• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • NKWD



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Fiodor Maksimowicz Sołodow (ros. Фёдор Максимович Солодов, ur. 1898 we wsi Wontiejewo w guberni moskiewskiej, zm. w czerwcu 1972 w Moskwie) – funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa, pułkownik.Konzentrationslager Lublin, Vernichtungslager Lublin, Kriegsgefangenenlager Maydanek, KL Majdanek – niemiecki obóz koncentracyjny oraz jeniecki w Lublinie, funkcjonujący w latach 1941-1944.
    Emblemat NKWD

    NKWD ZSRR (ros. НКВД СССР), Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR (ros. Народный комиссариат внутренних дел СССР, trb. Narodnyj komissariat wnutriennich dieł SSSR, wymowa ) – centralny organ państwowy (ministerstwo) wchodzący w skład Rady Komisarzy Ludowych – rządu ZSRR, istniejący pod tą nazwą w latach 1917–1946.

    Główny Zarząd Bezpieczeństwa Państwowego NKWD (ros. ГУГБ - Главное Управление Государственной Безопастности; GUGB - Gławnoje Uprawlenije Gosudarstwiennoj Bezopastnosti), jeden z czołowych zarządów Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych NKWD, odpowiedzialny m.in. za bezpieczeństwo wewnętrzne, ochronę rządu, wywiad zagraniczny i kontrwywiad.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    Początkowo NKWD zajmował się sprawami administracyjno-porządkowymi. Od 1934 rola komisariatu wzrosła, po reorganizacji polegającej na wcieleniu do jego struktur OGPU i mianowania jego szefa Gienricha Jagody ludowym komisarzem spraw wewnętrznych (szefem NKWD), co było jednym z elementów przygotowań Stalina do Wielkiej Czystki lat 1936–1939. NKWD skupił więc cały aparat represji policyjnych ZSRR – od milicji kryminalnej poprzez wywiad (INO) i kontrwywiad, wojska ochrony pogranicza, administracyjne sądownictwo doraźne (trójki NKWD) po system obozów koncentracyjnych i pracy przymusowej Gułagu. Komisariat nadzorował również lokalne instytucje rządowe, następnie w 1946 przemianowany został na Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ZSRR. Na terenie całego kraju NKWD działał zarówno bezpośrednio, jak i przez komisariaty spraw wewnętrznych poszczególnych republik (np. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych RFSRR), będące jego filiami.

    Prawieniszki (lit. Pravieniškės; niem. Prawienischkien) – niewielka osada na trasie linii kolejowej Kowno-Koszedary, na terenie Litwy.Piotr (Wasilewicz) Fiodotow (ur. 1900 – zm. 1963), funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa, wywiadu i kontrwywiadu OGPU/GUGB/NKWD/MGB/KI/MVD. Między innymi długoletni szef kontrwywiadu, czyli naczelnik Zarządu II Ludowego Komisariatu Bezpieczeństwa państwowego I Zarządu Głównego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, i II Zarządu Głównego KGB Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego przy Radzie Ministrów ZSRR.

    Ofiary[ | edytuj kod]

    Nazwa „NKWD” stała się w powszechnej świadomości symbolem wszelkich zbrodni dokonanych przez Sowietów. Komisariat był głównym narzędziem w rękach władz radzieckich, którym posłużono się do ogromnych represji wobec własnych obywateli i poza granicami byłego ZSRR, a także masowych deportacji różnych narodowości, w tym Polaków. Organy NKWD były także wykonawcą zbrodni katyńskiej – mordu oficerów Wojska Polskiego w 1940, oraz rozstrzeliwań Polaków po wojnie i uwięzienia w byłych obozach koncentracyjnych, np. na Majdanku. Np. przez więzienie NKWD na Zamku w Lublinie przeszło po wojnie do 1954 około 35 tys. Polaków, a 333 poniosło śmierć. W dniu 22 czerwca 1941 Biuro Polityczne Komunistycznej Partii (bolszewików) Białorusi podjęło uchwałę, zobowiązującą NKWD BSRR do wykonania wyroków śmierci, wydanych na więźniów, przebywających w więzieniach zachodnich obwodów Białorusi. Dwa dni później szef NKWD, Ławrientij Beria, polecił rozstrzelać wszystkich więźniów znajdujących się w śledztwie oraz skazanych za „działalność kontrrewolucyjną”, „sabotaż gospodarczy”, „dywersję” i „działalność antysowiecką”. Uruchomiło to lawinę zbrodni na więźniach. Według danych sowieckich z 10 czerwca 1941, a więc niemal w przededniu agresji niemieckiej, w kresowych więzieniach przebywało ok. 40 tys. więźniów, w tym:

