• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Moa

    Przeczytaj także...
    Czaszka (łac. cranium) – struktura kostna lub chrzęstna, która służy jako szkielet głowy. Stanowi naturalną osłonę mózgu i innych narządów znajdujących się w głowie.Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
    Bezgrzebieniowce (Ratitae) – termin odnoszący się do grupy ptaków cechujących się brakiem grzebienia na mostku. Systematycznie pokrywają się z nadrzędem paleognatyczne. Zaprzestano używania terminu bezgrzebieniowce w systematyce z uwagi na to, że wiele innych ptaków wtórnie niezdolnych do lotu, a będących bliskimi krewnymi ptaków latających, również nie posiada grzebienia.
    Moa atakowane przez orła Haasta
    Richard Owen i szkielet moa z rodzaju Dinornis

    Moa (Dinornithiformes) – rząd wymarłych ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki nielotne, zamieszkujące Nową Zelandię począwszy od plejstocenu aż po XVII lub XVIII wiek. Wytępione zostały przez Maorysów, którzy polowali na nie od momentu swojego pojawienia się na archipelagu w X wieku.

    Filogenetyka molekularna, zwana też klasyfikacją molekularną lub systematyką molekularną – rodzaj systematyki filogenetycznej, w której klasyfikację organizmów przeprowadza się na podstawie stopnia pokrewności określonej na podstawie badań struktur DNA, RNA i białek.Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).

    Przed pojawieniem się człowieka jedynym naturalnym wrogiem był orzeł Haasta (Harpagornis moorei). Gdy wyginęły moa, wyginął i on.

    Ptaki te charakteryzowały się następującymi cechami:

  • szczątkowe skrzydła lub zupełny ich brak (być może wynik niekompletności szkieletów)
  • bardzo duże rozmiary: wzrost od 1 do 3-3,5 m (największe znane ptaki)
  • masa do 250 kg
  • bezgrzebieniowce
  • masywne nogi o czterech palcach
  • mała czaszka
  • pokarm wyłącznie roślinny.
  • Systematyka[]

    W XIX i XX wieku opisano wiele gatunków moa, jednak jako że badania prowadzono na częściowo tylko zachowanych szkieletach, niektóre z nich obecnie okazują się synonimami. Najnowsze badania na podstawie DNA uzyskanego z eksponatów muzealnych wskazują, że istniało jedynie 11-15 gatunków, w tym 2-4 o bardzo dużych rozmiarach. Odkryto również, że u moa występował dymorfizm płciowy – samice były dużo większe od samców. Różnica wielkości była tak duża, że pierwotnie osobniki różnych płci klasyfikowano jako oddzielne gatunki.

    Sir Richard Owen (ur. 20 lipca 1804, zm. 18 grudnia 1892) – angielski biolog, anatom porównawczy zwierząt i paleontolog.Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.

    Ich pokrewieństwo z innymi ptakami nie jest dobrze poznane. Badania molekularne zwykle sugerują, że najbliższymi krewnymi moa są kusacze, podczas gdy analizy morfologiczne sugerują bliższe pokrewieństwo z mamutakami.

    Do rodziny zaliczane są następujące rodzaje i gatunki (systematyka jest jednak sporna i ciągle podlega modyfikacjom, np. Worthy i Scofield wyróżniają trzy rodziny z sześcioma rodzajami obejmującymi dziewięć gatunków):

  • moa (Dinornithidae) – obejmuje największych przedstawicieli rzędu
  • Rodzaj: Dinornis
  • Dinornis novaezealandiae
  • moa olbrzymi (Dinornis robustus; syn. Dinornis giganteus, Dinornis struthoides)
  • moa muskularny (Dinornis torosus)
  • Dinornis gazella
  • Dinornis ingens
  • moaki (Emeidae) – obejmuje mniejsze gatunki
  • Rodzaj Anomalopteryx
  • Anomalopteryx didiformis
  • Anomalopteryx parvus
  • Anomalopteryx didiformes
  • Anomalopteryx oweni
  • Anomalopteryx antiquus
  • Rodzaj: Megalapteryx
  • moak wyżynny (Megalapteryx didinus)
  • Megalapteryx hectori
  • Megalapteryx benhami
  • Megalapteryx didinus
  • Rodzaj: Pachyornis
  • Pachyornis elephantopus
  • Pachyornis australis
  • Pachyornis mappini
  • Pachyornis septentrionalis
  • Pachyornis pygmaeus
  • Pachyornis oweni
  • Rodzaj: Euryapteryx
  • Euryapteryx geranoides
  • Euryapteryx curtus
  • moak ciężki (Eurapteryx gravis)
  • Rodzaj: Emeus
  • Emeus crassus
  • Emeus huttoni
  • Współczesne obserwacje[]

    Choć większość naukowców nie ma wątpliwości, że moa wymarł, istniały spekulacje, że kilka żywych okazów nadal może znajdować się w południowym Westland, surowym pustkowiu w południowej części wyspy Nowa Zelandia. Kryptozoologowie i inni badacze kontynuują ich poszukiwania, jednak nie ma żadnych wiarygodnych dowodów na odnalezienie kiedykolwiek żywych okazów.

