• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mitologia nordycka



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Tyr (Týr) – jeden z głównych bogów nordyckich z dynastii Azów. Jego inne imiona to Tiu, Tiw, Ziu lub Tîwaz. U Sasów i Anglów czczony pod imieniem Saxnot.Mani - w mitologii nordyckiej bóg Księżyca, syn Glaur i Mundilfariego. Każdej nocy podgryzany przez Hatiego, wiedzie przez niebo księżyc. Gdy nadejdzie Ragnarök, Hati schwyta Mániego. W języku staronordyjskim słowo máni było pospolitym słowem oznaczającym księżyc.
    Nordyccy bogowie byli śmiertelni. Tylko dzięki jabłkom Idunn mieli nadzieję doczekać Ragnaröku. Obraz J. Penrose, 1890.

    Mitologia nordyckamitologia ludów krajów skandynawskich i nordyckich (północno-germańskich): Danii, Szwecji, Norwegii, Islandii oraz Wysp Owczych.

    Mitologia nordycka jest odmianą mitologii germańskiej.

    W mitologii nordyckiej, Ginnungagap ("ziejąca pustka") – szeroka przepaść, która istniała pomiędzy Niflheimem a Muspelheimem, zanim nastąpiło stworzenie. Na północ od tej przepaści znajdowało się okrutne zimno Niflheimu, a na południe – nieznośne gorąco Muspelheimu. Gdy na początku czasu zimno spotkało żar w Ginnungagap, lód się stopił, a jego krople dały początek życiu w postaci giganta Ymira, który jest ojcem wszystkich Gigantów lodu.Njörðr, także Njord, Njerd, Njordhr, Njordr – w mitologii Germanów północnych bóg spokojnego morza i jego zasobów. Opiekun kupców (przez to bóg bogactwa) i myśliwych. Był także odpowiedzialny za wiatry, zarówno morskie jak i lądowe. Należał do boskiego rodu Wanów, był ojcem Frejra i Frei.

    Kosmogonia[ | edytuj kod]

    Centralny element kosmogonii skandynawskiej to Völuspa, opowieść o drzewie życia, Yggdrasilu, świętym jesionie. Jest tym co święte, osią i miejscem łączącym wszystko we spólnym ładzie w kosmosie. W mitologicznej pieśni o Yggdrasilu drzewo życia jest niszczone przez jelenie i węże symbolizujące to, co niepewne i groźne. Yggdrasil jednak żyje dzięki Nornom, podlewającym święty jesion wodą ze studni Urdand brunnen. W mitologii skandynawskiej Yggdrasil łączy dziewięć światów:

    Idun, Iduna, Ithun, Idunna, Idunn (staronord. Iðunn) – bogini wiosny w mitologii skandynawskiej, żona Bragiego, córka karła Svalda. Uosabiała porę roku pomiędzy marcem a wrześniem. Opiekowała się koszem ze złotymi jabłkami nieśmiertelności, który zawsze był pełny. Zapewniały one nieśmiertelność każdemu, kto je spożył. Idun podawała je tylko bogom na ucztach w Asgardzie.Widar – bóg nordycki. Syn Odyna i gigantki Grid. Nazywany był "Milczącym", ponieważ odzywał się tylko wtedy, kiedy musiał. Zamieszkiwał zaciszny i spokojny gaj zwany Widi. Ten wymieniany w Eddzie bóg ciszy i zemsty przeżyje Ragnarök i pomści śmierć Odyna, zabijając Fenrira. Miał tego dokonać, przydeptując jedną nogą dolną szczękę potwornego wilka, a rękami rozewrzeć jego paszczę i rozedrzeć ją na kawałki. Jego przyrodnim bratem był Wali, syn Odyna i Rind, który również miał ocaleć z Ragnaroku.
    1. Asgard – siedziba Asów
    2. Wanaheim – siedziba Wanów
    3. Álfheim – siedziba elfów
    4. Muspelheim – kraina ognia (zamieszkiwana przez ognistych olbrzymów)
    5. Nidavellir – kraina karłów.
    6. Niflheim – świat lodu, mgły, zimna oraz zmarłych. Panuje nad nim bogini Hel.
    7. Svartalfheim – kraina mrocznych elfów.
    8. Jötunnheim – kraina lodowych olbrzymów.
    9. Midgard – świat środka, kraina ludzi

    Niflheim, Jötunnheim i Muspelheim tworzyły razem Utgard – świat zewnętrzny.

