• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Moskalofilstwo - Galicja



    Podstrony: [1] [2] [3] [4] 5
    Przeczytaj także...
    Sobór Uczonych Ruskich (pełna ukraińska nazwa Собор учених руских и любителей народного просвіщенія) – pierwszy ruski zjazd oświatowy w Galicji, zwołany przez Główną Radę Ruską w dniach 19-26 października 1848.Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.
    Przypisy[ | edytuj kod]
    1. moskalofilstwo, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2015-08-04].
    2. Moskalofilstwo w Słownik Języka Polskiego PWN Witolda Doroszewskiego
    3. Po pokonaniu ruchów rewolucyjnych, Austria weszła w okres neoabsolutyzmu. Wraz z jego utrwalaniem się, malała stopniowo aktywność społeczeństwa ukraińskiego. Te nieliczne pisma ukraińskie, które powstały w 1848 i 1849 r. powoli z braku prenumeraty zaczęły upadać. Jedynie świętojurcy deklarowali pełną lojalność wobec poczynań rządu, myśląc o polepszeniu własnej pozycji i zwiększeniu posiadanych przywilejów. Bardzo zaktywizowali się moskalofile, głoszący konieczność złączenia „niepodzielnej narodowości rosyjskiej”. Przewodził im Denis Zubryćkyj, atakujący narodowców - budzicieli narodu ukraińskiego za wprowadzenie słownictwa ludowego do języka literackiego. Według moskalofilów jedynym językiem godnym „Rosjan” z Galicji był język rosyjski. Moskalofile starali się pisać i mówić po rosyjsku, z dość mizernym skutkiem. Dużego poparcia udzielała im wyższa hierarchia kościoła greckokatolickiego, zauroczona potęgą Rosji carskiej, szczególnie po przemarszu wojsk rosyjskich na Węgry w 1849 r. Działalność moskalofilów spotykała się z oporem tak ze strony władz Galicji, jak i rodzącego się ukraińskiego ruchu narodowego. Czesław Partacz, Od Badeniego do Potockiego. Stosunki polsko-ukraińskie w Galicji w latach 1888-1908, Toruń 1997, ​ISBN 83-7174-090-5​, Wyd. Adam Marszałek, s. 23., W latach pięćdziesiątych ruch ten był całkowicie zdominowany przez moskalofilów, nazywanych przez ludność miejscową starorusinami. Starali się oni lansować język starosłowiański używany dotychczas tylko w liturgii cerkiewnej i jazyczije. W dziedzinie cerkiewnej zamierzali usunąć z liturgii wszelkie naleciałości łacińskie. Ich procarskie nastawienie wynikało z nienawiści do polskości i zafascynowania potęgą rosyjską . Organ polityczny moskalofilów „Słowo” (wychodzące we Lwowie od 1861 r. pod redakcją ks. I. Naumowicza), pod wpływem klęski Austrii w 1866 r. w artykule „Pohliad w buducznost” podawał 27 lipca, iż nie ma Ukraińców-Rusinów, jest tylko jeden naród rosyjski od Karpat do Kamczatki.(...) Moskalofile zapatrzeni w Rosję coraz śmielej popierali prawosławie. Czesław Partacz, Od Badeniego do Potockiego. Stosunki polsko-ukraińskie w Galicji w latach 1888-1908, Toruń 1997, ​ISBN 83-7174-090-5​, Wyd. Adam Marszałek, s.30-31.
    4. W połowie wieku, zaraz po Wiośnie Ludów , kierunek rządów w cerkwi unickiej przeszedł w ręce grupy, która w nienawiści do polskości widziała swoje oparcie w Rosji i dlatego starała się zatrzeć różnice etniczne między galicyjskimi Ukraińcami a Rosjanami, po myśli haseł panslawistycznych idących z Moskwy. Jak u wszystkich narodów słowiańskich, budzących się do nowego życia historycznego, pierwszym etapem uświadomienia była walka o własny język. O to walczono od końca XVIII wieku na Bałkanach i w Czechach; teraz, w drugiej połowie wieku kwestia językowa dominuje w zagadnieniu – czy Ukraińcy tworzą odrębny naród, czy są częścią wielkiego narodu rosyjskiego. Jeśli z jednej strony moskalofile rządzący cerkwią unicką, czyli – jak ich nazywano od siedziby lwowskiego metropolity – świętojurcy, nie uznawali odrębności narodowej Ukraińców, to drugiej strony na tym samym stanowisku stała szlachta podolska, która uważała język ukraiński za narzecze ludowe, a chłopów ukraińskich za niekształcony narodowo element, z którego można zrobić Polaków. Henryk Wereszycki, Historia polityczna Polski 1864-1918, Wydanie II poprawione i rozszerzone, Paris 1979, wyd. Libella s. 156. Patrz też strony następne.
