• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Moai

    Przeczytaj także...
    Polinezyjczycy są rdzenną ludnością Polinezji, zamieszkują także niektóre wyspy Melanezji i Mikronezji. Posługują się językami polinezyjskimi. Podstawą gospodarki jest rybołówstwo i rolnictwo, w mniejszym zakresie także chów zwierząt. Struktura społeczna opiera się na podziale na warstwy (arystokracja, rolnicy, rybacy, rzemieślnicy, niewolnicy).Tukuturi – szczególny rodzaj figur moai z Wyspy Wielkanocnej. W odróżnieniu od tradycyjnych moai, tukuturi spoczywają w postawie klęczącej i posiadają zupełnie odmienne rysy twarzy i kształt głów.
    Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.
    Moai w Ahu Tahai, posąg ma koralowe oczy i pukao
    Rzeźby moai w parku Ahu Akivi

    Moai – rodzaj posągów wykonanych przez mieszkańców Wyspy Wielkanocnej z tufu wulkanicznego. Rzeźby są monolityczne. Niektóre ważą ponad 18 ton i mają ponad 6 metrów wysokości. Największy z moai – tak zwany Paro miał około 10 metrów wysokości i ważył 75 ton. Znaleziono niedokończoną figurę o wysokości 21 metrów i wadze około 270 ton.

    Wyspa Wielkanocna (hiszp. Isla de Pascua, Territorio Especial de Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island) – wyspa na południowym Oceanie Spokojnym w centralnej części Wyniesienia Wschodniopacyficznego. 3791 mieszkańców (70% stanowią Polinezyjczycy), jedyna miejscowość to Hanga Roa. Należy do Chile, wchodzi w skład regionu Valparaíso. Znajduje się w odległości 2078 km od najbliższej zamieszkanej wyspy – Pitcairn i 3600 km od brzegów Chile i jest jedną z najbardziej oddalonych od wysp i lądów zamieszkaną wyspą na świecie, ustępując pierwszeństwa jedynie wyspom Tristan da Cunha. Znana jest przede wszystkim ze znajdujących się na niej wielkich kamiennych posągów przedstawiających głowy – moai.Rano Raraku – krater wulkaniczny o średnicy ok. 0,7 km we wschodniej części Wyspy Wielkanocnej, którego dno zajmuje niewielkie kraterowe jezioro wulkaniczne o długości 0,7 km i średniej szerokości ok. 0,25 km. W strefie litoralnej jezioro porośnięte jest roślinnością. W obrębie krateru i jego sąsiedztwie znajdują się posągi moai oraz pozostałości kamieniołomu, w którym je wykuwano.

    Mniej niż 1/5 posągów, które zostały przemieszczone na miejsca obrzędów, miała na początku pukao, czyli specjalne polinezyjskie czerwone koki (też wykonane z tufu), przypominające kapelusze. Około 95% z 887 znanych moai zostało wyrzeźbionych ze skał wulkanicznych w kamieniołomie Rano Raraku, gdzie nadal jest 394 moai. Kamieniołom Rano Raraku z niewiadomych powodów został nagle opuszczony, a rzeźbiarze pozostawili wiele niedokończonych posągów. Figury wyrzeźbione w tym kamieniołomie były później prawdopodobnie toczone na balach na miejsce przeznaczenia i stawiane do pionu za pomocą lin. Intensywna eksploatacja wyspy przez mieszkańców i zużywanie dużych ilości drewna do transportu moai mogły się przyczynić do całkowitego ogołocenia wyspy z drzew.

    Polinezja (z stgr. πολύς polys „liczny” + νῆσος nesos „wyspa”) – wschodnia część Oceanii, położona w środkowej części Oceanu Spokojnego, po obu stronach równika i po obu stronach linii zmiany daty. Wyspy Polinezji są pochodzenia wulkanicznego lub koralowego. Klimat wysp jest gorący i wilgotny; porasta je bujna roślinność międzyzwrotnikowa.Prąd morski – duże i niemal niezmienne ruchy wody w oceanach wywołane przede wszystkim występowaniem wiatrów stałych oraz różnicami temperatur, bądź zasolenia, a także ruchem obrotowym Ziemi, który modyfikuje ich kierunek.

    Jest również koncepcja, że moai były transportowane w pozycji pionowej, dzięki wykorzystaniu specyficznego kształtu i umiejscowieniu środka ciężkości. Do takiego transportu wystarczą tylko liny i niepotrzebne jest drewno.

    Istnieje wiele hipotez dotyczących twórców moai. Według najpopularniejszej byli nimi polinezyjscy osadnicy z około 1000–1100 roku naszej ery. Jednak najbliższa wyspa Pitcairn jest oddalona o 2078 km, a płynąc od zachodu ku wyspie, napotyka się silne prądy morskie, przez co teoria ta ma wielu krytyków. Norweski podróżnik Thor Heyerdahl spekulował, że Wyspę Wielkanocną zasiedlono z Ameryki Południowej, przywożąc umiejętności kamieniarskie. Teorii tej nie udało się potwierdzić.

    Posąg (także statua) – pełnofigurowa rzeźba przedstawiająca człowieka, rzadziej zwierzę. Ustawiana na postumencie, czasem w niszy.Tuf, tuf wulkaniczny – rodzaj lekkiej, zwięzłej, zazwyczaj porowatej skały osadowej należącej do skał piroklastycznych.

    W połowie XIX wieku większość moai została przewrócona, przypuszczalnie w trakcie walk pomiędzy bliżej nieokreślonymi grupami. Współcześnie około 50 moai z powrotem osadzono na ich dawnych miejscach.

    Ocalali mieszkańcy wyspy, których spotkali pierwsi Europejczycy, zachowali legendę o wodzu plemienia Hotu Matuʻa, który opuścił swoją ojczyznę w poszukiwaniu nowego domu. Kiedy zmarł, wyspa została podzielona pomiędzy sześciu jego synów, a następnie ich spadkobierców. Wyspiarze wierzyli, że stawiane posągi są zdolne do przechwytywania many (nadnaturalnych mocy) wodza; to z kolei miało prowadzić do obfitych deszczów i lepszych zbiorów.

    Thor Heyerdahl (ur. 6 października 1914 w Larviku, zm. 18 kwietnia 2002 w Colla Micheri we Włoszech) – norweski odkrywca i podróżnik, zajmował się także antropologią i archeologią. Sławę przyniosła mu wyprawa na tratwie „Kon-Tiki” w 1947.Mana – pochodząca z religii polinezyjskiej koncepcja energii w świecie materialnym. Słowo to pochodzi z języka melanezyjskiego, kult mana to manaizm. Pojęcie to jest rozpowszechnione jest niemal u wszystkich ludów Oceanii.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Tukuturi
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. „New Scientist”, 29 lipca 2006, s. 30–34.
    2. M. Jamkowski, Rapa Nui. Wyspa kolosów, „National Geographic Traveler” (2 (25)), maj 2009.

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Moai, czyli kolosy
  • The ‘walking’ megalithic statues (moai) of Easter Island (ang.)
  • Pitcairn (pitk. Pitkern) – niewielka wyspa wulkaniczna na Oceanie Spokojnym. Jest drugą co do wielkości wyspą Wysp Pitcairn, stanowiących terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii, i jedyną zamieszkaną. W północnej części znajduje się Adamstown – jedyna miejscowość całego terytorium licząca według danych z 2012 r. 48 mieszkańców.




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.904 sek.