• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Murray Rothbard



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Foundation for Economic Education (FEE) jest pierwszą wspólczesną fundacją typu think tank założoną w USA celem studiowania i promowania filozofii wolności. FEE promuje, bada i wdraża wolny rynek oraz wydaje miesięcznik The Freeman.Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.
    Dzieła szkoły austriackiej[ | edytuj kod]

    Szkoła austriacka usiłuje odkryć prawa (nazywane przez przedstawicieli nurtu „aksjomatami”) rządzące ludzkimi działaniami (w tradycji austriackiej nazywa się to „prakseologią”). Popiera ona gospodarkę wolnorynkową i krytykuje gospodarkę sterowaną odgórnie. Wpływowymi przedstawicielami tego nurtu byli Eugen von Böhm-Bawerk, Friedrich Hayek oraz Ludwig von Mises. Rothbard uzasadniał, że cała austriacka teoria ekonomiczna rozwiązuje logiczną implikację, jaką jest fakt zaangażowania ludzi w celowe działania.

    Filozofia polityczna, filozofia państwa, filozofia polityki – dział filozofii praktycznej stanowiący krytyczną refleksję nad życiem politycznym i państwem: zwłaszcza istotą polityki, naturą, pochodzeniem i prawomocnością władzy, pochodzeniem, zmiennością i wartością moralną ustrojów państwowych. Jako refleksja krytyczna filozofia polityczna analizuje podstawowe pojęcia związane z życiem politycznym, takie jak pokój, wolność, sprawiedliwość czy postęp. Jako refleksja twórcza zmierza do oceny życia politycznego i budowy postulatów ustrojowych: dlatego też niejednokrotnie miała znaczny wpływ na historyczny rozwój życia politycznego i społecznego.Artykuły konfederacji i wieczystej unii (ang. Articles of Confederation and Perpetual Union), w skrócie często określane po prostu jako artykuły konfederacji to zasady ustrojowe przyjęte wspólnie przez 13 byłych kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej. Zasady zostały uzgodnione przez Kongres Kontynentalny 15 listopada 1777 roku i weszły w życie 1 marca 1781 roku, gdy zostały ratyfikowane przez wszystkie trzynaście stanów, które przyjęły nazwę Stanów Zjednoczonych Ameryki. Artykuły konfederacji zostały zastąpione przez Konstytucję Stanów Zjednoczonych 4 marca 1789 roku.

    Zgodnie ze swoimi wolnorynkowymi poglądami Rothbard uzasadniał, że ochrona jednostki oraz obrona narodowa powinny być raczej zapewniane przez wolny rynek niż przez przymusowy rządowy monopol. Był zaciekłym krytykiem ekonomii w wydaniu Keynesa podobnie jak utylitarystycznej teorii filozofa Jeremy’ego Benthama.

    W książce Man, Economy, and State Rothbard dokonuje podziału różnych typów interwencji państwa na trzy kategorie: „interwencję autystyczną”, która jest ingerencją w niezwiązane z wymianą aktywności prywatnych osób; „interwencję binarną” polegająca na wymuszaniu wymiany pomiędzy jednostkami i państwem; oraz „interwencja trójkątną”, która jest wymianą pomiędzy jednostkami sankcjonowaną przez państwo. Według Sanforda Ikedy, typologia Rothbarda „eliminuje luki i niespójności pojawiające się w pierwotnych opracowaniach Misesa”.

    Bronx – jeden z pięciu okręgów (boroughs) Nowego Jorku oraz hrabstwo (county) w stanie Nowy Jork. Bronx położony jest w północnej części miasta, głównie na stałym lądzie, choć obejmuje swoim zasięgiem także parę mniejszych wysp.Rewizjonizm (łac. revisio – ponowne widzenie) – dążenie do zmiany określonego stanu rzeczy, poglądów. Ponowne rozpatrywanie ustalonych wniosków, ocenianie faktów według innych kryteriów. Rewizjonizm danego zagadnienia następuje po pewnym czasie (najczęściej jedno lub więcej pokoleń).

    Rothbard posiadał także szeroką wiedzę z dziedziny historii i filozofii politycznej. Jego książki, takie jak Man, Economy, and State, Interwencjonizm, czyli władza a rynek, The Ethics of Liberty i For a New Liberty są uważane za klasyczne pozycje z zakresu prawa naturalnego i myśli liberalnej, łącząc w sobie filozofię libertariańskich praw naturalnych, antyrządowego anarchizmu oraz perspektywy wolnorynkowej w analizie szeregu współczesnych kwestii socjalnych i ekonomicznych. Rothbard pisał także obszernie na temat historii myśli ekonomicznej, studiując szkoły ekonomiczne funkcjonujące przed Adamem Smithem takie, jak scholastyka i fizjokratyzm i komentując w swojej nieukończonej, wielotomowej pracy pod tytułem An Austrian Perspective on the History of Economic Thought.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Austriacka teoria cyklu koniunkturalnego – teoria sformułowana przez ekonomistów szkoły austriackiej mająca na celu wyjaśnienie przyczyn powstawania, dynamikę oraz skutki cykli koniunkturalnych.

    Rothbard pisze w swojej książce „Interwencjonizm, czyli władza a rynek”, że rola ekonomisty na wolnym rynku jest ograniczona, ale z kolei rola i władza ekonomisty pracującego dla rządu, który czynnie interweniuje na rozwijającym się rynku, generując przez to problemy wymagające dalszej diagnozy oraz politycznej rekomendacji jest znaczna. Rothbard argumentuje, że te proste uprzedzenia wynikające z obrony własnego interesu wpływają na poglądy wielu ekonomistów, którzy są zwolennikami rosnącego interwencjonizmu państwa.