    Dymorfizm płciowy, dwupostaciowość – rodzaj dymorfizmu przejawiający się różnicami w morfologii samicy i samca jednego gatunku. Zjawisko to jest widoczne u wielu grup zwierząt, np.:Orzeł Haasta (maor. Te Hoikoi lub Te Pouakai, łac. Harpagornis moorei syn. Harpagornis assimilis syn. Hieraaetus moorei) − gatunek dużego, wymarłego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), zamieszkujący niegdyś Nową Zelandię. Jedyny przedstawiciel rodzaju Harpagornis.

    W styczniu 1994 na Zachodnim Wybrzeżu Paddy Freaney, Sam Waby i Rochelle Rafferty donieśli o obserwacji dużego ptaka podobnego do moa. Analiza mglistej fotografii, na której według nich uwieczniony został moa, wskazywała, że obiekt mógł być innym dużym ptakiem lub jeleniem. Wydarzenie uznawane jest za żart autorstwa Freaneya, który jest hotelarzem i mógł wymyślić historię, by przyciągnąć turystów.

    Kusacze, kusaki, kusakowate – rząd (Tinamiformes) oraz rodzina (Tinamidae) ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje ptaki lądowe, naziemne, przypominające nieco kuraki. Zamieszkują obszar od Patagonii po Meksyk.Palec stopy – u człowieka i innych zwierząt zakończenie stopy zwieńczone pazurami, paznokciami, kopytami itp. Liczba palców stopy może wynosić od jednego (np. u konia) do pięciu (naczelne).

    Przypisy

    1. TH Worthy, RP Scofield. Twenty-first century advances in knowledge of the biology of moa (Aves: Dinornithiformes): a new morphological analysis and moa diagnoses revised. „New Zealand Journal of Zoology”. 39 (2), s. 87–153, 2012. DOI: 10.1080/03014223.2012.665060 (ang.). 
    Mamutaki – rząd (Aepyornithiformes) oraz rodzina (Aepyornithidae) ptaków wymarłych w czasach historycznych z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Mamutaki były endemitami Madagaskaru, były to największe ptaki (nie licząc ptaków Moa) jakie kiedykolwiek żyły na Ziemi. Dochodziły do trzech metrów wysokości i pół tony wagi. Żyły współcześnie z ludźmi. Nie wiadomo dokładnie kiedy wymarły. W czasach przybycia na Madagaskar pierwszych Europejczyków (XVI wiek), były już wymarłe, z kolei najmłodsze skorupy jaj tych ptaków datowane są na około 1000 rok. Na tej podstawie można stwierdzić, że mamutaki wyginęły między X a XVI wiekiem.Kryptozoologia (z gr. kryptos – ukryty, zoon – zwierzę i logos – nauka) – nazwa dla badań nad gatunkami zwierząt, występujących w podaniach, legendach i relacjach świadków, a których istnienie aktualnie odrzuca współczesna zoologia, ze względu na brak wiarygodnych, naukowych dowodów. Kryptozoologia zajmuje się także badaniem możliwości istnienia gatunków zwierząt uważanych za wymarłe przez zoologię. Pomysł nazwy tego kierunku badań jest zwykle przypisywany zoologowi Bernardowi Heuvelmansowi, który zaproponował ten termin w swojej książce wydanej w 1955 r. pt. On The Track of Unknown Animals (tytuł polskiego wydania: Na tropach nieznanych zwierząt). Sam Heuvelmans twierdził jednak, że termin ten pochodzi pierwotnie od Anthonid Cornelis Oudemansa, który w 1892 r. użył go swojej książce pt. The Great Sea Serpent.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kwas deoksyrybonukleinowy (dawn. kwas dezoksyrybonukleinowy; akronim: DNA, z ang. deoxyribonucleic acid) – wielkocząsteczkowy organiczny związek chemiczny należący do kwasów nukleinowych. U eukariontów zlokalizowany jest przede wszystkim w jądrach komórek, u prokariontów bezpośrednio w cytoplazmie, natomiast u wirusów w kapsydach. Pełni rolę nośnika informacji genetycznej organizmów żywych.
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.