do jednego z trzech głównych Kościołów ormiańskich. Ormianie to starożytny naród, szczycący się 3000-letnią historią. Jednocześnie to najstarszy chrześcijański naród na świecie - chrzest przyjęli w 301 r. n.e.)
    Rejon Kəngərli (azer. Kəngərli rayonu) – rejon w Azerbejdżanie, w Nachiczewańskiej Republice Autonomicznej. Został wydzielony z rejonu Şərur w marcu 2004 r.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.077 sek.