• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Monoklina przedsudecka

    Przeczytaj także...
    Sól potasowa, sylwinit – skała osadowa, chemiczna, powstała podczas ewaporacji z mórz i słonych jezior. Głównym składnikiem jest chlorek potasu, KCl.Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.
    Tuf, tuf wulkaniczny – rodzaj lekkiej, zwięzłej, zazwyczaj porowatej skały osadowej należącej do skał piroklastycznych.

    Monoklina przedsudeckajednostka geologiczna w południowo zachodniej Polsce.

    Położenie geologiczne[ | edytuj kod]

    Od południowego zachodu graniczy z blokiem dolnośląskim, a dokładniej z blokiem przedsudeckim i perykliną Żar linią uskoku środkowej Odry. Od północnego wschodu graniczy z synklinorium szczecińsko-łódzko-miechowskim. Na zachodzie kontynuuje się na obszarze Niemiec, a na południowym wschodzie umownie graniczy z monokliną śląsko-krakowską.

    Czwartorzęd (Q) – najmłodszy okres ery kenozoicznej, który zaczął się 2,588 mln lat temu z końcem neogenu i trwa do dziś. Dzieli się na:Wał Trzebnicki (318.4) – pas wzniesień (wał) morenowych ukształtowany w okresie zlodowacenia środkowopolskiego. Rozciąga się od Ostrowa Wielkopolskiego na wschodzie po Łęknicę na zachodzie. Ogranicza od północy Nizinę Śląską.

    Budowa geologiczna[ | edytuj kod]

    Zbudowana jest ze skał permsko-mezozoicznych, leżących niezgodnie na sfałdowanym podłożu paleozoicznym. Utwory permsko-mezozoiczne zalegają generalnie pod kątem kilku stopni ku północy i północnemu wschodowi, stąd nazwa − monoklina.

    Utwory permskie, to czerwono zabarwione piaskowce, zlepieńce i łupki czerwonego spągowca z wkładkami porfirów, melafirów i ich tufów. Osady dolnopermskie mają zmienną miąższość. Seria wulkanogeniczna osiąga miąższości do 500 m. Wyżej zalegają jasnoszare piaskowce tzw. "białego spągowca" oraz rytmiczne osady cechsztynu. Te ostatnie, to łupki miedzionośne, wapienie, dolomity, anhydryty, gipsy sole kamienne i potasowe oraz łupki ilaste. Osady te powtarzają się w czterech cyklotemach: Werra, Stasfurt, Leine i Aller. Utwory permu cienieją ku południowemu wschodowi.

    Jednostka geologiczna – w geologii regionalnej fragment skorupy ziemskiej wykazujący pewien stopień wewnętrznej jedności wynikający z budowy geologicznej i historii, wyróżniający się od sąsiednich, często oddzielony wyraźnymi uskokami.Nizina Południowowielkopolska (318.1-2) – makroregion w środkowo zachodniej Polsce, zachodnia część Nizin Środkowopolskich położona w dorzeczu środkowej Warty, nizina denudacyjna przecięta pradolinami Warty utworzonymi przez lądolód skandynawski , Prosny i Neru; największym miastem jest Kalisz.

    Trias jest reprezentowany przez osady dolnego i środkowego pstrego piaskowca o miąższości ok. 500 m, wapienia muszlowego, kajpru o miąższości ok. 500 m oraz retyku o miąższości ok. 400 m). Również utwory triasu cienieją ku południowemu wschodowi, a niektóre poziomy wyklinowują się w rejonie Opola.

    Wapień – skała osadowa (chemogeniczna lub organogeniczna) zbudowana głównie z węglanu wapnia, przede wszystkim w postaci kalcytu.Anhydryt (gr. an = bez i hydro = woda (anhydros = bezwodny), nazywany czasem "gipsem bez wody") – Substancja krystaliczna o barwie niebieskoszarej, rzadziej białej lub kremowej. Łatwo wchłania wodę, co powoduje zwiększenie jej objętości o nawet 60% Może przy tym pękać i rozwarstwiać się. Anhydryt jest stosowany w budownictwie, jubilerstwie oraz przemyśle cementowym. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:

    Osady jury występują w północno-wschodniej części monokliny.

    Skały podłoża[ | edytuj kod]

    W kilku miejscach nawiercono skały podłoża monokliny − karbońskie, silnie zdiagenezowane, a nawet zmetamorfizowane piaskowce kwarcowe i kwarcyty.

    To niższe piętro strukturalne zostało nazwane blokiem południowowielkopolskim.

    Nadkład[ | edytuj kod]

    Utwory monokliny przykryte są niezgodnie zalegającymi osadami trzeciorzędu i czwartorzędu, które tworzą kolejne, młodsze piętro strukturalne.

    Gips − nazwa pochodzi od gr. gypsos (γύψος) (łac. gypsum) oznaczającego czynność gipsowania, a także kredę lub cement. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia:Obniżenie Milicko-Głogowskie (318.3; także Pradolina Barycko-Głogowska) - makroregion geograficzny stanowiący równoleżnikowy pas obniżeń o charakterze pradolinnym. Położony w północno-zachodniej części Nizin Środkowopolskich. Od południa otoczony jest wzgórzami Dalkowskimi i wałem Trzebnickimi, a od północy — Wzniesieniami Zielonogórskimi oraz polodowcowymi wysoczyznami Leszczyńską i Kaliską. Zajmuje w granicach Polski obszar o powierzchni ok. 3 tys. km².