    George Joseph Stigler (ur. 17 stycznia 1911 w Renton, Waszyngton, zm. 1 grudnia 1991 w Chicago, Illinois) – amerykański ekonomista, laureat Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 1982 roku.Tomizm – system filozoficzny oparty na poglądach św. Tomasza z Akwinu. Tomizm wywodzi się z filozofii średniowiecznej, a jego różne nurty są żywe aż do dnia dzisiejszego.

    Rothbard stworzył również „prawo Rothbarda” mówiące, że „ludzie mają tendencję do specjalizowania się w tym, w czym są najgorsi. Henry George na przykład jest wspaniały we wszystkim poza nieruchomościami, więc dlatego 90% jego twórczości dotyczy nieruchomości. Friedman znakomicie odnajduje się we wszystkim poza pieniądzem, zatem koncentruje się na pieniądzu”.

    Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek. Frank Albert Fetter (ur. 8 marca 1863 w Peru, zm. 21 marca 1949 w Princeton) – amerykański ekonomista, przedstawiciel austriackiej szkoły ekonomii. Jego traktat Principles of Economics przyczynił się do spopularyzowania teorii Eugena von Böhm-Bawerka, Friedricha von Wiesera, Ludwiga von Misesa i Friedricha Hayeka na kontynencie amerykańskim.

    Własność[ | edytuj kod]

    W książce The Ethics of Liberty Rothbard twierdzi, że prawo do totalnej własności jest jedyną zasadą kompatybilną z kodeksem moralnym danym każdemu człowiekowi – „uniwersalna etyka” – oraz że to prawo naturalne jest naturalnie najlepsze dla człowieka. Wierzył, że w rezultacie jednostki otrzymują owoce swojej ciężkiej pracy. W związku z tym każdy ma prawo do wymiany swojej własności z innymi. Ponadto jeśli jednostka łączy swoją pracę fizyczną z nienależącą do nikogo ziemią, wówczas jest właściwym właścicielem i z tego punktu widzenia wynika, że tylko prywatna nieruchomość może być przedmiotem wymiany handlowej lub darowizny. Rothbard argumentował, że taka ziemia nie będzie miała tendencji do pozostawania w stanie nieużywania, jeśli sens ekonomiczny nie wskaże, że nie ma potrzeby jej używać.

    Szkoła austriacka, zwana też szkołą wiedeńską oraz prakseologiczną – jedna ze szkół ekonomii. Prezentuje podejście subiektywno-marginalistyczne.George Washington, pol. Jerzy Waszyngton (ur. 11 lutego 1731/22 lutego 1732, zm. 14 grudnia 1799) – amerykański generał i polityk, wódz naczelny Armii Kontynentalnej (1775-1784), deputowany do Kongresu Kontynentalnego, pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych (1789-1797), mason. Uważany za ojca narodu amerykańskiego.

    Egalitaryzm[ | edytuj kod]

    Tytułowy esej Murraya Rothbarda z książki wydanej w roku 1974 pod tytułem Egalitarism as a Revolt Against Nature and Other Esseys stanowił, że „równość nie jest naturalnym porządkiem rzeczy, a krucjata by uczynić wszystkich równymi w każdej dziedzinie (z wyjątkiem równości wobec prawa) będzie miała katastrofalne skutki”. W eseju Rothbard pisał też: „w sercu egalitarnej lewicy znajduje się patologiczne przekonanie, że nie ma żadnej struktury rzeczywistości; że cały świat jest tabula rasa, którą można zmienić w każdym momencie, w każdym pożądanym kierunku dzięki niewielkiemu wysiłkowi ludzkiej woli”. Rothbard uważał także, że etatyści hamują badania akademickie z powodów rasowych, by wspierać swoje cele, jakimi jest wykorzystanie państwa do forsowania egalitarnych celów.

    Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Prakseologia - teoria sprawnego działania. Jest dziedziną badań naukowych dotyczących wszelkiego celowego działania ludzkiego.

    W artykule z roku 1963 pod tytułem „Negro revolution” Rothbard napisał: „Rewolucja etniczna ma pewne elementy, które libertarianin musi popierać, inne, którym musi być przeciwny. W ten oto sposób libertarianin oponuje obowiązkowej segregacji i polityce brutalności, ale też przeciw przymusowej integracji i takim absurdom jak parytet etniczny w podziale pracy”. Według biografa Rothbarda, Justina Raimondo, Rothbard uważał Malcolma X za „wielkiego lidera”, a Martina Luthera Kinga za faworyzowanego przez białych, ponieważ „był główną siłą powstrzymującą rozwój rewolucji etnicznej”. Porównał również użycie żołnierzy przez prezydenta USA, Lyndona Bainesa Johnsona, do tłumienia zamieszek po zabójstwie Kinga do interwencji w Wietnamie.

    Wolna bankowość – jest taką organizacją systemu finansowego, w którym banki nie podlegają żadnym specjalnym regulacjom, ponad te które dotyczą większości przedsiębiorstw, oraz posiadają prawo do emisji własnej waluty (banknotów). W systemie wolnej bankowości ogólna podaż banknotów oraz depozytów jest regulowana przez siły rynkowe i może mieć pokrycie w dowolnym dobru (towarze, jak np. złoto).Esej (fr. essai – „próba”) – forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora. Esej może poruszać tematykę filozoficzną, społeczną lub artystyczną, być formą krytyki literackiej, manifestu politycznego lub też dotyczyć innych refleksji autora.