    5. Z krótkiego przeglądu zorganizowanych obecnie stronnictw ruskich wynika, podział ich na dwie grupy: w pierwszej będą moskalofile, w drugiej wszystkie inne stronnictwa, zgodne w dążeniu do ideału niepodległej Rusi-Ukrainy. Istnienie po dziś dzień partyi, negującej odrębność narodową Rusinów, jest bezwątpienia czemś, co przez inne, dojrzałe społeczeństwo długo nie byłoby tolerowane; nie ulega jednak wątpliwości, że istnieniu moskalofilstwa mocno sprzyja atmosfera wojenna, u jednych budząca tęsknotę za silnem ramieniem rosyjskiem, drugich zaś zmuszająca do koncentracyi z tym przeciwnikiem dla tem skuteczniejszej walki z „wrogiem” najgroźniejszym: wspólnym polskim. Z tem wszystkiem są moskalofile na wymarciu. Jako przeciwnicy radykalnych refom agrarnych na popularność wśród ludu liczyć nie mogą; zniesienie w Rosyi ukazu z r. 1876, zabraniającego wszelkich druków ruskich, wywołało tam odrazu taką powódź czasopism i wydawnictw ukraińskich, życie polityczne rozbudziło odrazu takie objawy masowe rozwoju narodowego, że fale te w krótkim czasie spłukają naleciałości i tendencye obce. Wilhelm Feldman, Stronnictwa i programy polityczne w Galicyi 1846-1906, Kraków 1907, t. II, s. 352 i w całym tekście.
    6. Zmierzch Wiosny Ludów i zwycięstwo reakcji w monarchii austriackiej spowodowało chwilowe zahamowanie burzliwego dotychczas rozwoju ukraińskiego życia narodowego w Galicji. Zwłaszcza świętojurcy deklarowali pełną lojalność wobec poczynań rządu, myśląc jedynie o polepszeniu własnej pozycji i zwiększeniu posiadanych przywilejów. Zaktywizowali się moskalofile, głoszący konieczność złączenia wszystkich elementów „niepodzielnej narodowości rosyjskiej” w jedną całość. Tendencje te występowały równie silnie w Galicji, jak i na Bukowinie i Zakarpaciu. Moskalofilom przewodził historyk Denis Zubrycki (Zubrzycki, 1777-1862), atakujący przejęcie przez ukraiński język literacki słownictwa ludowego.W ferworze polemicznym nazywano go nawet językiem „chachłów” i „skotopasów”. proponując w zamian powszechne wprowadzenie języka rosyjskiego. Przedstawiciele moskalofilstwa stanowili najbardziej reakcyjny odłam ukraińskiego ruchu narodowego, jeśli wyrzeczenie się własnego narodu można nazwać ruchem narodowym. Zubrycki wypowiadał się np. przeciw zniesieniu pańszczyzny. Jak często bywa w takich wypadkach, moskalofile nie zawsze dobrze znali język narodu, do którego się przyznawali, a próby pisania po rosyjsku przynosiły mierne rezultaty. Język występujący w ich publikacjach, nazywany jazycziem, nie był ani językiem rosyjskim, polskim czy cerkiewnosłowiańskim, ani też – ukraińskim. Władysław Serczyk, Historia Ukrainy, Wydanie III poprawione i uzupełnione, Wrocław-Warszawa-Kraków 2001, wyd. Ossolineum, ​ISBN 83-04-04530-3​, s. 218-219 i wszędzie dalej.
