• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mołdawska Republika Demokratyczna

    Przeczytaj także...
    Zjednoczone Księstwa (24 stycznia 1859 – 11 grudnia 1861: Mołdawii i Wołoszczyzny; 11 grudnia 1861 – 1 lipca 1866: Rumunii) – unia personalna księstw Wołoszczyzny i Mołdawii. Istniała w latach 1859–1866.Mołdawski Obwód Autonomiczny, Mołdawski OA – obwód autonomiczny w Związku Radzieckim, wchodzący w skład Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.
    Mołdawia, niewielkie państwo położone między Rumunią i Ukrainą, uzyskało niepodległość w 1991 r. Stało się tak dzięki rozpadowi Związku Radzieckiego, w skład którego wchodziła istniejąca od 1944 r. Mołdawska Socjalistyczna Republika Radziecka, powstała wówczas wskutek aneksji terenów historycznej Besarabii przez Związek Radziecki i połączenia z istniejącą od 1924 r. Mołdawską Autonomiczną Socjalistyczną Republiką Radziecką. Tereny Besarabii w przeszłości stanowiły jednak dużą część hospodarstwa mołdawskiego, do którego tradycji historycznych nawiązuje obecna Republika Mołdawii. Miało to miejsce od końca XIV do początku XIX w. W 1812 r. wschodnia część pozostającego pod zwierzchnictwem osmańską hospodarstwa została włączona w granice Rosji i odtąd jej losy toczyły się odrębnie od losów pozostałej części księstwa, które w XIX w. po zjednoczeniu z hospodarstwem Wołoszczyzny dało początek Rumunii. Jedynie w okresie międzywojennym oraz w latach 1940-1944 tereny Besarabii były przejściowo przyłączone do Rumunii.
    Artykuł z serii
    Godło Mołdawii
  • Hospodarstwo Mołdawskie (1359-1859)
  • Zjednoczone Księstwa (1859-1866)
  • Obwód besarabski (1812-1873)
  • Gubernia besarabska (1873-1917)
  • Mołdawska Republika Demokratyczna (1917-1918)
  • Besarabska SRR (1919-1920)
  • Mołdawski Obwód Autonomiczny (1924)
  • Mołdawska ASSR (1924-1940)
  • Mołdawska SRR (1940-1991)
  • Mołdawska Republika Naddniestrza
  • Republika Mołdawii
  • Mołdawska Republika Demokratyczna (rum. Republica Democratică Moldovenească) – niepodległe państwo mołdawskie istniejące w latach 1917–1918.

    Naddniestrze (Pridniestrowie, oficjalnie Naddniestrzańska Republika Mołdawska; mołd. Република Молдовеняскэ Нистрянэ, Republica Moldovenească Nistreană, Stânga Nistrului, ros. Приднестровская Молдавская Республика, ukr. Придністровська Молдавська Республіка) – region autonomiczny Republiki Mołdawii. Od 2 września 1990 niepodległy, na arenie międzynarodowej uznawany jedynie przez Abchazję i Osetię Południową. Obejmuje znajdujące się na lewym brzegu Dniestru tereny republiki oraz prawobrzeżne miasto Bendery (Tighina). Jest to pas ziemi o długości około 200 km i średniej szerokości około 12-15 km.Mołdawska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka (mołd. i rum.: Republica Autonomă Socialistă Sovietică Moldovenească, ros.: Молдавская Автономная Советская Социалистическая Республика) – republika autonomiczna w składzie Ukraińskiej SRR, należącej do Związku Radzieckiego. Istniała w latach 1924–1940.

    Historia[]

    Upadek caratu w Rosji umożliwił zwołanie w październiku 1917 Zjazdu Chłopów Besarabii, a następnie Zjazdu Żołnierzy Mołdawskich. W ich wyniku doszło do powołania Rady Krajowej. 2 grudnia 1917 Rada Krajowa przyjęła deklarację o utworzeniu Mołdawskiej Republiki Ludowej w ramach Rosyjskiej FSRR.

