• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Msza - muzyka



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Bartłomiej Pękiel (?-1670) – kompozytor epoki baroku i kapelmistrz królewski w Warszawie w latach 1649-1655, a od 1658 kapeli Katedry Wawelskiej. Działalność Pękiela dzieli się na dwa etapy przedzielone okresem potopu szwedzkiego. W czasie pobytu na dworze królewskim w Warszawie Pękiel tworzył dla potrzeb Kapeli Królewskiej. Część jego kompozycji zaginęła, pozostałe zachowały się w archiwum wawelskiej kapituły katedralnej w Krakowie oraz (zagrabione przez Szwedów w czasie wojen) w Bibliotece Uniwersyteckiej w Uppsali.Kyrie elejson (Panie, zmiłuj się nad nami) – jedna z ważniejszych formuł modlitewnych w liturgii Kościołów chrześcijańskich.

    Msza – forma wokalna lub wokalno-instrumentalna muzyki liturgicznej o budowie cyklicznej. Przeznaczona jest do wykonania w kościele podczas liturgii mszy.

    Na mszę pisaną dla celów liturgicznych w Kościele katolickim składają się 2 rodzaje śpiewów:

  • Ordinarium missae, czyli stałe części mszy ze stałymi tekstami (Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus, Benedictus, Agnus Dei);
  • Proprium missae, czyli części mszy z tekstami zmiennymi, zależnymi od uroczystości (introit, graduał, alleluja, sekwencja, offertorium, communio).
  • Po reformie liturgicznej Soboru Watykańskiego II zmianie uległy części zmienne, które mogą być opracowywane muzycznie, do których obecnie zalicza się: antyfonę na wejście (w miejsce introitu), alleluja, antyfonę na Komunię (w miejsce communio). Wyszły z użytku: graduał (zastąpiony przez psalm responsoryjny), offertorium i niemal wszystkie sekwencje - obecnie sekwencję wykonuje się obowiązkowo tylko w Niedzielę Zmartwychwstania (Victimae Paschali Laudes) oraz w Uroczystość Zesłania Ducha Świętego (Veni Sancte Spiritus); dopuszcza się wykonanie ad libitum sekwencji Victimae Paschali Laudes w Oktawie Wielkiej Nocy, Lauda Sion Salvatorem w „Boże Ciało” oraz Stabat Mater.

    Msza c-moll KV 427 − msza Wolfganga Amadeusza Mozarta, nazywana Wielką. Należy do najbardziej znanych dzieł muzyki sakralnej.Msza C-dur "Krönungs-Messe" ("koronacyjna") – missa brevis (msza krótka) na czterogłosowy chór mieszany, orkiestrę i organy (nr 14) KV 317. Została skomponowana 23 marca 1779 w Salzburgu przez Mozarta.

    Do X wieku msze śpiewano jednogłosowo (msze chorałowe), później wielogłosowo w technice organum, a następnie wraz z rozwojem sztuki kompozytorskiej tworzono msze przy wykorzystaniu różnych technik polifonicznych. Od XVII wieku w obrządku łacińskim wprowadzono towarzyszenie instrumentów muzycznych (msza kantatowa, później symfoniczna). W kościele prawosławnym i unickim zachowany został do dzisiaj pierwotny sposób wykonywania mszy a cappella.

    Graduał lub Graduale (łac. graduale) – jeden ze zmiennych śpiewów, wykonywanych podczas katolickiej (łacińskiej) liturgii mszy (należący do tzw. proprium) oraz nabożeństw luterańskich. Gatunkowo jest to responsorium, a jego tekst zaczerpnięty jest z jednego z psalmów.Requiem d-moll KV 626 (msza żałobna) powstałe w 1791 roku jest jednym z największych utworów sakralnych Wolfganga Amadeusza Mozarta, a zarazem jego ostatnią, niedokończoną kompozycją.

    Pod względem budowy msze dzielą się na:

  • Msze chorałowe – śpiewane jednogłosowo przez chór.
  • Msze motetowe – w których każda z części jest motetem. Były to wielogłosowe (najczęściej 4-gł.) msze, wykonywane przez chór a cappella. Taka forma wykształciła się w XIV wieku.
  • Msze kantatowe – w których każda część jest kantatą. Msza taka była wykonywana przez orkiestrę, chór i solistów.
  • Msze symfoniczne – na orkiestrę symfoniczną, chór i solistów.
  • Pod względem wykorzystania materiału muzycznego msze dzielą się na:

    A cappella (wł. w dosłownym tłumaczeniu: "jak w kaplicy", w dalszym – "w stylu kościelnym") – termin określający styl muzyczny polegający na wykonywaniu przez chór utworów wielogłosowych bez towarzyszenia instrumentów. Ów styl wykształcił się na gruncie muzyki kościelnej XVI wieku, a jego teoretyczne dookreślenie dokonało się na kanwie teorii muzyki w I połowie XVII wieku.Communio (Communio. Międzynarodowy Przegląd Teologiczny) – międzynarodowy dwumiesięcznik katolicki założony w 1972.
  • msze oparte na cantus firmus – gdzie c.f. występuje w tenorze (później również w sopranie), a pochodził głównie z chorału gregoriańskiego.
  • msze przeimitowane – forma ta powstała przez ujednolicenie rytmiczne wszystkich głosów, rezygnację z cantus firmus w długich wartościach. Polegała ona na tym, że utwór podzielony był na odcinki, które imitowane były przez kolejne głosy.
  • missa parodia – oparta była na istniejącej już kompozycji polifonicznej własnej lub obcej. Kompozytor mógł zmienić ilości głosów w kompozycji, mógł ją modyfikować.
  • missa sine nomine (msza bez nazwy) – była zbudowana na melodii pochodzącej z inwencji kompozytora
  • Podział mszy w zależności od ilości części cyklicznych:

