• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mniszek - roślina



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Diploid (z gr. διπλος – podwójny) – komórka zawierająca po dwa chromosomy danego typu. Ta sama informacja jest przechowywana w dwóch miejscach, co ma znaczenie na przykład przy mutacjach.Mniszek pieniński (Taraxacum pieninicum Pawł.) – endemiczny dla Pienin gatunek rośliny z rodziny astrowate (Asteraceae). Występuje obecnie jedynie na zboczach masywu Trzech Koron w paśmie Pienin Środkowych. Klasyczne miejsce występowania gatunku (locus classicus) uległo zniszczeniu. Kilka lat temu odnaleziono ponownie jego egzemplarze w szczelinach skał wapiennych pionowych ścian Trzech Koron.
    Nazewnictwo[]

    Polskie nazwy nawiązujące do głowy mnicha lub popa są kalką językową nazwy caput monachi, którą nadał Otto Brunfels w 1530. Bierze się ona z wyglądu dna koszyczka po zdmuchnięciu owoców – białego i nagiego, otoczonego wieńcem zeschłych listków okrywy, co przypomina tonsurę.

    Rodzajowa nazwa naukowa Taraxacum pojawia się w piśmiennictwie średniowiecznym i pochodzi prawdopodobnie z arabskiego tharakchakon, co oznacza roślinę o gorzkim smaku. Innym możliwym źródłosłowem jest grecka nazwa zapalenia oczu – taraksis, na które miał być stosowany.

    Mniszek alpejski (Taraxacum alpinum) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Przez biologów uważany za tzw. gatunek zbiorowy, obejmujący liczne formy. W Polsce występuje w Tatrach oraz w Karpatach Wschodnich. W Tatrach jest dość pospolity.Cichorioideae – podrodzina w obrębie astrowatych (Asteraceae). W świetle współczesnej wiedzy o powiązaniach filogenetycznych w obrębie astrowatych, przyjmowana jest pozycja systematyczna i podział zdefiniowany przez Panero i Funka w 2002, stosowany także przez Angiosperm Phylogeny Website.

    Systematyka[]

    Synonimy

    Hedypnois Scopoli Homonimy

    Taraxacum Zinn = Leontodon L. Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

    Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funk w 2002, z późniejszymi uzupełnieniami. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Taraxacum należy do plemienia Cichorieae Lam. & DC., podrodziny Cichorioideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych.

    Zestawienie obejmuje gatunki roślin naczyniowych występujące w stanie dzikim w Polsce (rodzime i obce, także gatunki zawlekane lub dziczejące przejściowo – efemerofity). Nazewnictwo i układ systematyczny oparty jest na "Krytycznej liście roślin naczyniowych Polski". Gatunki efemerofitów zapisane są czcionką pomniejszoną.Tetraploid (ang. tetraploid) to organizm lub komórka z poczwórnym zestawem chromosomów homologicznych zawartych w jądrze komórkowym, oznaczany jest zwykle jako 4n.
    Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl.), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), plemię Taraxaceae D. Don., rodzaj mniszek (Taraxacum F.H. Wigg.).

    Piramidka (ang. pyramis) – część owocu mniszka (Taraxacum) znajdująca się pomiędzy dzióbkiem a samą niełupką.Głąbik (ang. scape łac. scapus) – pozbawiona liści łodyga wyrastająca z kłącza lub szyjki korzeniowej. Na głąbiku często wyrastają kwiaty lub kwiatostany. Głąbiki posiadają np. różne gatunki pierwiosnków, rosiczek, konwalia majowa.
    Sekcje rodzaju Taraxacum wyróżnione w Polsce

    W zależności od ujęcia taksonomicznego dotychczas wyróżniono 12 lub 13 sekcji:

  • Alpina,
  • Alpestria,
  • Borea,
  • Celtica,
  • Erythrocarpa,
  • Erythrosperma,
  • Fontana,
  • Hamata,
  • Macrodonta,
  • Naevosa,
  • Palustria,
  • Piesis,
  • Ruderalia – najliczniejsza.
  • Wybrane gatunki lub gatunki zbiorcze flory Polski
  • mniszek alpejski (Taraxacum alpinum (Hoppe) Hegetschw. & Heer) – gatunek zbiorowy
  • mniszek bałtycki (Taraxacum balticum Dahlst.)
  • mniszek besarabski (Taraxacum bessarabicum (Hornem.) Hand.-Mazz.)
  • mniszek błotny (Taraxacum palustre (Lyons) Symons) – czasami traktowany jako gatunek zbiorowy
  • mniszek czarniawy (Taraxacum nigricans (Kit.) Rchb, syn. Taraxacum alpestre (Tausch) DC.) – czasami traktowany jako gatunek zbiorowy
  • mniszek drobny (Taraxacum laevigatum Willd.) DC.) – gatunek zbiorowy
  • mniszek lekarski (mniszek pospolity) (Taraxacum officinale F. H. Wigg.)
  • mniszek nadmorski (Taraxacum balticiformae Dahlst.)
  • mniszek nakrapiany (Taraxacum praestans H. Lindb.)
  • mniszek pieniński (Taraxacum pieninicum Pawł.) – gatunek endemiczny, zagrożony w Polsce
  • mniszek źródliskowy (Taraxacum fontanum) – gatunek zbiorowy
  • Inne gatunki (wybór)
  • Taraxacum albidum
  • Taraxacum japonicum
  • Taraxacum obliquum (Fr.) Dahlst. s. s. – mniszek rurkojęzyczkowy
  • Taraxacum platyglossum Raunk – mniszek płaskojęzyczkowy
  • Taraxacum kok-saghyzmniszek kok-sagiz, koksagis – występujący w górach Tienszan, zawierający do kilkunastu procent kauczuku w soku mlecznym; czasem jest uprawiany w celu pozyskiwania kauczuku
  • Przypisy