    Freja (także Freyja, Freya, Frøya, staronord. Pani) – bogini nordycka należąca do wanów asgardskich, bliźniacza siostra Frejra. Była bóstwem wegetacji, miłości, płodności i magii. Ponadto patronowała wojnie, 1/2 poległych wojowników podlegała jej władzy. Jej mężem był Od (letnie słońce), córkami Hnoss ("skarb") i Gersimi ("klejnot").Mimir – w mitologii nordyckiej tajemniczy mędrzec o nieznanym pochodzeniu. Był właścicielem źródła mądrości u korzeni Yggdrasilu. Prawo do napicia się z tego źródła uzyskał Odyn, płacąc w zamian Mimirowi własnym okiem.

    Według mitologii Midgard powstał na styku przeciwstawnych światów wody i ognia. To niezwykle stary mit tradycji wedyjskiej. W Eddzie poetyckiej te dwa światy są źródłem zagrożenia, prowadzą nawet do zguby. Ogień pochodzi z Muspell a woda z zatrutych rzek Niflhel. Jest to przykładem prymitywnego pojęcia dobra i zła, pojmowanego w personifikacjach i metaforach przedmiotowych.

    Skandynawia – region północnej Europy, obejmujący kraje: Szwecję, Norwegię oraz Danię. Obejmuje część z krajów nordyckich.W mitologii nordyckiej, Yggdrasil było "Drzewem Strasznego", czyli Odyna (patrz axis mundi) – gigantycznym drzewem (we współczesnych wyobrażeniach skandynawskich często uważanym za jesion), na którym znajdowały się różne światy, w tym: Asgard, Midgard, Utgard i Hel. Nazwa Yggdrasil dosłownie oznacza koń Yggra, czyli koń Odyna, którego jednym z imion jest Yggr (Straszliwy).

    W wyżej wspomnianym procesie narodził się Ymir, protoplasta Thursów (olbrzymi), groźny ze względu na swoje rozmiary. Wspomina o nim w swoich komentarzach Snorri Sturluson, jako o postaci, której samo istnienie stanowi niebezpieczeństwo. Na szczęście przy swoim powstaniu Ymir zasnął i pozostanie w tym stanie do swojej śmierci.

    Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.Völuspa (Przepowiednia wieszczki, Wróżba Wölwy) – poemat mitologii nordyckiej. Jest pierwszym i najbardziej znanym utworem spośród szesnastu mitologicznych pieśni Eddy Starszej.

    Ymir uosabia siły natury i jest zdolny do samorództwa, na początku dziejów rodzi Thursonów (olbrzymy Szronu) i Asów (bogów). Asowie są z tej samej substancji co Ymir ale są dodatnim biegunem historii. W dalszych dziejach Asowie zgładzili Ymira, a z jego ciała stworzyli Midgard. Z resztek Ymira Asowie stworzyli karłów. Ludzie natomiast pojawili się samoistnie i byli bezwolni. Midgard jest na początku światem bogów, ludzie są istotami drugoplanowymi pozbawionymi woli, rozumu, czucia, ruchu i oddechu. Te cechy nadają im Odin, Wili i Wi, synowie Buriego, ojca Asów (znanymi w kulturze popularnej jako bogowie). Zmiana cech ludzi i ich miejsce w historii następuje w momencie pojawienia się Norn (olbrzymek wieszczek) i ich przepowiedni Ragnarök – walki na końcu czasów. Ludzie zostają sojusznikami Asów w przyszłej walce z olbrzymami. W tej chwili również Odyn zsyła śmierć niezależnie od swojej woli oraz tworzy Valhallę, miejsce, gdzie polegli wojownicy oddają się ćwiczeniom i niesamowitym biesiadom by stawić czoła walce w dniu Ragnarök.