    Anarchokapitalizm[ | edytuj kod]

    Rothbard zaczął się uważać za anarchistę w dziedzinie prywatnej własności w latach 50., a następnie zaczął używać słowa „anarchokapitalista”. Napisał: „kapitalizm jest najpełniejszą ekspresją anarchizmu, a anarchizm jest najpełniejszą ekspresją kapitalizmu”. W swoim anarchokapitalistycznym modelu system agencji ochronnych współzawodniczy na wolnym rynku oraz jest ochotniczo wspierany przez konsumentów, którzy dokonują wyboru usług ochroniarskich oraz sądowniczych. Anarchokapitalizm mógłby oznaczać koniec monopolu państwa w sferze użycia siły. Rothbard potępiał na równi związki, które dostrzegał pomiędzy wielkim biznesem oraz wielkim rządem. Cytował wiele przykładów, w których elity gospodarcze przeciągały na swoją stronę władzę rządowych monopoli, aby wpływać na prawo oraz politykę regulacyjną, w celu uzyskania korzyści na koszt swoich rynkowych rywali. Krytykował „mgliste oddanie Wielkiemu Biznesowi” Ayn Rand, która „jest zbyt emocjonalnie związana uwielbieniem dla Bohatera ─ Wielkiego Biznesu, aby przyznać, że to właśnie konkretnie Wielki biznes jest w dużej mierze odpowiedzialny za XX-wieczny marsz w kierunku agresywnego etatyzmu”. Według Rothbarda jednym z przykładów takiego kumoterstwa były dotacje na monopolistyczne przywileje w sektorze kolejowym.

    Konstytucja (od łac. constituo, -ere – urządzać, ustanawiać, regulować) – akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.Think tank (ang., dosłownie: zbiornik myśli) – komitet doradczy, z założenia niezależny, niedziałający dla zysku ośrodek zajmujący się badaniami i analizami dotyczącymi spraw publicznych. Do celów działalności think tanków należy zazwyczaj poszukiwanie sposobów rozwiązania problemów społecznych i udział w publicznej debacie. Spotkać można szersze rozumienie tego pojęcia, na oznaczenie grupy osób lub instytucji mających podobne cele, ale niekoniecznie posiadających status organizacji pozarządowych.

    Wolny rynek walutowy[ | edytuj kod]

    Zapoznaj się również z: wolna bankowość i system waluty złotej Rothbard wierzył, że monopolistyczna władza rządu nad drukowaniem i dystrybucją pieniędzy była z natury niszcząca i nieetyczna. Przekonanie zaczerpnięte od Ludwiga von Misesa i Friedricha Hayeka dotyczące cykli koniunkturalnych mówiło o tym, że nadmierna ekspansja kredytowa w sposób nieunikniony prowadzi do katastrofalnie błędnej alokacji zasobów finansowych, pociągając za sobą niezrównoważoną bańkę kredytową i w ostateczności depresję gospodarczą. Z tego powodu silnie przeciwstawiał się bankowości centralnej oraz częściowej rezerwie bankowej funkcjonującej w ramach pieniądza fiducjarnego, etykietując to jako „zalegalizowane fałszerstwo”. Nazywał wręcz schematem Ponziego (piramidą finansową) przymusowy rządowy zakaz używania walut towarowych jako prawnego środka płatniczego, od którego obywatele nie mogą uciec.

    Pobór obejmuje całokształt przedsięwzięć związanych z oceną zdolności fizycznej i psychicznej (realizowane przez powiatowe komisje lekarskie "cywilne" powoływane przez wojewodów na czas trwania poboru) młodych ludzi do służby wojskowej oraz ujęciem ich w ewidencji wojskowej. Nie należy mylić poboru z powołaniem, kiedy to otrzymuje się kartę powołania (tzw. bilet) nakładającą obowiązek stawienia się w określonym miejscu i czasie do odbycia czynnej służby wojskowej.Ronald Ernest Paul, znany jako Ron Paul (ur. 20 sierpnia 1935 w Pittsburghu w Pensylwanii) – lekarz, członek amerykańskiej Izby Reprezentantów z ramienia Partii Republikańskiej, polityk teksański, kandydat na prezydenta Stanów Zjednoczonych. Znany jest ze swoich libertariańskich poglądów. Jest praktykujacym baptystą. Ojciec Randa Paula.

    Silnie popierał pełne pokrycie waluty w rezerwach bankowych (100%-owa rezerwa bankowa) oraz dobrowolny, pozarządowy standard złota. Ewentualnie proponował jako drugie – prawie tak samo dobre rozwiązanie – wolną bankowość (którą Rothbard nazywał „wolnym rynkiem pieniądza”).

    W odniesieniu do funkcjonującej obecnie centralnie zarządzanej, cząstkowej rezerwy bankowej opartej o system pieniądza fiducjarnego, Rothbard twierdził następujące rzeczy:

    Herbert Clark Hoover (ur. 10 sierpnia 1874, zm. 20 października 1964) – amerykański polityk, prezydent USA, działacz Partii Republikańskiej.The Libertarian Forum - amerykańskie czasopismo o profilu libertariańskim, publikowane dwa razy w miesiącu, pomiędzy 1969 a 1984. Jej redaktorem naczelnym był Murray Rothbard oraz Karl Hess, który jednak w 1971 zrezygnował.

