• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mniejszość etniczna

    Przeczytaj także...
    Fryzja (nid. Friesland, fryz. Fryslân, płnfryz. Fresklun lub Friislon, wschfryz. Fräislound, niem. Friesland) – kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, wzdłuż wybrzeża Morza Północnego. Obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii.Lista państw świata obejmuje uszeregowane w porządku alfabetycznym względem nazwy krótkiej (o ile taka istnieje) wykazy państw niepodległych oraz państw nieuznawanych. W wykazie podano formy nazw zalecane przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
    Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.

    Mniejszość etnicznagrupa etniczna, która jest osiedlona na terytorium innej zbiorowości i wyróżnia się odrębnym pochodzeniem i kulturą, a często także językiem i religią. Z jednej strony mniejszości etniczne zwykle starają się zachować swoją odrębność. Z drugiej strony zwykle podlegają procesom asymilacji kulturowej.

    Rotuma – wyspa pochodzenia wulkanicznego na Oceanie Spokojnym, należy do Fidżi. Powierzchnia wynosi 44 km² (z przybrzeżnymi wysepkami 47). Ma dwa tysiące mieszkańców (2007), są to głównie Polinezyjczycy.Turkiestan Chiński (Turkiestan Wschodni, Ujguristan) – tradycyjna nazwa terenów stanowiących w przeszłości Dżungarię, a obecnie Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur, część Chin, która obejmuje wschodnią część Turkiestanu, regionu Azji Środkowej.

    Mniejszość etniczna w odróżnieniu od mniejszości narodowej nie posiada i nigdy nie posiadała własnego państwa, które zgodnie z funkcjonalną teorią powstania państwa jest najwyższą formą rozwoju grupy społecznej.

    Rodzaje mniejszości[]

    Mniejszości można podzielić na:

    Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich (Osobistych) i Politycznych (często używany skrót MPPOiP) – traktat uchwalony w wyniku konferencji ONZ w Nowym Jorku, na mocy rezolucji Zgromadzenia Ogólnego nr 2200A (XXI) z 16 grudnia 1966 roku. Wszedł w życie 23 marca 1976 roku. Obok Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych zakłada podstawowe prawa i wolności człowieka oraz zobowiązania Państwa wobec obywateli. Posiada wiążący charakter prawny, w przeciwieństwie do Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 roku. Dokument został otwarty do ratyfikacji przez państwa, które zobowiązywały się przestrzegać jego postanowień na własnym terytorium. Składa się z pięciu części. Czwarta część Paktu powoływała do życia Komitet Praw Człowieka, który stoi na straży przestrzegania postanowień Paktu. Szczegóły działalności Komitetu określał wydany tego samego roku Pierwszy Protokół Fakultatywny do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. W piątej zawarto formalno-prawne postanowienia końcowe. W 1989 roku, w Nowym Jorku sporządzony został Drugi Protokół Fakultatywny do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, postulujący zniesienie kary śmierci.Niepodległość – niezależność państwa od formalnego wpływu innych jednostek politycznych. Niepodległość można również określić jako suwerenność potencjalną.
  • zwarte – są to duże skupiska ludności, zamieszkujące z reguły od wielu pokoleń jeden obszar,
  • rozproszone – zamieszkujące miejsca od siebie oddalone. Grupę rozproszoną nazywamy diasporą.
  • Ochrona prawna mniejszości etnicznych[]

    Prawo międzynarodowe gwarantuje przestrzeganie praw tych zbiorowości. Ludność ta posiada obywatelstwo państwa zamieszkania ze wszystkimi tego konsekwencjami, ale nie ma wyodrębnionego terytorium pod względem politycznym i administracyjnym.