    Baldur (Baldr, Balder) – w mitologii nordyckiej syn Odyna i Frigg, małżonek bogini Nanny; symbol dobra, piękna i mądrości.Fulla lub Fylla – w mitologii nordyckiej bogini z rodu Azów, służąca bogini Frigg. Jej imię pochodzi od słowa fullr, które oznacza pełny.

    Mit o stworzeniu świata[ | edytuj kod]

    Miejscem akcji jest Ginnungagap – otchłań wypełniona lodem.

    Na południe od Ginnungagapu leżało Muspellheim – kraina ognia władana przez Surtra – giganta ognia, który swoim gorącym oddechem topił lody Ginnungagap. Z lodowców tych powstały zatrute wody Niflheim – kraina ciemności, mgieł i zamieci. W Niflheim płynęła Eliwag, rzeka północna która pieniła się o lodowce, lecz nie zamarzała dzięki tchnieniu Surt. Z piany wód Eliwag narodził się Ymir – praojciec olbrzymów. Uśpiony Ymir zrodził parę obu płci i chłopca Ergelmira, z których powstała rasa Thursonów. Z Ymira narodziła się również krowa karmiąca swym mlekiem Thursonów. Audumla, bo tak się nazywała krowa, przez 3 dni lizała sól z lodowca. Po trzech dniach powstał z niego najstarszy z Asów, Buri. Syn Buriego poślubił Bestlę, córkę olbrzyma Baldrona. Z tego związku narodzili się Odin, Wili i We.

    We (staronord. ve - "świętość") - w mitologii nordyckiej syn Borra i Bestli, brat Odyna i Wilego; uczestniczył wraz z braćmi w zniszczeniu rodu olbrzymów na czele z Imirem.Ragnarök lub ragnarek (W. Kopaliński) – w mitologii skandynawskiej zmierzch bogów (Götterdämmerung). W wyobrażeniach mitologicznych ma on być wielką walką pomiędzy bogami a olbrzymami pod wodzą Lokiego, w wyniku której świat i Asgard, siedzibę bogów, strawi ogień, wszystkie gwiazdy zgasną, a Ziemię zaleje wielkie morze. Ostatecznie z tej toni wyłoni się nowy świat i nastąpi era szczęśliwości bez przemocy i wojen. Mit o Ragnaröku powstał zapewne pod wpływem chrześcijańskiej wizji apokaliptycznej. Po raz pierwszy pojawił się w poemacie Völuspá (Przepowiednia wieszczki), zredagowanym pod koniec X wieku.

    Synowie Buriego by zatrzymać rozrastanie się Ymira i plenienie się Thursonów zabili ich praojca. Nieliczni z nich ocaleli z powodzi krwi swego stwórcy. Odin, Wili i Wi następnie cisnęli martwego Ymira w pustkę a z jego ciała stworzyli Ziemię, którą ponieważ była ciemna i markotna oświetlili iskrami z kuźni Surtra tworząc gwiazdy. W środku Ziemi postawili Midgard siedzibę ludzi a na wybrzeżu Jötunheim siedzibę olbrzymów. Ostatnie były karły stworzone z drobnych kostek Ymira. 4 z nich stanęło na rogach świata Austrii (wschód), Westrii (zachód), Sudrii (południe) i Nördii (północ). Reszta karłów powędrowała, gdzie chciała, wszyscy ruszyli za Modsognirem i Durim którzy powędrowali do podziemnych korytarzy gór i u korzeni drzew ulepili inne karły. Tak narodził się Dwalin, on zabrał część karłów na powierzchni i osiadł nad morzem.