    „W jaki sposób możemy powrócić do zdrowego, nieinflacyjnego rynku walutowego w przypadku, gdy mamy do czynienia z fatalną sytuacją monetarną, rezerwami banków na poziomie 2,5%, niekontrolowanym Fed oraz światem pieniądza fiducjarnego? Po dyskusji przedstawionej w tej pracy cele powinny być jasne: (a) powrót do standardu złota ─ standardu towarowego nieutrudnianego przez interwencję rządów; (b) zakazać funkcjonowanie systemu Rezerwy Federalnej oraz powrócić do wolnej i konkurencyjnej bankowości; (c) oddzielić rząd od pieniędzy oraz (d) albo zmusić banki komercjalne do systemu 100% rezerwy, albo co najmniej przejść do systemu, gdzie każdy bank przy najmniejszym sygnale niezdolności do płatności swoich należności jest zmuszany do błyskawicznego bankructwa i likwidacji. Preferowane byłoby zdelegalizowanie rezerwy cząstkowej w przypadku, gdyby było to jeszcze możliwe; zaś w przypadku problemów w tej materii, w szczególności w obliczu ciągle wprowadzanych innowacji finansowych, wolna bankowość byłaby atrakcyjną alternatywą”.

    Richard Cantillon (1680-1734) – teoretyk ekonomii. Był Irlandczykiem z hiszpańskim nazwiskiem, żyjącym we Francji. Osiągnął duże zyski z udziałów w Kompanii Missisipi. Zginął w pożarze w swoim londyńskim domu.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Inne zajęcia[ | edytuj kod]

    Rothbard wykraczał daleko poza ekonomię w swoich dziełach dotyczących historii. W czterotomowym wydaniu książki Conceived in Liberty (1975-1979) zaprezentował pełne szczegółów rozliczenie z amerykańską historią kolonialną, podkreślając libertariańskie korzenie przodków amerykańskiej rewolucji. Jak zwykle rzucił tym wyzwanie opiniom mieszczącym się w głównym nurcie. Nie doceniał specjalnie roli nowoangielskiego purytanizmu, a zalety i militarne przywództwo Jerzego Waszyngtona mu nie imponowały. Dla Rothbarda Artykuły Konfederacji nie były nazbyt słabym porozumieniem, które musiało zostać zastąpione przez bardziej centralistyczną Konstytucję. Wręcz przeciwnie, Artykuły same w sobie umożliwiały zbyt wielkie skupienie władzy.

    Fundacja Instytut Edukacji Ekonomicznej im. Ludwiga von Misesa – założona w 2003 roku we Wrocławiu fundacja o charakterze edukacyjno-badawczym. Teoria prawa – jedna z ogólnych nauk prawnych, zajmująca się teoretyczną refleksją nad prawem. W odróżnieniu od filozofii prawa jej przedmiotem jest zwykle konkretne prawo pozytywne.
    Siedziba Cato Institute w 2013

    W 1974, wraz Edem Creanem, oraz Charlesem Kochem założył the Charles Koch Foundation, które w 1976 zmieniło nazwę na Cato Institute. Aktualnie jest to jeden z największych amerykańskich think tanków promujących wolność jednostki i wolny rynek.

    W 1976 roku założył Center for Libertarian Studies, a w 1976 Journal of Libertarian Studies. Był wiceprezydentem założonego w 1982 roku Ludwig von Mises Institute. W 1987 roku założył Review of Austrian Economics, które obecnie ukazuje się jako Quarterly Journal of Austrian Economics.

    David Ricardo (ur. 19 kwietnia 1772 w Londynie, zm. 11 września 1823 w swym majątku w Gatcombe Park w Gloucestershire) - ekonomista angielski zaliczany do grona klasyków ekonomii.Uniwersytet Nowojorski (ang. New York University) (NYU) – największa szkoła wyższa w Nowym Jorku i jedna z największych w USA. Główny kampus uniwersytetu znajduje się w Greenwich Village na Manhattanie. NYU został założony w 1831 przez Alberta Gallatina i grupę prominentnych nowojorczyków, stał się największym prywatnym uniwersytetem non-profit w Stanach. Uczelnia składa się z 14 szkół, college’ów i wydziałów skupionych w 6 częściach Manhattanu. NYU posiada także oddziały zagraniczne w Londynie, Paryżu, Pradze, Berlinie, Ghanie, Madrycie i Szanghaju.

    W latach 70. i 80. Rothbard aktywnie działał w amerykańskiej Partii Libertariańskiej (Libertarian Party). Często angażował się w wewnętrzną politykę partii, działając wraz z Justinem Raimondo, Billem Eversem i Ronem Paulem oraz spierając się z Edem Crane’em i zwolennikami Russela Meansa. W roku 1989 Rothbard opuścił Partię Libertariańską i rozpoczął odbudowę stosunków z prawicą okresu post-zimnowojennego. Był prezesem założycielem konserwatywno-libertariańskiego Klubu Johna Randolpha (ang. John Randolph Club) i wspierał kampanię prezydencką Patricka Buchanana w 1992 roku. Jednak tuż przed śmiercią Rothbard rozczarował się co do ruchu Buchanana.

    Lysander Spooner (ur. 17 kwietnia 1854 w Dartmouth, zm. 22 czerwca 1939 w Monako) - amerykański anarchoindywidualista oraz redaktor i wydawca anarchistycznego periodyku Liberty.Jean-Baptiste Say (ur. 5 stycznia 1767 w Lyonie, zm. 15 listopada 1832 w Paryżu) – francuski przedsiębiorca i ekonomista, przedstawiciel francuskiego nurtu ekonomii klasycznej.

