Morena

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Morena
Morena

Morenamateriał skalny transportowany lub osadzony przez lodowiec lub lądolód.

Frakcja, frakcja granulometryczna – populacja ziaren (cząstek) o określonej wielkości (średnicy zastępczej) występująca w osadzie lub skale osadowej (gruncie).Morena ablacyjna – materiał skalny zgromadzony na powierzchni lodu lodowcowego wskutek ablacji (wytapiania) moreny powierzchniowej lub wewnętrznej. Morena ablacyjna charakteryzuje się różnorodnym materiałem frakcyjnym (iły, pyłu, piaski, żwiry i głazy).

Morena:
1. Wszelki materiał skalny składający się z przemieszanych frakcji różnej wielkości (bloki skalne, głazy, żwiry, piaski, pyły), gliny, transportowanych i osadzanych przez lodowiec, pochodzących głównie z niszczenia jego podłoża, ze zboczy wznoszących się ponad powierzchnię lodowca, jak również przynoszonych przez lawiny i wiatr.

Glina – pod kątem genezy, jest to ilasta skała osadowa, powstała najczęściej w okresie czwartorzędu w wyniku nagromadzenia osadów morenowych (skały ilaste starsze niż czwartorzędowe nazywane są najczęściej iłami). Jest to zatem skała złożona z minerałów ilastych, kwarcu, skaleni, substancji koloidalnych, może zawierać okruchy innych skał oraz substancje organiczne (humus, korzenie, bituminy).Morena wewnętrzna – określenie całości materiału skalnego niesionego wewnątrz lodu lodowcowego. Stanowi go głównie zwietrzelina skalna z otaczających lodowiec zboczy, która dostaje się tam w obrębie pola firnowego lub wprost na trasie ruchu z jego powierzchni. Penetruje ona w głąb lodowca poprzez szczeliny i wtapianie. Materiał może pochodzić również z podłoża, po którym porusza się lodowiec, do jego wnętrza dostaje się wzdłuż powierzchni ślizgowych w lodowcu. W wyniku wytapiania moreny wewnętrznej może tworzyć się morena ablacyjna.

2. Forma ukształtowania powierzchni Ziemi o charakterze akumulacyjnym – wzniesienie (różnego rodzaju pagórki, pagóry, wzgórza, ciągi wzgórz, wały itp.) utworzone z materiału skalnego osadzonego przez lodowiec lub przemieszczonego pod jego naciskiem.

Niektórzy naukowcy uważają, że nieprawidłowo rozszerza się znaczenie moreny do formy terenu powstałej z materiałów osadzonych przez lodowiec.

Morena denna – rodzaj moreny, której materiał skalny, pochodzący z niszczenia (zdzierania) podłoża i materiału wytopionego z lodowca, transportowany jest przez lodowiec w jego dolnej części (stopa lodowca). Po stopnieniu lodowca następuje odsłonięcie moreny dennej w postaci lekko falistych równin, charakterystycznych np. dla Niżu Środkowoeuropejskiego. Jest to forma powstała wskutek działania procesów budujących (akumulacja lodowcowa).Materiał skalny – odłamki skalne i piaszczyste transportowane najczęściej przez wody płynące lub lodowiec. Najczęściej powstały na skutek erozji (np. koryta rzecznego w procesach fluwialnych). Przez jego osadzanie (akumulacja) powstaje wiele form takich jak terasy, łachy (przy procesach fluwialnych) czy też moreny (przy procesach glacjalnych).

Podstawowe typy moren[ | edytuj kod]

  • morena ablacyjna
  • morena boczna
  • morena czołowa
  • morena denna
  • morena powierzchniowa
  • morena środkowa
  • morena wewnętrzna
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Flis Jan: Szkolny słownik geograficzny. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1986, s. 94. ISBN 83-02-00870-2.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • W. Jaroszewski, L. Marks, A. Radomski, 1985: Słownik geologii dynamicznej. Wydawnictwa Geologiczne.
  • Pył – niezlityfikowana skała okruchowa, zbudowana z ziarn o średnicy 0,01–0,06 mm. Zlityfikowany pył to pyłowiec, jednak termin ten jest rzadko stosowany, zastępowany najczęściej przez termin mułowiec.Głaz – obtoczony, wskutek transportu i erozji, fragment skały o średnicy większej niż 20 cm (największa frakcja ziarnowa skał okruchowych). Nagromadzenia głazów tworzą głazowisko, które po lityfikacji przechodzi w zlepieniec.




    Warto wiedzieć że... beta

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców.
    Rzeźba glacjalna – rzeźba terenu, której geneza związana jest z niszczącą, przeobrażającą, transportującą i budującą działalnością lodowców i lądolodów. W wyniku tej działalności powstają formy lodowcowe informujące o charakterze, przebiegu i rozmiarach erozji glacjalnej. Świadectwem erozji glacjalnej są: wygłady, mutony, misy, wanny. Formy świadczące o przeobrażającej działalności lodowca to:kotły lodowcowe, żłoby lodowcowe, doliny wiszące, fieldy lodowcowe. Formy akumulacyjne to : równiny moreny dennej, wały morenowe.
    Lodowiec – wolno płynąca masa lodu powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi i drugim po oceanach wody na świecie.
    Piasek – skała osadowa, luźna, złożona z niezwiązanych spoiwem ziaren mineralnych, przede wszystkim kwarcu. Wielkość ziaren waha się od 0,0625 do 2 mm, gęstość ziaren piasku kwarcowego wynosi około 2,62 g/cm.
    Biblioteka Narodowa Francji (fr. Bibliothèque nationale de France, BnF) – francuska biblioteka narodowa, znajdująca się w Paryżu. Przewidziana jest jako repozytorium dla wszystkich materiałów bibliotecznych, wydawanych we Francji. Obecnym dyrektorem Biblioteki jest Bruno Racine.
    Lawina – gwałtowna utrata stabilności i przemieszczanie się: spadanie, staczanie lub ześlizgiwanie się ze stoku górskiego mas śniegu, lodu, gleby / gruntu, materiału skalnego, bądź ich mieszaniny (ruch jednego typu materiału z reguły powoduje ruch innego typu materiału znajdującego się na zboczu). Lawina jest najgwałtowniejszą postacią ruchów masowych i stanowi olbrzymie zagrożenie dla ludzi i ich otoczenia oraz infrastruktury. Występowanie lawin można jednak w pewnym stopniu przewidywać, a moment ich uruchomienia monitorować (np. przy wykorzystaniu geofonów jako systemu wczesnego ostrzegania, przy założeniu, że lawina powstaje w pewnej stałej strefie. Ewentualnie można monitorować szlaki schodzenia lawin, które są definiowane rzeźbą terenu. Jest to powszechna praktyka np. na terenach alpejskich).
    Akumulacja (agradacja, depozycja, namywanie, nanoszenie) – geologiczny proces gromadzenia się osadów (okruchów mineralnych, skał, szczątek roślin i zwierząt) na dnie zagłębień terenu w wyniku działania:

    Reklama