• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mirtowate

    Przeczytaj także...
    Kuflik, kalistemon (Callistemon) – rodzaj roślin z rodziny mirtowatych (czasem włączany do rodzaju Melaleuca L.). Rośliny z tego rodzaju występują w Australii, w innych częściach świata są uprawiane jako rośliny doniczkowe lub ogrodnicze.Goździkowiec brazylijski, piernia brazylijska (Eugenia brasileinsis Lam.) – gatunek rośliny z rodziny mirtowatych. Pochodzi z Brazylii, jest uprawiany w wielu innych rejonach o klimacie tropikalnym.
    Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

    Mirtowate (Myrtaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu mirtowców. Obejmuje około 140 rodzajów skupiających około 5,8 tysiąca gatunków. Występują na wszystkich kontynentach w strefie tropikalnej – w Ameryce Środkowej i Południowej, w Afryce subsaharyjskiej, w Azji południowej i wschodniej oraz w Australii i na wyspach Pacyfiku. Jeden rodzaj – mirt (Myrtus) rośnie także w basenie Morza Śródziemnego. Największe zróżnicowanie roślin tej rodziny występuje w Australii i Ameryce Południowej. Do cech charakterystycznych rodziny należy występowanie u jej przedstawicieli kulistych zbiorniczków z olejkami eterycznymi powstającymi w wyniku rozpuszczania ścian komórek. Szereg roślin z rodziny dostarcza jadalnych owoców, przy czym największe znaczenie mają: gujawa pospolita i truskawkowa, a mniejsze: akka Sellowa, goździkowiec brazylijski i inne gatunki z tego rodzaju, mirt zwyczajny, różne gatunki z rodzaju czapetka, Ugni molinae, Plinia cauliflora. Eukaliptusy to ważne źródło drewna, ale też po rozprzestrzenieniu poza Australią także powód dużych zagrożeń pożarowych (liście słabo się rozkładają, a za sprawą dużej zawartości olejków są łatwopalne). Bogate w olejki eteryczne różne organy licznych gatunków znajdują zastosowanie w przemyśle kosmetycznym, perfumeryjnym, spożywczym, aromaterapii i medycynie. Mirt zwyczajny jako roślina poświęcona Afrodycie i Wenus odgrywała istotną rolę w mitologii rzymskiej i greckiej i wciąż jest ważną rośliną symboliczną wykorzystywaną do strojenia bukietów i wianków ślubnych. Liczne gatunki uprawiane są jako ozdobne, zwłaszcza z rodzajów: kuflik, eukaliptus, goździkowiec, metrosideros, mirt, Calothamnus, Chamaleucium, Corymbia, Melaleuca, Syncarpia, Verticordia i in.

    Gujawa, gruszla (Psidium L.) – rodzaj obejmujący około 100 gatunków roślin tropikalnych z rodziny mirtowatych, znany też pod nazwami guawa, gwajawa, gojawa, psydia. Rośliny te występują na Karaibach, w Ameryce Środkowej i w północnej części Ameryki Południowej.Dno kwiatowe, oś kwiatowa (ang. receptacle, łac. receptaculum) – element budowy kwiatu roślin okrytonasiennych będący przeważnie mniej lub bardziej rozszerzonym końcem szypułki. Na dnie kwiatowym osadzone są wyrastające spiralnie lub w okółkach pozostałe elementy budowy kwiatu – okwiat, pręcikowie i słupkowie. Dno kwiatowe stanowi twór homologiczny do osi kłosa zarodnionośnego roślin zarodnikowych i osi strobili nagonasiennych.

