• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mitologia indyjska

    Przeczytaj także...
    Wedy, Weda (dewanagari वेद , "wiedza"; podobieństwo tych słów wynika ze wspólnego językowego praprzodka indosłowiańskiego) – święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich, które stanowiły całość ówczesnej wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów; antologia tekstów z różnych okresów, o różnej tematyce, budowie i przeznaczeniu. Objętością Wedy przewyższają Biblię sześciokrotnie.Kali (dewanagari काली, trl. Kālī, dosł. rodzaj żeński pojęcia "czas" trl. Kālā ,zwana również Maha Kali, trl. Mahā-Kālī) – hinduska bogini czasu i śmierci, pogromczyni demonów i sił zła; w oczach ludzi Zachodu najbardziej przerażająca ze wszystkich bogiń hinduistycznych. Jedna z czterech głównych postaci Śakti, żony Śiwy. Pierwsza z mandali dziesięciu głównych form małżonki boga Śiwy, władczyni cyklu reinkarnacyjnego.
    Noc – część doby, w czasie której Słońce znajduje się poniżej linii horyzontu. Można też ją określić jako okres od zmierzchu do świtu. Zjawisko to występuje na planetach krążących wokół gwiazd – czyli ich satelitach, w tym również na Ziemi. Przeciwnym pojęciem jest dzień.

    Ważniejsze bóstwa | edytuj kod]

  • Agni – w wedyjskiej kulturze bóg ognia; żywioł ognia
  • Aświnowie – niebianie w postaci braci bliźniaków
  • Djaus (inaczej Diw) – personifikacja ducha nieboskłonu, bóg nieba nad nami, ojciec nieba
  • Daksza – mędrzec; zręczny, zdolny
  • Indra – bóg uzdrawiającej burzy, władca piorunów, król niebian, władca swargi - nieba, istot dobrotliwych i bohaterskich, pogromca złych mocy i demonów, opiekun wojowników i boskich zastępów
  • Jama – pierwszy człowiek, władca śmierci, zarządca dusz zmarłych w zaświatach, nadzorca kar dla grzeszników
  • Marutowie – niebiański dwór Waju liczący zwykle 333 dewy
  • Mitra – przyjaciel, anioł życzliwości, bóg dobroci w wedach
  • Pradźapati – emanacja Brahmana: Pan Wszystkich Stworzeń
  • Prythiwi – bogini Ziemia, matka ziemia; żywioł ziemi
  • Puszan – żywiciel stworzeń, bóg dawca pokarmu
  • Ratri – bogini nocy, panująca nad mocami nocy
  • Rudra – bóg przyrody, władca duchów natury
  • Śaka – jedno z imion boga Indry
  • Sawitar – wedyjski bóg światła słonecznego dającego życie
  • Soma – bóg księżyca, napoje liturgiczne
  • Surja – bóg słońca, czczony o wschodzie i zachodzie słońca
  • Twaszar – bóg wszelkiego rzemiosła i sztuk rękodzielniczych
  • Uszas – bogini świtu dnia i uzdrowienia duszy
  • Waju – bóg wiatru, w jodze strażnik ścieżki serca
  • Waruna – bóg wody i dobrego prawa, ryty
  • Wisznu – jeden z trzech głównych bogów w tradycjach indyjskich
  • Inne ważne postacie z mitologii wedyjskiej:

    Ratri (sankr. rātri - noc) – w mitologii indyjskiej dobrotliwa bogini wedyjska będąca personifikacją nocy, a w szczególności jej końca tuż przed nadejściem świtu. Opisywano ją jako boginię jaśniejącą, o oczach-gwiazdach. Przynosi ludziom, zwierzętom i ptakom ukojenie. Swym gwieździstym blaskiem przepędza ciemności i bezpiecznie przeprowadza przez mrok. Chroni swych czcicieli przed wilkami, demonami i złodziejami.Djaus (Dyaus) – dosłownie "światło", "niebo"; Djaus w hinduizmie jest bogiem Niebios; zwany jest Ojcem Nieba (Djaus-Pitr lub Djaus-Pita). Małżonek Prythiwi, bogini natury i matki Ziemi. Boska para rodzicielska Djaus i Prythiwi uważani są za prarodziców ludzi i aniołów (dewa), podobni w tym względzie do pary Uranos – Gaja z greckiej mitologii.
  • demon Wrytra - demon klasy asura, wróg boga Indry, przez którego został pokonany
  • wąż Ahi Bundhnja - wąż głębin, mityczny duch podmorskich głębin
  • Ważniejsze bóstwa panteonu hinduistycznego[ | edytuj kod]

  • Brahma – bóg, stwórca, demiurg, kreator, wraz z Wisznu i Śiwą stanowi hinduską trójcę Trimurti
  • Dewi – bogini, dosłownie: światłość, jaśnienie, świetlistość
  • Durga – niezwyciężona, niedostępna; bohaterska i wojownicza postać małżonki Śiwy
  • Ganeśa – starszy syn boga Śiwy i bogini Parwati, pasterz ganów, pan mądrości
  • Ganga – bogini rzeki, dusza rzeki Gangi, wody oczyszczające ze skalań
  • Himawanti – bogini, matka Parwati i Gangi
  • Kali – groźna i wojownicza forma małżonki Śiwy
  • Krysznaawatara, inkarnacja Wisznu
  • Lakszmi – bogini, małżonka Wisznu; dawczyni bogactwa i dobrobytu
  • Lalita – małżonka Śiwy
  • Mahadewa – Wielki Anioł, imię Śiwy
  • Maja – bogini matka, nadprzyrodzona, iluzoryczna moc
  • Parwati – małżonka Śiwy
  • Saraswati – małżonka Brahmana; bogini sztuki i nauki
  • Śakti – moc, potęga; bogini mocy żeńskiej zasady wszechświata, imię tytularne bogini
  • Śiwa – patron joginów
  • Śri – bogini dobrobytu, dostatku i szczęścia
  • Wisznu – bóg podtrzymania życia
  • Inne ważne postacie:

