• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ministerstwa w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9]
    Przeczytaj także...
    Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ang. Warsaw Pact ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno-wojskowy państw tzw. bloku wschodniego z dominującą rolą ZSRR. Formalnie powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację tzw. Niemiec Zachodnich i włączenie ich w strukturę NATO, a sankcjonował istniejące od zakończenia II wojny światowej podporządkowanie poszczególnych państw i ich armii ZSRR.Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.

    Ministerstwa w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – poniższy artykuł zawiera spis ministerstw i urzędów na prawach ministerstw istniejących w państwie polskim w latach 1944–1991, czyli w okresie jego pozostawania w strefie wpływów ZSRR oraz przynależności do polityczno-wojskowych i gospodarczych struktur bloku wschodniego.

    Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej – od 2001 zostało włączone do kompetencji Ministerstwa Infrastruktury.Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa - ministerstwo istniało od 23 października 1987 do 31 grudnia 1996 (zlikwidowane w wyniku reformy Centrum).

    Datą początkową dla zestawienia jest dzień utworzenia Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (21 lipca 1944 r.), natomiast okres końcowy obejmuje czasy transformacji ustrojowej przeprowadzonej w latach 1989–1991 (uwzględnione zostały ministerstwa funkcjonujące w rządach Tadeusza Mazowieckiego i Jana Krzysztofa Bieleckiego, działających przed pierwszymi wolnymi wyborami parlamentarnymi).

    Centralny Urząd Planowania, CUP – organ planowania gospodarczego w Polsce powołany 10 listopada 1945 roku i kierowany początkowo przez Czesława Bobrowskiego.Ministerstwo Przemysłu i Handlu, polskie ministerstwo zlikwidowane 4 lutego 1997 w wyniku reformy Centrum. Jego obowiązki podzielono i przekazano Ministerstwu Gospodarki i Ministerstwu Skarbu Państwa.

    Zasady organizacji naczelnych organów administracji państwowej ukształtowane po II wojnie światowej pozostały niezmienne aż do reformy centrum administracyjno-gospodarczego rządu i wprowadzenia działów administracji rządowej w drugiej połowie lat 90. Urzędy ministrów i obsługujące ich ministerstwa tworzone były za pomocą ustaw lub dekretów z mocą ustawy. Na ich podstawie Rada Ministrów wydawała rozporządzenia lub uchwały w sprawie szczegółowego zakresu działania ministrów oraz uchwały nadające ministerstwom statuty organizacyjne. Wiele spraw dotyczących funkcjonowania resortów regulowały akty normatywne niższego rzędu.

    Dział administracji rządowej – pojęcie wprowadzone art. 149 Konstytucji RP i dookreślone ustawą z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 1997 r. Nr 141, poz. 943), mające na celu umożliwienie Prezesowi Rady Ministrów elastycznego kształtowania liczby i kompetencji członków Rady Ministrów, a co za tym idzie, wzmocnienie pozycji premiera w rządzie. Ograniczeniem jest ustawowy wymóg, by działami: budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe kierował ten sam minister. Od początku 2010 r. jednemu ministrowi powierza się również działy: członkostwo Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej i sprawy zagraniczne.Ministerstwa w Rzeczypospolitej Polskiej – poniższy artykuł zawiera wykaz ministerstw funkcjonujących w Polsce podczas dwudziestolecia międzywojennego. Za etap początkowy dla zestawienia należy uznać lata 1917–1918, czyli okres kształtowania się polskiej administracji u schyłku I wojny światowej, przejętej po odzyskaniu niepodległości przez niezależne władze. Koniec działalności ministerstw w kraju związany był z wybuchem II wojny światowej w 1939 r. i utworzeniem rządu RP na uchodźstwie.

    Szczególnym rodzajem naczelnych organów przewidzianym w Konstytucji PRL były komisje i komitety działające na zasadzie kolegialności. Na czele ich aparatów wykonawczych (urzędów posiadających rangę ministerstw) stali przewodniczący wchodzący w skład rządu z pozycją równorzędną stanowiskom ministrów.