    Chociaż Rothabrd zwykle pozostawał w zgodzie z poglądami Misesa, w jednym obszarze tak nie było. Mises utrzymywał bowiem, że sądy etyczne były subiektywne: ostateczne twierdzenia nie podlegają racjonalnej ocenie. Rothbard sprzeciwiał się temu, utrzymując, że w wymaganiach ludzkiej natury można doszukać się obiektywnej etyki. Jego podejście bazujące na studiach nad Arystotelesem i tomizmem zostało zaprezentowane w pracy z dziedziny filozofii politycznej pod tytułem Ethics of Liberty (1982).

    Amerykanie – pluralistyczna wspólnota narodowo-państwowa pochodzenia imigracyjnego, kształtująca się w Stanach Zjednoczonych, licząca około 300 mln osób. W związku ze specyficzną, migracyjną historią swojego powstania, posiada pochodzenie mieszane, przede wszystkim europejskie i afrykańskie. Mniejszość stanowią osoby pochodzenia azjatyckiego oraz rdzenni Amerykanie – Indianie Ameryki Północnej. Skutkiem tradycyjnej wielonarodowości Stanów Zjednoczonych jest fakt, że wielu Amerykanów identyfikuje się zarówno ze Stanami Zjednoczonymi, jak i – raczej sentymentalnie – z krajem pochodzenia swoich przodków (np. Amerykanie włoskiego czy irlandzkiego pochodzenia – Italian Americans, Irish Americans).Gospodarka planowa, gospodarka nakazowo-rozdzielcza — gospodarka, opierająca się na założeniach planów kilkuletnich, określających najważniejsze cele rozwoju państwa.

    W jego systemie etyki politycznej własność jest podstawową zasadą. Gdy mamy do czynienia z koncepcją własności, obowiązkowy monopol państwa w sferze obronności jest nieuprawniony; dodatkowo Rothbard usiłuje obalić argumenty zwolenników minimalnej roli państwa, wśród których wiodącą rolę odgrywa Robert Nozick. Spod jego pióra wychodzą ważne wyjaśnienia koncentrujące się wokół problemów libertariańskiej teorii prawa, takich jak istota umów oraz odpowiedni standard kar. Tłumaczy, dlaczego instrumentalny argument Misesa dotyczący rynku, nie trafia całkiem w sedno, choć bardzo go sobie ceni; krytykuje też dogłębnie Hayekowskie poglądy na rządy prawa.

    Llewellyn H. Rockwell, Jr. (ur. 1944 w Bostonie) – znany jako Lew Rockwell, amerykański publicysta, teoretyk libertarianizmu i zwolennik szkoły austriackiej w ekonomii, założyciel i prezes Ludwig von Mises Institute (nie mylić z polskim Instytutem Misesa), rzymski katolik.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Nieinterwencjonizm[ | edytuj kod]

    Rothbard, wierząc podobnie jak Randolph Bourne, że „wojna jest zdrowiem państwa” przeciwstawiał się agresywnej polityce zagranicznej. Krytykował imperializm i powstanie amerykańskiego mocarstwa, które potrzebowało wojny, aby uzasadniać swoje istnienie, a także by rozszerzać swoją globalną kontrolę. Jego niechęć do amerykańskiego imperializmu doprowadziła nawet do zarówno zachwycania się, jak i ubolewaniem nad przeprowadzonym przez CIA zamachem na marksistowskiego rewolucjonistę Che Guevarę w roku 1967, ogłaszając, że „jego wróg był naszym wrogiem”. Rothbard był przekonany, że zaprzestanie kolejnych wojen było niezbędne, a wiedza o tym, jak rząd nakłonił obywateli do wcześniejszych, była ważna.

    Rynek walutowy – rynek, na którym handluje się walutami (ew. dewizami). Na rynku tym tworzy się kurs walutowy (kurs wymiany), który odzwierciedla stosunek ceny między dwoma walutami.Lysander Spooner (ur. 19 stycznia 1808 r., zm. 14 maja 1887 r.) - amerykański anarchoindywidualista, przedsiębiorca, prawnik, filozof polityczny, abolicjonista. Założyciel konkurencyjnego dla rządowego monopolu przedsiębiorstwa pocztowego American Letter Mail Company zdelegalizowanego w 1845 r. przez Kongres.

    Swoje poglądy rozwinął w dwóch esejach: „War, Peace, and State” oraz „The Anatomy of State”. Wykorzystał spostrzeżenia teoretyków elitaryzmu, Vilfredo Pareto, Gaetano Mosca oraz Roberta Michelsa, aby zbudować model kadry, celów i ideologii państwowej. W nekrologu poświęconym historykowi Harry’emu Elmerowi Barnesowi Rothbard tłumaczy, dlaczego wiedza historyczna jest ważna:

    International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji. Biblioteka Narodowa Izraela (hebr. הספרייה הלאומית; dawniej: Żydowska Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka, hebr. בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי) – izraelska biblioteka narodowa w Jerozolimie.

    „Nasze przystąpienie do II wojny światowej było znaczącym aktem narzucania stałej militaryzacji gospodarce i społeczeństwu, a to przyniosło państwu ciągły stan wyjątkowy, nadmiernie rozbudowany kompleks przemysłowo-militarny, stały pobór do wojska. To był znaczący akt stworzenia mieszanej gospodarki kierowanej przez Wielki Rząd, system zmonopolizowanego przez państwo kapitalizmu, sterowanego przez rząd we współpracy z Wielkim Biznesem i Wielkim Ruchem Związkowym”.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Interwencjonizm – stosunki gospodarczo-polityczne, polegające na bezpośrednich interwencjach państwa w rynek. Niekiedy rozumiane jako teoria ekonomiczna zalecająca takowe podejście.

