• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mitoza

    Przeczytaj także...
    Metafaza - jedna z faz podziału komórki. Występuje zarówno w mitozie jak i w mejozie, przy czym w tym drugim podziale występuje aż dwukrotnie i oznaczana jest mianem "metafaza I" (podczas mejozy I) i "metafaza II" (podczas mejozy II). Dochodzi w niej do przyczepienia włókien wrzeciona kariokinetycznego do centromerów i ustawienia chromosomów (lub tetrad podczas mejozy) w płaszczyźnie równikowej komórki.Procesy życiowe – czynności wspólne dla istot żywych. Dzięki nim można ustalić, że dany organizm jest istotą żywą.
    Amitoza (podział amitotyczny) − bezpośredni podział jądra komórkowego przez przewężenie i utworzenie dwóch części, zawierających niejednakową, przypadkowo rozdzieloną ilość chromatyny. W podziale tym nić DNA nie ulega replikacji, chromosomy są niewidoczne, wrzeciono podziałowe się nie wykształca, a cytoplazma nie ulega podziałowi, co prowadzi do powstania komórki dwujądrowej.
    Schemat mitozy

    Mitoza – proces podziału pośredniego jądra komórkowego, któremu towarzyszy precyzyjne rozdzielenie chromosomów do dwóch komórek potomnych. W jego wyniku powstają komórki, które dysponują materiałem genetycznie identycznym z komórką wyjściową. Jest to najważniejsza z różnic między mitozą a mejozą. Mitoza zachodzi w komórkach somatycznych zwierząt oraz w komórkach somatycznych i generatywnych roślin.

    Prometafaza - rozpoczyna się rozpadem osłonki jądrowej i zanikiem jąderka; chromosomy łączą się z mikrotubulami wrzeciona kariokinetycznego i przemieszczają się do płaszczyzny równikowej komórki; przemieszczenie chromosomów do płaszczyzny równikowej komórki kończy prometafazę.Wrzeciono podziałowe (właściwie: wrzeciono kariokinetyczne) – wrzecionowata struktura zbudowana z włókien białka (tzw. mikrotubul). Włókna te zawierają niewielkie ilości RNA. Wrzeciono kariokinetyczne odgrywa ważną rolę w procesie "wędrówki" chromosomów do przeciwległych biegunów komórki.

    Mitozę w komórkach zwierzęcych odkrył Wacław Mayzel w 1873, mitozę w komórkach roślinnych odkrył Edward Strasburger w 1876. Badania nad mitozą prowadzili następnie Otto Bütschli (od 1876) i Oscar Hertwig (od 1892). Twórcą terminu był Walther Flemming.

    Przebieg mitozy[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Cykl komórkowy.
     Osobny artykuł: Interfaza.

    Interfaza nie jest częścią mitozy. Stanowi część cyklu komórkowego pomiędzy podziałami komórki. Stanowi najdłuższą fazę życia komórki, należącą do cyklu komórkowego. Jest etapem, w którym komórka przygotowuje się do podziału mitotycznego lub mejotycznego. Interfazę stanowią trzy stadia:

    Interfaza – najdłuższa faza życia komórki, należąca do cyklu komórkowego. Jest etapem, w którym komórka przygotowuje się do podziału mitotycznego lub mejotycznego. Interfazę stanowią trzy stadia:Komórka (łac. cellula) – najmniejsza strukturalna i funkcjonalna jednostka organizmów żywych zdolna do przeprowadzania wszystkich podstawowych procesów życiowych (takich jak przemiana materii, wzrost i rozmnażanie). Jest podstawową jednostką morfologiczno−czynnościową ustroju.

    Faza G1 (z ang. gap1 – przerwa) – poprzedza ją zakończony podział mitotyczny i jest fazą wzrostową komórki. Następuje synteza różnych rodzajów białek, m.in. strukturalnych czy enzymatycznych i zwiększenie organelli, takich jak: mitochondria, czy lizosomy. Komórka w tej fazie zwiększa swoją masę i objętość, osiągając stadium gotowości do mitozy. Pod koniec fazy G1 dochodzi do syntezy specjalistycznych białek regulatorowych, odpowiedzialnych za przejście komórki w fazę S.

