• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mniszek pospolity



    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Phoma Sacc. (foma) – rodzaj grzybów z klasy Dothideomycetes. Należą do niego bardzo liczne gatunki, większość z nich to pasożyty, a wśród nich są grzyby naporostowe.Polifenole – organiczne związki chemiczne z grupy fenoli, zawierające przynajmniej dwie grupy hydroksylowe przyłączone do pierścienia aromatycznego. Polifenole występują naturalnie w roślinach. Wiele z nich wykazuje silne działanie przeciwutleniające i zmniejsza szansę wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka. Polifenole dzielą się na hydrolizowalne taniny (estry kwasu galusowego i sacharydów) oraz fenylopropanoidy, takie jak flawonoidy i ligniny. Największą i najlepiej poznaną grupą związków polifenolowych są flawonoidy.
    Uprawa[ | edytuj kod]
    Owad dojrzały Tephritis leontodontis. Gąsienice tego gatunku są istotnym szkodnikiem upraw mniszka.

    Mniszek pospolity uprawiany był w celu pozyskiwania korzeni na potrzeby przemysłu spożywczego. Korzenie wykorzystywane były analogicznie do korzeni cykorii – do wyrobu kawy konserwowej i innych przetworów. W drugiej połowie XX wieku uprawy dostarczały już w zasadzie tylko surowca zielarskiego.

    Kwas askorbinowy, witamina C (INN: Acidum ascorbicum, E300) – organiczny związek chemiczny z grupy witamin, pochodna glukozy o wzorze sumarycznym C6H8O6, przeciwutleniacz stosowany jako dodatek do żywności. W warunkach standardowych jest białym, krystalicznym ciałem stałym. Dobrze rozpuszcza się w wodzie, roztwór ma odczyn kwasowy.The Rolling Stones [ðɘ rɘʊlɪŋ stɘʊnz] – brytyjski zespół rockowy, założony 12 lipca 1962 w Londynie. Są czwartym zespołem rockowym z największą liczbą sprzedanych wydawnictw muzycznych w historii. Łącznie sprzedali ok. 250 milionów egzemplarzy albumów na całym świecie.
    Wymagania, zabiegi pielęgnacyjne i zbiór Mniszek uprawia się w glebie głębokiej i żyznej, najlepiej w drugim roku po nawożeniu obornikiem. Gleby kwaśne należy zwapnować przed orką zimową. Zarówno przed siewem, jak i w drugim roku uprawy glebę należy zasilić nawozami mineralnymi. W ramach pielęgnacji zaleca się tylko oplewianie uprawy i zwalczanie szkodników. Zaleca się także usuwanie kwiatostanów w celu niedopuszczania do rozsiania się mniszka. Korzenie zbiera się jesienią w drugim roku uprawy. Uzyskuje się plon wynoszący około 2 t korzeni z hektara. Korzenie wydobywa się widłami lub pługiem, dokładnie oczyszcza, odcina część nadziemną rośliny i suszy. Rozmnażanie Mniszka rozmnaża się z nasion wysiewanych jesienią lub wiosną do rozsadnika, skąd w maju rozsadza się młode rośliny na polu. Rozsady stosuje się dla odmian silnie rosnących, które sadzi się w więźbie od 40×40 do 60×60 cm. Można też siać nasiona wprost do gruntu wczesną wiosną lub w miejscu po wczesnych zbiorach, tj. w drugiej połowie sierpnia. Nasiona siane do gruntu wysiewa się w rzędy co 40 cm, zużywając ich ok. 5 kg na 1 ha. Nasiona przechowywane nawet przez 9 miesięcy w temperaturze 4 °C w niewielkim stopniu tracą zdolność kiełkowania. Przechowywanie w temperaturze pokojowej (25 °C) prowadzi do znacznej utraty zdolności kiełkowania już po 3 miesiącach. Brak dostępu światła oraz niska temperatura prowadzi do nierównomiernych wschodów, dlatego optymalną głębokością siewu jest 0–1 cm. Przyklepanie nasion po wysiewie zapobiega ich wywiewaniu. Rośliny mogą być także rozmnażane przez sadzonki korzeniowe. Najwyższy stopień przeżycia uzyskiwano przy wysadzaniu sadzonek w lipcu (60–100%), przy czym duży wpływ na przeżycie mają warunki pogodowe. Umieszczenie korzenia w orientacji innej niż normalna wydłuża czas regeneracji. Optymalna głębokość sadzenia to nie więcej niż 10 cm. Sadzonki wysadzane we wrześniu ulegały regeneracji po średnio 20 dniach. Zdolność regeneracji zależy od wielkości wysadzanych fragmentów korzeni. Zbyt małe sadzonki mają niewielkie szanse na regenerację. Choroby i szkodniki Gatunek wykazuje się wysoką odpornością na szkodniki i patogeny. Ważnym mechanizmem obronnym jest wysoka aktywność oksydazy polifenolowej. Do nielicznych bakterii wywołujących choroby u mniszka należą: Pseudomonas syringae i Agrobacterium tumefaciens. Znanych jest ponad 20 wirusów infekujących T. officinale i wywołujących choroby o różnych objawach. W przenoszeniu wirusów często uczestniczą mszyce oraz nicienie. Spośród owadów dokuczliwym szkodnikiem w uprawach mniszka mogą być gąsienice Tephritis leontodonis. Na roślinach tych żeruje wielożerna mszyca brzoskwiniowo-ziemniaczana (Myzus persicae) oraz dwa gatunki monofagów – mszyca mniszkowa (Dactynotus taraxaci) i mniszkowo-korzeniowa (Aphis taraxacicola). Na korzeniach żerują miodownicowate – Trama troglodytes i Trama rara. Z chorób grzybowych zagrożenie stanowi mączniak Erysiphe cichoriacearum oraz rdze.

