• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Moko


    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Przeczytaj także...
    Termin wojny maoryskie (ang. Māori Wars, New Zealand Wars lub The Land Wars) odnosi się do serii konfliktów, które miały miejsce w Nowej Zelandii między rokiem 1845 a 1872. Przyczyny tych wojen były różnorakie, jednak najważniejszą była sprawa własności ziemskiej Maorysów sprzedawanej nielegalnie białym osadnikom, głównie przez New Zealand Company.Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
    Język maori, maoryski, maoryjski – język, którym posługują się Maorysi, rdzenna ludność Nowej Zelandii. Jeden z trzech języków urzędowych tego państwa (pozostałe to język angielski i nowozelandzki język migowy). Posługuje się nim obecnie około 165 tys. osób. Na ponad 500 tysięcy Maorysów jedynie kilkanaście procent potrafi posługiwać się tym językiem.

    Moko (maorys. Tā moko, czyt. taa moko) - tradycyjny maoryski tatuaż ciała i twarzy. Jeden z elementów tożsamości i dziedzictwa narodowego autochtonicznej ludności Nowej Zelandii.

    Polinezja (z stgr. πολύς polys „liczny” + νῆσος nesos „wyspa”) – wschodnia część Oceanii, położona w środkowej części Oceanu Spokojnego, po obu stronach równika i po obu stronach linii zmiany daty. Wyspy Polinezji są pochodzenia wulkanicznego lub koralowego. Klimat wysp jest gorący i wilgotny; porasta je bujna roślinność międzyzwrotnikowa.Tatuaż – dowolny znak graficzny na ciele powstały w wyniku trwałego wszczepienia za pomocą specjalnej igły barwnika pod skórę. W Polsce tatuaż mogą sobie zrobić osoby, które ukończyły 18 rok życia - nie ma jednak ustawy, czy rozporządzenia, które dokładnie regulowałoby kwestię robienia tatuażu przez osoby niepełnoletnie. Przed ukończeniem 18 roku życia tatuaż można zrobić jedynie po wyrażeniu zgody przez opiekunów prawnych.
    Wódz maoryski z twarzą przyozdobioną tatuażem moko
    Moko na rycinie z 1908 r.

    Tatuowanie twarzy jest powszechne wśród wszystkich mieszkańców Polinezji. Na Nowej Zelandii zwyczaj moko był wyrazem statusu społecznego, m.in. ze względu na koszt jego wykonania był dostępny tylko dla wodzów plemiennych i znamienitych wojowników. Co do zasady prawo do moko posiadali tylko mężczyźni, aczkolwiek kobiety czasem miały tatuowane okolice ust i brody (tych tatuaży nie nazywano moko). Po zakończeniu "wojen muszkietowych" (p. wojny maoryskie), które doprowadziły do wyniszczenia części klanów oraz do ogólnego upadku kultury Maorysów, stopniowo odchodzono od moko aż do zupełnego zaniechania jego stosowania pod koniec XIX w.

    Haka – zbiorcza nazwa rytualnych, tradycyjnych prezentacji taneczno-wokalnych, wykonywanych w rejonie Oceanu Spokojnego, szczególnie na Nowej Zelandii przez Maorysów.

    Referencje[]

  • Hiroa, Te Rangi (Sir Peter Buck)(1974). The Coming of the Maori. Second Edition. First Published 1949. Wellington:
  • Jahnke, Robert and Huia Tomlins Jahnke, ‘The politics of Māori image and design’, Pukenga Korero (Raumati (Summer) 2003), vol. 7, no. 1, pp. 5-31.
  • King, M., and M. Friedlander, Moko: Māori Tattooing in the 20th Century, (1992) 2nd ed., Auckland: David Bateman.
  • Robley, Major-General, Moko, or Māori Tattooing, (1896) digital edition from New Zealand Electronic Text Centre
  • Nikora, Linda Waimarie, Mohi Rua and Ngahuia Te Awekotuku, 'Wearing Moko: Māori Facial Marking in Today's World', in Nicholas Thomas, Anna Cole and Bronwen Douglas (eds.), Tattoo. Bodies, Art and Exchange in the Pacific and the West, London: Reacktion Books, pp. 191-204.
  • Te Awekotuku, Ng., ‘More than Skin Deep’, in Elazar Barkan and Ronald Bush (eds.), Claiming the Stone: Naming the Bones: Cultural Property and the Negotiation of National and Ethnic Identity (2002) Los Angeles: Getty Press, pp. 243-254.
  • Te Awekotuku, Ng, ‘Tā Moko: Māori Tattoo’, Goldie, (1997) exhibition catalogue, Auckland: ACAG and David Bateman, pp. 108-114.
  • Zobacz też[]

  • Mokomokai
  • Haka
  • Linki zewnętrzne[]

  • Ta Moko A website about Māori body art
  • Ta Moko Another website about Māori body art
  • Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa Online Resources on Moko
  • Images relating to moko from the collection of the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa
  • Links from Māori arts site
  • New Zealand Electronic Text Centre collection on Ta Moko, mokamokai, Horatio Robley and his art. A bibliography provides further links to other online resources.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama