Mitologia hawajska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mitologia hawajska – zespół wierzeń, mitów, legend i praktyk kultowych rdzennych Hawajczyków. Uważana jest za odmianę bardziej ogólnej mitologii polinezyjskiej lecz o unikalnym dla niej charakterze, rozwijaną od kilkanaście stuleci przed rokiem około 1800, kiedy to król Kamehameha I zjednoczył hawajskie plemiona w Królestwo Hawajów. Mitologia hawajska związana jest ściśle z religią hawajską, systemem wierzeń reprezentujących piękno i tajemnicę świętych hawajskich tradycji. Religia została oficjalnie zniesiona w XIX w., ale jest podtrzymywana przez niektórych praktyków do dnia dzisiejszego.

Hawajczycy - rdzenni mieszkańcy Hawajów, pochodzenia polinezyjskiego. Komunikują się w języku angielskim oraz języku kreolskim. Język hawajski, który był pierwotnym językiem Hawajczyków jest praktycznie językiem wymarłym, gdyż posługuje się nim nie więcej niż 1000 osób.Wierzenia - w antropologii: zbiór twierdzeń dotyczących zjawisk i bytów nadprzyrodzonych, niesprawdzalnych empirycznie. Wierzenia występują w każdej kulturze.

Ważniejsze postacie i terminy mitologii hawajskiej[ | edytuj kod]

  • ʻAumakua
  • ʻElepaio
  • Haikili
  • Haumea
  • Hiʻiaka
  • Hina
  • Huakaʻi pō lub ʻOiʻo
  • Kahaʻi
  • Kahōʻāliʻi
  • Kalamainuʻu
  • Kamapuaʻa
  • Kā-moho-aliʻi
  • Kanaloa
  • Kāne
  • Kāne-milo-hai lub Kāne-hekili
  • Kapo
  • Kapu
  • Kaulu
  • Kinilau
  • Iao
  • Kū (lub Kū-ka-ili-moku)
  • Kumulipo
  • Kupua
  • Laka
  • Lono
  • Mana
  • Kuula (rybie bóstwo)
  • Māui
  • Menehune
  • Nāmaka
  • Nuʻu
  • Paʻao
  • Pakaʻa
  • Paliuli
  • Pāpā
  • Pele
  • Ukupanipo
  • Wahie Loa
  • Wākea
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Thomas G. Thrum, Hawaiian Folk Tales: A Collection of Native Legends. W Projekcie Gutenberg;
  • Hawaiian Mythology by Martha Beckwith (ang.).
  • Królestwo Hawajów to państwo istniejące na Hawajach w latach 1810-1893. Zamieszkiwane głównie przez Hawajczyków i Amerykanów. W czasach tych w kulturze europejskiej wyspy hawajskie funkcjonowały pod dwiema nazwami: Wyspy Sandwich (nazwa nadana archipelagowi w 1778 roku przez jego odkrywcę Jamesa Cooka) i Hawaje (nazwa lokalna, od największej wyspy, Hawaiʻi).Projekt Gutenberg – inicjatywa polegająca na umieszczeniu w Internecie elektronicznych wersji książek istniejących w wersji papierowej.




    Warto wiedzieć że... beta

    Nuʻu – bohater mitologii hawajskiej. Za jego życia, długo po śmierci pierwszego człowieka, świat miał się stać przerażającym i złym miejscem. Jedynym dobrym człowiekem, jaki pozostał, był właśnie Nuʻu (Nuʻu-pale „Nuʻu modlący się”). Uratował się wraz z rodziną przed potopem, budując ogromne czółno z nadbudówką na pokładzie. Nuʻu zabrał ze sobą też psy, świnie, korzenie kava i orzechy kokosowe. Wody rozlały się nad całą ziemią i wszyscy ludzie zginęli; tylko Nuʻu wraz z rodziną pozostali przy życiu. W czasie, gdy potop zaczynał ustępować, wielka łódź wylądowała na szczycie Mauna Kea na Wielkiej Wyspie (określenie największej wyspy archipelagu Hawajów - Hawaiʻi). Następnie gdy złożył Niebu ofiarę z kava, świni i orzechów kokosowych, zszedł do niego z tęczy bóg Kāne i wytłumaczył "swój błąd".
    Kāne – w mitologii hawajskiej jeden z czterech głównych bogów hawajskich, obok Kanaloa, Kū i Lono. Był symbolem życia w naturze. Jako siła stwórcza był ojcem wszystkiego, co żyje. Identyfikowany ze Słońcem.
    Hawaje (haw. Mokupuni o Hawai‘i; ang. Hawaii, dawniej: Sandwich Islands, nazwane tak przez Cooka na cześć Johna Montagu, hrabiego Sandwich) – archipelag pochodzenia wulkanicznego na Oceanie Spokojnym.
    Mit (stgr. μῦθος mythos – "myśl, zamysł, temat rozmowy, opowieść, baśń") – opowieść o otaczającym ludzkość świecie, opisująca historię bogów, zjawisk paranormalnych, demonów, legendarnych bohaterów oraz historię stworzenia świata i człowieka. Próbowała ona wyjaśnić odwieczne zagadnienia dotyczące bytu ludzkiego, mistyki, życia i śmierci, dobra i zła, jak również istnienie zjawisk przyrody (np. pory roku, piorun). Z religiologicznego punktu widzenia mit, obok świętych ksiąg jest teologicznym uzasadnieniem przedmiotu wiary religijnej.
    Lono - słowo używane przy modlitwie śmierci przez Kahunów. Symbolizowało ducha osoby zmarłej, którego proszono w modlitwie aby wszedł w ciało osoby, wyciągnął siły życiowe (najpierw następował skurcz kończyn, drętwienie postępujące od dołu do góry ciała, gdy doszło do serca - człowiek umierał, duch mógł pobawić się nadwyżką siły życiowej) i doprowadził do jej śmierci. Gdy celem ataku ducha był znawca Huny (wiedzy tajemnej) mógł się zabezpieczyć.
    Mana – pochodząca z religii polinezyjskiej koncepcja energii w świecie materialnym. Słowo to pochodzi z języka melanezyjskiego, kult mana to manaizm. Pojęcie to jest rozpowszechnione jest niemal u wszystkich ludów Oceanii.
    Māui (Maui) - bohater mitologii hawajskiej i całej Polinezji (znany na Nowej Zelandii, wyspach Samoa, Tahiti i Tonga). Posiada cechy boga-stwórcy (wydobył okoliczne wyspy z morza, podniósł sklepienie nieba, spowolnił bieg słońca), herosa kulturowego (zdobył dla ludzi ogień) i trickstera (z upodobaniem stosował podstępy i przemieniał swą postać, głównie na ptasią). Z kolei jego wyprawa do krainy zmarłych celem zdobycia nieśmiertelności (nieudana) spokrewnia go z bohaterami epickimi takimi jak Gilgamesz.

    Reklama