    Morfologia[ | edytuj kod]

    Acca sellowiana
    Pokrój Najczęściej rośliny należące do rodziny to okazałe drzewa i krzewy, ale reprezentowane są w niej wszelkie formy wzrostowe. Do rodziny należą najwyższe znane drzewa okrytonasienne – współczesne okazy eukaliptusa królewskiego sięgają 101 m wysokości, a w przeszłości ścinano drzewa o długości do 122 m. Liście Zwykle naprzeciwległe, rzadziej skrętoległe, czy nawet okółkowe, zwykle bez przylistków, po przełamaniu lub roztarciu aromatyczne z powodu zawartości olejków eterycznych. Liście są pojedyncze i całobrzegie, często dimorficzne – na młodych roślinach odmienne pod względem kształtu i wielkości od liści okazów starszych. Kwiaty Mają zróżnicowaną budowę i rosną w różnego rodzaju kwiatostanach lub pojedynczo. Zwykle kwiaty są obupłciowe i promieniste, z kubeczkowatym dnem kwiatowym otaczającym przynajmniej częściowo zalążnię. Działki kielicha są najczęściej cztery lub jest ich pięć, rzadko trzy, są wolne lub zrośnięte, czasem ich brzeg jest silnie powcinany. Płatki korony w liczbie czterech lub pięciu (rzadko brak ich zupełnie) są wolne lub zrośnięte, czasem odpadają zaraz po rozwinięciu się kwiatu. Częstą cechą jest rozwój wielu okazałych pręcików, które wyrastają w jednym lub wielu okółkach. Ich nitki są wolne lub wyrastają w pęczkach w różnym stopniu połączone ze sobą. Pylniki otwierają się podłużnymi pęknięciami, czasem na szczycie. Koniec łącznika często zakończony jest gruczołkiem lub gruczołkami. Zalążnia jest dolna lub wpół dolna z 2–5 komorami zawierającymi od dwóch do wielu zalążków. Owoc Suchy lub mięsisty, przy czym u przedstawicieli australijskich najczęściej jest to sucha torebka, a u roślin z kontynentów amerykańskich – jagoda, rzadko pestkowiec.

    Systematyka[ | edytuj kod]

    Corymbia ficifolia
    Leptospermum squarrosum
    Callistemon citrinus
    Metrosideros excelsa
    Owoce gujawy
    Pozycja według APWeb (aktualizowany system APG IV z 2016)

    Rodzina siostrzana dla Vochysiaceae w obrębie rzędu mirtowców (Myrtales).

    Pręcik (łac. stamen) – męski organ płciowy w kwiecie, bardzo silnie zredukowany i zmieniony liść. Ponieważ każdy pylnik (theca) ma połączone po dwa woreczki pyłkowe, pręcik okrytozalążkowych jest mikrosporofilem o 4 mikrosporangiach lub 2 synangiach dwusporangiowych. U roślin okrytonasiennych składa się z nitki pręcikowej (filamentum) i główki (anthera), która jest zróżnicowana na dwa pylniki (thecae) połączone płonnym łącznikiem (connectivum). W pylnikach znajdują się komory pyłkowe zawierające tkankę wyściełającą (tzw. tapetum) oraz tkankę zarodnikotwórczą (tzw. archespor), która wytwarza ziarna pyłku kwiatowego lub pyłkowiny. Dojrzałe pylniki pękają, pyłek się wysypuje i zostaje on dalej przenoszony przez wiatr, owady, zwierzęta, a następnie osadza się na znamionach słupków innych kwiatów (następuje zapylenie). Istnieją także rośliny o kwiatach samopylnych.Pestkowiec (ang. drupe, stone fruit, łac. drupa) – rodzaj owocu mięsistego. Podczas tworzenia się pestkowców zewnętrzna część owocni (egzokarp) tworzy skórkę, środkowa część (mezokarp) mięśnieje, a wewnętrzna część (endokarp) twardnieje i drewnieje. Twarda, wewnętrzna część owocni nazywana jest pestką i różni ten typ owocu od jagody, która jest zmięśniała w całości.


    Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

    Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Myrtanae Takht., rząd mirtowce (Myrtales Rchb.), podrząd Myrtinae Burnett., rodzina mirtowate (Myrtaceae Juss.).