    Odessa (ukr. Одеса, ros. Одесса) – miasto i stolica obwodu odeskiego Ukrainy, położone nad Morzem Czarnym.Dniestr (ukr. Дністер, rum. Nistru, w starożytności gr. Tyras lub Nester), rzeka płynąca przez Ukrainę i Mołdawię (a w praktyce będąc granicą mołdawsko-naddniestrzańską). Rzeka należy do zlewiska Morza Czarnego. Długość - 1352 km, powierzchnia zlewni - ok. 68 tys. km².

    Sytuacja w kraju była bliska anarchii, w związku z rozwiązaniem armii rosyjskiej i nikłymi możliwościami egzekucji prawa przez parlament (Sfâtul Ţării). Wielu żołnierzy sympatyzowało z ruchem komunistycznym i formowało bojówki jawnie występujące przeciw nominalnej władzy Republiki. Część parlamentarzystów wezwało Rumunię do reakcji, w efekcie czego 8 stycznia 1918 wojska tego państwa wkroczyły do Mołdawskiej Republiki Ludowej i stopniowo wypierały oddziały bolszewickie na lewy brzeg Dniestru. 24 stycznia 1918 ogłoszono za zgodą Rosyjskiej FSRR niepodległość i zmieniono nazwę państwa na Mołdawska Republika Demokratyczna. Wobec wkroczenia wojsk rumuńskich na terytorium Mołdawskiej Republiki Demokratycznej, Rada Krajowa Mołdawii została podjęła 9 kwietnia 1918 decyzję o zjednoczeniu z Rumunią, co niekiedy jest uważane za decyzję podjętą pod naciskiem obcych wojsk (szczególnie przez historyków komunistycznych i rosyjskich). Unia obu państw nastąpiła 27 czerwca 1918. Przyłączenie Mołdawii do Rumunii zostało potwierdzone poprzez traktat paryski z 1920, którego postanowień wszak Rosyjska FSRR i później ZSRR nigdy nie uznały. Stąd w historiografii rosyjskojęzycznej mówi się o „okupacji” przez Rumunię, zaś w rumuńskojęzycznej o „wyzwoleniu”. W ramach Rumunii Mołdawia miała zachować autonomię, którą jednakże szybko zlikwidowano.

    Mołdawia, Republika Mołdawii (mołd., rum. Moldova; mołd., rum. Republica Moldova; ros. Молдавия; czasem używana jest niezalecana przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP nazwa Mołdowa) – państwo europejskie położone na terenach historycznej Besarabii jak i obszarów położonych na lewym brzegu Dniestru (tzw. "Naddniestrze"). Graniczy z Ukrainą i Rumunią. W jej skład wchodzi także Terytorium Autonomiczne Gagauzji, gdzie językami urzędowymi są obok mołdawskiego gagauski i rosyjski, choć sami Rosjanie stanowią niewielką część ludności tego obszaru. Rdzenną ludność Gagauzji (Gagauz Yeri) (ponad 80%) stanowią Gagauzi – tureckojęzyczni prawosławni chrześcijanie.Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka, Federacja Rosyjska, RFSRR (ros. Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика, РСФСР) - największa powierzchniowo i ludnościowo z 15 republik dawnego Związku Radzieckiego.

    Besarabska SRR[]

    Bolszewicy mołdawscy, którzy nie zgodzili się z w faktem przyłączenia Mołdawii do Rumunii, po wkroczeniu wojsk rumuńskich emigrowali na Ukrainę, proklamowali 11 maja 1919 Besarabską SRR, która przetrwała do 1920. Siedziba władz republiki znajdowała się w Odessie. Podczas wojny polsko-bolszewickiej stolica republiki została przeniesiona do Tyraspola. 7 marca 1924 proklamowano w ramach Ukraińskiej SRR Mołdawski Obwód Autonomiczny mający być odskocznią wobec zajętej przez Rumunów Besarabii.

