• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Morze Adriatyckie

    Przeczytaj także...
    Dubrownik (chorw. Dubrovnik, do 1909 r. Ragusa) – miasto i port na południu Chorwacji (Dalmacja), nad Morzem Adriatyckim.Korčula (gr. Κορκυρα Μελαινα, łac. Corcyra Nigra, starosł. Krkar, wł. Curzola) – górzysta wyspa u wybrzeży Chorwacji, położona w południowej Dalmacji.
    Bari – miasto i gmina w południowych Włoszech, położone nad Adriatykiem. Bari jest stolicą prowincji Bari i regionu Apulia. W styczniu 2009 ludność miasta wynosiła 320,15 tys. mieszkańców, cały zespół miejski Bari liczy ok. 1,5 mln mieszkańców.

    Morze Adriatyckie lub Adriatyk (alb. Det(i) Adriatik, serb. i chorw. Jadransko more, Jadran, słoweń. Jadransko morje, Jadran, wł. Mare Adriatico) – północne odgałęzienie Morza Śródziemnego. Oddziela Półwysep Apeniński od Bałkańskiego.

    Nazwa morza pochodzi od nazwy starożytnego portu morskiego Hadria (obecnie Adria) założonego przez Etrusków na jego północnym wybrzeżu, na obszarze dzisiejszych Włoch.

    Morze – naturalny zbiornik wodny, część oceanu, mniej lub bardziej wyraźnie oddzielona od pozostałych jego części brzegami kontynentu, wyspami lub wzniesieniem dna. Ze względu na utrudnioną wymianę wód morza charakteryzują się indywidualnymi cechami, zbiór tych cech nazywa się ustrojem hydrologicznym. Cetina – rzeka w Chorwacji mająca źródła w okolicach miejscowości o tej samej nazwie w Górach Dynarskich, na wysokości 385 m n.p.m. Długość rzeki wynosi 105 km, powierzchnia dorzecza 3700km². Rzeka prawie na całym odcinku jest bardzo kręta i rwąca co sprzyja uprawianiu raftingu. Przedziera się przez potężny masyw Mosor, tworząc tam głęboki i malowniczy kanion. Do Adriatyku uchodzi w miejscowości Omiš.

    Amplituda pływów wynosi około 90 cm (średnia dla całego Morza Śródziemnego to około 27). Prądy powierzchniowe są powodowane przez wiatry północne. Amplituda temperatur jest bardzo niska.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Okolice Neumu

    Morze Adriatyckie zajmuje przestrzeń pomiędzy Półwyspem Apenińskim a północną częścią Półwyspu Bałkańskiego. Granica południowa z Morzem Jońskim jest umowna. Jest nią linia pomiędzy Butrintem w Albanii, poprzez północne wybrzeża Korfu do przylądka Santa Maria di Leuca we Włoszech.

    Reno jest rzeką w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, najważniejszą po Padzie w tym rejonie kraju. Pod względem długości zajmuje 10. miejsce w kraju.Półwysep Bałkański (Bałkany) – półwysep położony w południowo-wschodniej części Europy. Jego granice wyznacza od zachodu Morze Adriatyckie i Morze Jońskie, od wschodu Morze Czarne i morze Marmara (cieśniny Bosfor i Dardanele), od południowego wschodu Morze Egejskie. Północna granica półwyspu ma charakter umowny. Zgodnie z tradycją przebiega następująco: wzdłuż Dunaju od Morza Czarnego do ujścia Sawy (rejon Belgradu), następnie wzdłuż Sawy do ujścia Kupy (rejon miasta Sisak), następnie wzdłuż Kupy aż do jej źródła (rejon Osilnicy), następnie przekracza pasmo Gorski Kotar przez tzw. Bramę Liburnijską (chorw. i wł. Vrata) na południe od góry Risnjak i dochodzi do Morza Adriatyckiego w rejonie Rijeki. Oprócz tej najpopularniejszej konwencji były i są proponowane inne linie stanowiące granicę między Półwyspem Bałkańskim a resztą kontynentu, np. linia prosta styczna do brzegów Adriatyku i Morza Czarnego, a także linia łącząca Triest z Odesą.

    Do Morza Adriatyckiego uchodzą rzeki: Adyga, Buna, Cetina, Krka, Socza, Piawa, Reno, Tagliamento, Brenta, Pad i Neretwa. Bardzo dobrze rozwinięte jest rybołówstwo. Dominują połowy sardynek, makreli, tuńczyków.