    Korona (łac. corolla, ang. corolla) – element kwiatu składający się z okółka barwnych płatków korony (petala), które stanowią powabnię dla owadów, lub innych zwierząt zapylających kwiaty. Korona stanowi wewnętrzną część okwiatu.Olejek eteryczny (łac. oleum aetherium, oleum aethereum) – ciekła, lotna substancja zapachowa, znajdująca się najczęściej w specjalnych komórkach tkanki wydzielniczej roślin. Takie komórki są charakterystyczne dla roślin olejkodajnych, np. gatunków z rodziny sosnowatych, jasnotowatych, mirtowatych, rutowatych i baldaszkowatych. Pod względem składu olejek jest mieszaniną rozmaitych związków chemicznych, takich jak ketony, aldehydy, alkohole, estry, laktony, terpeny, i innych związków organicznych, w tym zawierających azot i siarkę związków o nieprzyjemnym zapachu (np. aminy, tiole).
    Podział rodziny

    W ujęciu APWeb rodzina dzielona jest na dwie podrodziny Psiloxyloideae i Myrtoideae. W systemach preferujących wydzielanie licznych i drobnych rodzin taksony te podnoszone są do rangi odrębnych rodzin (rodzinę Psiloxylaceae Croizat wyróżniają np. systemy Takhtajana i Reveala). W systemie Takhtajana rodzaj Heteropyxis z Psiloxyloideae wyodrębniony został dodatkowo do rangi odrębnej rodziny Heteropyxidaceae Engler & Gilg.

    Integrated Taxonomic Information System (ITIS) – system zaprojektowany do dostarczania informacji taksonomicznych o organizmach. Został utworzony w 1996 r. System jest wspierany przez agencje rządowe Stanów Zjednoczonych Ameryki, Kanady i Meksyku. Współpracuje z taksonomami z całego świata. Jest partnerem Species 2000 i Global Biodiversity Information Facility (GBIF). Współuczestniczy w realizacji międzynarodowego programu Katalog Życia (Catalogue of Life Programme).Gujawa pospolita, gruszla właściwa (Psidium guajava L.) – gatunek roślin z rodziny mirtowatych, inne nazwy to guawa, guajawa, gwajawa, gojawa. Pochodzi z rejonu Karaibów, Ameryki Środkowej i północnej części Ameryki Południowej.

    Podrodzina Psiloxyloideae Schmid:

  • Psiloxylon Tul.
  • Heteropyxis Harvey
  • Podrodzina Myrtoideae Sweet:

  • Acca O. Berg – akka
  • Accara Landrum
  • Actinodium Schauer
  • Agonis (Candolle) Sweet
  • Allosyncarpia S. T. Blake
  • Amomyrtella Kausel
  • Amomyrtus (Burret) D. Legrand & Kausel
  • Angasomyrtus Trudgen & Keighery
  • Angophora Cavanilles
  • Anticoryne Turczanowicz
  • Archirhodomyrtus (Niedenzu) Burret
  • Arillastrum Baillon
  • Astartea de Candolle
  • Asteromyrtus Schauer
  • Astus Trudgeon & Rye
  • Austromyrtus (Niedenzu) Burret
  • Backhousia Hooker & Harv.
  • Baeckea L.
  • Balaustion Hooker
  • Barongia Peter G. Wilson & B. Hyland
  • Basisperma C. T. White
  • Beaufortia R. Brown
  • Blepharocalyx O. Berg
  • Callistemon R. Brown – kuflik
  • Calothamnus Labillardière
  • Calycolpus O. Berg
  • Calyptrogenia Burret
  • Calythropsis C. A. Gardner
  • Calytrix Labillardière
  • Campomanesia Ruiz & Pavón
  • Chamelaucium Desfontaines
  • Chamguava Landrum
  • Choricarpia Domin
  • Cloezia Brongniart & Gris
  • Conothamnus Lindley
  • Corynanthera J. W. Green
  • Cyathostemon Turczanowicz
  • Darwinia Rudge
  • Decaspermum J. R. Forster & G. Forster
  • Enekbatus Trudgeon & Rye
  • Eremaea Lindley
  • Ericomyrtus Turczanowicz
  • Eucalyptopsis C. T. White
  • Eucalyptus L'Héritier – eukaliptus
  • Eugenia L. – goździkowiec
  • Euryomyrtus Schauer
  • Harmogia Schauer
  • Homalocalyx F. Mueller
  • Homalospermum Schauer
  • Homoranthus Schauer
  • Hysterobaeckea (Niedenzu) Rye
  • Hottea Urban
  • Hypocalymma (Endlicher) Endlicher
  • Kania Schlechter
  • Kjellbergiodendron Burret
  • Kunzea Reichenbach
  • Lamarchea Gaudichaud
  • Legrandia Kausel
  • Lenwebbia N. Snow & Guymer
  • Leptospermum J. R. Forster & G. Forster
  • Lindsayomyrtus B. Hyland & Steenis
  • Lophomyrtus Burret
  • Lophostemon Schott
  • Luma A. Gray
  • Lysicarpus F. Mueller
  • Malleostemon J. W. Green
  • Melaleuca L.
  • Melaleucon Saint-Lager
  • Meteoromyrtus Gamble
  • Metrosideros Gaertner
  • Micromyrtus Bentham
  • Mitrantia Peter G. Wilson & B. Hyland
  • Monimiastrum J. Gueho & A. J. Scott
  • Mosiera Small
  • Myrceugenia O. Berg
  • Myrcia de Candolle
  • Myrcianthes O. Berg
  • Myrciaria O. Berg
  • Myrrhinium Schott
  • Myrtastrum Burret
  • Myrtella F. Mueller
  • Myrteola O. Berg
  • Myrtus L. – mirt
  • Neofabricia Joy Thompson
  • Neomitranthes Legrand
  • Neomyrtus Burret
  • Ochrosperma Trudgen
  • Octamyrtus Diels
  • Osbornia F. Mueller
  • Oxymyrrhine Schauer
  • Paramyrciaria Kausel
  • Pericalymma (Endlicher) Endlicher
  • Phymatocarpus F. Mueller
  • Pileanthus Labillardière
  • Pilidiostigma Burret
  • Pimenta Lindley – korzennik
  • Pleurocalyptus Brongniart & Gris
  • Plinia L.
  • Pseudanamomis Kausel
  • Psidium L. – gujawa, gruszla
  • Purpureostemon Gugerli
  • Regelia Schauer
  • Rhodamnia Jack
  • Rhodomyrtus (Candolle) Reichenbach
  • Rinzia Schauer
  • Ristantia Peter G. Wilson & J. T. Waterhouse
  • Scholtzia Schauer
  • Siphoneugena O. Berg
  • Sphaerantia Peter G. Wilson & B. Hyland
  • Stereocaryum Burret
  • Syncarpia Tenore
  • Syzygium Gaertner – czapetka
  • Tetrapora Schauer
  • Thryptomene Endlicher
  • Triplarina Rafinesque
  • Tristania R. Brown
  • Tristaniopsis Brongniart & Gris
  • Ugni Turczanowicz
  • Uromyrtus Burret
  • Verticordia de Candolle
  • Welchiodendron Peter G. Wilson & J. T. Waterhouse
  • Whiteodendron van Steenis
  • Xanthomyrtus Diels
  • Xanthostemon F. Mueller
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-15].
    2. Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 209. ISBN 1-55407-206-9.
    3. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. T. 1. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 275-280. ISBN 83-7079-778-4.
    4. Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 350-353. ISBN 978-1-842466346.
    5. Crescent Bloom: Myrtaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-01-15].
    6. List of Genera in MYRTACEAE. W: Vascular plant families and genera [on-line]. Angiosperm Phylogeny Website. [dostęp 2018-11-09].
    System APG IV – system klasyfikacyjny roślin okrytonasiennych opublikowany w roku 2016 przez członków Angiosperm Phylogeny Group. Jest to kolejna wersja systemu klasyfikacyjnego rozwijanego od 1998 roku, sukcesywnie zastępująca poprzednie klasyfikacje (APG I z 1998, APG II z 2003 i APG III z 2009). Klasyfikacja bazuje na analizie powiązań filogenetycznych między grupami roślin, ustalanych głównie na podstawie danych molekularnych. System został skompilowany przez 16 autorów z 6 krajów, ale uwzględnia też wyniki warsztatów przeprowadzonych w Kew Gardens oraz ankiety internetowej, na którą odpowiedziało 441 respondentów z 42 krajów. Szerokie konsultacje i uznanie sugestii większości zamiast przyjęcia stanowiska ekspertów (np. w kwestii szerokiego ujęcia rodziny ogórecznikowatych Boraginaceae zamiast jej podziału) spowodowało zresztą kontrowersje w środowisku (Angiosperm Phylogeny Website publikuje w przypadkach spornych klasyfikację sugerowaną przez ekspertów, niżeli przyjętą w APG IV opinię większości).Mirt (Myrtus L.) – rodzaj roślin z rodziny mirtowatych. Według najnowszych ujęć taksonomicznych należy do niego tylko kilka gatunków, liczne dawniej do niego zaliczane zostały wyłączone do wielu oddzielnych rodzajów.