    Rothbard wyjaśniał swoje poglądy na temat zasad libertariańskiej polityki zagranicznej w wywiadzie z roku 1973: „zminimalizować władzę Państwa tak bardzo, jak to możliwe, prawie do zera, zaś izolacjonizm jest pełnym wyrazem polityki zagranicznej zgodnym z celem polityki wewnętrznej redukującej władzę Państwa.” Następnie nawoływał do wstrzymania się przez Amerykę od jakiejkolwiek militarnej, politycznej oraz gospodarczej interwencji”. W artykule For a New Liberty pisze: „w czystym libertariańskim świecie nie byłoby „polityki zagranicznej”, ponieważ nie byłoby Państwa, rządów mających przymusowy monopol nad poszczególnymi obszarami”.

    Wielki kryzys, określany też mianem wielkiej depresji – najprawdopodobniej największy kryzys gospodarczy w XX wieku, który, według większości historyków, miał miejsce w latach 1929-1933 i objął, zgodnie z opinią większości ekspertów, praktycznie wszystkie kraje (oprócz ZSRR) oraz praktycznie wszystkie dziedziny gospodarki.Anarchokapitalizm – doktryna społeczno-polityczna, nawiązująca do myśli głównie amerykańskich anarchoindywidualistów oraz klasycznej myśli liberalnej, zakładająca zastąpienie wszystkich niezbędnych funkcji społecznych spełnianych do tej pory przez państwo przez takie, które będą oparte na dobrowolnych umowach rynkowych. Jego zwolennicy uważają, że takie rozwiązanie będzie zarówno dla jednostki jak i społeczeństwa zdecydowanie lepsze i skuteczniejsze.

    W dziele War Guilt in the Middle East Rothbard opisuje ze szczegółami izraelską „agresję przeciwko bliskowschodnim Arabom”, konfiskacyjną politykę oraz jego „odmowę powrotu uchodźców i zwrotu zagrabionych nieruchomości”. Rothbard krytykował też „zorganizowany anty-antysemityzm”, którego doświadczali krytycy Izraela oraz nazywał terroryzmem działania USA, Izraela i innych nacji, będące dla niego „działaniami odwetowymi” przeciw niewinnym ludziom, ponieważ nie mogli określić z maksymalną dokładnością faktycznych sprawców. Twierdził, że żaden odwet na rannych i niewinnych ludziach nie jest usprawiedliwiony, pisząc: „to nic innego jak apologia dla nieustannego i niekończącego się masowego mordu”.

    Korporacjonizm - idea społeczno-ekonomiczna, stworzona w XIX wieku, rozwijana i wprowadzana w życie w pierwszej połowie wieku XX. Zakłada uspołecznienie procesu decyzyjnego i upaństwowienie interesów sektoralnych (branżowych). Chodzi o godzenie interesów gospodarczych – pracowników i pracodawców tak, aby poszerzyć polityczną kontrolę nad przemysłem i światem pracy.Libertarianizm – filozofia oraz styl politycznego myślenia postulujący nieograniczoną swobodę dysponowania własną osobą (samoposiadanie) i własnością, o ile tylko postępowanie to nie ogranicza swobody dysponowania swoją osobą i własnością komuś innemu (wedle zasady: wolność twojej pięści musi być ograniczona bliskością mojego nosa lub twoja wolność kończy się tam, gdzie zaczyna moja). Fundamentem libertarianizmu jest aksjomat nieagresji.

    Poglądy polityczne[ | edytuj kod]

    Rothbard zmodyfikował słynne powiedzenie Marksa: życzył sobie zarówno zrozumieć, jak i zmienić świat. Usiłował przełożyć idee, które rozwijał w pracach teoretycznych na potrzeby bieżącej polityki oraz wnieść libertariarne poglądy do głównej debaty publicznej. Jedna kwestia stała u niego na pierwszym miejscu.

    John Maynard Keynes, 1. baron Keynes (ur. 5 czerwca 1883 w Cambridge, zm. 21 kwietnia 1946 w Firle, Wielka Brytania) – angielski ekonomista, twórca teorii interwencjonizmu państwowego w dziedzinie ekonomii i finansów państwowych. Był synem logika i ekonomisty Johna Neville’a Keynesa (1852-1949) i Ady Florence Keynes z domu Brown (1861-1958) brytyjskiej pisarki.Autokracja (gr. autokratés, samowładny, αυτός sam + κρατέω rządzić) – system rządów sprawowany przez jedną osobę lub niewielką grupę osób, posiadającą nieograniczoną władzę, będącą poza jakąkolwiek kontrolą społeczną. Głównymi wyróżnikami autokratycznych systemów państwowych jest skoncentrowanie całej władzy państwowej w ręku jednostki bądź grupy, panującej za pomocą monolitycznie i hierarchicznie zorganizowanego aparatu nad społeczeństwem pozbawionym legalnych form wpływu na powoływanie i zmienianie rządzących oraz na programy i metody rządzenia.

    Jego poparcie dla idei nieinterwencji w polityce zagranicznej zaprowadziło go do opowiedzenia się po stronie frakcji Old Right i jej liderów: Johna T. Flynna, Gareta Garretta i innych przedwojennych „izolacjonistów” dzielących poglądy Rothbarda na bliski związek pomiędzy siłą państwa i wojowniczą polityką zagraniczną.