    Zwalczanie[ | edytuj kod]

    Winnica zarośnięta mniszkiem

    Mniszek pospolity jest uciążliwym chwastem na trawnikach, polach golfowych, placach sportowych itp. Na niewielkich powierzchniach zalecane jest zwalczanie mechaniczne, przy czym ze względu na zdolność do regeneracji, trzeba starać się usuwać rośliny wraz z korzeniem palowym, co najlepiej robić za pomocą długich szpikulców (także specjalistycznych, przeznaczonych do zwalczania tego gatunku) lub wideł. Zabieg taki przy okazji napowietrza trawnik. Na większych powierzchniach i przy silniejszym zachwaszczeniu zaleca się stosowanie herbicydów niszczących chwasty dwuliścienne.

    Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus L.) – gatunek byliny z rodziny makowatych (Papaveraceae). Jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju glistnik (Chelidonium). Jest rozpowszechniony w strefie klimatu umiarkowanego w Eurazji, poza tym zawleczony został także na inne kontynenty. W Polsce jest pospolity na całym obszarze. Roślina ma długą tradycję zastosowań leczniczych, sięgającą starożytności. Zawiera liczne alkaloidy działające rozkurczowo na mięśnie gładkie, poza tym preparaty z ziela działają żółciopędnie, przeciwbakteryjnie, uspokajająco, przeciwbólowo. Charakterystyczny, żółto-pomarańczowy sok mleczny używany jest w lecznictwie ludowym do usuwania kurzajek. W ostatnich latach stosowanie ziela glistnika i jego alkaloidów w lecznictwie jest ograniczane z powodu potwierdzenia hepatotoksyczności.Rośliny lecznicze - najczęściej rośliny lądowe, zawierające substancje czynne, stosowane w medycynie i ziołolecznictwie. Z niektórych części tych roślin wyrabia się leki (np. z korzeni, łodyg, liści, kwiatów). Na świecie poznano ok. 2 500 gatunków roślin leczniczych-u nas rośnie ich ok. 400-w praktyce stosowane jest ok. 200. Zdecydowana większość z nich to rośliny naczyniowe, nieliczne należą do paprotników, porostów i glonów. Niektóre z gatunków ziół stosowane dawniej w ludowej medycynie, obecnie nie są już używane.

