• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mydleńcowce

    Przeczytaj także...
    Miodokwiatowate (Melianthaceae Horan.) – rodzina roślin należąca do rzędu bodziszkowców (Geraniales). Przedstawiciele z rodzajów Melianthus i Bersama występują od środkowej Afryki po jej południowej krańce, pozostałe rodzaje spotykane są w Chile. W sumie do rodziny zaliczanych jest 5 rodzajów z 18 gatunkami. Kilka afrykańskich gatunków z tej rodziny używanych jest w tradycyjnym ziołolecznictwie, Bersama abyssinica dostarcza cenionego drewna, rośliny z rodzajów Greyia i Francoa są uprawiane jako rośliny ozdobne.Kłokoczkowate (Staphyleaceae (DC.) Lindl.) – rodzina roślin należąca do rzędu Crossosomatales. Należą tu krzewy i drzewa dwóch rodzajów i 45 gatunków (do niedawna zaliczano tu ich więcej, ale z powodu różnic w pochodzeniu zostały one wyłączone do rzędu Huerteales). Spotykane są na różnych obszarach w strefie umiarkowanej półkuli północnej, schodząc do strefy równikowej w Ameryce Południowej i Azji południowo-wschodniej.
    Okwiat, okrywa kwiatowa (ang. perianth, łac. perigonium, perianthium) – część kwiatu stanowiąca ochronę dla rozwijających się pręcików i słupków. U roślin owadopylnych okwiat pełni także funkcję powabni dzięki zapachowi i kolorom, dla zapylających je owadów, ptaków, ssaków i innych zwierząt.

    Mydleńcowce, mydłodrzewowce (Sapindales) – rząd roślin okrytonasiennych. Rośliny blisko spokrewnione z rzędem ślazowców. Należą tu głównie rośliny drzewiaste rosnące przede wszystkim w strefie tropikalnej i subtropikalnej. Kwiaty posiadają zwykle wykształcony dysk, okwiat jest zróżnicowany na kielich i koronę, 5-krotny, pręciki wykształcają się w dwóch okółkach. Słupkowie górne. Nasiona zwykle ze zredukowanym bielmem.

    Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.Ślazowce, malwowce (Malvales Dumort.) – rząd roślin okrytonasiennych z kladu różowych. W dawniejszych systemach (np. w systemie Cronquista z 1981) rząd obejmował pięć blisko spokrewnionych z sobą rodzin. W XXI wieku systematycy traktują ten rząd bardziej obszernie, włączając doń ponad 6 tysięcy gatunków roślin pochodzących od wspólnego przodka. W różnych ujęciach rośliny te łączone są w taksony różnych rang; w systemie Reveala z 2007 wyróżnionych zostało aż 21 rodzin (w tym wydzielane wcześniej przez Cronquista), podczas gdy w systemie APweb szereg wydzielanych tak rodzin łączonych w jedną rodzinę ślazowatych (Malvaceae), a w sumie rodzin w rzędzie jest 10.

    Systematyka[]

    Pozycja rzędu w kladogramie kladu różowych według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

    Mydleńcowce stanowią jedną z młodszych linii ewolucyjnych w obrębie kladu różowych właściwych II (eurosids II). Stanowią grupę siostrzaną dla kladu obejmującego ślazowce (Malvales), kaparowce (Capparales) i Huerteales. Kladogram na podstawie zaktualizowanego na podstawie APweb systemu APG II.

    Nanerczowate (Anacardiaceae R.Br.) – rodzina roślin z rzędu mydleńcowców (Sapindales). Należy tu ok. 70 rodzajów z 600 gatunkami występującymi głównie w tropikach. Żaden z przedstawicieli nie rośnie dziko na terenie Polski, niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne.Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).
    Podział na rodziny według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

    Ze względu na bliskie pokrewieństwo dawniej wyróżniane rodziny klonowatych i kasztanowcowatych stanowią w systemie APG jedną podrodzinę Hippocastanoideae Burnett w obrębie mydleńcowatych. Zaliczane tu też wcześniej kłokoczkowate okazały się być jedną z najbardziej pierwotnych linii rozwojowych kladu różowych (rosids) i w systemie APG zaliczane są do najstarszego rzędu tego kladu – Crossosomatales. Z kolei wyłączane dawniej w odrębne rzędy rodziny nanerczowate i rutowate okazały się być młodszymi liniami rozwojowymi posiadającymi wspólnych przodków z mydleńcowatymi.

