• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mitanni



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Amoryci (sum. MAR.TU, akad. Amurru) – lud semicki, pokrewny Kananejczykom, który na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. opanował większość Mezopotamii i rozległe obszary Syrii. Spowodowali oni upadek sumero-akadyjskiego państwa III dynastii z Ur, tworząc na jego gruzach szereg zwalczających się państewek, z których ostatecznie zwycięzcą okazał się Babilon Hammurabiego. Amoryci przejęli kulturę sumero-akadyjską i stworzyli podstawy państw babilońskiego i asyryjskiego.Szuttarna III (Shuttarna III),Sutarna III (przypuszczalnie z sansykr. su-dharana "on, który podtrzymuje studnię") - król Mitanni, który rządził bardzo krótki okres około 1350 r. p.n.e. Był synem Artatamy II, uzurpatora do tronu po śmierci króla Tuszratty. Zabiegał o pomoc u Asyryjczyków, jednak został pokonany, gdy hetycka armia w trakcie najazdu na Mitanni maszerowała w kierunku stolicy. Ostatecznie królem został Szattiwaza.
    Mapa Bliskiego Wschodu ok. 1400 r. p.n.e.
    Zasięg terytorialny królestwa Mitanni w okresie jego największego rozwoju (początek XV w. p.n.e.).
    Tabliczka z tekstem w piśmie klinowym będącym listem króla mitannijskiego Tuszratty do faraona egipskiego Amenhotepa III z propozycją małżeństwa pomiędzy faraonem a córką Tuszratty Taduhepą; jeden z listów z Amarna; ok. 1350 p.n.e.; zbiory British Museum (WAA 29791).
    Pozostałości mitannijskiego pałacu w mieście Nagar ( obecnie stanowisko archeologiczne Tell Brak w Syrii).

    Mitannistarożytne państwo założone przez Hurytów w północnej Mezopotamii i północnej Syrii w II tysiącleciu p.n.e. ze stolicą w Waszuganni (dotąd nie zidentyfikowana).

    Mursili I (lub Murshili) – król Hetytów w czasach ok. 1556-1526 p.n.e., był następcą swojego dziadka, Hattusilisa. Jego siostrą była Ḫarapšili, a żoną królowa Kali.Arzawa – nazwa regionu lub królestwa w zachodniej Anatolii. W II tysiącleciu p.n.e. zachodni sąsiad państwa Hetytów. Po upadku Hetytów znana jako Lidia.

    Historia[ | edytuj kod]

    Dzieje Mitanni nie są dobrze znane, ponieważ informacje o nim można czerpać tylko ze znalezisk archeologicznych i starożytnych przekazów, które przeważnie dotyczą dziejów Asyrii, Hetytów czy Babilonii i tylko wspominają o kraju Hurytów. Cenne są opisy biblijne oraz teksty znalezione w Egipcie (np. listy z Amarna). W konsekwencji wiele faktów, w szczególności chronologia Mitanni, budzi spore kontrowersje pomiędzy historykami i poglądy poszczególnych badaczy często są ze sobą sprzeczne.

    Muzeum Brytyjskie (ang. British Museum) – jedno z największych na świecie muzeów historii starożytnej, mieszczące się w Londynie. Tuszratta (przypuszczalnie z sanskr. tvis-ratha "on który posiada rydwan budzący lęk")- władca huryckiej Mitanni panujący u schyłku rządów faraona Amenhotepa III i w czasie rządów jego syna Echnatona - prawdopodobnie 1380 p.n.e. - 1350 p.n.e. Był on synem Szuttarny II, a jego siostra Giluhepa i córka Taduhepa były żonami faraona Amenhotepa III. Taduhepa została później żoną Echnatona, który przejął po ojcu królewski harem.

    Mitanni, jak wiele innych państw starożytnego Bliskiego Wschodu, powstało w wyniku wędrówki ludów w XIX–XVI w. p.n.e. Około 1800–1700 roku p.n.e. plemiona huryckie zamieszkujące Wyżynę Armeńską zaczęły ekspansję na południe. Przez wieki zajmowały coraz większe połacie Azji Mniejszej oraz północnej Mezopotamii i Syrii.

    Amenhotep III – faraon – władca starożytnego Egiptu z XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa. Według różnych źródeł, panował około: 1388-1351 p.n.e., 1413-1377 p.n.e., 1405-1367 p.n.e. lub 1386-1349 p.n.e. Syn Totmesa IV i Mutemui.Szattuara I (w transliteracji z pisma klinowego zapisywane šá-at-tu-a-ra) – władca huryckiego królestwa Hanigalbat, kontynuującego tradycje państwa Mitanni; współczesny asyryjskiemu królowi Adad-nirari I (1307-1275 p.n.e.). Jego związek z mitannijską rodziną królewską pozostaje niejasny. Niektórzy uczeni sądzą, że był on drugim synem Artatamy II i bratem Szuttarny III, rywala Szattiwazy.

    Na początku XVI w. p.n.e. hetycki król Mursilis I zniszczył Halab (Aleppo) – stolicę amoryckiego państwa Jamhad, pokonał Mitanni oraz doprowadził w wyniku najazdu do wygaśnięcia dynastii Hammurabiego w Babilonie. Po powrocie do Anatolii został zamordowany przez swego szwagra Hantili I, który zajął tron. Niedługo potem najazdy Hurytów i wewnętrzne problemy państwa spowodowały jego skurczenie się do rejonów wokół stolicy. Państwo Hetytów na pewien czas zostało uśpione. O tym, co działo się później, brak wzmianek – aż do połowy XV w. p.n.e. Wpływami w Mezopotamii podzieliło się kilka państw: powoli odbudowujący się Hetyci, potężni lecz uśpieni Egipcjanie oraz Elamici, Kasyci i lud Arzawa. Mitanni władało ogromnymi ziemiami, obejmującymi północną Mezopotamię, Lewant i Asyrię – wówczas niewielkie państwo zajmujące obszary wokół miast Aszur i Niniwa, które musiało uznać zwierzchność huryckich królów.

    Kizzuwatna lub Kizzuwadna – nazwa starożytnego królestwa istniejącego w II tysiącleciu p.n.e.. Położone było na wyżynach południowo-wschodniej Anatolii, niedaleko zatoki Aleksandretty. Otoczone było górami Taurus i rzeką Ceyhan. Stolica tego królestwa było Kummanni. W czasach późniejszym ten obszar był znany pod nazwą Cylicja.Indra (sanskr. इन्द्र lub इंद) – w mitologii indyjskiej jeden z najważniejszych z bogów panteonu wedyjskiego, najczęściej wymieniane w Rygwedzie bóstwo, król bogów.

    Po zjednoczeniu Egiptu faraonowie przystąpili do poszerzania jego granic. Totmes I podbił Palestynę oraz ziemie położone dalej na północ, łączące Egipt z Lewantem, aż do granic obszaru zwanego Kizzuwatna. Na drodze Egiptowi stanęło odrodzone państwo Mitanni (w 1480 roku p.n.e. było już zjednoczone pod wodzą króla Parattarny), które następnie w latach 1450–1350 p.n.e. osiągnęło szczyt swojej potęgi i zasięgu terytorialnego. Władcą obszaru najechanego przez Egipcjan był król Idrimi – wasal Parattarny. Najprawdopodobniej najazd egipskich wojsk spowodował ucieczkę króla Idrimiego z jego rodzinnego Aleppo, opisaną na inskrypcji znalezionej w Alalach. Dopiero po latach tułaczki Idrimi osiadł w Alalach, zostając tam królem z nadania Parattarny. Za panowania Totmesa IV (1397–1388 p.n.e.) Mitanni i Egipt nawiązały sojusz, utwierdzony przez królewskie małżeństwa. Dalsze dzieje Mitanni łączą się dość ściśle z dziejami Egiptu. By zacieśnić wzajemne stosunki często zawierano małżeństwa między królewskimi rodami. Wiadomo na przykład, że faraon aż siedem razy prosił Artatamę I o rękę jego córki, nim ten odpowiedział. W 1381 roku p.n.e. świętowano zaślubiny Amenhotepa III z Giluhepą – córką Szuttarny II, syna Artatamy I. Potem wyszła za niego również Taduhepa. Jej ojciec Tuszratta (syn Szuttarny) chciał, by faraon w zamian za nią przysłał mu posąg córki odlany ze złota – dla złagodzenia tęsknoty. Gdy panowanie w Egipcie rozpoczął Echnaton, Taduhepa przeszła do jego haremu.

    Szuttarna I (Shuttarna I) (przypuszczalnie z sansykr. su-dharana "on, który podtrzymuje studnię") - jeden z pierwszych królów huryckiego państwa Mitanni. Jego imię zachowało się na pieczęci znalezionej w Alalach. Napis głosi: "syn Kirty" i jest jedynym znanym jak dotąd odniesieniem do tego władcy. Panował na początku XV w. p.n.e. (prawdopodobnie 1490 p.n.e. - 1470 p.n.e.).Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Koniec potęgi Mitanni nastąpił, gdy Artatama II (zapewne brat Tuszratty) nie zgodził się, by Tuszratta zajmował dłużej tron (objęty zresztą po niewyjaśnionej śmierci ich brata Artaszumary). Był jednak zbyt słaby, by móc zdziałać cokolwiek przeciwko władcy. Sprzymierzył się zatem z Hetytami oraz Asyryjczykami. Egipt po śmierci Echnatona był zajęty sprawami wewnętrznymi, a władca Babilonu ożenił się z córką króla Hetytów. Pozbawiony wsparcia Tuszratta został zamordowany. W wyniku skomplikowanych sporów o władzę między potomkami Tuszratty i Artatamy II Mitanni uległo podzieleniu pomiędzy Asyryjczyków i Hetytów ok. 1350 r. p.n.e. Asyryjska część Mitanni, znana w tekstach pod nazwą Hanigalbat, zachowała częściową niezależność. Po powstaniu, które miało miejsce około 1270 p.n.e., księstwo Hanigalbat nad Chaburem zostało podbite przez Salmanasara I i zamienione w prowincję Asyrii.