    Kantata – niesceniczna forma muzyki wokalno-instrumentalnej; najczęściej rozbudowana, wieloodcinkowa; wykorzystująca różne gatunki tekstów literackich, mające różne funkcje. Ukształtowała się, podobnie jak oratorium i opera, na początku epoki baroku. Była szczególnie popularna w XVII i XVIII wieku (A. Scarlatti, G. P. Telemann, J.S. Bach).Johannes Ockeghem (ur. ok. 1410 lub 1420, Saint-Ghislain, Belgia - zm. 6 lutego 1497, Tours, Francja) - flamandzki kompozytor epoki renesansu, przedstawiciel szkoły franko-flamandzkiej.
  • missa brevis – msza krótka, zwana też zwykłą, składająca się jedynie z dwóch części: Kyrie i Gloria;
  • missa solemnis – msza uroczysta, rozbudowana.
  • Znane msze muzyczne[ | edytuj kod]

  • Guillaume de MachautMsza Notre Dame
  • Giovanni Pierluigi da Palestrina – Missa Papae Marcelli
  • Johann Sebastian BachWielka msza h-moll
  • Wolfgang Amadeus MozartMsza C-dur KV 317 „Koronacyjna”
  • Wolfgang Amadeus MozartRequiem d-moll
  • Wolfgang Amadeus MozartMsza c-moll
  • Ludwig van BeethovenMissa Solemnis D-dur op. 123
  • Johannes BrahmsNiemieckie requiem (Ein Deutsches Requiem) op. 45
  • François-Joseph Gossec – Wielka msza żałobna
  • Antonín DvořákRequiem
  • Giuseppe Verdi – Requiem
  • Gabriel Fauré – Requiem
  • Częstym zjawiskiem w czasie renesansu było opracowywanie słynnej francuskiej melodii świeckiej L’homme armé. Msze L’homme armé napisali m.in. Guillaume Dufay, Johannes Ockeghem czy Josquin des Prés.

    Josquin des Prés (Desprez, Jodocus Pratensis) (ur. 1450-1455, zm. 27 sierpnia 1521) – kompozytor i śpiewak flamandzki, dyrygent chórów kościelnych w Mediolanie, Rzymie, Ferrarze i Modenie.Requiem b-moll Antonína Dvořáka, op. 89 - msza żałobna przeznaczona dla chóru, solistów i orkiestry. Utwór powstał w roku 1890 i stanowi swoistą refleksję na temat ludzkiej egzystencji.

    Polscy kompozytorzy mszy[ | edytuj kod]

  • Jan Adam Maklakiewicz
  • Mikołaj z Radomia
  • Bartłomiej Pękiel
  • Stanisław Moniuszko
  • Wojciech Kilar
  • Jerzy Derfel
  • Krzysztof Meyer
  • Roman Maciejewski
  • Krzysztof Penderecki
  • Kazimierz Rozbicki
  • Zdzisław Szostak


  • Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Jan Adam Maklakiewicz (ur. 24 listopada 1899 w Chojnacie koło Skierniewic, zm. 8 lutego 1954 w Warszawie) – polski kompozytor, dyrygent, pedagog i krytyk muzyczny.
    D-dur – majorowa skala muzyczna, której toniką jest d. Jej dźwięki to: d, e, fis, g, a, h, cis. Tonacja D-Dur zawiera dwa krzyżyki.
    Muzyka liturgiczna, muzyka kościelna – muzyka służąca obrzędowi religijnemu, która według zaleceń władz danego kościoła jest odpowiednia przy odprawianiu liturgii.
    Krzysztof Meyer (ur. 11 sierpnia 1943 w Krakowie) – polski kompozytor, pianista, pedagog i autor książek o muzyce. Mąż Danuty Gwizdalanki.
    Alleluja (hebr. הַלְלוּיָהּ hallelujah czy też halelu-Jáh) – wychwalajcie Jahwe. Biblijna aklamacja liturgiczna wychwalająca Jahwe i jednocześnie zwrot nawołujący do jego wychwalania. Zwrot ten jest użyty dwadzieścia cztery razy w Starym Testamencie, głównie w Księdze Psalmów oraz cztery razy w greckiej transliteracji w Nowym Testamencie. Po raz pierwszy pojawia się w Psalmie 104:35. Z wyjątkiem Psalmu 135:3 wprowadza i (lub) kończy psalmy, w których się znajduje. W Apokalipsie św. Jana: „na niebie mówiących: Allelu-Ja! Zbawienie i chwała i moc Bogu naszemu jest” (Ap. 19,1 Biblia Wujka 1599 r.), „jak gdyby głos wielkiego tłumu w niebie – mówiących: Alleluja!” Apokalipsa św. Jana Biblia Tysiąclecia 1965 r.). Alleluja stanowi tu wprowadzenie do serii hymnów.
    L’homme armé („Człowiek uzbrojony”) – popularna świecka pieśń francuska z pocz. XV w. Była najpopularniejszą melodią (jako cantus firmus) wykorzystywaną do tworzenia opracowań mszy. Pochodzenie pieśni nie jest znane. Do dnia dzisiejszego zachowało się co najmniej 40 odrębnych kompozycji zatytułowanych Missa L’homme armé – Msza L’homme armé. Pierwsze jej opracowanie polifoniczne pojawia się u A. Busnoisa. Występowała także w opracowaniach organowych i lutniowych.
    Wielka msza h-moll BWV 232 uważana jest przez krytyków za najdoskonalsze dzieło muzyki religijnej Jana Sebastiana Bacha.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.