• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Modulacja - muzyka

    Przeczytaj także...
    Tonalność – rodzaj systemu dźwiękowego zakładającego hierarchiczne relacje między dźwiękami oraz współbrzmieniami. Podstawowym założeniem tonalności jest istnienie dźwięku podstawowego, centrum tonalnego, do którego w procesie kontinuum muzycznego ciążą wszystkie inne dźwięki.Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi – publiczna uczelnia artystyczna w Łodzi, powstała na początku XX wieku jako Konserwatorium Muzyczne Heleny Kijeńskiej-Dobkiewiczowej skupiające grono pedagogów i muzyków.
    Modulacja chromatyczna polega na zmianie tonacji poprzez użycie w tonacji wyjściowej i docelowej akordów, które różnią się pomiędzy sobą wysokością co najmniej jednego ze składników o półton chromatyczny (prymę zwiększoną) w górę lub w dół. Modulacja chromatyczna występuje w dwóch odmianach:

    Modulacja – proces zachodzący na dłuższej przestrzeni dzieła muzycznego utrzymanego w systemie tonalnym, dający w wyniku przemieszczenie centrum tonalnego. Jest to tożsame ze zmianą tonacji.

    Ze względu na sposób przemieszczenia centrum tonalnego wyróżnia się zasadniczo dwa typy modulacji:

  • przesunięcie modulacyjne
  • modulację właściwą
  • Przesunięcie modulacyjne[ | edytuj kod]

    Polega ono na nagłej zmianie centrum tonalnego, niepoprzedzonej akordami przejściowymi i nie zakończonej kadencją utrwalającą.

    Modulacja enharmoniczna polega na zmianie tonacji poprzez użycie w tonacji wyjściowej i docelowej akordu identycznego co do brzmienia, natomiast różniącego się pomiędzy tonacją wyjściową a docelową zapisem co najmniej jednego dźwięku, który został enharmonicznie zmieniony. Rozróżnia się kilka rodzajów modulacji enharmonicznej, zależnych od akordu używanego jako środek modulacyjny:System dźwiękowy – sposób organizacji materiału dźwiękowego. Innymi słowy, jest to określenie, które częstotliwości są używane jako dźwięki i przyporządkowanie im odpowiednich nazw oraz określenie m.in. zasad tworzenia współbrzmień oraz przebiegów melodycznych i metrorytmicznych.

    Modulacja właściwa[ | edytuj kod]

    Polega na przygotowanej zmianie centrum tonalnego, utrwalonej w tonacji docelowej kadencją doskonałą lub zwodniczą i plagalną.

    W systemie dur-moll modulacja dzieli się na trzy typy:

  • modulacja diatoniczna
  • modulacja chromatyczna
  • modulacja enharmoniczna
  • Zasady generalne[ | edytuj kod]

    Przykład notacji modulacji diatonicznej z C-dur do H-dur

    W celu zrealizowania modulacji należy ustalić, od jakiego akordu rozpocznie się przebieg harmoniczny w tonacji docelowej. Akord ten zwie się akordem wprowadzającym - powinien on posiadać w nowej tonacji funkcję dominanty badź subdominanty (dowolnego stopnia), nigdy zaś toniki; jego funkcja w tonacji wyjściowej jest dowolna.

    Tonacja – konkretna gama durowa lub molowa, na której materiale dźwiękowym oparty jest utwór muzyczny. Tonację utworu (lub jego fragmentu) określa się, biorąc pod uwagę znaki przykluczowe oraz akordy lub dźwięki zaczynające i kończące utwór.Franciszek Wesołowski (ur. 10 stycznia 1914 roku w Borkach (powiat chełmiński), zm. 31 lipca 2007 roku w Łodzi) – polski organista, kompozytor, pedagog, znawca muzyki dawnej, autor wielu popularnych podręczników do muzyki, propagator kultury muzycznej. Od 1939 roku członek Związku Walki Zbrojnej a później Armii Krajowej. Doctor honoris causa.

    Jeżeli akordem wprowadzającym jest dominanta, to używa się jej w postaci z septymą w basie, po czym wprowadza się tonikę lub molltonikę tonacji docelowej z tercją w basie i przechodzi do kadencji doskonałej. Jeżeli zachodzi ryzyko powtórzenia w kadencji doskonałej toniki tonacji wyjściowej (czego należy unikać), wprowadzająca do nowej tonacji dominanta powinna mieć w basie prymę, a w dalszym przebiegu należy użyć kadencji zwodniczej i plagalnej.

    Kadencja (z łac. cadere co oznacza opadać) to połączenie akordów mające charakter zakończenia, a w harmonii klasycznej połączenie trójdźwięków: Toniki, Subdominanty i Dominanty (T, S i D). Kończą one utwór muzyczny lub jego część.Modulacja diatoniczna polega na zmianie funkcji akordu wspólnego. Znaczy to, że do akordu wspólnego dochodzimy jako do pewnej funkcji słyszalnej dzięki doprowadzającemu do niej kontekstowi harmonicznemu; od tego akordu rozpoczyna się ciąg, który sprawia, że akord wspólny słyszymy ex post jako inną funkcję. Przejście między akordami w modulacji diatonicznej polega na wykorzystaniu faktu występowania jednego akordu w kilku tonacjach. Akord, który może połączyć tonacje nazywamy akordem wspólnym i najczęściej w szkolnej praktyce realizowania modulacji diatonicznych jest to trójdźwięk durowy, molowy, rzadziej zmniejszony lub zwiększony, ewentualnie czterodźwięk septymowy. Akord wspólny pełni różną funkcję harmoniczną.

    Jeżeli akordem wprowadzającym jest subdominanta (lub mollsubdominanta), to aby osiągnąć w dalszym przebiegu tonikę (lub molltonikę) z tercją w basie, subdominantę należy wyposażyć w dodaną sekstę w basie, a w następującej kadencji wielkiej doskonałej użyć subdominanty drugiego stopnia lub akordu neapolitańskiego.

    Dla modulacji diatonicznej akord wprowadzający jest wspólny dla wyjściowej i docelowej tonacji. W przypadku modulacji chromatycznej pomiędzy ostatnim akordem w tonacji wyjściowej a akordem wprowadzającym zachodzi chromatyczna zmiana wysokości co najmniej jednego składnika. W przypadku modulacji enharmonicznej akord wprowadzający brzmi w systemie równomiernie temperowanym tak samo, jak akord go porzedzający, ale zachodzi pomiędzy nimi zmiana nazewnictwa co najmniej jednego składnika.

    W zapisie ćwiczeń harmonicznych modulację zaznacza się ujmując oznaczenie funkcyjne akordu wprowadzającego oraz ostatniego akordu w tonacji wyjściowej w ramkę. Zazwyczaj również zmienia się znaki tonacji z wyjściowej na docelową.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Franciszek Wesołowski Nauka harmonii, Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów, 2012, ​ISBN 978-83-60929-25-4



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.012 sek.