    Niniwa (akad. Ninua) – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, leżące nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu; jedna ze stolic Asyrii. Obecnie stanowisko archeologiczne Ninawa w Iraku, na północny wschód od Mosulu.Lewant (od wł. levante – wschód) – pochodzące z języka włoskiego określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego. Granice wyznaczają: Morze Śródziemne, Taurus, Mezopotamia, pustynie Półwyspu Arabskiego i Morze Czerwone. Obszar ten obejmuje dzisiejsze państwa: Syrię, Jordanię, Liban, Izrael oraz Autonomię Palestyńską. W szerszym znaczeniu do Lewantu zalicza się również Azję Mniejszą (Turcja) i Egipt.


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Aleppo (arab. حلب Halab, tur. Haleb) – miasto w północno-zachodniej Syrii, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego, na krańcach Pustyni Syryjskiej, w okolicy półpustynnej, o ostrym klimacie. Siedziba władz prowincji Halab. Największe miasto Syrii - 1,4 mln mieszkańców (1990), 1,7 mln mieszkańców (1999), 2,0 mln mieszkańców (dane szacunkowe z 2003). Jedno z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast Bliskiego Wschodu - od co najmniej 1800 p.n.e. Zamieszkane głównie przez Arabów, dość liczni są Turcy i Ormianie, oprócz nich mieszkają w Aleppo Grecy, Kurdowie i Żydzi. Ośrodek przemysłu włókienniczego i spożywczego, ośrodek tkactwa dywanów. Jedno z większych centrów handlowych Bliskiego Wschodu. Węzeł komunikacyjny - skrzyżowanie szlaków kolejowych i drogowych, międzynarodowy port lotniczy, przez miasto przebiega rurociąg z Homsu do Latakii. Ośrodek nauki i kultury - uniwersytet, muzułmańska szkoła teologiczna, szkoła muzyczna.
    Totmes IV (gr. Tutmosis) – faraon - władca starożytnego Egiptu z XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa. Syn Amenhotepa II i królowej Tia. Panował prawdopodobnie w latach 1397-1388 p.n.e. lub 1401-1391 p.n.e. Według Manethona panował 9 lat i 8 miesięcy. Starał się prowadzić politykę pokojową. Odziedziczył tron prawdopodobnie w wyniku przedwczesnej śmierci swego brata, następcy tronu. Po objęciu władzy nakazał dokonanie renowacji Wielkiego Sfinksa w Gizie, a po jej zakończeniu kazał umieścić między jego łapami, stelę upamiętniającą ten akt. Był to akt dziękczynny za objęcie władzy, którą otrzymał za sprawą Sfinksa - Wielkiego Boga.
    Wyżyna Armeńska (orm. Հայկական լեռնաշխարհ, Hajkakan lernaszycharh; tur. Doğu Anadolu Yaylası) – wyżyna w zachodniej części Azji, we wschodniej części półwyspu Azja Mniejsza. Jest to obszar aktywny sejsmicznie, najbardziej narażony na trzęsienia ziemi na całym półwyspie Azja Mniejsza, z najwyższym szczytem Turcji, a jednocześnie wygasłym wulkanem – Araratem (5165 m n.p.m. według pomiaru satelitarnego NASA).
    Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.
    Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego - wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego -najstarszej uczelni w Polsce. Wydaje ponad 200 tytułów rocznie. Wydawnictwo specjalizuje się w podręcznikach akademickich (również medycznych). Równie istotne są wydawnictwa seryjne i monografie naukowe. Do najważniejszych serii należą: antropologiczna Cultura, poświęcona kulturom Wschodu Ex Oriente, historyczna Historiai, serie Psychiatria i Psychologia oraz najnowsze: Media, Politika, Mysterion. Profil Wydawnictwa wykracza znacznie poza ramy oficyn uniwersyteckich - wydawnictwo publikuje także książki popularnonaukowe i popularyzatorskie. Wydaje także publikacje niskonakładowe (które ukazują się zasadniczo w oparciu o dotacje).
    Artatama II, uzurpator – rościł sobie prawo do tronu królewskiego Mitanni w czasie rządów króla Tuszratty w XIV w. p.n.e. Z dokumentu traktatowego Szattiwaza-Suppiluliuma wynika, że Suppiluliuma I zawarł traktat z Artatamą II, rywalem Tuszratty. Nic nie wiadomo na temat wcześniejszych losów Artatamy II, ani jego związków, o ile takie w ogóle istnieją, z rodziną królewską. Mógł on być bratem Tuszratty lub należeć do rywalizującej linii królewskiego rodu. Dokument nazywa go królem Hurytów, podczas gdy Tuszratta zyskał tytuł "króla Mitanni". Po nim panował jego syn Szuttarna III.
    Asyria (akad. māt Aššur) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.042 sek.