    Administracja publiczna i gospodarka komunalna[ | edytuj kod]

    Na mocy ustawy z 21 lipca 1944 r. utworzono:

    Rząd Tadeusza Mazowieckiego – gabinet pod kierownictwem pierwszego solidarnościowego premiera Tadeusza Mazowieckiego, powołany przez Sejm 12 września 1989 i zastąpiony przez rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego na początku 1991 roku.Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) – organizacja międzynarodowa krajów bloku wschodniego koordynująca procesy ich integracji gospodarczej. Działała w okresie od 25 stycznia 1949 do 28 czerwca 1991.
  • Resort Administracji Publicznej (21 lipca 1944 r. – 31 grudnia 1944 r.)
  • Na mocy ustawy z 31 grudnia 1944 r. w miejsce Resortu Administracji Publicznej utworzono:

  • Ministerstwo Administracji Publicznej (31 grudnia 1944 r. – 28 kwietnia 1950 r.)
  • Na mocy dekretu z 13 listopada 1945 r. utworzono:

  • Ministerstwo Ziem Odzyskanych (27 listopada 1945 r. – 21 stycznia 1949 r.)
  • Na mocy ustawy z 11 stycznia 1949 r. zlikwidowano Ministerstwo Ziem Odzyskanych (z dniem 21 stycznia 1949 r.), a jego zadania przejęło Ministerstwo Administracji Publicznej (częściowo również inne urzędy).

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Komitet Badań Naukowych (KBN) – zgodnie z zapisem ustawy z 12 stycznia 1991 był to naczelny organ administracji rządowej do spraw polityki naukowej i naukowo-technicznej Polski. Ustawa z dnia 8 października 2004 o zasadach finansowania nauki przekazała jego zadania w zakresie finansowania ministrowi właściwemu dla spraw nauki.

    Na mocy ustawy z 19 kwietnia 1950 r. (w związku ze zmianami w funkcjonowaniu terenowych organów administracji państwowej) w miejsce Ministerstwa Administracji Publicznej (część jego zadań przejęły również inne urzędy) utworzono Urząd do Spraw Wyznań oraz:

  • Ministerstwo Gospodarki Komunalnej (28 kwietnia 1950 r. – 29 marca 1972 r.)
  • Na mocy ustaw z 29 marca 1972 r. w miejsce Ministerstwa Gospodarki Komunalnej oraz Centralnego Urzędu Gospodarki Wodnej (część jego zadań przejęło Ministerstwo Rolnictwa oraz Ministerstwo Żeglugi), a także po wydzieleniu części zadań Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych utworzono:

    Resort Bezpieczeństwa Publicznego (RBP) – resort przy Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego, pierwszy zorganizowany organ bezpieczeństwa stworzony za pomocą i na wzór radziecki, w celu obrony organizowanego przez PPR systemu władzy na terenach Polski zajętych przez Armię Czerwoną.Transformacja systemowa w Polsce – ogół zmian zapoczątkowanych w Polsce w latach 80. XX wieku, które ukierunkowane są na budowę wolnego rynku, stworzenie społeczeństwa obywatelskiego oraz demokratyzację.
  • Ministerstwo Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska (29 marca 1972 r. – 28 maja 1975 r.)
  • Na mocy ustawy z 28 maja 1975 r. (w związku ze zmianami w funkcjonowaniu terenowych organów administracji państwowej) w miejsce Ministerstwa Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska utworzono:

  • Ministerstwo Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska (28 maja 1975 r. – 1 sierpnia 1983 r.)
  • Na mocy ustaw z 28 lipca 1983 r. w miejsce Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska utworzono Urząd Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (urząd przejął również część zadań Ministerstwa Komunikacji oraz Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej) oraz:

    Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego (KdsBP) – działający w latach 1954-1956 organ administracji państwowej PRL łączący funkcje policji politycznej, wywiadu i kontrwywiadu.Rząd Piotra Jaroszewicza i Edwarda Babiucha – rząd pod kierownictwem premiera Piotra Jaroszewicza, a poźniej Edwarda Babiucha.
  • Ministerstwo Administracji i Gospodarki Przestrzennej (1 sierpnia 1983 r. – 12 listopada 1985 r.) (urząd przejął również część zadań Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych oraz Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej)
  • Na mocy ustawy z 12 listopada 1985 r. w miejsce Ministerstwa Administracji i Gospodarki Przestrzennej (część jego zadań przejęło Ministerstwo Komunikacji, Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Urząd Rady Ministrów) oraz Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych utworzono:

    Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (konstytucja stalinowska, konstytucja lipcowa) – polska konstytucja uchwalona przez Sejm Ustawodawczy 22 lipca 1952, opublikowana 23 lipca 1952, weszła w życie 23 lipca 1952 z mocą obowiązującą od 22 lipca 1952 i zmieniona z dniem 1 stycznia 1990 w Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej. Opracowana w pierwotnej postaci według wzoru stalinowskiej konstytucji ZSRR z 1936.Ministerstwo Łączności – resort zajmujący się sprawami telekomunikacyjnymi w Polsce (telefonia, poczta, telegraf). Zlikwidowane w 2001, jego kompetencje przejęło Ministerstwo Infrastruktury.
  • Ministerstwo Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej (12 listopada 1985 r. – 24 października 1987 r.)
  • Na mocy ustawy z 12 listopada 1985 r. rangę ministerstwa uzyskał (istniejący od 21 listopada 1952 r.):