    Egalitaryzm (od francuskiego égalité – równość) – pogląd społeczno-polityczny uznający za podstawę sprawiedliwego ustroju społecznego zasadę przyrodzonej równości wszystkich ludzi (w odróżnieniu od elitaryzmu).Old Right – ruch konserwatywny w Stanach Zjednoczonych sprzeciwiający się zarówno Nowemu Ładowi, jak i przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej. Wielu członków ruchu związanych było z Partią Republikańską, na czele której w latach międzywojennych stał Robert Taft, choć ze środowiskiem tym identyfikowali się również niektórzy Demokraci.

    Całkiem inna sytuacja dotyczyła powojennego konserwatyzmu. Choć Rothbard był początkowo współpracownikiem National Review należącego do Williama Buckleya, odrzucił agresywne dążenia do zimnej wojny wspierane przez Buckleya i takich członków jego ekipy wydawniczej jak James Burnham czy Frank S. Meyer. Zerwał z tymi samozwańczymi konserwatystami, by stać się jednym z ich największych oponentów. Z podobnych powodów potępił ich neokonserwatywnych następców. Kontynuował pragmatyczną politykę chwilowych aliansów z poszczególnymi grupami, pozostając w opozycji do militaryzmu i zagranicznych przygód. Wyłożył swoje polityczne stanowisko w kluczowym eseju pod tytułem „Left and Right: The Prospects for Liberty”. Pojawił się on w znaczącym naukowym piśmie „Left and Right”, które założył Rothbard. Zawierało ono główne teksty traktujące o rewizjonistycznej historii i polityce zagranicznej, ale było wydawane tylko w latach 1965–1968.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Sektor prywatny jest pojęciem określającym część gospodarki narodowej, która nie jest finansowana ani kapitałem państwowym ani samorządowym. Innymi słowy są to przedsiębiorstwa oraz organizacje gospodarcze, które należą do rąk prywatnych. Do sektora prywatnego zalicza się również te przedsiębiorstwa, w których państwo lub samorząd ma udziały, nieprzekraczające jednakże 50% wszystkich udziałów. W państwach wolnorynkowych sektor prywatny stanowi większą część gospodarki, generując odpowiednio większą część PKB.

    Aby poszerzyć wpływ myśli libertariańskiej na świat akademicki, Rothbard założył Journal of Libertarian Studies w roku 1977. Czasopismo wystartowało obiecująco od sympozjum na temat książki Roberta Nozicka pod tytułem Anarchy, State, and Utopia. Do dziś pozostaje ono najważniejszym pismem otwartym na idee libertariańskie.

    Eugen von Böhm-Bawerk (ur. 12 lutego 1851 w Brnie, zm. 27 sierpnia 1914 w Wiedniu lub w Kramsach) - ekonomista austriacki, który poczynił duży wkład w rozwój szkoły austriackiej. Uzyskał doktorat z prawa na Uniwersytecie Wiedeńskiem, gdzie czytał Zasady ekonomii Carla Mengera.Cato Institute - amerykański think tank założony w 1974 i mający aktualnie swoją główną siedzibę w Waszyngtonie. Celem instytutu jest promocja zasad wolności jednostki, ograniczonej władzy rządu, wolnego rynku oraz pokoju.

    Rothbard założył w roku 1987 inne czasopismo, „Review of Austrian Economics”, aby dostarczyć przestrzeni dla ekonomistów i innych osób zainteresowanych teorią szkoły austriackiej. Ta równie ważna publikacja naukowa jest wydawana do dziś, ale od 1997 roku pod nową nazwą: „Quarterly Journal of Austrian Economics”.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Etyka (z stgr. ἦθος ethos – "zwyczaj") – dział filozofii, zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne. Etyka bywa też nazywana filozofią moralną.
    Murray Rothbard, Lew Rockwell, David Gordon oraz Burton Blumert, członkowie Ludwig von Mises Institute.

    Innym pismem, które założył, było „The Libertarian Forum” zawierające jego tematyczne komentarze z okresu 1969-1984. Prezentował także wszechstronne, popularne rozliczenie z libertarianizmem w „For A New Liberty” (1973).

    Wojna wietnamska (zwana też drugą wojną indochińską) – działania militarne na Półwyspie Indochińskim w latach 1957–1975. W konflikt zaangażowane były z jednej strony komunistyczna Demokratyczna Republika Wietnamu (Wietnam Północny, wspierany przez inne kraje komunistyczne, gł. Związek Radziecki oraz Chiny) i kontrolowane przez to państwo organizacje komunistyczne w Wietnamie Południowym, Laosie i Kambodży, a z drugiej strony Republika Wietnamu wraz z międzynarodową koalicją obejmującą Stany Zjednoczone i ich sojuszników – Koreę Południową, Tajlandię, Australię, Nową Zelandię i Filipiny. Wbrew ich woli stronami konfliktu były również Kambodża i Laos.Ernesto Rafael Guevara de la Serna, znany powszechnie jako Che Guevara, posługujący się pseudonimem Fernando Sacamuelas (ur. 14 czerwca 1928 w Rosario, zm. 9 października 1967 w La Higuera) – pisarz argentyński, rewolucjonista, dowódca lewicowych oddziałów partyzanckich w Kongu, Kubie, Boliwii, jedna z głównych postaci rewolucji kubańskiej.