    7. Istnienie ukraińskiego ruchu narodowego w Galicji Wschodniej było na rękę władzom austriackim, ponieważ hamowało zarówno rozwój rosyjskiego panslawizmu, jak i wpływów Polaków w zaborze austriackim. W interesie wielonarodowej monarchii habsburskiej leżało stałe wykorzystywanie dawnych i nowych antagonizmów, wynikających z podziałów wyznaniowych i różnic etnicznych. Z drugiej strony występował przeciwko Austrii kierunek, nazwany staroruskim albo najczęściej - moskalofilskim. Jego przedstawiciele - pod wpływem propagandy rosyjskiej - twierdzili, że ani w Galicji, ani nad Dnieprem nie ma narodu ukraińskiego, a tylko miejscowe odłamy jednego narodu rosyjskiego. Karol Grünberg, Bolesław Sprengel, Trudne sąsiedztwo. Stosunki polsko-ukraińskie w X-XX wieku, Warszawa 2005, ​ISBN 83-05-13372-9​ s. 163.
    8. Stefan Kieniewicz, Historia Polski 1795-1918, wyd. VIII popr. przez Jerzy Skowronek i Andrzej Szwarc Warszawa 1996, wyd. Wydawnictwo Naukowe PWN, ​ISBN 83-01-12137-8​, s. 386.
    9. Bogdan Horbal: Rusofilstwo czy moskalofilstwo lub moskwofilstwo. Przyczynek do dyskusji nad nieścisłościami terminologicznymi. T. IX: Prace Komisji Wschodnioeuropejskiej/ Polska Akademia Umiejętności. Kraków: Państwowa Akademia Nauk, 2004, s. 191-194.
    10. Łemkowie i Łemkowszczyzna w historiografii polskiej. W: Andrzej Zięba: Łemkowie i łemkoznawstwo w Polsce. Kraków: Państwowa Akademia Nauk, 1997, s. 43, seria: Prace Komisji Wschodnioeuropejskiej - Polska Akademia Umiejętności. ISBN 83-86956-29-1.
    11. Jan Jacek Bruski: Wielokulturowość w Karpatach. Rusini w Polsce i na Słowacji. Meandry świadomości narodowej.. www.olszowka.most.org.pl. [dostęp 2015-08-21]. Cytat: (...) kompensowało Rusinom - opartego o bliskość języka i obrządku - z wielkim narodem rosyjskim. Trudno się dziwić, iż rusofilstwo polityczne - rozpowszechnione również wśród innych Słowian - przekształcać zaczęło się w Karpatach w rusofilstwo narodowe.
    12. Turij 2001 ↓, s. 485-487.
    13. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 70-71.
    14. Osadczy 2007 ↓, s. 97-100.
    15. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 66-68.
    16. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 72.
    17. Wendland 2001 ↓, s. 131-138.
    18. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 74-75.
    19. Osadczy 2007 ↓, s. 107-111.
    20. Osadczy 2007 ↓, s. 107-110.
    21. Osadczy 2007 ↓, s. 113-115.
    22. Osadczy 2007 ↓, s. 123.
    23. Osadczy 2007 ↓, s. 128-129.
    24. Osadczy 2007 ↓, s. 131.
    25. Osadczy 2007 ↓, s. 104-105.
    26. Osadczy 2007 ↓, s. 166-167.
    27. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 77-78.
    28. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 78-80.
    29. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 81.
    30. Osadczy 2007 ↓, s. 378-384.
    31. Osadczy 2007 ↓, s. 385.
    32. Osadczy 2007 ↓, s. 387-388.
    33. Partacz 1997 ↓, s. 37-39.
    34. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 133-135.
    35. Osadczy 2007 ↓, s. 251-254.
    36. Himka 1999 ↓, s. 74-78.
    37. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 137.
    38. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 155-157.
    39. Osadczy 2007 ↓, s. 457.
    40. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 155–157.
    41. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 164–166.
    42. Turij 2001 ↓, s. 485–487.
    43. Osadczy 2007 ↓, s. 104–105.
    44. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 164-166.
    45. Osadczy 2007 ↓, s. 388-391.
    46. Osadczy 2007 ↓, s. 111-114.
    47. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 168-172.
    48. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 198-202.
