• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Morze Tyrreńskie

    Przeczytaj także...
    Cap Corse, kors. Capicorsu - półwysep i przylądek w północnej części Korsyki, w departamencie Górna Korsyka, w okręgu Bastia. 18 gmin na przylądku należy do związku gmin Communauté de communes du Cap Corse .Włócznik, miecznik (Xiphias gladius), określany też nazwami: „ryba-miecz” i „mieczoryb” – gatunek ryby okoniokształtnej z rodziny włócznikowatych (Xiphiidae), będący jej jedynym żyjącym przedstawicielem (rodzina obejmuje jeszcze wymarły rodzaj Protosphyraena).
    Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.

    Morze Tyrreńskie (wł. Mar Tirreno, fr. Mer Tyrrhénienne) – część Morza Śródziemnego, zawarta pomiędzy wyspami Korsyką, Sardynią i Sycylią a Półwyspem Apenińskim. Nazwa morza wywodzi się od greckiego określenia Etrusków (Tyrrhenoi), którzy w starożytności zamieszkiwali północne rejony Półwyspu Apenińskiego. Do Morza Tyrreńskiego uchodzi trzecia co do długości rzeka Włoch – Tyber.

    Bastia – główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce, główny ośrodek administracyjny departamentu Górna Korsyka. Miasto zostało założone w XIV wieku. Posiada dobrze rozwinięty przemysł metalowy i tytoniowy. Znajduje się tutaj także port lotniczy oraz morski, do którego przypływają statki handlowe oraz promy łączące Bastię z Marsylią i Livorno. Dworzec kolejowy posiada połączenia z północną i środkową częścią wyspy; pociągów nie jest wiele, ale cieszą się popularnością także z racji niezwykłej malowniczości tras Korsyki. Dzięki dostępowi do Morza Śródziemnego i długiej historii Bastia jest dużym ośrodkiem rekreacyjnym z plażą i kąpieliskami. Oprócz starego miasta posiada inne turystyczne atrakcje takie jak:Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.

    Główne porty:

  • Livorno
  • Piombino
  • Neapol
  • Salerno
  • Palermo
  • Bastia
  • Civitavecchia
  • Geografia[]

    Zdjęcie satelitarne Morza Tyrreńskiego

    Morze Tyrreńskie przypomina kształtem trójkąt. Jego powierzchnia wynosi 231 000 km² z maksymalną głębokością wynoszącą około 3840 m. Warto zaznaczyć, że prawie całą powierzchnię dna zajmuje Basen Tyrreński o głębokości od 3000 do 3500 m. Zasolenie z uwagi na mały wpływ wód kontynentalnych jest praktycznie stałe i wynosi 38 PSU przy czym na głębokości 1500 m wzrasta do 38,4 PSU. Temperatura wody wynosi zimą około 13 °C, natomiast latem waha się od 23 do 24 °C. Morze charakteryzuje śródziemnomorski klimat podzwrotnikowy, w suche i ciepłe lata temperatura powietrza wynosi od 28 do 34 °C.

    Palmaria – włoska wyspa leżąca na Morzu Liguryjskim. Jej powierzchnia to 1,6 km² i jest największą wyspą archipelagu 3 blisko położonych siebie wysp (pozostałe to Tino i Tinetto) leżących blisko na południe od stałego lądu, niedaleko miasta Portovenere. Od 1997 roku archipelag wraz z miastem Portovenere i Cinque Terre została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologia

    Na północ od Morza Tyrreńskiego znajduje się Morze Liguryjskie, na południowy-zachód za Cieśniną Mesyńską znajduje się Morze Jońskie natomiast na zachód za Cieśniną Świętego Bonifacego znajduje się Morze Balearskie.

    Międzynarodowa Organizacja Hydrograficzna wyznacza granice Morza Tyrreńskiego w następujący sposób:

    Granice Morza Tyrreńskiego
  • przy Cieśninie Messyńskiej (A) - linia łącząca najbardziej wysunięty na północ punkt Cape Paci (15°42'E) na Półwyspie Kalabryjskim z najbardziej wysuniętym na wschód punktem Sycylii, Cape Pelero (38°16'N)
  • od południowego-zachodu (B) - linia biegnąca od najbardziej wysuniętego na zachód punktu Sycylii - Cape Lilibeo do najbardziej wysuniętego na południe punktu Cape Teulada na Sardynii (8°38'E)
  • przy Cieśninie Świętego Bonifacego (C) - linia łącząca najbardziej wysunięty na zachód punkt Cape Testa (41°14'N) na Sardynii z najbardziej wysuniętym na południowy-zachód punktem Cape Feno (41°23'N) na Korsyce
  • od północy (D) - linia biegnąca od Cape Corse (Cape Grosso 9°23'E) na Korsyce, przez wyspę Tinetto (44°01'N, 9°51'E) następnie przez wyspy Tino oraz Palmaria do punktu San Pietro (44°03'N, 9°50'E) na wybrzeżu Włoch
  • Fauna[]

    Morze zamieszkuje wiele gatunków ryb, skorupiaków i mięczaków w tym: tuńczyki, włócznik, sardynki, barweny, seriola olbrzymia, dentex, leszcz, kalmary czy małże.

