• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mukti

    Przeczytaj także...
    Joga (sanskryt योग) – jeden z sześciu ortodoksyjnych (tzn. uznających autorytet Wed) systemów filozofii indyjskiej, zajmujący się związkami pomiędzy ciałem a umysłem (świadomością i duchem). Oznacza to, że poprzez odpowiedni trening ciała (w tym ascezę), dyscyplinę duchową (medytację) i przestrzeganie zasad etycznych, deklaruje ona możliwość przezwyciężenia prawa karmana i wyzwolenia praktykującego z kręgu wcieleń (sansara).Dźńana (sanskryt ज्ञान ) Poznanie teoretyczne, wiedza świecka i religijna, transcendentalnego typu - wgląd w naturę rzeczywistości. Jest to jedna z najcenniejszych jakości, jakie można zdobyć - zarówno w ujęciu filozofii hinduistycznej, jak i buddyjskiej. Słowo to wchodzi w skład wielu terminów religijnych i filozoficznych, tytułów i imion.
    Brahman (sanskryt ब्राह्मण) – w filozofii indyjskiej i hinduizmie bezosobowy aspekt Absolutu posiadający w pełni cechę wieczności (sat).

    Mukti (dewanagari मुक्ति) – termin filozofii indyjskiej oznaczający wyzwolenie w doktrynach Upaniszad oraz wedanty.

    Rozróżnić można następujące trzy rodzaje mukti:

  • kramamukti – stopniowe wyzwolenie (po śmierci) na drodze dewajany (Badri)
  • widehamukti – wyzwolenie uzyskiwane w chwili śmierci (Dźaimini)
  • sadjomukti – wyzwolenie natychmiastowe będące następstwem poznania atmana jakiego dostępują dźiwanmuktinowie osiągający następnie widehakaiwalję w momencie śmierci (Śankara)
  • W nauczaniu współczesnego Śankarze wedantysty Mandanamiśry:

    Filozofia indyjska – filozofia uprawiana na subkontynencie indyjskim oraz na obszarach, w których zaznaczyły się indyjskie wpływy kulturowe (jak Azja Środkowa, Tybet, Indonezja, Indochiny). Powstała niezależnie od filozofii europejskiej i od filozofii chińskiej. Jest ściśle związana z religiami indyjskimi, zwłaszcza z hinduizmem, buddyzmem i dżinizmem.Nirwana (dosłownie zgaśnięcie) – wygaśnięcie cierpienia, termin używany w religiach dharmicznych na określenie bardzo zaawansowanego poziomu urzeczywistnienia. Zdarzało się, że niektórzy widzieli w tym stanie całkowitą anihilację świadomości, jest to jednak pogląd z gruntu błędny.
  • mukti jest równoważna doświadczaniu oglądu brahmana
  • zdobywa się ją przez połączenie właściwego czynu (karma) z wiedzą (dźńana)
  • następuje po usunięciu niewiedzy (awidja) oddzieleniu
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • wimukti
  • muktam – wolny
  • moksza – wyzwolenie w njai, wajszeszice, mimamsie i wczesnej sankhji
  • wimoksza
  • kaiwalja – ostateczne wyzwolenie w jodze i sankhji
  • apawarga
  • nirwana – oświecenie w tradycji buddyzmu i dżinizmu
  • dżina
  • budda
  • kaiwalin
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Wstęp. W: Asztawakragita. Tajemnice jogi poznania. M.M.Wüthrich Saranowska (tłum, wstęp). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN SA, 2005, s. XIV-XV, seria: Biblioteka Klasyków Filozofii. ISBN 83-01-14512-9.
    2. Paweł Sajdek: Istnienie świata wielości. W: Filozofia Wschodu. Beata Szymańska (red.). Wyd. 1. Cz. Wedanta: Teoria nieorzekalności Mandanamiśry. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 130. ISBN 83-233-1487-X.
    3. Paweł Sajdek: Wyzwolenie. W: Filozofia Wschodu. Beata Szymańska (red.). Wyd. 1. Cz. Wedanta: Teoria nieorzekalności Mandanamiśry. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 132–133. ISBN 83-233-1487-X.
    4. Wstęp. W: Asztawakragita. Tajemnice jogi poznania. M.M.Wüthrich Saranowska (tłum., wstęp). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN SA, 2005, s. XIV, seria: Biblioteka Klasyków Filozofii. ISBN 83-01-14512-9.
    Budda; skr. बुद्ध buddha – przebudzony, oświecony; chiń. fo (佛), fotuo (佛陀); kor. bul, pult’a; jap. butsu (仏), hotoke (仏), budda (仏陀); wiet. phật, phật-đà, Bột đà; tyb. sangdzie (སངས་རྒྱས།, Wylie: sangs.rgyas). Wyzwolenie – stan będący celem rozwoju duchowego w tych tradycjach hinduistycznych, które dążą do uwolnienia od cykliczności sansary, prawa karmana zmuszającego do ponownej inkarnacji na Ziemi i doświadczanego tutaj cierpienia materialnej egzystencji (uwięzienia jaźni w materii). Stan ten można określać jako przejście ponad uwikłania w nierzeczywistość i iluzje maji lub prakryti. Osiągnięcie wyzwolenia przez hinduistę jest równoznaczne z przekroczeniem kondycji inkarnowanej istoty ludzkiej i uzyskaniem innej (doskonalszej jakościowo) relacji z religijnym ideałem . Wiedzę :