    W uprawach polowych mniszek jest chwastem pojawiającym się masowo zwłaszcza w uprawach założonych w miejscu wcześniejszej uprawy lucerny. W celu jego zwalczania ściernisko zaleca się przeorać pługiem zaopatrzonym w przedpłużek, który umieszcza korzenie mniszka na dnie bruzdy. Można też zwalczać mniszka w uprawach traw i na trawnikach opryskując rośliny przed kwitnieniem herbicydami do roślin dwuliściennych. Wschody mniszka można niszczyć podorywką i bronowaniem. Ze względu na brak trwałego glebowego banku nasion, chwast pojawia się w uprawach po owocowaniu i rozproszeniu nasion. Dlatego lepsze efekty daje zastosowanie herbicydów jesienią (działa wówczas zarówno na rośliny dorosłe, jak i tegoroczne siewki mniszka). Wiosną chwasty wyrastają zarówno z nasion, jak i korzeni będących organem przetrwalnikowym. Do biologicznego zwalczania mniszka w uprawach może być wykorzystany Pseudomonas syringae pv. tagetis. Badania potwierdzają również możliwość zwalczania mniszka poprzez zastosowanie patogenów grzybiczych z rodzajów Sclerotinia i Phoma.

    Svalbard – norweska prowincja w Arktyce, obejmująca swym zasięgiem archipelag Svalbard (którego największą wyspą jest Spitsbergen, dawniej znany jako Spitsbergen Zachodni – Vestspitsbergen) wraz z kilkoma wyspami nie wchodzącymi w skład archipelagu (m.in. Wyspa Niedźwiedzia – Bjørnøya) w granicach 71°–81° N i 10°–35° E, 800 km na północ od Norwegii i 1100 km od Bieguna Północnego.Wianek – rodzaj nakrycia głowy (wieńca) upleciony z ziół i kwiatów. Tradycyjnie wianki noszone były przez dziewczęta i niezamężne kobiety, stąd stały się symbolem niewinności. O kobiecie zamężnej mówiło się, że "straciła wianek". Zgodnie z polską, a także ogólnosłowiańską tradycją, panna młoda oddaje druhnom swój wianek podczas weselnych oczepin.

    Wśród sadowników mniszek pospolity jest także traktowany jako chwast. Często starają się oni kosić kwitnące rośliny, aby nie tworzyły konkurencji dla uprawianych drzew owocowych, poprzez dostarczanie pszczołom alternatywnych źródeł pokarmu. Badania w sadach jabłoni w Kanadzie nie potwierdzają potrzeby stosowania tego rodzaju zabiegów. Pyłek z T. officinale stanowił tylko 0,1–3% pyłku zbieranego przez pszczoły w sadzie. Podobnie sporadycznie pszczoły miodne odwiedzały kwiaty mniszka podczas kwitnienia grusz w sadzie na Węgrzech.

    Antymon (Sb, łac. stibium) – pierwiastek chemiczny z grupy metaloidów. Występuje w czterech odmianach alotropowych: antymon żółty, srebrzystobiały antymon metaliczny, antymon czarny i antymon wybuchowy. Znany jest od starożytności.Cykoria (Cichorium L.) – rodzaj roślin zielnych, należący do rodziny astrowatych. Liczy ok. 8 gatunków rosnących w umiarkowanie ciepłych strefach Europy, Azji i Afryki . Dwa gatunki są zawleczone lub uprawiane i dziczejące w wielu rejonach świata. Gatunkiem typowym jest Cichorium intybus L.. Cykoria wykorzystywana jest m.in jako ważny składnik kawy zbożowej.

    Istotnie szkodliwe znaczenie gospodarcze może mieć mniszek pospolity jako rezerwuar wielu wirusów będących patogenami roślin uprawnych, przenoszonych przez owady i nicienie.