    Osetia — kraina historyczna na północnym Kaukazie, zamieszkana przez Osetyjczyków. Obecnie tereny jej wchodzą w skład Rosji - autonomiczna republika Osetii Północnej, oraz Gruzji - Osetia Południowa, która od września 2008 jest uznawana za niepodległe państwo przez Rosję, Nikaraguę, Naddniestrze (nieuznawane przez nikogo), Autonomię Palestyńską i Abchazję (drugą autonomiczną część Gruzji).Tatarstan, Republika Tatarstanu (ros. Респу́блика Татарста́н lub Тата́рия; tatar. Татарстан Республикасы / Tatarstan Respublikası) – podmiot (republika) Federacji Rosyjskiej wchodząca w skład Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego.

    Mniejszości etniczne w Europie[]

  • Aromuni
  • Lapończycy
  • Sinti
  • Baskowie
  • Mniejszości etniczne w Polsce[]

    Prawo mniejszości etnicznych w Polsce gwarantuje konstytucja oraz Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym.

    W Polsce wyróżniamy następujące mniejszości etniczne:

    Lapończycy (czasami też Saamowie, Łoparowie, Loparowie; lap. Saami, Sámi) – lud zamieszkujący głównie Laponię – krainę historyczno-geograficzną w Europie Północnej obejmującą północne krańce Norwegii, Finlandii, Rosji (Płw. Kolski) oraz Szwecji. Lapończycy są potomkami pierwotnych mieszkańców Skandynawii.Polscy Romowie stanowią uznaną polskim prawem mniejszość etniczną. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 roku narodowość romską zadeklarowało 17049 osób, z czego 9899 jako jedyną. Natomiast według Ethnologue w Polsce językiem romskim posługuje się ponad 35 000 osób.
  • Karaimi
  • Tatarzy
  • Łemkowie
  • Romowie
  • Do miana mniejszości etnicznych pretendują częściowo Ślązacy i Kaszubi, jednakże obie grupy uznawane są przez polskie prawo jako grupy etnograficzne.

    Tendencje separatystyczne[]

    Terytoria autonomiczne w ramach niepodległych państw z licznymi mniejszościami narodowymi i etnicznymi, często dążą do samodzielności poprzez różne formy separatyzmu:

  • w Ameryce:
  • Grenlandia Grenlandia
  • Quebec Quebec
  • w Azji:
  • Abchazja Abchazja
  • Baszkortostan Baszkortostan
  • Czeczenia Czeczenia
  • Czerkiesja Czerkiesja
  • Inguszetia Inguszetia
  • Karakałpacja Karakałpacja
  • Khalistan Khalistan
  • Kurdystan Kurdystan
  • Osetia Osetia
  • Tatarstan Tatarstan
  • Tybet Tybet
  • Ujguristan Ujguristan
  • w Europie:
  • Baskonia Baskonia
  • Bretania Bretania
  • Fryzja Fryzja
  • Katalonia Katalonia
  • Kornwalia Kornwalia
  • Laponia Laponia
  • Łużyce Łużyce
  • Recja Recja
  • Szkocja Szkocja
  • Walia Walia
  • Wyspa Man Wyspa Man
  • Wyspy Owcze Wyspy Owcze
  • w Oceanii:
  • Hawaje Hawaje
  • Nowa Kaledonia Nowa Kaledonia
  • Rotuma Rotuma
  • Tahiti Tahiti
  • Tokelau Tokelau
  • Wyspa Wielkanocna Wyspa Wielkanocna
  • Zobacz też[]

  • Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce
  • Mniejszość narodowa
  • Przypisy

    1. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych w art. 27 W Państwach, w których istnieją mniejszości etniczne, religijne lub językowe, osoby należące do tych mniejszości nie mogą być pozbawione prawa do własnego życia kulturalnego, wyznawania i praktykowania własnej religii oraz posługiwania się własnym językiem wraz z innymi członkami danej grupy. Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 Deklaracja w sprawie Osób Należących do Mniejszości Narodowych lub Etnicznych, Religijnych i Językowych z 18 grudnia 1992 w art. 1 Państwa będą chroniły w obrębie ich odnośnych terytoriów istnienie oraz tożsamość narodową lub etniczną, religijną i językową mniejszości, jak również zapewniały warunki służące wspieraniu takiej tożsamości.
    2. Treść ustawy na stronie MSWiA.