    49. Osadczy 2007 ↓, s. 565-569.
    50. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 215-216.
    51. Osadczy 2007 ↓, s. 537.
    52. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 218.
    53. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 219-220.
    54. Alojzy Zielecki, Miasto w latach Wielkiej wojny 1914-1918, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 485-496.
    55. Osadczy 2007 ↓, s. 598-600.
    56. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 223.
    57. Osadczy 2007 ↓, s. 630-633.
    58. Osadczy 2007 ↓, s. 602.
    59. Osadczy 2007 ↓, s. 603.
    60. Osadczy 2007 ↓, s. 604-605.
    61. Osadczy 2007 ↓, s. 606-607.
    62. Osadczy 2007 ↓, s. 624.
    63. Wójtowicz-Huber 2008 ↓, s. 227.
    64. Osadczy 2007 ↓, s. 699.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • John-Paul Himka: Religion and Nationality in Western Ukraine. The Greek Catholic Church and the Ruthenian National Movement in Galicia, 1867-1900. Montreal: McGill-Queen’s Press, 1999. ISBN 0-7735-1812-6.
  • Włodzimierz Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007. ISBN 978-83-227-2672-3.
  • Czesław Partacz: Od Badeniego do Potockiego. Stosunki polsko-ukraińskie w Galicji w latach 1888-1908. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 1997. ISBN 83-7174-090-5.
  • A. Wendland: Die Russophilen in Galizien. Ukrainische Konservative zwischen Österreich und Russland, 1848-1915. Wiedeń: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, 2001. ISBN 978-3-7001-2938-7.
  • Bernadetta Wójtowicz-Huber: „Ojcowie narodu”. Duchowieństwo greckokatolickie w ruchu narodowym Rusinów galicyjskich (1867-1918). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2008. ISBN 978-83-235-0383-5.
  • O. Turij: Moskwofilstwo. W: I. Pidkowa, P. Szust: Dowidnyk z istoriji Ukrajiny. Kijów: 2001. (ukr.)
  • Jan Jacek Bruski (ur. 1969), polski historyk, doktor habilitowany nauk humanistycznych w zakresie historii. Specjalność: historia powszechna XX w. Od r. 2000 adiunkt w Zakładzie Historii Najnowszej Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego.Narzecze – termin stosowany dawniej jako synonim terminu "dialekt", w znaczeniu ogólniejszym także jako synonim terminu "gwara". Często występował w odniesieniu do języków egzotycznych. Obecnie rzadko używany.


    Podstrony: [1] [2] [3] [4] 5



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Marceli, imię świeckie Marceli (także spotykane wersje: Markian, Markyl) Popiel (ur. 31 grudnia 1821 lub 1825 w Haliczu lub w Medusze, zm. 29 września 1903 w Petersburgu) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego pochodzenia ukraińskiego.
    Michaił Pietrowicz Pogodin, ros. Михаи́л Петро́вич Пого́дин (ur. 23 listopada 1800 – zm. 20 grudnia 1875) – rosyjski historyk, pisarz, dziennikarz, profesor Uniwersytetu Moskiewskiego (od 1826) i członek Petersburskiej Akademii Nauk (od 1841). Jeden z ideologów ideologii wielkoruskiej i panslawizmu.
    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.
    Wilhelm Feldman (ur. 8 kwietnia 1868 w Zbarażu, zm. 25 października 1919) – polski publicysta, krytyk i historyk literatury, autor m.in. "Współczesnej literatury polskiej"; także dramatopisarz i prozaik.
    Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.
    Adolf Dobrianskyj (ur. 1817, zm. 1901 w Innsbrucku) – rusiński działacz społeczny i kulturalny, namiestnik (żupan) autonomicznego Ruskiego Kraju w Królestwie Węgier, prawnik.
    John-Paul Himka, ukr. Iwan-Pawło Chymka, (ur. 18 maja 1949 w Detroit) – kanadyjski historyk ukraińskiego pochodzenia, profesor Uniwersytetu Alberty. Jego badania skupiają się na historii Ukrainy, II wojny światowej, Holokauście, historii najnowszej świata ostatnich 10 lat oraz ikonografii Kościołów wschodnich.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.068 sek.