    Położenie geograficzne[ | edytuj kod]

    Geograficznie obejmuje północne części Niziny Śląskiej i Niziny Śląsko-Łużyckiej, Wał Trzebnicki, Obniżenie Milicko-Głogowskie, zachodnią część Niziny Południowowielkopolskiej, Pojezierze Leszczyńskie, Wzniesienia Zielonogórskie oraz południowe części Pojezierza Lubuskiego, zachodnie części i Pojezierza Wielkopolskiego.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Czerwony spągowiec (niem. Rotliegendes) – facja, nazwa kompleksu permskich skał osadowych pochodzenia lądowego i skał wulkanicznych powstałych w permie w basenie sedymentacyjnym, obejmującym znaczne obszary Europy Północnej i Środkowej (np. Niż Polski). Mają one różny wiek, jednak przeważnie obejmują perm wczesny i środkowy. Czerwony spągowiec dzielony jest na dwa piętra: autun i sakson.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Ewa Stupnicka, Geologia regionalna Polski, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1989, s. 199-203, ISBN 83-220-0336-6, OCLC 749682353.
    2. http://www.kngpan.agh.edu.pl/wp-content/uploads/Regionalizacja_Tektoniczna_Polski_20111.pdf
    3. Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa: PWN, 2002, ISBN 83-01-13897-1, OCLC 830377558.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Ewa Stupnicka, Geologia regionalna Polski, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1989, ISBN 83-220-0336-6, OCLC 749682353.
  • Uskok środkowej Odry, dyslokacja środkowej Odry, strefa uskokowa środkowej Odry – walna strefa nieciągłości oddzielająca blok dolnośląski, a dokładniej blok przedsudecki i peryklinę Żar od monokliny przedsudeckiej.Wzniesienia Zielonogórskie (315.7) - równoleżnikowy pas wzniesień morenowych, a niekiedy kemowych, wytyczających skrajne położenie ostatniego zlodowacenia vistulian. Zajmuje powierzchnię 1411 km². Wzniesienia rozciągają się między doliną dolnej Nysy Łużyckiej, a doliną Odry (na północ od Nowej Soli). Ich wysokości dochodzą do 221 m n.p.m. w Wale Zielonogórskim, glacjotektonicznie spiętrzonym. Obszar odznacza się znaczną lesistością. Łagodny klimat i dobre nasłonecznienie, szczególnie na Wale Zielonogórskim, sprzyjają uprawie winorośli, prowadzonej tu od czasów średniowiecza.




    Warto wiedzieć że... beta

    Łupek – dość niejednoznaczne pojęcie opisujące grupę skał, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Najczęściej określenie to dotyczy skał metamorficznych (łupek metamorficzny lub też łupek krystaliczny), lecz jest także powszechnie stosowane do skał osadowych o podobnym wyglądzie (łupek osadowy). Polski termin łupek odpowiada angielskim shale, slate, schist, czy czeskim břidlice i svor. Jest to skała o zróżnicowanym składzie i o charakterystycznej teksturze łupkowej. Tekstura łupków osadowych jest spowodowana pierwotnym uwarstwieniem sedymentacyjnym lub wtórnym złupkowaceniem.
    Piaskowiec jest to drobnoziarnista skała osadowa. Występuje jako jedna z najczęstszych skał tego typu. Występuje zwykle w warstwie wodonośnej lub w miejscach występowania złóż ropy oraz gazu ziemnego.
    Cechsztyn – facja, nazwa kompleksu permskich skał osadowych pochodzenia morskiego, powstałych w bardzo płytkim i ciepłym akwenie (morza epikontynentalnego) obejmującego znaczne obszary Europy Zachodniej i Środkowej (np. Niż Polski). Mają one różny wiek; datowane są na perm późny i środkowy.
    Nizina Śląsko-Łużycka (317.7) – rozległa równina w południowo-zachodniej Polsce i południowo-wschodnich Niemczech.
    Diageneza – proces tworzenia skały zwięzłej ze skał luźnych polegający na łączeniu (zlepianiu) spoiwem ziaren skalnych.
    Wapień muszlowy (niem. Muschelkalk) – facja, nieformalna jednostka stratygraficzna triasu wydzielona na terenie Polski pozakarpackiej, Niemiec (poza Alpami) i Beneluxu w oparciu o kryteria litostratygraficzne. W tabeli stratygraficznej leży powyżej pstrego piaskowca, a poniżej kajpru.
    Blok przedsudecki - jednostka geologiczna w południowo-zachodniej Polsce, północna część bloku dolnośląskiego. Od południa graniczy z Sudetami linią uskoku sudeckiego brzeżnego; od północy z monokliną przedsudecką i monokliną śląsko-krakowską linią uskoku środkowej Odry; od zachodu graniczy z perykliną Żar; od wschodu ze strefą śląsko-morawską. Zbudowany ze skał metamorficznych i magmowych. Przykryty częściowo skałami osadowymi wieku od permu do plejstocenu, których miąższość rośnie ku północy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.