    Według Rothbarda Adam Smith, wbrew generalnemu przekonaniu, nie był założycielem nowoczesnej ekonomii. Jego obrona teorii wartości pracy, zmodyfikowana i kontynuowana przez następców Ricardo skierowała całą ekonomię na niewłaściwy tor. Bohaterami pracy Rothbarda byli hiszpańscy scholastycy, którzy na długo przed Smithem rozwinęli subiektywną teorię wartości oraz takie postacie jak Cantillon, Turgot czy Say.

    Anarchizm indywidualistyczny – nurt polityczny powstały w XIX wieku. Podstawowym postulatem anarchoindywidualizmu jest sprzeciw wobec poddawania nieinwazyjnej jednostki zewnętrznej woli. Do takiej inwazji zaliczali anarchiści indywidualistyczni stosowanie przemocy zaczepnej oraz naruszanie czyjejś słusznie nabytej własności. Nie zawsze jednak agresja była precyzyjnie definiowana, czasem uważano, że ścisła definicja agresji (dokładnie: definicji odróżniającej ją od wolności) nie jest pożądana i proponowano pewien rodzaj definicji niepełnej, otwartej na zmiany następujące wraz z rozwojem społeczeństwa.Magnum opus, opus magnum (łac. wielkie dzieło) - fraza oznaczająca najwybitniejsze, najbardziej znaczące dzieło w dorobku artysty.

    Skrytykował myśl religijną, która zapowiadała marksizm, jak również stworzył portret osobowości i myśli Johna Stuarta Milla.

    Rothbard był blisko związany z Instytutem Ludwiga von Misesa od czasów jego założenia w roku 1982 przez Llewellyna H. Rockwella Jr. Organizacja ta stała się główną siłą napędową promującą jego idee, a on sam zajmował stanowisko wiceprzewodniczącego. Wykładał na Brooklyn Polytechnic Institute od lat 60. do 80.; od roku 1986 do śmierci, 7 stycznia 1995 roku, był profesorem ekonomii na Uniwersytecie w Las Vegas w stanie Nevada.

    Profesor (z łac. professor) – termin, który może oznaczać: tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym, stanowisko nauczycieli akademickich, tytuł honorowy nadawany w Polsce nauczycielom szkolnictwa podstawowego, gimnazjalnego i ponadgimnazjalnego oraz tytuł zwyczajowy używany w polskim szkolnictwie średnim.System Rezerwy Federalnej Stanów Zjednoczonych, bank nazywany także Rezerwą Federalną lub Fed (z ang. Federal Reserve) jest bankiem centralnym Stanów Zjednoczonych. Powstał na mocy Ustawy o Rezerwie Federalnej z 1913 roku, która była efektem prac komisji Aldricha związanej z paniką bankową z 1907 roku. Ustawa była wielokrotnie nowelizowana, najistotniejsze zmiany wprowadzono w 1933 i 1935 r. Utworzyły one z 7 osobowej Rady Gubernatorów faktyczne jądro decyzyjne banku. Wbrew nazwie sugerującej iż jest to organ federalny, jest to prywatny bank, zarządzany przez organy władzy federalnej. Przewodniczący Rady Gubernatorów Systemu Rezerwy Federalnej jest nominowany przez Prezydenta, a zatwierdzany przez Senat.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kolegium Miejskie Uniwersytetu Miejskiego Nowego Jorku (ang. The City College of The City University of New York), powszechniej znane jako City College of New York lub po prostu City College, CCNY (skrótowo), czy City (potocznie), jest uczelnią wyższą w Nowym Jorku w Stanach Zjednoczonych, najstarszą z 24 instytucji kształcenia wyższego Uniwersytetu Miejskiego Nowego Jorku i pierwszą publiczną szkołą wyższą w Stanach Zjednoczonych. Jej zaprojektowany przez George’a Browne’a Posta neogotycki kampus rozciągający się wzdłuż Convent Avenue od 130. do 141. ulicy na wzgórzach Harlemu na Manhattanie jest jedną z najpiękniejszych i najbardziej charakterystycznych wizytówek dzielnicy.
    Pieniądz fiducjarny (łac. fides – wiara) – waluta nie mająca oparcia w dobrach materialnych (jak np. kruszce), której wartość ma źródło z reguły w dekretowanym prawnie monopolu w wykorzystaniu go na danym obszarze jako legalny środek płatniczy oraz na popycie generowanym przez instytucje państwowe, głównie przez pobór podatków.
    Malcolm X (ur. 19 maja 1925 w Omaha jako Malcolm Little, zm. 21 lutego 1965 w Harlemie jako El-Hajj Malik El-Shabazz - arab. الحاجّ مالك الشباز) – radykalny przywódca ruchu afroamerykańskiego w Stanach Zjednoczonych.
    Arabowie (arab.: عرب ’Arab, w pierwotnym znaczeniu: „koczownicy”) – grupa ludów pochodzenia semickiego zamieszkująca od czasów starożytnych Półwysep Arabski. Większość Arabów to ludzie biali, choć w Afryce spotkać też można Arabów o negroidalnym wyglądzie.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Partia Libertariańska (National Libertarian Party) jest amerykańską partią polityczną, powstałą w 1971 roku. Przypisuje sobie bycie trzecią co do wielkości partią w USA (za Partią Republikańską i Partią Demokratyczną), ale pozostałe ugrupowania uważają, iż jest to twierdzenie dyskusyjne.
    Bibilioteca Nacional do Brasil (pol. Brazylijska Biblioteka Narodowa) jest instytucją chroniącą dziedzictwo dokumentalne i bibliograficzne Brazylii, znajduje się w Rio de Janeiro, przy placu Cinelândia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.04 sek.