    Mołdawska Socjalistyczna Republika Radziecka, Mołdawia (ros. Молдавская Советская Социалистическая Республика, mołd. Република Советикэ Сочиалистэ Молдовеняскэ) powstała 2 sierpnia 1940 r. W jej skład weszła większość ziem przyłączonych w 1940 r. do ZSRR kosztem Królestwa Rumunii, oraz około połowy obszaru istniejącej od 1924 r. na wschodnim, należącym do ZSRR, brzegu Dniestru Mołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (w składzie Ukraińskiej SRR).Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, Ukraińska SRR, Ukraina (ros. Украинская Советская Социалистическая Республика, Ukrainskaja Sowietskaja Socyalisticzeskaja Riespublika, ukr. Українська Радянська Соціалістична Республіка, Ukrajinśka Radianśka Socialistyczna Respublika) – w latach 1919-1922 państwo marionetkowe zależne od RFSRR, od 1922 republika związkowa ZSRR.

    Przypisy

    1. Historical Atlas. Population of Eastern Europe.
    2. Charles Upson Clark, „Bessarabia, Russia and Roumania on the Black Sea”
    3. Vasile Stati, Istorija Respubliki Моldowa. S drewnjejszich wrjemen do naszich dnjej / Istoria Republicii Moldova: din cele mai vechi timpuri pină în zilele noastre, 2 poprawione wydanie, Kiszyniów: Elan Poligraf, 2002, str. 182—190 i 360, ISBN 9975-9719-5-4
    4. Vasile Stati, Istorija Moldowi / Istoria Moldovei, Kiszyniów, Tipografia Centrală, 2002, str. 272—308 i 480, ISBN 9975-9504-1-8
    Tyraspol (rum. Tiraspol, ros. Тирасполь, ukr. Тирасполь) – miasto na terenie Mołdawii, położone na lewym brzegu Dniestru, od 1991 roku stolica samozwańczej republiki Naddniestrza, stanowi miasto wydzielone na prawach rejonu. Wraz z 159 tys. mieszkańców jest drugim co do wielkości miastem Mołdawii. Do roku 1929 Tyraspol był siedzibą biskupa diecezji tyraspolskiej, która zanikła w wyniku przemian politycznych i prześladowania Kościoła przez władze radzieckie.Język rumuński (dakorumuński, limba română, limba dacoromână, arch. limba rumână) to język z grupy romańskiej (podgrupa wschodnioromańska) języków indoeuropejskich, którym posługuje się około 24 mln osób, z czego około 17,25 mln w Rumunii, około 2,7 mln w Mołdawii (zob. język mołdawski), około 200 tysięcy w Izraelu, około 100 tysięcy w Serbii i około 400 tysięcy na Ukrainie; mniejsze skupiska użytkowników w innych krajach (Australia, Azerbejdżan, Kanada, Węgry, Kazachstan, Rosja i USA).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Hospodarstwo Mołdawskie (rum. Principatul Moldovei) – państwo historyczne rozciągające się na terenie Wyżyny Mołdawskiej pomiędzy Karpatami Wschodnimi a Dniestrem, istniejące od XIV do XIX w.
    Besarabska Socjalistyczna Republika Radziecka (ros. Бессара́бская Сове́тская Социалисти́ческая Респу́блика), w skrócie Besarabska SRR (ros. Бессара́бская ССР) – republika radziecka istniejąca w latach 1919–1920, powstała z inicjatywy bolszewickich działaczy Mołdawskiej Republiki Demokratycznej, przebywających na uchodźstwie od czasu wkroczenia wojsk rumuńskich do Besarabii i przyłączenia Mołdawskiej Republiki Demokratycznej do Królestwa Rumunii. Rząd republiki nigdy nie objął faktycznej władzy nad terytorium Besarabii.
    Gubernia besarabska – gubernia na południowym zachodzie europejskiej części Imperium Rosyjskiego istniejąca w latach 1873-1917.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.