    Jörð (isl. „ziemia”; zwana także Fjörgyn lub Hlóðyn; w zapisie anglosaskim czasami jako Jord lub Jorth) – staronordycka bogini uosabiająca personifikowaną Ziemię. Jest lodową olbrzymką z Jotunheimu, jednak z powodu jej miłosnych związków z bogami zaliczana jest w ich poczet. Córka Annara i Nótt, kochanka Odyna, matka Thora i Meiliego.Ásatrú – politeistyczna religia oparta na wierzeniach zawartych w mitologii nordyckiej, której świat bogów reprezentują dwie dynastie Asów i Vanów. Stanowi ona próbę odtworzenia wierzeń dominujących w Europie Północnej przed przyjęciem chrześcijaństwa. Zaliczana jest do neopogańskich ruchów religijnych.

    Asowie lubili przebywać w Midgarze, Odin, Wili i We którzy ujrzeli Askę (jesion) i Emblę (wiąz) dali im dech i życie oraz możność poruszania i rozum a ostatni zmysły, tak pokazali się ludzie. Asowie przekazali im we władanie Midgard, pozwolili im się plenić i stali się ich bogami. Następnie ujrzawszy że ludzie zasiedlili Midgard postanowili zbudować sobie siedzibę i tak w Midumheimie (środkowym Asgardzie) wznieśli swój gród. W środku Asgardu rośnie wielki jesion zwany Yggdrasil, nad nim rozpościerają się konary trzymające cały nieboskłon, ma 3 korzenie które docierają do wszystkich światów. Jednym z nich czerpie soki z Asgardu. Spod Yggdrasila bije źródło Urd, nieskazitelnej wody której łyk daje poznanie przeszłości. Pod nim mieszkają też Norny, podlewające go codziennie. Drugi korzeń Yggdrasila siega aż do Niflhel gdzie wąż Nidhögg podgryza go i zatruwa jadem. Gdyby nie Norny z jego powodu usechłby on a z nim cały świat. A trzeci korzeń sięga do Jötunheim gdzie przy cudownym źródle siedzi Mimir mędrzec, zwany tak stąd że codziennie nabiera wody w swój róg Giallar i upija łyk. Odin za jego pozwoleniem napił się z jego kielich za cenę oka. Przy Yggdrasilu mieszkają również Orzeł wiedzący o wszystkim co się dzieje na swiecie, wiewiórka Rotatosk niosąca wieści między Orłem a Nidhöggiem, 4 jelenie Dainn, Dwalin, Dunair i Dyrathoor, wraz z najróżniejszym robactwem podgryzają one Yggdrasila, usechłby on gdyby nie wody Urd. Tam też zbierają się bogowie by radzić nad losami świata i sprawować sądy.

    Leszek Paweł Słupecki (ur. 1956) – profesor zwyczajny, kierownik Zakładu Historii Średniowiecznej i Nordystyki na Uniwersytecie Rzeszowskim. W przeszłości wykładowca w Akademii Podlaskiej w Siedlcach.Syn w mitologii nordyckiej, jest jedną z Azyn (Ásynja), lub boginią, która "strzeże drzwi i zamyka je przed tymi, którzy nie mają wejść". Jest również przywoływana w czasie potrzeby, przez obrońców.