  • Urząd Rady Ministrów (12 listopada 1985 r. – 1 stycznia 1997 r.) (kierowany przez Ministra-Szefa Urzędu) (urząd przejął również część zadań zlikwidowanego Ministerstwa Administracji i Gospodarki Przestrzennej)
  • Na mocy ustawy z 23 października 1987 r. w miejsce Ministerstwa Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej (część jego zadań przejęło nowo utworzone Ministerstwo Przemysłu) oraz Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii utworzono:

    Polska Ludowa – potoczna nazwa państwa polskiego w okresie rządów Polskiej Partii Robotniczej, a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i zależności od ZSRR w latach 1944-1989.Blok wschodni (blok socjalistyczny, państwa socjalistyczne, kraje demokracji ludowej, kraje komunistyczne, potocznie demoludy) – zespół państw, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu, na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. Blok ten był wyróżniany od zakończenia II wojny światowej do początku lat 90. XX wieku.
  • Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (24 października 1987 r. – 1 stycznia 1997 r.)
  • Budownictwo i architektura[ | edytuj kod]

    Na mocy dekretu z 24 maja 1945 r. utworzono:

  • Ministerstwo Odbudowy (11 czerwca 1945 r. – 13 maja 1949 r.)
  • Na mocy ustawy z 27 kwietnia 1949 r. w miejsce Ministerstwa Odbudowy oraz Głównego Urzędu Planowania Przestrzennego (część ich zadań przejęło Ministerstwo Administracji Publicznej oraz urząd Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego) utworzono:

  • Ministerstwo Budownictwa (13 maja 1949 r. – 1 stycznia 1951 r.)
  • Na mocy ustawy z 30 grudnia 1950 r. w miejsce Ministerstwa Budownictwa (część jego zadań przejęły również inne urzędy) utworzono urząd Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury oraz:

    Wybory parlamentarne w Polsce w 1991 r. odbyły się 27 października 1991 roku. Były to pierwsze w Polsce po II wojnie światowej całkowicie wolne wybory parlamentarne.Ministerstwo Spraw Wewnętrznych – struktura administracji państwowej Polski Ludowej, która w latach 1954-1990 nadzorowała organy administracyjno-porządkowe oraz kontrolowała działalność organów bezpieczeństwa państwa (od 1956).
  • Ministerstwo Budownictwa Miast i Osiedli (1 stycznia 1951 r. – 14 lipca 1956 r.)
  • Ministerstwo Budownictwa Przemysłowego (1 stycznia 1951 r. – 14 lipca 1956 r.)
  • Na mocy dekretu z 17 listopada 1952 r. po wydzieleniu części zadań Ministerstwa Handlu Wewnętrznego oraz Ministerstwa Przemysłu Lekkiego utworzono:

  • Ministerstwo Przemysłu Materiałów Budowlanych (17 listopada 1952 r. – 5 kwietnia 1957 r.)
  • Na mocy dekretu z 5 lipca 1956 r. w miejsce Ministerstwa Budownictwa Miast i Osiedli oraz Ministerstwa Budownictwa Przemysłowego utworzono:

    Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) – urząd administracji rządowej w Polsce podlegający ministrowi właściwemu do spraw obrony narodowej. W okresie II Rzeczypospolitej i II wojny światowej nosił nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych (M.S.Wojsk.).Ministerstwo Finansów (MF) – urząd pomocniczy Ministra Finansów, centralnego organu administracji rządowej odpowiedzialnego za dział administracji rządowej – finanse publiczne. Pomaga Ministrowi Finansów w m.in. projektowaniu budżetu państwa, kierowaniu sprawami podatków, finansowania samorządów terytorialnych oraz sprawami związanymi z długiem publicznym.
  • Ministerstwo Budownictwa (14 lipca 1956 r. – 5 kwietnia 1957 r.)
  • Na mocy ustawy z 22 marca 1957 r. w miejsce Ministerstwa Budownictwa oraz Ministerstwa Przemysłu Materiałów Budowlanych utworzono:

  • Ministerstwo Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych (5 kwietnia 1957 r. – 12 listopada 1985 r.)
  • Na mocy ustawy z 14 czerwca 1960 r. w miejsce urzędu Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury, a także po wydzieleniu części zadań Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych utworzono:

  • urząd Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury (22 czerwca 1960 r. – 3 marca 1964 r.) (kierowany przez Przewodniczącego Komitetu)
  • Na mocy ustawy z 25 lutego 1964 r. zlikwidowano urząd Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury (z dniem 3 marca 1964 r.), a jego zadania przejęło Ministerstwo Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych (częściowo również Ministerstwo Rolnictwa oraz urząd Komisji Planowania).

    Rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego – gabinet pod kierownictwem premiera Jana Krzysztofa Bieleckiego, posła Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego (i działacza Kongresu Liberalno-Demokratycznego), powołany przez Sejm 12 stycznia 1991. Rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego złożył dymisję 5 grudnia 1991 po ukonstytuowaniu się nowego Sejmu wybranego w dniu 27 października 1991, funkcjonował do 23 grudnia.Minister bez teki (Polska) – potoczne określenie ministra będącego członkiem Rady Ministrów, który nie kieruje działem administracji rządowej i nie jest obsługiwany przez ministerstwo, lecz wypełnia zadania określone przez Prezesa Rady Ministrów. Po wejściu w życie konstytucji z 1997 roku możliwość taką stwarza jej artykuł 149 ustęp 1. Minister zadaniowy, tak samo jak minister resortowy, pełni podwójną rolę: jest zarówno naczelnym organem administracji rządowej, jak i częścią organu kolegialnego – Rady Ministrów.

    Na mocy ustawy z 12 listopada 1985 r. w miejsce Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych oraz Ministerstwa Administracji i Gospodarki Przestrzennej (część jego zadań przejęło Ministerstwo Komunikacji, Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Urząd Rady Ministrów) utworzono:

  • Ministerstwo Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej (12 listopada 1985 r. – 24 października 1987 r.)
  • Na mocy ustawy z 23 października 1987 r. w miejsce Ministerstwa Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej (część jego zadań przejęło nowo utworzone Ministerstwo Przemysłu) oraz Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii utworzono:

    Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej – ministerstwo istniejące pod taką nazwą w latach 1987-2003. Zlikwidowane 6 stycznia 2003, jego kompetencje przejęło Ministerstwo Gospodarki i Pracy oraz Ministerstwo Polityki Społecznej, które to również zostały zlikwidowane, na rzecz nowo powstałego Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) – polskie ministerstwo przywrócone 5 maja 2006 w wyniku podziału Ministerstwa Edukacji i Nauki. Nowo powstałym resortem zostało Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
  • Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (24 października 1987 r. – 1 stycznia 1997 r.)


  • Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9]




    Warto wiedzieć że... beta

    Ministerstwo Spraw Zagranicznych – resort odpowiedzialny za kształtowanie i prowadzenie polityki zagranicznej R.P. Do zadań Ministra Spraw Zagranicznych należy:
    Tadeusz Mołdawa (ur. 26 listopada 1943) – polski prawnik, politolog, profesor nauk społecznych, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Warszawskiego.
    Ministerstwo Kolei – polskie ministerstwo istniejące w latach 1951–1957, powstałe z podziału Ministerstwa Komunikacji (drugim ministerstwem powstałym z tego podziału było Ministerstwo Transportu Drogowego i Lotniczego).
    Reforma centrum administracyjno-gospodarczego z 1997 roku – przyjęta uchwałami rządu Józefa Oleksego i rządu Włodzimierza Cimoszewicza oraz ustawami przyjętymi przez Sejm w 1996 i 1997 roku, w tym zmianą ustawy konstytucyjnej. Przygotowana i wdrożona przez powołanego specjalnie w 1995 roku Pełnomocnika Rady Ministrów Marka Pola, wcześniej Ministra Przemysłu i Handlu w rządzie Waldemara Pawlaka.
    Ministerstwo Sprawiedliwości (MS) – urząd pomocniczy Ministra Sprawiedliwości, naczelnego organu administracji rządowej odpowiedzialnego za dział administracji rządowej – sprawiedliwość. Minister Sprawiedliwości z mocy Konstytucji jest członkiem Krajowej Rady Sądownictwa.
    Urząd Rady Ministrów – urząd państwowy istniejący w czasach PRL, a także do 1996 roku w Rzeczypospolitej Polskiej, obsługujący działalność Rady Ministrów.
    Rząd Mieczysława Rakowskiego – gabinet pod kierownictwem premiera Mieczysława Rakowskiego, powołany 14 października 1988 roku. Rakowski złożył dymisję 4 lipca 1989 r., którą sejm rozpatrzył i przyjął 1 sierpnia. 2 sierpnia 1989 r., Sejm powołał nowego premiera Czesława Kiszczaka. Ponieważ Kiszczakowi nie udało się sformować gabinetu, rząd Rakowskiego (bez samego Rakowskiego) istniał do 12 września 1989, kiedy powołano rząd Tadeusza Mazowieckiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.069 sek.