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
    2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-22].
    3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
    4. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
    5. Tadeusz Tacik: Taraxacum Wiggers, Mniszek (Dmuchawiec) W: Flora Polska, T. XIV. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980. ISBN 83-01-01923-9.
    6. Marciniuk Paweł, Marciniuk Jolanta, Grużewska Teresa, Głowacki Zygmunt: Rodzaj Taraxacum w Polsce. Wiadomości ogólne, zbiór i oznacznaczanie Siedlce: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego, 2010
    7. Ireneusz R. Moraczewski, Barbara Sudnik-Wójcikowska, Bożena Dubielecka, Lucjan Rutkowski, Kazimierz A. Nowak, Wojciech Borkowski, Halina Galera: Flora ojczysta – gatunki pospolite, chronione, ciekawe... (CD-ROM: Atlas roślin, słownik botaniczny i multimedialne klucze do oznaczania). Warszawa: Wydawnictwo Stigma, 2000. (pol.)
    8. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
    9. B. Baldwin, J.M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
    10. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Taraxacum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-03-22].
    Korzeń (łac. radix) – część sporofitu, która dostarcza roślinom wodę i substancje odżywcze (sole mineralne), utrzymuje rośliny na podłożu i służy do gromadzenia substancji zapasowych. Występuje niemal u wszystkich roślin naczyniowych, nieobecny jest jedynie u posiadających chwytniki psylotowych i niektórych roślin, u których korzeń zanikł wtórnie (np. u pływaczy i wolffii bezkorzeniowej). Rośliny zakorzenione są zwykle w glebie, u epifitów wykształcają się korzenie powietrzne, u hydrofitów korzenie zanurzone.Synonim w taksonomii (skrót syn.) – nierównoważne określenia odnoszące się do tego samego taksonu. Wyróżnia się synonimy nomenklatoryczne (homotypowe) i taksonomiczne (heterotypowe). Taksony opisane synonimami pierwszego rodzaju oparte są na tym samym typie nomenklatorycznym. Zgodnie z międzynarodowymi kodeksami nomenklatorycznymi tylko jedna nazwa może być ważna, tj. zgodna z tymi przepisami. W sytuacji, gdy dwie lub więcej nazw opisują ten sam takson, ustalana jest nazwa ważna (pierwsza prawidłowo opisana), pozostałe stają się synonimami nomenklatorycznymi. Synonimy taksonomiczne powstają, gdy w wyniku rozwoju wiedzy, pewne taksony są dzielone, łączone lub przenoszone. Nazwy określane jako synonimy taksonomiczne odnoszą się do taksonów posiadających różne typy nomenklatoryczne i stają się synonimami w wyniku taksonomicznego osądu.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Diplosporia (ang. diplospory) – rozwój diploidalnego woreczka zalążkowego z niezredukowanej (tzn. bez obecności mejozy) komórki archesporialnej, zaś zarodka z niezapłodnionej komórki jajowej.
    Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.
    Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).
    Koszyczek (łac. anthodium, calathidium, ang. anthodium, head) – typ kwiatostanu groniastego. Na szerokim dnie kwiatowym gęsto osadzone są bezszypułkowe, zwykle drobne kwiaty. Mogą to być same rurkowate kwiaty (jak np. u ostów) lub wyłącznie kwiaty języczkowe (jak np. u mlecza i mniszka). Najczęściej jednak na zewnątrz, jako kwiaty brzeżne umieszczone są kwiaty języczkowe, a wewnątrz kwiaty rurkowate (jak np. u słonecznika). Zewnętrzne kwiaty brzeżne pełnią wówczas zwykle rolę powabni, mającej za zadanie zwabianie owadów, są duże i barwne, często też bezpłodne. Kwiaty w koszyczku z zewnątrz otoczone są łuskami okrywy. Często kielich kwiatów przekształcony jest w puch kielichowy. U podstawy poszczególnych kwiatów w koszyczku często znajduje się łuseczka zwana plewinką, będąca przekształconą przysadką.
    Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.
    Gatunek zbiorowy (coenospecies) – termin wprowadzony w 1922 roku przez szwedzkiego ekologa i genetyka, Göta Turessona w jego klasyfikacji taksonów opartej na kryterium możliwości ich krzyżowania. Osobniki w obrębie gatunku zbiorowego zdolne są do krzyżowania się ze sobą, nie są natomiast zdolne do krzyżowania z taksonami spoza tej grupy lub co najwyżej dają potomstwo niepłodne.
    Astrowce (Asterales Lindl.) – rząd roślin nasiennych, uważany za jedną z najbardziej zaawansowanych ewolucyjnie grup tzw. roślin dwuliściennych. W Polsce występują prawie wyłącznie jako rośliny zielne, na świecie żyją również gatunki drzewiaste i krzewiaste. Do rzędu zaliczano do niedawna tylko jedną rodzinę - astrowate (dawniej: złożone). Najnowsze systemy klasyfikacyjne (APG II), zaliczają do tego rzędu 11 rodzin, 1649 rodzajów, 25790 gatunków. W sumie należy do tego rzędu 13,6% gatunków dwuliściennych. Najstarsze znane materiały kopalne pochodzą sprzed 29 milionów lat z oligocenu, ale reprezentują tylko młody stosunkowo klad Menyanthaceae-Asteraceae. Badania genetyczne wskazują, że grupa wyodrębniła się według różnych autorów około 96-82 milionów lat temu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.