    Asgard jest piękna krainą wiecznej wiosny, w niej stoi gród Asów zwany Gladsheim pokryty złotem. W nim bogowie zbierają się by sądzić i biesiadować. Jest tam jeszcze druga halla zwana Vingolf dla bogiń. Równina Asgardu zwie się Idawall na niej zanim padły słowa przepowiedni Asowie postawili pierwsze ołtarze i świątynie by nauczyć ludzi jak czcić bogów. Tu też Asowie postawili kuźnie z której wykuwali wszystko ze złota, tu też grali i urządzali uczty. W centralnym punkcie stoi Hlidskjult na którym zasiada Odin, by widzieć wszystko co dzieje się w Asgardzie i na ziemi. Z Ziemią Asgard łączy się za pomocą mostu Bifrost (Tęcza), którego strzeże jasny bóg Heimdall. Jest tam też Valhalla dla poległych w boju bohaterów, mających wesprzeć bogów w dniu Ragnarök. Cała jest ze srebra i ma 540 drzwi, ściany ma z włóczni srebrem kutych, sufit z tarcz a na stołach leżą zbroje. Codziennie bohaterowie wyruszają do walki z Wilkiem, żaden z nich nie odnosi ran, a wieczorem biesiadują z Odinem przy którym siedzą wilki Gere i Freke a na jego ramionach kruki Higinn (rozum) i Munnin (pamięć). Bohaterowie piją miód i piwo, a jedzą mięso cudownego Dzika Saehrimnira, który codziennie przyprawiony i ugotowany nazajutrz odżywa. Usługują im Valkyrie. Dziewice te są wysyłane na bitwy by wybierać wojowników którzy umrą a potem zaprowadzić ich przez Valgring do Valhalli. Tych dzielą między siebie po połowie Odin i Freya. Thor drugi najmocniejszy po Odinie żyje w Bilskermer w Thrudheimie , skąd przez rzeki Kornt, Örmt i Kervauga udaje się do Jötunheim by walczyć z Thursami.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Gullweig, Gullveig - nordycka bogini, jedna z najciekawszych i najbardziej tajemniczych bogiń Vaniru (rodu Wanów). Gullveig uważana była za pionierkę alchemii i magii, a także postać symboliczną. Bogowie Aesiru usiłowali ją zabić, ponieważ była przyczyną pierwszej wojny pomiędzy Vanirem i Aesirem, w której zwyciężyli ci pierwsi. Jednak oba rody wymieniły zakładników (wtedy właśnie Frey i Freya stali się członkami Aesiru) i zawarły pokój. Gullveig, która sama była piękna i lśniąca, rozbudziła w ludziach pożądanie złota, przez co zaczęli walczyć między sobą. Wówczas bogowie Aesiru usiłowali ją trzykrotnie spalić, jednak za każdym razem Gullveig stawała się tylko coraz bardziej promienna, co stanowi odniesienie do alchemicznego procesu hartowania złota. Zwano ją także Heid, Wiedżmą.

    Niflhel to kraina najgłębsza i najstraszniejsza, włada nią upiorna bogini Hel. Strzeże spokoju tych którzy nie zostali wybrani. Mieszka w wielkim i ponurym dworze, bronionym murami i kratami zwanymi Eljundir. Wewnątrz stoi stół Hungr (głód) a na nim nóż Sultr (łaknienie). Hel jest półtrupem półkobietą ubraną w suknie Mdłość i spoczywa na łożu Kör (Letarg). Kto raz zawita do jej królestwa nie znajdzie wyjścia. Bogini wyprowadza zmarłych z grobu i chroni przed niebezpieczeństwami tej podróży. Niektórzy co uciekli bogini nawiedzają świat jako upiory, tych się pali lub zabija ponownie. Topielców zaś bierze pod opiekę Ägir gdzie w swojej siedzibie zajmują się nimi jego 9 córek i żona Ran. Do Niflhel trafiają również najwięksi bohaterowie, królowie i höwdingowie (przywódcy drużyny skandynawskiej), oni wybrani szczególnym losem bawią się i ucztują by w odpowiednim czasie otrzymać znak i pomóc bogom w dniu ragnarök. Oni nie są pod władzą Hel.

