• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Morze Archipelagowe

    Przeczytaj także...
    Wyspy Alandzkie, szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa – szwedzkojęzyczny archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z dużą autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.Morze Alandzkie (szw. Ålands hav, fin. Ahvenanmeri) – niewielki akwen morski między wybrzeżem Szwecji i Wyspami Alandzkimi, część Morza Bałtyckiego.
    Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1917. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją. Od zachodu ma ponadto dostęp do Morza Bałtyckiego.

    Morze Archipelagowe (fin.: Saaristomeri, szw.: Skärgårdshave) – akwen morski między wybrzeżem Finlandii i Wyspami Alandzkimi, część Morza Bałtyckiego.

    Charakterystyka[]

    Jest to morze międzywyspowe, wpisane w terytorialny trójkąt, którego skrajne wierzchołki to miasta Maarianhamina, Uusikaupunki i Hanko. Liczba wysp archipelagu jest trudna do oszacowania, ponieważ duża część ich to małe kamienne wysepki. Ocenia się jednak, że jest ich około 40 000. Największą z nich jest Fasta Åland. Przy wyspie znajduje się zatoka Lumparn, która jest kraterem uderzeniowym i jednocześnie obszarem o średnicy mniej więcej 9 km, gdzie nie występują praktycznie wyspy.

    Finlandia jest jednym z najbardziej wysuniętych na północ państw Europy. Blisko jedna czwarta powierzchni kraju obejmuje tereny położone na północ od koła podbiegunowego. Poza regionami Laponia i Północna Ostrobotnia, kraj słynie z ogromnej ilości jezior, lasów, dobrze zachowanej przyrody i chłodnego klimatu.Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.

    Archipelag można podzielić na wewnętrzny i zewnętrzny, którego zewnętrzna część składa się z mniejszych, głównie niezamieszkanych wysp. Całkowita jego powierzchnia to 8300 km², z czego 2000 km² stanowi ląd.

    We wschodniej części morza znajduje się miasto Turku, od którego morze czasem jest nazywane też Morzem Turku.

    Zobacz też[]

  • Morze Alandzkie
  • Zatoka Fińska
  • Zatoka Botnicka
  • Geografia Finlandii
  • Przypisy

    1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP: Nazewnictwo Geograficzne Świata. T. Zeszyt 10: Morza i oceany. Warszawa: Główny Geodeta Kraju, 2008, s. 51. ISBN 976-83-254-0462-8.
    2. Suomi – saarten ja vetten maa, s. 25 (fiń.)
    3. Lumparn - Earth Impact Database
    4. Vihreäpolku.info: What kind of area is Archipelago sea (ang.). [dostęp 2010-11-30].
    Zatoka Botnicka (fiń. Pohjanlahti, szw. Bottniska viken) – najbardziej wysunięta na północ część Morza Bałtyckiego pomiędzy zachodnim wybrzeżem Finlandii a wschodnim Szwecji. Zatoka Botnicka połączona jest z właściwym Bałtykiem niewielkimi akwenami morskimi: Morzem Alandzkim o średniej głębokości około 80 - 100 m i maksymalnej 405 m oraz Morzem Archipelagowym o głębokości średniej 27 m i maksymalnej 146 m. Od południa zamyka ją archipelag Wysp Alandzkich.Turku (fiń. Turku, szw. Åbo, ros. Турку) – miasto w południowo-zachodniej Finlandii, u ujścia rzeki Aurajoki. Stolica kraju do roku 1812 (oficjalnie od 1809), najstarsze miasto fińskie. Uniwersytet założony w 1640 roku. Obecnie stolica regionu Varsinais-Suomi, do 2009 roku prowincji Finlandia Zachodnia, ważny port (w 2007 obsłużył 3,6 mln pasażerów). Rozwinięty przemysł. W skład zespołu miejskiego wchodzą: Raisio, Kaarina i Naantali. Jest atrakcyjnym turystycznie miejscem. Działa tam także m.in. polski konsulat honorowy. Bardzo silne wpływy kultury szwedzkiej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Fasta Åland (fin. Manner-Ahvenanmaa lub Ahvenanmanner) – największa i najbardziej zaludniona wyspa w archipelagu Wysp Alandzkich, który stanowi autonomiczną prowincję Finlandii. Na wyspie znajduje się stolica prowincji – Mariehamn. Wyspa ma powierzchnię 685 km² i jest trzecią co do wielkości wyspą Finlandii, zamieszkuje ją 90% ludności terytorium Wysp Alandzkich.
    Akwen – każdy dowolnie określony fragment powierzchni wodnej. Termin spełniający taką samą funkcję jak teren w odniesieniu do powierzchni lądowej.
    Maarianhamina (szw. Mariehamn, ros. Мариехамн) – stolica, a zarazem jedyne miasto archipelagu Wysp Alandzkich, autonomicznej prowincji i regionu jednocześnie, najmniejszej spośród tego typu jednostek administracyjnych Finlandii. Miasto jest też siedzibą władz jednego z trzech podregionów archipelagu - Mariehamns stad, posiada także prawa gminy. Zamieszkuje je 11 346 osób, na obszarze prawie 11,8 km². Nazwa miasta została wymyślona na cześć żony cara Aleksandra II, Marii Aleksandrowny (Marii Heskiej).
    Zatoka Fińska – zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, pomiędzy Finlandią, Rosją i Estonią. W głębi lądu, na przedłużeniu Zatoki Fińskiej znajdują się największe jeziora Europy: Ładoga i Onega. Głębokość maksymalna Zatoki wynosi 123 m.
    Hanko (szw. Hangö) - miasto w południowej Finlandii, na półwyspie Hanko, u wejścia do Zatoki Fińskiej. Około 9,9 tys. mieszkańców.
    Morze Bałtyckie, Bałtyk (łac. balteus — pas. Nazwa Bałtyku pojawia się po raz pierwszy u Adama z Bremy) – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w północnej Europie. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Ostsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód Cieśnin Duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.
    Krater uderzeniowy – koliste zagłębienie (lub zniekształcenie) na powierzchni ciała niebieskiego, spowodowane upadkiem meteorytu, planetoidy lub komety. Kratery są najczęściej spotykanymi elementami rzeźby powierzchni ciał o budowie skalistej i skalno-lodowej w Układzie Słonecznym, o ile ciało jest pozbawione atmosfery, a jego powierzchnia nie została przekształcona przez procesy geologiczne. Obserwowalna gęstość występowania kraterów uderzeniowych zawiera informację o wieku struktury geologicznej zawierającej te kratery i o intensywności procesów geologicznych. Na przykład, Io (księżyc Jowisza) jest niemal zupełnie pozbawiony kraterów meteorytowych.

    Reklama