    Jąderko – ultraelement jądra komórkowego odpowiedzialny za syntezę RNA, głównie rRNA. Jakościowo stanowi zagęszczenie chromatyny. W trakcie podziału komórkowego jąderko zanika. Można to uzasadnić zablokowaniem transkrypcji genów kodujących rRNA, ponieważ wtedy chromosomy ulegają kondensacji.Kariokineza - powszechny typ podziału jądra komórkowego, z wyróżnicowaniem się chromosomów. Rozróżnia się dwa rodzaje: kariokineza somatyczna (mitoza) oraz kariokineza redukcyjna (mejoza).

    Faza S (z ang. synthesis – synteza) – dochodzi do replikacji DNA, czyli do podwojenia ilości kwasu deoksyrybonukleinowego (z 2c do 4c, gdzie c oznacza ilość DNA). Poza tym zachodzi synteza histonów , a pod koniec fazy replikacja centriol. Proces ten u człowieka zachodzi zazwyczaj w ciągu 8 godzin.

    Błona jądrowa, otoczka jądrowa, kariolemma (caryotheca, caryolemma, nucleomembrana) - podwójna błona białkowo-lipidowa odgraniczająca wnętrze jądra komórkowego od cytoplazmy.Chromatyna (chromatinum) – włóknista substancja występująca w jądrze komórkowym, zbudowana z DNA, histonów i niehistonowych białek. Stanowi główny składnik chromosomów. U bakterii również występuje chromatyna.

    Faza G2 (z ang. gap2 – przerwa) – następuje synteza białek wrzeciona podziałowego, głównie tubuliny jak również składników błony komórkowej potrzebnych do jej wytworzenia po zakończonym podziale. Pod koniec fazy G2 dochodzi do syntezy specjalistycznych białek regulatorowych, odpowiedzialnych za przejście komórki w mitozę.

    Profaza jest to pierwsze stadium mitozy. Dochodzi w nim do kondensacji chromatyny, która po replikacji znajduje się formie w długich "nici", do postaci chromosomów, które mogą zostać w sposób uporządkowany rozdzielone do komórek potomnych.Oscar Hertwig (ur. 21 kwietnia 1849 w Friedberg, Hesse, zm. 25 października 1922 w Berlinie), biolog niemiecki. Zajmował się anatomią. Brat Richarda.
     Osobny artykuł: Faza G0.

    Faza G0 (z ang. gap0 – przerwa) – w przypadku, gdy nie dojdzie do wytworzenia białek odpowiedzialnych za przejście faz G1 i G2 do następnego stadium, komórka przechodzi w fazę G0. Interfaza ulega wtedy zatrzymaniu, komórka traci zdolność replikacji DNA i zaczyna się specjalizować. Dotyczy to np. komórek nerwowych czy mięśniowych. W niektórych przypadkach może dojść do powrotu do cyklu komórkowego poprzez stymulację komórek np. hormonami.