    Tapisciaceae – rodzina roślin z rzędu Huerteales. Obejmuje dwa rodzaje z 5 gatunkami. Występują w Chinach (Tapiscia) oraz Ameryce Środkowej i północno-zachodniej części Ameryki Południowej (Huertea).Słupek, słupkowie (łac. pistyllum, ang. pistil) – żeński organ płciowy w kwiecie okrytonasiennych. Zbudowany jest ze zrośniętych ze sobą lub wolnych owocolistków (carpellae), które są zmodyfikowanymi liśćmi (najprawdopodobniej utworami homologicznymi do makrosporofili). Słupki zajmują zawsze centralne miejsce w kwiecie, gdzie mogą występować pojedynczo lub w większej liczbie.
    Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rutanae Takht., rząd mydleńcowce (Sapindales Dumort.). Podział na rodziny według Reveala

  • Rodzina: Staphyleaceae – kłokoczkowate
  • Rodzina: Tapisciaceae
  • Rodzina: Melianthaceae – miodokwiatowate
  • Rodzina: Sapindaceae – mydleńcowate
  • Rodzina: Hippocastanaceae - kasztanowcowate
  • Rodzina: Aceraceae – klonowate
  • Rodzina: Bretschneideraceae
  • Rodzina: Akaniaceae
  • Przypisy