    Obecność w kulturze[ | edytuj kod]

    Mniszek lekarski na obrazie Albrechta Dürera pt. „Kępa trawy” (1503)
  • Dmuchawce w logo lotniska Kraków-Balice

  • Logo wydawnictwa Larousse

    Przeciwutleniacze (antyoksydanty, antyutleniacze) – grupa związków chemicznych, które same występując w małych stężeniach (w porównaniu z substancją podlegającą utlenianiu), wstrzymują lub opóźniają proces utleniania tej substancji. Każdy przeciwutleniacz może występować w roli prooksydanta.Kolenchyma (zwarcica) – tkanka roślinna wzmacniająca złożona z komórek żywych, elastycznych i wydłużonych, otoczonych niezdrewniałą celulozowo-pektynową ścianą. Komórki mogą zawierać chloroplasty, chociaż nie nalezą do tkanek asymilacyjnych. W ścianie komórkowej występują zwykle nierównomierne zgrubienia. Zwykle komórki kolenchymy ściśle do siebie przylegają. Pomimo znacznej grubości ściany komórkowe kolenchymy pozostają elastyczne, co umożliwia wzrost rośliny na długość. Czasem w skład ściany komórkowej wchodzi oprócz celulozy protopektyna, zdolna do pęcznienia.
  • Niemiecki znaczek pocztowy

  • Dawny banknot niemiecki

  • Zdmuchiwanie owoców mniszka jest popularną zabawą dziecięcą, nierzadko towarzyszy jej przy tym intencja spełnienia jakiegoś życzenia lub wróżby. Mniszek lekarski jest popularną rośliną służącą do wyplatania wianków.

    Okazy mniszka, z kwiatami i owocami, a często jedynie same liście tej rośliny, przedstawione bardzo ozdobnie w stylizacji przypominającej liście akantu, występują kilkakrotnie w tle malarskim scen w ołtarzu Wita Stwosza w Kościele Mariackim w Krakowie (m. in. w scenach Hołdu Trzech Króli oraz Spotkania Chrystusa z Magdaleną w ogrodzie). Roślina ta zresztą, głównie ze względu na kształt liści, wielokrotnie pojawia się w twórczości europejskich malarzy i rytowników późnego średniowiecza i renesansu. Występuje m. in. w tle obrazu Spotkanie Chrystusa z Magdaleną w ogrodzie Jacoba Cornelisza z Amsterdamu z 1507 r. oraz u stóp św. Jana Ewangelisty na Patmos Hansa Burgkmaira starszego z 1518 r.

    Miodownicowate (Lachnidae) – rodzina owadów z rzędu pluskwiaków równoskrzydłych. Owady te mają ciało pokryte krótkimi włoskami i krótkie syfony.Obornik – nawóz naturalny składający się z przefermentowanego kału, moczu zwierząt i ściółki. Zawiera on wszystkie składniki odżywcze potrzebne do rozwoju roślin oraz poprawia właściwości fizyczne gleby.

    Owoce mniszka symbolizujące ideę wznoszenia się i nieograniczonych możliwości wykorzystane zostały w logo portu lotniczego Kraków-Balice. Obecne są także w logotypie wydawnictwa Larousse. Przypisywano także dmuchawcom symbolizowanie niestałości męskich uczuć.

    Mniszek pospolity jest jedną z roślin, należących do tzw. gorzkich ziół, które Żydzi spożywają w okresie Paschy. Wymieniony jest w Misznie. W Izraelu rośnie jeszcze jeden gatunek mniszka – Taraxacum cypricum, ale występuje on tylko w miejscach wilgotnych i górzystych, ponadto Żydzi żyją w rozproszeniu w różnych miejscach na świecie, stąd też. F. N. Hepper proponuje, by za roślinę biblijną uważać kosmopolitycznego mniszka pospolitego. W Biblii mniszek symbolizować ma zgryzotę.