    Bibliografia[]

  • J. Mucha (red.), Kultura dominująca jako kultura obca. Mniejszości kulturowe a grupa dominująca w Polsce, Warszawa Oficyna Naukowa, 2000, 83-85505-89-X.
  • A. Posern-Zieliński (red.), Wielka encyklopedia geografii świata, t. 18, Świat grup etnicznych, Wydawnictwo Kurpisz, 2000, ISBN 83-87621-77-3.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Mniejszości Narodowe i Etniczne Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji
  • Tahiti – wyspa w południowej części Oceanu Spokojnego w archipelagu Wysp Towarzystwa (Wyspy Na Wietrze); największa wśród wysp Polinezji Francuskiej, polityczne, gospodarcze i kulturalne jej centrum. Pierwotna nazwa Otaheiti.Wyspa Wielkanocna (hiszp. Isla de Pascua, Territorio Especial de Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island) – wyspa na południowym Oceanie Spokojnym w centralnej części Wyniesienia Wschodniopacyficznego. 3791 mieszkańców (70% stanowią Polinezyjczycy), jedyna miejscowość to Hanga Roa. Należy do Chile, wchodzi w skład regionu Valparaíso. Znajduje się w odległości 2078 km od najbliższej zamieszkanej wyspy – Pitcairn i 3600 km od brzegów Chile i jest jedną z najbardziej oddalonych od wysp i lądów zamieszkaną wyspą na świecie, ustępując pierwszeństwa jedynie wyspom Tristan da Cunha. Znana jest przede wszystkim ze znajdujących się na niej wielkich kamiennych posągów przedstawiających głowy – moai.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Sinti lub Sinte (l.poj. r.m. Sinto, r.ż. Sintisa) – tradycyjnie wędrowna grupa etniczna, pochodząca z Półwyspu Indyjskiego, pokrewna Romom i wraz z nimi określana zbiorczym mianem Cyganów (niem. Zigeuner, wł. Zingari, w języku sintich – Romané Chavé / Romane Tschawe / Romane Čhave, dosłownie: "Synowie Ramy" lub "Romscy synowie / chłopcy").
    Oceania − nazwa zbiorowa wysp Oceanu Spokojnego, które wraz z Australią tworzą odrębną część świata nazywaną Australią i Oceanią.
    Laponia (fiń. Lappi, szw. i norw. Lappland, ros. Лапландия, lapońskie Sápmi) – region w północnej Europie, obejmujący swoim zasięgiem Półwysep Kolski w Rosji oraz północne tereny trzech państw nordyckich: Finlandii, Szwecji i Norwegii. Zajmuje obszar ok. 380 000 km².
    Diaspora – słowo pochodzenia greckiego, oznaczające rozproszenie członków danego narodu wśród innych narodów lub też wyznawców danej religii wśród wyznawców innej. Nazywa się tak również społeczność rozproszonych osób. Semantycznie diaspora oznacza po grecku rozrzucone ziarna.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Arumuni (t. Aromuni) – zbiorcza nazwa obejmująca różne romańskojęzyczne grupy etniczne zamieszkujące Bałkany. Liczebność: około 110 tys. - 250 tys.
    Grenlandia (gren. Kalaallit Nunaat, duń. Grønland) – autonomiczne terytorium zależne Danii położone na wyspie o tej samej nazwie w Ameryce Północnej, o obszarze 2175,6 tys. km² (największa wyspa na świecie), pokrytej w 84% przez lądolód (341,7 tys. km² jest wolnych od lodu) i o ludności 57 695 (według stanu z lipca 2012). Przeważającą część (89%) mieszkańców Grenlandii stanowią Inuici.

    Reklama