    Aleksander Gieorgijewicz (lub Grigorijewicz) Biełoborodow (ros. Алекса́ндр Гео́ргиевич (Григорьевич) Белоборо́дов) (ur. 26 października (14 października według starego stylu) 1891 we wsi Aleksandrowskij Zawod w powiecie solikamskim w Kraju Permskim, zm. 10 lutego 1938 w Moskwie) – rosyjski działacz komunistyczny, sowiecki polityk.Pułkownik – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr. – colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.
  • w więzieniach Zachodniej Ukrainy ok. 21 tys. więźniów,
  • w więzieniach tzw. Zachodniej Białorusi ok. 16,5 tys.,
  • pozostałe ok. 2,5 tys. więźniów znajdowało się w więzieniach na Wileńszczyźnie.
  • Łącznie zamordowano ok. 35 tys. uwięzionych. Np. Brygidki (więzienie), więzienie śledcze NKWD – Zamarstynów, więzienie na ulicy Łąckiego we Lwowie tu wymordowano ok. 7 tys. więźniów, w Łucku ofiarą masakry padło ok. 2 tys. więźniów, w Wilnie ok. 2 tys., w Złoczowie ok. 700, Dubnie ok. 1000, Prowieniszkach 500 więźniów, oprócz tego w Drohobyczu, w Czortkowie, Berezweczu, Samborze.

    Bogdan Zacharewicz Kobułow ps. "Samowar", ros. Богдан Захарович Кобулов, gruz. ბოგდან ქობულოვი (ur. 1 marca 1904 w Tbilisi, zm. 23 grudnia 1953 w Moskwie) – radziecki komisarz bezpieczeństwa państwowego II rangi (1943), generał pułkownik (9 lipca 1945), zastępca ludowego komisarza spraw wewnętrznych Ławrientija Berii (1938-1941), szef Głównego Zarządu Gospodarczego Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych (od 1939), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR, jeden z organizatorów i wykonawców zbrodni katyńskiej.Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych, LKSW; określany często skrótowcem NKWD (ros. Народный комиссариат внутренних дел) – istniejący od października 1917 do lipca 1918 i dalej do 1930 jako LKSW RFSRR rosyjski urząd, odpowiednik ministerstwa, realizujący zadania w dziedzinie administracji wewnętrznej.

    W ciągu tygodnia, w czerwcu 1941 NKWD wymordowało w więzieniach 14700 więźniów, na szlakach ewakuacyjnych zmarło ich przeszło 20 tysięcy.

    W latach 1939–1941 NKWD ściśle współpracowało z Gestapo w zakresie likwidacji podziemia i opozycji politycznej na terenach okupowanych przez ZSRR i III Rzeszę

     Osobny artykuł: Konferencje Gestapo-NKWD.

    Powstanie organów bezpieczeństwa w ZSRR[ | edytuj kod]

    W latach poprzedzających przewrót październikowy 1917 Włodzimierz Lenin i jego najbliżsi współpracownicy nie dostrzegali potrzeby powołania organów bezpieczeństwa i służb wywiadowczych, ponieważ głosili rychłe nadejście rewolucji światowej, która ma zniszczyć system kapitalistyczny. Wydarzenia rewolucyjne w Rosji zmusiły jednak przywódców bolszewickich do zweryfikowania swoich poglądów. Lenin zaskoczony rozmiarami wewnętrznej i zewnętrznej opozycji wobec Rady Komisarzy Ludowych (Sownarkomu) wystąpił z inicjatywą utworzenia policji politycznej, która w niedługim czasie stała się organem przez niego szczególnie faworyzowanym.

    Niżny Nowogród (ros. Нижний Новгород, Niżnij Nowgorod, w latach 1932-1990 Gorki) – duże miasto w europejskiej części Rosji, przy ujściu Oki do Wołgi.Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

    | edytuj kod]

    Pierwszym radzieckim organem bezpieczeństwa była Czeka (WCzK) – Ogólnorosyjska Nadzwyczajna Komisja do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem. Utworzona 28 grudnia 1917 z inicjatywy Feliksa Dzierżyńskiego przez Radę Komisarzy Ludowych Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (RFSRR) jako centralny organ bezpieczeństwa państwowego. W tym czasie (tzn. od 1917 do 1930) w RFSRR i każdej republice związkowej istniały ludowe komisariaty spraw wewnętrznych (NKWD), które zajmowały się sprawami porządku publicznego, rejestracją obywateli, pożarnictwem i innymi sprawami. W 1917, jako pierwszy urząd ludowego komisarza RSFSR, objął Aleksiej Rykow, który następnie w latach 1918–1921 był przewodniczącym Najwyższej Rady Gospodarki Narodowej. Jeszcze w tym samym roku w listopadzie, zastąpił go Grigorij Pietrowski, który pozostał na tym stanowisku do marca 1919. Następnym ludowym komisarzem RSFSR został stary bolszewik polskiego pochodzenia Feliks Dzierżyński, którego w 1923 zastąpił Aleksandr Biełoborodow, a po nim w 1927, Władimir Tołmaczow, sprawując to stanowisko do 1930.