    Pole golfowe – obszar o powierzchni od kilku do kilkudziesięciu hektarów, porośnięty różnej długości przystrzyżoną trawą lub drzewami, służący do gry w golfa. Znajduje się na nim 9 (pole małe) lub 18 (pole pełnowymiarowe) kolejno ponumerowanych i odpowiednio rozmieszczonych dołków. Każdy dołek ma określoną liczbę wymaganych uderzeń (tzw. PAR), które wynosi (w zależności od długości dołka) 3, 4 lub 5. Liczbę PAR poszczególnych dołków sumuje się w PAR danego pola. Każdy z dołków ma przydzielony tzw. Stroke Index (zakres od 1 do 18), czyli liczbę określającą różnicę w trudności rozgrywania pomiędzy graczem scratch a graczem bogey.Flora of North America (pełny tytuł Flora of North America North of Mexico) – 29-tomowe dzieło zawierające opracowanie flory Ameryki Północnej na północ od Meksyku (Stany Zjednoczone i Kanada), a także flory Grenlandii i wysp St. Pierre i Miquelon. Jest to synoptyczny opis wszystkich taksonów. Ma służyć zarówno jako sposób identyfikacji roślin w regionie, jak i jako systematyczny konspekt flory północnoamerykańskiej. Opisano także taksony i obszary geograficzne wymagające dalszych badań oraz taksony, o których sądzono, że wyginęły w okresie stałego osadnictwa europejskiego, tj. ostatnich 500 lat. Tom 1 zawiera podstawowe informacje ogólne. Tom 2 opisuje paprocie i nagonasienne, tomy 3–26 opisano rośliny okrytonasienne zgodnie z systemem klasyfikacji A. Cronquista z 1981 r. Glony opisane są w tomach 27–28. Tom 29 zawiera zbiorczą bibliografię i indeks.

    Poradniki ezoteryczne przypisują mniszkowi magiczne właściwości. Wykorzystywany może być do wróżenia (po dmuchnięciu w owoce liczba pozostałych na szypułce równać ma się liczbie pozostałych lat życia dmuchającego), wzmagać ma moce psychiczne spożywany w formie herbatek, wysuszone kwiaty umieszczone w poduszce lub pod nią wyostrzać mają marzenia senne. W języku (mowie) kwiatów oznaczać ma absurdalność, zbytnią pretensjonalność. W chińskiej symbolice kwiatowej mniszek oznacza ochronę, dobre zdrowie i pieniądze.

    Angiogeneza (gr. Angeion = naczynie + genesis = pochodzenie, powstawanie), inaczej neowaskularyzacja - to proces tworzenia nowych naczyń włosowatych. Zachodzi w rozwoju embrionalnym, może także zachodzić w życiu pozapłodowym zarówno jako proces fizjologiczny jak i patologiczny.Piętro halne, zwane też piętrem alpejskim – obszar występowania łąk wysokogórskich zwanych halami. Panuje tu klimat umiarkowanie zimny. Poniżej znajduje się piętro kosówki a powyżej piętro turni. W Polsce piętro alpejskie występuje tylko w Tatrach, Karkonoszach i na Babiej Górze. W Tatrach położone jest mniej więcej pomiędzy 1800 m n.p.m., a 2300 m n.p.m., na Babiej Górze i w Karkonoszach znajduje się niżej – w Karkonoszach na wysokości 1450-1603 m n.p.m. i obejmuje głównie szczyty Śnieżki i Wielkiego Szyszaka.

    W rosyjskiej kulturze ludowej funkcjonuje przysłowie meteorologiczne mówiące, że, gdy mniszek zwija swój koszyczek, zbiera się na deszcz.

    W 1957 r. Ray Bradbury napisał opartą na wspomnieniach z dzieciństwa powieść Dandelion Wine (Mniszkowe wino; w polskim przekładzie Anny Przedpełskiej-Trzeciakowskiej Słoneczne wino). W roku 1971 astronauci załogi Apollo 15, chcąc upamiętnić tę powieść, nadali jednemu z kraterów uderzeniowych Księżyca nazwę Dandelion Crater.