    Warto wiedzieć że... beta

    Przylistek (łac.stipula, ang. stipule) – organ wykształcający się po obu stronach nasady ogonka liściowego lub liścia siedzącego u wielu przedstawicieli roślin okrytonasiennych. Wykształcają się one zwłaszcza u podstawy liści zaopatrywanych przez trzy ślady (luki) liściowe. Powstają z dolnej części zawiązka liściowego (z górnej powstaje zwykle ogonek i blaszka liściowa). Wykształcają się jako zróżnicowane morfologicznie i pełniące rozmaite funkcje organy. Często mają postać liściokształtną i pełnią funkcję asymilacyjną (np. u grochu Lathyrus aphaca), czasem dodatkowo chronią zawiązki i młode liście. Szczególną rolę ochronną pełnią łuskowate przylistki okrywające pąk i chroniące go przed uszkodzeniem (np. w przypadku pąków zimujących). U niektórych roślin (np. u robinii) przylistki wykształcają się jako ciernie, u innych mają postać włosków lub gruczołów.
    Krzew – roślina drzewiasta o zdrewniałej łodydze, która od nasady rozgałęzia się na wiele pędów równorzędnych. W przeciwieństwie do drzew u krzewów brak osi głównej – pnia.
    Owoc (łac. fructus) − w znaczeniu botanicznym występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka, zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.
    Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.
    Liść (łac. folium) – organ roślinny, element budowy części osiowej (pędowej) roślin telomowych. Wyrastające z węzłów końcowe elementy rozgałęzień pędu, wyodrębniające się ze względu na funkcję i budowę od łodygi (nie mają np. zdolności do nieprzerwanego wzrostu). Pełnią głównie funkcje odżywcze i z tego powodu mają zwykle dużą powierzchnię umożliwiającą ekspozycję na odpowiednią ilość promieniowania słonecznego. Poza tym liście biorą udział w transpiracji, gutacji i wymianie gazowej. Nierzadko liście pełnią także funkcje spichrzowe, czepne, ochronne, obronne i pułapkowe, w takich przypadkach ulegając daleko idącym przystosowaniom w zakresie funkcji i budowy.
    Mirtowce (Myrtales Rchb.) – rząd roślin okrytonasiennych z kladu różowych. Zaliczane tu rodziny obejmują 380 rodzajów z ponad 11 tysiącami gatunków.
    Drzewa – grupa roślin, do której zaliczają się największe rośliny lądowe. Grupa ta nie jest taksonem – grupuje tylko organizmy roślinne podobne morfologicznie i funkcjonalnie. Drzewa są roślinami wieloletnimi o zdrewniałych łodygach (i zwykle też korzeniach). Od innych roślin drzewiastych (krzewów i krzewinek) różnią się posiadaniem łodygi głównej (pnia) rozgałęziającej się dopiero od pewnej wysokości. Liczne rozgałęzienia wraz z listowiem tworzą koronę drzewa. Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające kłodzinę zamiast pnia zakończoną pękiem liści tj. paprocie drzewiaste, sagowcowe, palmy, pandany, juki i draceny. Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody. W leksykonach lub spisach gatunków roślin drzewa bywają oznaczane symbolem przypominającym symbol Saturna lub alchemiczny symbol ołowiu, tj. podwójnie kreślone h. (Pojedynczo kreślone h, czyli ħ, oznacza krzew)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.045 sek.