    Cieśnina Mesyńska (wł. Stretto di Messina) – cieśnina łącząca wody Morza Tyrreńskiego i Morza Jońskiego, oddziela od siebie Sycylię i południowy kraniec Półwyspu Apenińskiego. W najwęższym miejscu mierzy 3,1 km. Maksymalna głębokość cieśniny wynosi 250 m.Klimat śródziemnomorski – rodzaj klimatu podzwrotnikowego, występujący nad Morzem Śródziemnym (stąd jego nazwa), w Kalifornii, RPA, na południu Australii oraz u wybrzeży Chile w Ameryce Południowej. Jego charakterystyczną cechą są ciepłe i suche lata powyżej 20°C oraz łagodne zimy powyżej 0°C, a także fakt, że występuje głównie bezpośrednio nad morzem lub oceanem, zazwyczaj na zachodnim wybrzeżu, a bardzo rzadko w głębi lądu. Klimat ten sprzyja rolnictwu i turystyce masowej.

    W północnych wodach Morza Tyrreńskiego można spotkać między innymi: finwale, kaszaloty, delfiny zwyczajne, delfiny Risso, delfiny pręgobokie, butlonosy, grindwale sporadycznie można tam również natrafić na orki czy nawet długopłetwce.

    Uwagi

    1. Patrz grafika po lewej

    Przypisy

    1. Origins of the Etruscans. www.sjsu.edu. [dostęp 2015-07-13].
    2. H. M. Denham: The Tyrrhenian Sea: a sea-guide to its coasts and islands. Murray, 1969. [dostęp 2015-07-13]. (ang.)
    3. VLIZ IMIS: IMIS | Flanders Marine Institute. www.vliz.be. [dostęp 2015-07-13].
    4. dirLogBook - Tyrrhenian Sea. www.dirlogbook.com. [dostęp 2015-07-19].
    5. Tyrreńskie, Morze - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2015-07-13].
    6. Sailing area Tyrrhenian sea - Sailing between the islands of Sardinia, Corsica and Sicily | Yachtico.com. www.yachtico.com. [dostęp 2015-07-13].
    7. Limits of Oceans and Seas 3'd EDITION 1953. (ang.). [dostęp 2016-01-22]. 
    8. Tyrrhenian Sea. www.eoearth.org. [dostęp 2015-07-13].
    9. Sardinia fishing guide. Fishfishme. [dostęp 2015-07-13].
    Sardynka, sardyna, pilchard – zbiorcze nazwy grupy jadalnych ryb z rodziny śledziowatych (Clupeidae), początkowo odnoszone do sardynki europejskiej (Sardina pilchardus), z czasem objęły inne, blisko z nią spokrewnione i bardzo podobne gatunki. Obecnie nazwy sardynki, sardyny lub pilchardy stosowane są dla ryb z rodzajów:Delfinek pręgoboki, delfin pręgoboki (Stenella coeruleoalba) – gatunek ssaka z rodziny delfinowatych (Delphinidae). Średniej wielkości delfin, żyje w morzach tropikalnych i umiarkowanych. W Morzu Bałtyckim spotykany bardzo rzadko.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Grindwal długopłetwy, grindwal (Globicephala melas) – gatunek ssaka z rodziny delfinowatych (Delphinidae). Mimo iż jest obiektem corocznych polowań, wydaje się, że nie jest bezpośrednio zagrożony wyginięciem.
    Kałamarnice, kalmary, kalmarokształtne (Teuthida) – grupa około 300 gatunków głowonogów zaliczanych do dziesięciornic, tradycyjnie klasyfikowana w randze rzędu lub podrzędu, znacznie zróżnicowana morfologicznie i ekologicznie. Są zaliczane do owoców morza (frutti di mare). Część taksonomów nie uznaje tej grupy za klad, a nazwę Teuthida traktuje jako nomen dubium i proponuje w jej miejsce wprowadzenie rzędów Myopsida i Oegopsida.
    Livorno – miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, w prowincji Livorno. Położone na wybrzeżu Morza Liguryjskiego. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkują 148 143 osoby, a gęstość zaludnienia wynosi 1424,5 os./km². Jest to drugie co do wielkości (po Florencji) miasto regionu, port.
    Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.
    Długopłetwiec oceaniczny, humbak (Megaptera novaeangliae) – gatunek ssaka z rodziny płetwalowatych (Balaenopteridae) w podrzędzie fiszbinowców (Mysticeti). Jeden z większych fałdowców, dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj 14–17 metrów długości i 30–45 ton masy. Gatunek ten wyróżnia się specyficzną budową, w tym długimi, przypominającymi skrzydła płetwami piersiowymi i pokrytą guzkami głową. Często można zaobserwować, jak zwierzę wyskakuje nad wodę, czasami całkowicie się wynurzając. Długopłetwiec słynie z wydawania wyjątkowych pieśni, niskich złożonych dźwięków, słyszalnych na przestrzeni setek kilometrów, trwających około 10–25 minut. Naukowcy nie są pewni czemu służą te dźwięki, mogą być elementem godów lub formą porozumiewania się na otwartym oceanie.
    Sardynia (wł. Sardegna) – skalista wyspa, druga pod względem wielkości na Morzu Śródziemnym. Wraz z pobliskimi wyspami tworzy region administracyjny we Włoszech.
    Półwysep Apeniński – półwysep w Europie Południowej, otoczony przez akweny Morza Śródziemnego: Morze Liguryjskie i Tyrreńskie od zachodu, Jońskie od południa oraz Adriatyckie od wschodu.

    Reklama