    Przedpłużek – mały korpus płużny montowany przed korpusem głównym, służący do podcinania górnej warstwy roli, wraz ze znajdującymi się na niej resztkami roślinnymi, i przemieszczania jej na dno sąsiedniej bruzdy. Przedpłużek ułatwia przyorywanie obornika, słomy i nawozów zielonych.Hemikryptofity (gr. hemi = pół, kryptos = schowany, phyton = roślina), rośliny naziemnopączkowe – jedna z form życiowych roślin. Obejmuje rośliny, których pączki, umożliwiające roślinie odnawianie się, znajdują się tuż przy powierzchni ziemi (albo na niej, albo tuż pod nią). Hemikryptofizm jest przystosowaniem do przetrwania zimy. W klimacie umiarkowanym roślin takich jest bardzo wiele. Należą do nich rośliny dwuletnie, jak np. naparstnica zwyczajna (Digitalis grandiflora), dziewanna kutnerowata (Verbascum phlomoides) lub byliny, np. rojnik górski (Sempervivum montanum), pierwiosnek maleńki (Primula minima). Są to rośliny, których pędy obumierają przed zimą. Zimę przetrzymują pączki, chronione przed przemarznięciem przez warstwę ściółki, obumarłych i żywych liści, glebę. U niektórych roślin z tej grupy, np. u poziomki pospolitej (Fragaria vesca), jastrzębca pomarańczowego (Hieracium aurantiacum) substancje zapasowe, umożliwiające odnowienie się rośliny, zgromadzone są w nadziemnych rozłogach.

    W roku 1966 zespół The Rolling Stones nagrał (wydaną w 1967) piosenkę „Dandelion” (powszechna angielska nazwa mniszka lekarskiego).

    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Miód – słodki produkt spożywczy, w warunkach naturalnych wytwarzany głównie przez pszczoły właściwe (miód pszczeli) oraz nieliczne inne błonkówki, m.in. osy z podrodziny Polistinae (Brachygastra, Polistes i Polybia), poprzez przetwarzanie nektaru kwiatowego roślin miododajnych, a także niektórych wydzielin występujących na liściach drzew iglastych. Miód pszczeli różni się składem od miodu wytwarzanego przez inne owady. Osy pobierają nektar także z roślin trujących dla człowieka, dlatego wytwarzany przez nie miód nierzadko jest przyczyną ciężkich zatruć. Substytutem miodu naturalnego jest miód sztuczny.
    Selen (Se, łac. selenium) – pierwiastek chemiczny z grupy niemetali w układzie okresowym. Znanych jest kilkanaście jego izotopów z przedziału mas 65–91, z których trwałych jest 6.
    Piramidka (ang. pyramis) – część owocu mniszka (Taraxacum) znajdująca się pomiędzy dzióbkiem a samą niełupką.
    Mszyce (Aphidoidea) – nadrodzina owadów w rzędzie pluskwiaków, obejmująca ponad 3,5 tys. gatunków, z czego w Polsce występuje kilkaset. Występują masowo, żerują na roślinach. W większości są szkodnikami upraw.
    Arrhenatheretalia elatioris – rząd ( O) zbiorowisk łąkowych nalężący, w klasyfikacji zbiorowisk roślinnych do klasy (Cl) Molinio-Arrhenatheretea.
    Kumaryna (C9H6O2, benzopiron, lakton kwasu o-hydroksycynamonowego) – organiczny związek chemiczny z grupy laktonów o przyjemnym zapachu świeżego siana. Wykryta w roślinach ponad 80 gatunków z rodzin: traw, storczykowatych, motylkowatych, jasnotowatych. Naturalny inhibitor kiełkowania nasion.
    Znamię (ang. stigma) – część słupka roślin okrytonasiennych przyjmująca ziarna pyłku w trakcie zapylenia (przed zapłodnieniem). Zazwyczaj znajduje się na szczycie szyjki słupka, gdy szyjki brak – wykształca się znamię siedzące. Liczba znamion w słupku jest różna u różnych gatunków i zwykle zależy od liczby owocolistków budujących słupek.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.202 sek.