    Jądro komórkowe, nukleus - otoczone błoną organellum obecne we wszystkich komórkach eukariotycznych, z wyjątkiem tych, które wtórnie je utraciły w trakcie różnicowania, np. dojrzałe erytrocyty ssaków. Zawiera większość materiału genetycznego komórki, zorganizowanego w postaci wielu pojedynczych, długich nici DNA związanych z dużą ilością białek, głównie histonowych, które razem tworzą chromosomy. Geny zlokalizowane w chromosomach stanowią genom komórki. Funkcją jądra komórkowego jest przechowywanie i powielanie informacji genetycznej oraz kontrolowanie czynności komórki, poprzez regulowanie ekspresji genów. Główne struktury, które obecne są w budowie jądra komórkowego to błona jądrowa, podwójna membrana otaczająca całe organellum i oddzielająca je od cytoplazmy oraz blaszka jądrowa, sieć delikatnych włókienek białkowych utworzonych przez laminy, stanowiących rusztowanie dla jądra i nadających mu wytrzymałość mechaniczną. Błona jądrowa jest nieprzepuszczalna dla większości cząsteczek, dlatego obecne są w niej pory jądrowe. Są to kanały przechodzące przez obie błony, umożliwiające transport jonów i innych cząstek. Transport większych cząstek, takich jak białka, jest ściśle kontrolowany i zachodzi na zasadzie transportu aktywnego, kontrolowanego przez białka transportowe. Transport jądrowy jest kluczowy dla funkcjonowania komórki, ponieważ przemieszczanie cząstek poprzez błonę jądrową wymagane jest zarówno przy zarządzaniu ekspresją genów oraz utrzymywaniu chromosomów.Chromosom – forma organizacji materiału genetycznego wewnątrz komórki. Nazwa pochodzi z greki, gdzie χρῶμα (chroma, kolor) i σῶμα (soma, ciało). Chromosomy rozróżniano poprzez wybarwienie. Pierwszy raz terminu tego użył Heinrich Wilhelm Waldeyer w roku 1888.

    Główne etapy, czyli fazy mitozy w komórkach Eukariotycznych:

    Profaza[ | edytuj kod]

    Profaza
     Osobny artykuł: Profaza.

    Jest to pierwszy etap podziału komórki eukariotycznej. a) następuje kondensacja chromatyny b) chromosomy zaczynają być widoczne c) ujawnia się struktura chromosomu d) chromatydy ulegają pogrubieniu, widać miejsce ich złączenia (centromer) e) formuje się wrzeciono podziałowe (kariokinetyczne) f) zanik jąderka g) centriole rozchodzą się i każda dobudowuje sobie nową

     Osobny artykuł: Prometafaza.

    Metafaza[ | edytuj kod]

    Metafaza
     Osobny artykuł: Metafaza.
    a) rozpad błony jądrowej (w tym momencie rozpoczyna się metafaza) b) następuje przyczepienie wrzeciona podziałowego do centromerów c) chromosomy ustawiają się w płaszczyźnie równikowej komórki, tworząc płytkę metafazową.

    Anafaza[ | edytuj kod]

    Anafaza
     Osobny artykuł: Anafaza.
    a) następuje rozdzielenie chromatyd siostrzanych, powstają chromosomy potomne (jest to właściwym początkiem anafazy) b) chromosomy potomne wędrują do przeciwległych biegunów komórki c) podział organelli na równe zespoły

    Telofaza[ | edytuj kod]

    Telofaza
     Osobny artykuł: Telofaza.
    a) wokół skupisk chromosomów powstaje błona jądrowa b) wyodrębniają się jądra potomne identyczne z jądrem rodzicielskim c) chromosomy ulegają despiralizacji do chromatyny d) dochodzi do cytokinezy (czasami proces ten dokonuje się już w anafazie) e) powstają dwie diploidalne komórki potomne

    Właściwy podział mitotyczny poprzedza przygotowująca do niego interfaza, które razem tworzą cykl komórkowy.