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-07-02].
    2. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
    3. Angiosperm Phylogeny Group. 2003. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG II. Botanical Journal of the Linnean Society 141: 399-436. Dostępny online: Abstract | Pełny tekst (HTML) | Pełny tekst (PDF)). (ang.)
    4. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-13].
    5. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-11].
    6. Crescent Bloom: Sapindales (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 9 grudnia 2008].
    Drzewa – grupa roślin, do której zaliczają się największe rośliny lądowe. Grupa ta nie jest taksonem – grupuje tylko organizmy roślinne podobne morfologicznie i funkcjonalnie. Drzewa są roślinami wieloletnimi o zdrewniałych łodygach (i zwykle też korzeniach). Od innych roślin drzewiastych (krzewów i krzewinek) różnią się posiadaniem łodygi głównej (pnia) rozgałęziającej się dopiero od pewnej wysokości. Liczne rozgałęzienia wraz z listowiem tworzą koronę drzewa. Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające kłodzinę zamiast pnia zakończoną pękiem liści tj. paprocie drzewiaste, sagowcowe, palmy, pandany, juki i draceny. Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody. W leksykonach lub spisach gatunków roślin drzewa bywają oznaczane symbolem przypominającym symbol Saturna lub alchemiczny symbol ołowiu, tj. podwójnie kreślone h. (Pojedynczo kreślone h, czyli ħ, oznacza krzew)Rutowate (Rutaceae Juss.) – rodzina roślin z rzędu mydleńcowców Sapindales (lub rutowców Rutales w niektórych ujęciach systematycznych). Liczy ok. 160 rodzajów i ok. 1800 gatunków, zamieszkujących strefy tropikalną i subtropikalną, rzadziej strefę umiarkowaną.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mydleńcowate (Sapindaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu mydleńcowców (Sapindales). Należy tu ok. 140 rodzajów liczących ok. 1600 gatunków, występujących na całym świecie, z wyjątkiem obszarów okołobiegunowych. Wyłączane do niedawna w odrębne rodziny rodzaje związane głównie z terenami pod wpływem klimatu umiarkowanego – klon (Acer) i Dipteronia (rodzina klonowate Acearaceae) oraz kasztanowiec Aesculus, Billia, Handeliodendron (rodzina kasztanowcowate Hippocastanaceae) – są współcześnie (od czasu APG I) włączane w obręb mydleńcowców, czego trafność potwierdzają kolejne badania nad filogenezą całej grupy.
    Nasiono, nasienie (łac. semen) – organ roślin nasiennych powstający z zapłodnionego zalążka i składający się z zarodka otoczonego tkanką zapasową i osłoniętego łupiną nasienną. Zarodek jest nowym organizmem roślinnym. Tkanka spichrzowa umożliwia wzrost zarodka w pierwszym okresie rozwoju, a łupina nasienna pełni funkcję ochronną.
    Crossosomatales – rząd roślin z kladu różowych. W zależności od ujęcia, w dawniejszych systemach (włączając w to system Reveala z 1999 r.) takson uznawany był za monotypowy z jedną rodziną Crossosomataceae, ew. nie był wyróżniany (np. system Cronquista z 1981 r.). Obecnie łączone w randze rzędu rodziny, mimo dość zaskakującego ich zbioru ze względu na zróżnicowanie, są dobrze udokumentowane jako grupa monofiletyczna. Do rzędu traktowanego jako klad, obejmującego m.in. kłokoczkowate, zalicza się w sumie 8 rodzin z zaledwie 12 rodzajami i 66 gatunkami, z reguły o niewielkich zasięgach rozrzuconych na wszystkich kontynentach. Uważa się, że ostatni wspólny przodek zaliczanych tu roślin żył 104-97 milionów lat temu, a zróżnicowanie na główne linie rozwojowe nastąpiło ponad 91 milionów lat temu. Ze względu na zróżnicowanie zaliczanych tu taksonów, systematyka rzędu wciąż jest przedmiotem licznych prac i zmian.
    Różowe – grupa roślin w zależności od ujęcia systematycznego stanowiąca takson określonej rangi systematycznej lub klad spokrewnionych (pochodzących od wspólnego przodka) roślin w kladogramie taksonomii filogenetycznej. W pierwszym wypadku grupa ta umieszczana była w randze podklasy (Rosidae Takht.) m.in. w systemie Cronquista (1981), Takhtajana (1997) i Reveala (1999 i 2007). W systemie APG I (1998) mianem różowych (rosids) określony został klad, który w miarę poznawania powiązań filogenetycznych był później precyzowany przez system APG II i na Angiosperm Phylogeny Website. Współcześnie za różowe uważa się rośliny mające wspólnego przodka, którego najbliższymi krewnymi (kladem siostrzanym) są winoroślowce (Vitales). Synapomorficzne cechy tej grupy to: wydłużony zalążek, zduplikowany genom, dysunkcyjny gen infA w DNA chloroplastydowym oraz brak mitochondrialnego intronu coxII.i3. Należą tu rośliny o zdrewniałych łodygach (drzewa i krzewy), rośliny zielne. Należy do niej 16 rzędów roślin okrytonasiennych.
    Kwiat – organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania. Stanowi fragment pędu o ograniczonym wzroście ze skupieniem liści płodnych i płonnych, służących odpowiednio, bezpośrednio i pośrednio do rozmnażania płciowego (generatywnego). Kwiat charakterystyczny dla roślin nasiennych (czyli kwiatowych) jest organem homologicznym do kłosa zarodnionośnego (sporofilostanu) roślin ewolucyjnie starszych.
    Huerteales – rząd roślin z kladu różowych. W dawniejszych systemach nie był wyróżniany, a rośliny tu zaliczane były włączane do rzędu sandałowców Santalales (np. w systemie Cronquista z 1981). Rząd wyróżniany jest przez Angiosperm Phylogeny Website (2001...) i system Reveala z 2008 r. Należą tu trzy rodziny, w sumie z pięcioma rodzajami i 23 gatunkami występującymi w Azji południowo-wschodniej, w północnej Australii, wschodniej Afryce oraz w Ameryce Środkowej.
    Klonowate (Aceraceae Juss.) – rodzina roślin wyróżniana w niektórych (zwłaszcza dawniejszych) systemach klasyfikacyjnych w obrębie rzędu mydleńcowców (Sapindales). Zgodnie ze współczesną wiedzą wyodrębnienie zaliczanych tu dwóch rodzajów (klon Acer i Dipteronia) w randze rodziny, zmienia mydleńcowate w takson parafiletyczny. Dlatego w nowszych systemach rodzina klonowatych nie jest wyróżniana.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.