    Główne porty[ | edytuj kod]

    Wyspy na Morzu Adriatyckim[ | edytuj kod]

    Charakterystyczną cechą Morza Adriatyckiego jest występowanie wzdłuż wybrzeża chorwackiego około 1200 wysp, z czego 69 jest zamieszkanych. Ten typ wybrzeża nazywa się wybrzeżem dalmatyńskim. Głównymi wyspami są:

    Socza (słoweń. Soča, wł. Isonzo) – rzeka przepływająca przez Włochy i Słowenię, wypływa z Alp Julijskich i uchodzi do Zatoki Weneckiej koło Monfalcone. Długość – około 140 km. Nad Soczą leżą Kobarid i Nova Gorica po stronie słoweńskiej oraz Gorycja i Monfalcone po stronie włoskiej.Bar (czarnogórski Бар, dawniej włoskie Antivari) – miasto i gmina miejska w Czarnogórze, nad Adriatykiem, liczące około 13 tysięcy mieszkańców. Ważny ośrodek komunikacyjny ze względu na największy port morski w Czarnogórze (i zarazem jeden z najważniejszych portów morskich byłej Jugosławii), połączenia promowe z portami Ankona i Bari po drugiej stronie Adriatyku oraz początek linii kolejowej łączącej Belgrad i Podgoricę z wybrzeżem. Dzieli się na Stary i Nowy Bar.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Morze Adriatyckie, Adriatyk. [dostęp 2016-02-24].
    2. Limits of Oceans and Seas (ang.). International Hydrographic Organisation. [dostęp 2017-01-15].
    3. Typy wybrzeży morskich. [dostęp 2017-01-15].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Encyklopedia Audiowizualna Britannica – Geografia I, Rafał Jasiulewicz (red.), Leszek Baraniecki, Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, 2006, ISBN 83-60563-07-1, ISBN 978-83-60563-07-6, ISBN 83-60563-04-7, ISBN 978-83-60563-04-5, ISBN 1-59339-330-X, ISBN 978-1-59339-330-4, OCLC 838992809.
  • Ankona (wł. Ancona) – miasto i gmina w środkowych Włoszech nad Adriatykiem. Nazwa pochodzi od greckiego słowa ankon, oznaczającego łokieć. Jest stolicą prowincji o tej samej nazwie i regionu Marche. Miasto położone jest amfiteatralnie na nadmorskich wzgórzach (m.in. Monte Conero 572 m n.p.m.), 180 km na wsch. od Florencji.Adria (od łac. Hadria) – miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, między dolnym Padem i Adygą, starożytny ważny port morski Etrusków, obecnie 25 kilometrów od Morza Adriatyckiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Buna (alb. Bunë, Buna; serb. Бојана – Bojana) – krótka rzeka w północnej Albanii i w południowej Czarnogórze, połączenie Jeziora Szkoderskiego z Morzem Adriatyckim. Długość – 44 km (14 km w Albanii, 30 km tworzy granicę albańsko-czarnogórską), powierzchnia zlewni – 5187 km², średni przepływ – 352 m³/s (druga pod tym względem rzeka Adriatyku). Rzeka jest w zasadzie żeglowna, ale żeglugę uniemożliwiają niskie mosty.
    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
    Mljet (wł. Meleda, łac. Melita) – chorwacka wyspa na Adriatyku, długości 37 km i szerokości nie przekraczającej 3 km. Długość linii brzegowej wynosi 135,19 km. Według danych z 2001 wyspa miała 1 111 stałych mieszkańców zamieszkałych w kilkunastu wsiach i osadach, z których najważniejszą (choć nie najliczniej zamieszkaną) jest Sobra, gdzie znajduje się jedyna na wyspie stacja benzynowa dla samochodów i łodzi motorowych i gdzie znajduje się przystań, do której zawijają promy Jadrolinija, przypływające tu z położonego naprzeciw (na półwyspie Pelješac) Prapratno oraz ze znajdującego się kilkadziesiąt kilometrów na południe Dubrownika.
    Kornati – chorwacki archipelag położony w środkowej Dalmacji, na południe od Zadaru. Składa się z 89 wysp i ma powierzchnię ok. 320 km². Zgodnie z danymi z 2006 na archipelagu mieszka na stałe 7 osób, chociaż w rzeczywistości są tutaj jedynie sezonowe domki. W 1980 południowa część archipelagu została objęta ochroną w ramach Parku Narodowego Kornati (chorw. Nacionalni park Kornati). Stworzenie parku ma na celu ochronę środowiska wodnego oraz organizmów żyjących w wodach otaczających wyspy. Ponadto miało zahamować zabudowę wysp.
    Murter (wł. Morter) – wyspa w Dalmacji, położona w północno-zachodniej części archipelagu Šibenickiego. Jej powierzchnia wynosi 17,58 km² a długość linii brzegowej 42,6 km. Najwyższe wzniesienie to Raduč (125 m n.p.m.). Na wyspie znajdują się miejscowości Betina, Tisno, Jezera i Murter. Jest ona oddzielona od kontynentu kanałem, który w najwęższym miejscu ma 20 m. W miejscowości Tisno znajduje się most łączący ją z kontynentem.
    Język albański (alb. Gjuha shqipe) – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.
    Neum - jedyne miasto w Bośni i Hercegowinie z dostępem do Morza Adriatyckiego, położone na południu tego kraju. Zlokalizowane jest w kantonie hercegowińsko-neretwańskim.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.062 sek.