    Centriola - organellum komórkowe zbudowane z filamentów mikrotubulowych ułożonych w formę cylindra. Dwie ułożone prostopadle do siebie centriole, otoczone amorficzną substancją pericentrioralną, tworzą strukturę centrosomu. Centriole są obecne w komórkach zwierzęcych, ale nie ma ich w komórkach grzybów, ani u większości roślin wyższych.Centromer (gr. kéntron) lub przewężenie pierwotne chromosomu. – Centromer dzieli chromosom na dwa ramiona. W zależności od położenia centromeru chromosomy dzieli się na kilka klas morfologicznych: metacentryczne, submetacentryczne, akrocentryczne i telocentryczne. Centromer zawiera sat DNA (satelitarne DNA), czyli zbitą część chromatyny (heterochromatynę) - tzw. milczące DNA. W czasie kariokinezy do centromerów w miejscu zwanym kinetochorem przyłączają się włókna wrzeciona kariokinetycznego i podczas odciągania chromosomów / chromatyd do przeciwległych biegunów komórki centromer przemieszcza się jako pierwszy. Oprócz przewężenia pierwotnego w niektórych chromosomach występuje także przewężenie wtórne, które odcina trabanta (satelitę). Przewężenie wtórne (NOR) jest organizatorem jąderka.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • kariokineza
  • podziały komórkowe
  • mejoza
  • amitoza
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Janusz Komender. Kilka słów o doktorze Wacławie Mayzlu i jego odkryciu. „Postępy Biologii Komórki”. 3, s. 405–407, 2008. Warszawa: Polskie Towarzystwo Anatomiczne, Polskie Towarzystwo Biologii Komórki. ISSN 0324-833X. 
    2. Maciej Iłowiecki: Dzieje nauki polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1981, s. 187–188. ISBN 83-223-1876-6.
    3. Neil A. Campbell i inni: Biologia. Poznań: 2012, s. 230. ISBN 978-83-7510-392-2.
    4. Solomon, Berg, Martin, Ville, "Biologia", Warszawa 2000
    Komórka roślinna – podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna budująca organizm rośliny, mająca zdolność wymiany materii z otoczeniem i jej przetwarzania. Pod względem kształtu komórki roślinne można podzielić na:Centriola - organellum komórkowe zbudowane z filamentów mikrotubulowych ułożonych w formę cylindra. Dwie ułożone prostopadle do siebie centriole, otoczone amorficzną substancją pericentrioralną, tworzą strukturę centrosomu. Centriole są obecne w komórkach zwierzęcych, ale nie ma ich w komórkach grzybów, ani u większości roślin wyższych.




    Warto wiedzieć że... beta

    Komórka generatywna – komórka występująca w gametoficie męskim, w ziarnkach pyłku roślin nasiennych. Po zapyleniu komórka wegetatywna tworzy łagiewkę pyłkową, zaś komórka generatywna dzieli się na dwie komórki plemnikowe, które dzięki łagiewce przedostają się do środka nucellus i zlewają się z komórką jajową, tworząc zygotę. U okrytozalążkowych jedna komórka plemnikowa tworzy zygotę, zaś druga komórkę triploidalną, tzw. bielmo wtórne, poprzez zlanie z jądrem wtórnym.
    Cytokineza – podział cytoplazmy w procesie podziału komórki. Może zacząć się pod koniec anafazy lub na początku telofazy.
    Edward Adolf Strasburger (ur. 1 lutego 1844 w Warszawie, zm. 19 maja 1912 w Bonn) – polski i niemiecki botanik oraz anatom i cytolog roślin.
    Chromatyda – ramię chromosomu widocznego w metafazie. W wyniku replikacji każdy chromosom ma dwie chromatydy, które następnie w wyniku podziału jądra komórkowego rozchodzą się do przeciwległych biegunów komórki i stają się samodzielnymi chromosomami. Każda chromatyda zbudowana jest z pojedynczej nici DNA połączonej z białkami – chromatyny.
    Wacław Mayzel (ur. 12 września 1847 w Kunowie, zm. 19 kwietnia 1916 w Warszawie) – polski lekarz, histolog, w 1873 odkrył mitozę komórek zwierzęcych.
    Eukarionty, eukariota, eukarioty, organizmy eukariotyczne (Eukaryota, Eukarya), określane też jako jądrowce, jądrowe, organizmy jądrowe, karioty, kariota (Karyobionta) – organizmy zbudowane z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami, co jest jednym z elementów odróżniających je od prokariotów. Jądro komórkowe odgraniczone jest od cytoplazmy podwójną błoną białkowo-lipidową. Nazwa naukowa pochodzi od greckich słów ευ ("dobry", "prawdziwy") i κάρυον ("orzech", "jądro").
    Anafaza - trzecia faza podziału komórki wystepująca po metafazie, a przed telofazą. Występuje zarówno w mitozie jak i w mejozie, przy czym w tym drugim podziale występuje dwukrotnie i oznaczana jest mianem "anafaza I" (podczas mejozy I) i "anafaza II" (podczas mejozy II).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.036 sek.