    Indra (sanskr. इन्द्र lub इंद) – w mitologii indyjskiej jeden z najważniejszych z bogów panteonu wedyjskiego, najczęściej wymieniane w Rygwedzie bóstwo, król bogów.Wisznu (hindi: विष्णु) – jeden z najpopularniejszych dewów w hinduizmie, Bóg jedyny w wisznuizmie (największym wyznaniu hinduistycznym). Jeden z Trimurti (trójcy hinduistycznej) tworzonej wraz z Brahmą i Śiwą. Symbolizuje utrzymujący aspekt Boga, najczęściej identyfikowany z dwoma swoimi Awatarami: Kryszną i Ramą.
  • Ananta – nieskończoność, wszechogrom, wąż
  • Ardźuna – uczeń awatara Kryszny znany z Bhagawadgity
  • Bhima – straszliwy, groźne imię bogów Rudry i Śiwy; także jeden z pięciu braci Pandawów
  • Kunti – deifikowana matka trzech z pięciu braci Pandawów (Arjuny, Yudishtry, Bhimy)
  • Madri – matka pozostałych dwóch braci (Nakuli i Sahadevy)
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Marta Jakimowicz-Shah, Andrzej Jakimowicz: Mitologia indyjska. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1986, seria: Mitologie świata. ISBN 83-221-0334-4.
  • Knappert J., (1995), Indian Mythology. London: Diamond Books
  • Ługowski A. [red.], (1996), Słownik mitologii hinduskiej. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG
  • Wedyzm (religia wedyjska) – najstarsza względnie poznana religia Indii, henoteistyczna, wywodząca się prawdopodobnie z okresu między połową drugiego tysiąclecia p.n.e. a początkiem pierwszego p.n.e. Jej zręby ukazują teksty Wed, w szczególności najstarsze zbiory - sanhity. Była to religia ahierarchiczna, koncentrująca się wokół rozbudowanego ceremoniału ofiary wedyjskiej (jadźńa, śrauta); w mniejszym stopniu obecne były także praktyki magiczne i rytuały związane z ogniskiem domowym (patrz: Atharwaweda). Przebieg ofiary wedyjskiej był dla jej uczestników odtworzeniem aktu kosmogonicznego i zarazem czynnością podtrzymującą harmonijne istnienie wszechświata, co za tym, pomyślność życia ludzkiego – dlatego tak niezwykle ważny był jej prawidłowy przebieg. Świątynie i zwyczaj czczenia wizerunków bogów pojawia się w wedyzmie znacznie później, prawdopodobnie w efekcie obcych wpływów (być może drawidyjskich).Pandawowie (dewanagari पाण्डव) – pięciu opisanych w Mahabharacie synów Pandu (dewanagari पांडु} i jego dwóch żon (Kunti i Madri):




    Warto wiedzieć że... beta

    Żywioły, elementy, pierwiastki – redukcjonistyczna koncepcja filozoficzna, według której świat materialny (Wszechświat) składa się z kilku podstawowych pierwiastków. Różne proporcje w jakich występują one w różnych obiektach i substancjach ma odpowiadać za złożoność świata materialnego, a sposoby, w jaki reagują one ze sobą, mają wyjaśniać przemiany w tym świecie. Teorie elementów były popularne w wielu starożytnych kulturach.
    Pradźapati (Sanskryt प्रजापति , trl. prajāpati , Ojciec Jestestw, "pan stworzeń, ojciec ludzkości", ang. Prajapati ) – dwupłciowe praźródło wszystkiego .
    Parwati (dewanagari पार्वती, tamilski: பார்வதி, ang. Parvati ) – bogini hinduistyczna reprezentująca łagodny aspekt Śakti, mocy boga Śiwy. Początkowo odrębna od innych plemiennych bogiń, w późniejszym hinduizmie stopniowo przejmując niektóre ich atrybuty, często jest z nimi utożsamiana. Z biegiem czasu stała się uogólnioną personifikacją kobiecości, Dewi, zwłaszcza w jej matczynym aspekcie jako Matadźi, czyli Bogini Matka. Często bywa łączona z Saraswati i Lakszmi w trójcę bogiń, nazywaną Tridewi.
    Agni (dewanagari अग्नि , trl. agni , ogień ) – w religii wedyjskiej bóg ognia (często identyfikowany z samym ogniem, wiązany także z „ogniem niebiańskim” – słońcem, błyskawicą), jedno z najważniejszych bóstw panteonu wedyjskiego.
    Asura (także: assura, asaura, aszura; san. asu - "oddech Prajapati" lub as - "być") – w hinduizmie i buddyzmie potężne i złe istoty, przeciwnicy dewów.
    Bhima ( dewanagari भीम ,trl. bhīma ; też भीमसेन trl. bhīmaséna ) – w Mahabharacie jeden z pięciu braci Pandawów - synów Pandu. Ten potężny kszatrija odgrywa znaczącą rolę w wojnie Kurukszetra. Przedstawiony jest jako postać pozytywna, ma jednak wady takie jak wpadanie w złość.
    Maja (Dewanagari: माया trl. māyā) – samo słowo oznacza coś, czego nie ma; w wedyzmie jest to nadprzyrodzona, iluzoryczna moc bóstwa w formie Dewi; manifestacja boskiej energii; w wedancie i buddyzmie ułuda zasłaniająca rzeczywistość. Maja bywa utożsamiana z Kali, Durgą itp.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.