    W mitologii nordyckiej Niflheim ("Kraina Mgły") jest królestwem lodu i zimna, a włada nim bogini Hel, córka Lokiego. Mieści się na północ od Ginnungagap. Znajduje się tam również kraina Helgardh i mieszka Rimtursir.W mitologii nordyckiej Muspelheim ("Kraina płomieni"), zwana też Muspel, jest królestwem ognia. Mieszkają w niej Giganci ognia ze swym władcą, Surturem. Jest ogniem, podczas gdy leżąca na północ od niego kraina Niflheim jest lodem. W wyniku zmieszania obu w przepaści Ginnungagap z topniejącego lodu powstała woda. Z iskier z Muspelheimu powstały planety, komety i gwiazdy.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Loki – w mitologii nordyckiej olbrzym zaliczony w poczet bogów, symbol ognia i oszustwa. Syn olbrzyma Farbautiego i Laufey. Loki posiadał zdolność przemiany (w łososia, konia, ptaka, pchłę itp.), włącznie ze zmianą płci.
    Bragi, Brage – w mitologii nordyckiej syn Odina i Gunnlod – olbrzymki, mąż Idun – strażniczki złotych jabłek młodości. Bóg poezji, skaldów i elokwencji, należał do rodu Azów. Mieszkał w Walhalli, gdzie często śpiewał swoje pieśni. Na swym języku miał wyryte magiczne runy. Swój potencjał czerpał z Kwasiru (Skaldmiodu). Bragi, z natury spokojny i zrównoważony, nigdy nie tknął miecza, gdyż jak twierdził, nie jemu przeznaczone jest walczyć. Często, pod przebraniem żebraka, włóczył się po królewskich dworach, imponując swym śpiewem i grając na harfie. Loki twierdził iż Bragi zabił brata Idunn, która jest jego małżonką. Podczas uczty u Aegira, Bragi pierwszy wyprosił Lokiego, ten w odzewie nazwał go samochwałą, żebrakiem i tchórzem. Zdenerwowany Bragi twierdził, że urwie mu głowę, co tylko rozbawiło Lokiego, który powołał się na święte przymierze krwi z Odynem.
    Nanna - w mitologii nordyckiej córka Napra żona Baldura, bogini reprezentująca dobro, piękno i wiosnę. Z rozpaczy po śmierci męża rzuciła się na jego stos pogrzebowy i spłonęła wraz z nim
    Sol lub Sunna – w mitologii nordyckiej bogini Słońca. Była córką Mundilfariego, siostrą Maniego i żoną śmiertelnika Glena.
    Wanowie – starsza dynastia bogów nordyckich, dynastia urodzaju, pokonana przez ród Azów i usunięta od rządów nad światem. Ich siedzibą pierwotnie był Wanaheim. Po wojnie z Azami część z Wanów zamieszkała w Noatunie. Ich pochodzenie jest nieznane.
    Asgard (duń. i szw. Asgård, bokmål Åsgard, nynorsk Asgaard, staronord. Asgarðr, staroang. Ōsgeard; as – "bóg", garth – "dwór", "ogromna przestrzeń") – w mitologii nordyckiej jedna z Dziewięciu Krain zamieszkana przez dwa szczepy bogów: Asów i (po zawarciu z nimi pokoju) Wanów. Do Asgardu prowadzi tylko jedna droga – Tęczowy Most Bifrost. Schodząc z Tęczowego Mostu, wchodzi się na zieloną równinę Idawall, natomiast najbardziej wysunięte na południe jest Gimle. Siedziba bogów podtrzymywana jest przez czterech krasnoludów: Austriego, Westiego, Nordiego i Sudriego. Inna teoria mówi, że Asgard był rajem wojowników i miejscem, gdzie przebywali bogowie. Prowadziły do niego setki drzwi. Belkami były włócznie, a dachówkami tarcze. Wojownicy opuszczali pałac zmarłych tylko po to, by ćwiczyć się w sztuce wojennej.
    Ägir (Egir) – w mitologii nordyckiej olbrzym mieszkający na dnie oceanu i uosabiający jego dzikość. Nazywany niszczycielem okrętów, był odpowiedzialny za wszelkiego rodzaju sztormy i nawałnice. Znany z wystawnych przyjęć, które urządzał dla bogów w swym podwodnym zamczysku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.