    Warto wiedzieć że... beta

    Adi Śankara (dewanagari आदि शङ्कर, czyli Pierwszy z Śankarów oraz आदि शंकराचार्य (Adi Śankaraćarja); także Śankara Bhagawatpadaćarja , czyli Nauczyciel u Stóp Boga; malajalam ആദി ശങ്കരന്; ang. Adi Shankara) (daty urodzenia i śmierci niepewne, jednak większość naukowców jest zgodna co do tego, że żył prawdopodobnie w VIII wieku) – indyjski mędrzec, myśliciel i reformator tradycji wedyjskiej oraz bramińskiej, założyciel największej i najbardziej wpływowej szkoły filozofii indyjskiej – adwajtawedanty. Esencją nauczania Adi Śankary była jedność atmana i bezpostaciowego Brahmana. Śankarę uważano w smartyzmie za częściowego awatara Śiwy. Słowo śankara w sanskrycie oznacza pokój czyniący.
    Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.
    Upaniszady (dewanagari उपनिषद्, trl. Upaniṣad, ang. Upanishads) – najpóźniejsze, bo pochodzące z VIII-III w. p.n.e., teksty, należące do wedyjskiego objawienia (śruti) o treści religijno-filozoficznej. Stanowią kontynuację filozofii spekulatywnej brahman, rozwinęły m.in. doktrynę brahmana, atmana, transmigracji (samsara), karmana. Znanych jest ponad 200 upaniszad. Nadal powstają nowe w czasach współczesnych.
    Njaja (sanskryt: न्याय, trl. nyāya, wzorzec, procedura, wywód, metoda, reguła, maksyma – wtórnie logika, epistemologia, metodologia) – klasyczny system filozofii indyjskiej (zaliczany do grup astika i sat darśana). Jej przedstawiciele najjajikowie (trl. naiyāyika) dążyli do wyzwolenia, podobnie jak zwolennicy Upaniszad. Znana była jako śiwaicka doktryna paśupatów (pāśupataśāstra). Cechuje ją silne powinowactwo do systemu waiśesziki . Specjalizuje się w metodologii, teorii poznania i soteriologii. Jest szkołą zdecydowanie teistyczną, pluralistyczną, realistyczną.
    Moksza (dewanagari मोक्ष ) – w hinduizmie, jodze i dźinizmie - ostateczne wyjście poza krąg samsary i tym samym zaprzestanie przyjmowania kolejnych wcieleń po śmierci (reinkarnacji). Jest to doświadczenie za życia, jakie towarzyszy całkowitemu rozpadowi identyfikacji z ego. W tym sensie moksza może być rozumiana jako stan jedności z Bogiem.
    Sankhja – dualistyczny, ortodoksyjny, to znaczy uznający autorytet wed system filozofii indyjskiej. Według Sankhji świat powstał w wyniku współdziałania dwóch zasad: ducha - purusza i materii - prakryti Istotą jak każdego klasycznego systemu indyjskiego jest nauka o wyzwoleniu. Kierunek ten określa kondycje człowieka i naucza w jaki sposób zdobyć zrozumienie wyzwalające.
    Biblioteka Klasyków Filozofii – unikatowa na skalę światową seria wydawnicza utworzona w 1952 roku w ramach Państwowego Wydawnictwa Naukowego mająca na celu udostępnienie polskiemu czytelnikowi klasycznej literatury filozoficznej - zarówno z dziedziny filozofii powszechnej, jak również filozofii polskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.728 sek.