    Pawieł Nikiticz Zujew (ros. Павел Никитич Зуев, ur. 1901 we wsi Marinkino ujeździe połockim w guberni witebskiej, zm. w grudniu 1980 w Moskwie) - funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa, pułkownik, szef Głównego Zarządu Milicji Robotniczo-Chłopskiej NKWD ZSRR (1939-1940), szef Głównego Zarządu Więziennictwa NKWD ZSRR (1940-1941).Michaił Petrowicz Filimonow, ros. Михаил Филимонов (ur. 1910, zm. 1958) – pułkownik bezpieczeństwa państwowego, funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa, m.in naczelnik Wydziału 4 Specjalnego Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych ZSRR.

    | edytuj kod]

    W związku ze stopniowym normalizowaniem się stosunków wewnętrznych w Rosji bolszewickiej IX Wszechrosyjski Zjazd Sowietów 28 grudnia 1921, podjął decyzję o rozwiązaniu Czeki. 9 lutego 1922, w jej miejsce powołano nową instytucję, o pokrewnym zakresie działania, pod nazwą Państwowy Zarząd Polityczny przy NKWD RFSRR (GPU) (Gosudarstwiennoje Politiczeskoje Uprawlenije pri NKWD RFSRR – GPU), którą włączono do Komisariatu Spraw Wewnętrznych. Wraz z powstaniem ZSRR (30 grudnia 1922), przeprowadzono nową reorganizację. Organ ten został bezpośrednio podporządkowany Radzie Komisarzy Ludowych oraz Centralnemu Komitetowi Wykonawczemu i zmieniono jego nazwę na Zjednoczony Państwowy Zarząd Polityczny (Objedinionnoje Gosudarstwiennoje Politiczeskoje Uprawlenije – OGPU). Kierowniczym organem OGPU było kolegium, na którego czele stał przewodniczący z prawami komisarza ludowego. Powoływał go Centralny Komitet Wykonawczy. W skład kolegium wchodziło dwóch zastępców oraz 13 naczelników Zarządu Głównego OGPU.

    GRU (ros. ГРУ, Главное Разведывательное Управление; Gławnoje Razwiedywatielnoje Uprawlenije (Główny Zarząd Wywiadowczy)), w pełni oficjalnie polskie tłumaczenie Główny Zarząd Rozpoznawczy (względnie Wywiadowczy) Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich/ Federacji Rosyjskiej, Jednostka Wojskowa 44388 – instytucja wywiadu wojskowego ZSRR a następnie Federacji Rosyjskiej. Po rozpadzie ZSRR, wobec znaczącej redukcji aparatu i ograniczenia zakresu działalności cywilnych służb specjalnych wyrosłych na gruzach KGB, znaczenie GRU znacznie wzrosło.Jemieljan Wasiljewicz Kozik (ros. Емельян Васильевич Козик, ur. 1905 w Semeniwce, zm. 1990) – radziecki wojskowy, generał major, funkcjonariusz organów bezpieczeństwa.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]




    Warto wiedzieć że... beta

    Konferencja poczdamska (17 lipca 1945 – 2 sierpnia 1945 w Poczdamie w pałacu Cecilienhof) – spotkanie przywódców koalicji antyhitlerowskiej, tzw. wielkiej trójki.
    Władimir Nikiforowicz Władimirow (ros. Владимир Никифорович Владимиров, ur. 1906 w obwodzie moskiewskim, zm. 12 stycznia 1994 w Moskwie) – funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa, generał major.
    Berezwecz (biał. Беразьве́чча) – miejscowość w obwodzie witebskim Białorusi, przed wojną wieś na terenie Polski w ówczesnym powiecie głębockim, w dawnym województwie wileńskim. Berezwecz stanowił garnizon macierzysty Batalionu KOP "Berezwecz". Obecnie Berezwecz jest północno-wschodnią częścią miasta Głębokie.
    Nikołaj Pawłowicz Stachanow (ros. Николай Павлович Стаханов, ur. 28 listopada 1901 w Bałaszowie, zm. 7 sierpnia 1977 w Moskwie) - radziecki działacz państwowy, zastępca ministra bezpieczeństwa państwowego ZSRR (1951-1953), I zastępca ministra spraw wewnętrznych ZSRR (1954-1955), generał-lejtnant.
    Trójki NKWD – komisje powołane na mocy rozkazu NKWD nr 00447 z 30 lipca 1937 w celu szybkiego rozpatrywania spraw sądowych (sądownictwo doraźne) związanych z "elementami antyradzieckimi" i "antykomunistycznymi". Aktywne w okresie wielkiego terroru. Ocenia się, że trójki NKWD wydały około pół miliona wyroków śmierci, w tym podczas operacji polskiej NKWD.
    Nikołaj Aleksandrowicz Istomin (ros. Николай Александрович Истомин, ur. 1898 we wsi Ugodiczi k. Rostowa w guberni jarosławskiej, zm. 17 marca 1963 w Moskwie) – funkcjonariusz radzieckich służb specjalnych, wojskowy, generał porucznik.
    Aleksiej Gieorgijewicz Stiefanow (ros. Алексей Георгиевич Стефанов, ur. 1902 w guberni kałuskiej, zm. 1967 w Moskwie) – funkcjonariusz radzieckich służb specjalnych, generał major.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.126 sek.