• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Minimalna deniwelacja względna

    Przeczytaj także...
    Czterotysięczniki Alp − lista szczytów w Alpach o wysokości bezwzględnej powyżej 4000 m n.p.m. oraz o wybitności powyżej 100 metrów. Nie jest ona tożsama z pełną listą 82 szczytów alpejskich, przekraczających wysokość 4000 m n.p.m., zdefiniowaną w 1994 r. przez Międzynarodową Federację Związków Alpinistycznych (UIAA).Mauna Kea (w języku hawajskim biała góra) – najwyższy wulkan archipelagu Hawajów, usytuowany na wyspie Hawaiʻi i zarazem jeden z największych wulkanów na Ziemi. Szczyt wulkanu Mauna Kea wznosi się na wysokość 4205 m powyżej poziomu morza, ale zarazem 10 203 m od podstawy na dnie Oceanu Spokojnego (co daje największą wysokość względną na Ziemi, od podstawy do wierzchołka). Mauna Kea zaczęła wyrastać z dna morskiego ok. 800 000 lat temu. W ciągu ostatnich 10 000 lat wybuchała parokrotnie. Ostatni raz erupcja nastąpiła ok. 4500 lat temu.
    Warstwica (nazwa używana w geodezji) lub poziomica (nazwa używana w kartografii), izohipsa – linia krzywa na mapie łącząca punkty o takiej samej wysokości nad poziomem morza. Powstaje poprzez przecięcie powierzchni terenu płaszczyznami poziomymi, równoległymi i oddalonymi od siebie o stałą wartość (np. co 10 m) cięcia poziomicowego. Rysunek na mapie odtwarza ukształtowanie terenu, a mapa z poziomicami nazywana jest mapą poziomicową (warstwicową).
    Na rysunku zaznaczono pionową strzałką wybitność szczytu B

    Minimalna deniwelacja względna (MDW), in. wybitność szczytu – liczba określająca, na ile szczyt wyróżnia się ze swojego otoczenia. Wybitność definiuje się jako różnicę wysokości między danym szczytem i najniższą warstwicą go okalającą, która nie obejmuje żadnego wyższego szczytu. Wysokość tej warstwicy określa wysokość przełęczy zwanej kluczową, oddzielającej dany szczyt od wyższego, kolejnego szczytu na grzbiecie (wododziale). Spośród przełęczy oddzielających dany szczyt od wyższych sąsiadów przełęczą kluczową jest przełęcz najwyższa. Wybitność szczytu to inaczej jego wysokość względna nad przełęczą kluczową.

    Lista najwybitniejszych szczytów Ziemi – lista szczytów Ziemi uporządkowanych względem malejącej wybitności czyli współczynnika minimalnej deniwelacji względnej.Głębia Challengera – najgłębiej położone miejsce w Rowie Mariańskim (10 994 metrów pod poziomem morza.) Jest to najniżej położone zbadane miejsce na Ziemi.

    Definiując inaczej: przy podnoszącym się poziomie morza przełęcz kluczowa to miejsce, w którym ostatni przesmyk lądowy zostałby zalany przez wody cieśniny oddzielającej od reszty lądu wyspę, której najwyższym punktem jest dany szczyt.

    Wybitność najwyższego szczytu na danym lądzie równa jest jego wysokości n.p.m. – Mount Everest jest najwybitniejszym szczytem na Ziemi. Drugi co do wysokości szczyt, K2, ma wybitność 4017 m o tyle metrów jest wyższy od rozdzielającej go z Mount Everestem przełęczy Lo Mustang położonej na wysokości 4594 m n.p.m., co daje K2 22. miejsce wśród najbardziej wybitnych szczytów świata. Drugim pod względem wybitności szczytem jest najwyższa góra Ameryk – Aconcagua o wysokości 6962 m n.p.m. i wybitności 6962 m.

    Wysokość względna – pionowa odległość (wysokość) jakiegoś punktu względem punktu odniesienia innego niż poziom morza. Mówiąc o wysokości względnej, najczęściej ma się na myśli wysokość szczytów górskich w stosunku do den dolinnych lub bezpośrednio otaczających je wyżyn lub nizin. Stanowi ona podstawę rozróżnienia dwóch wielkich form terenu: wyżyn i gór.Lista najwybitniejszych szczytów Polski – lista szczytów Polski o wybitności powyżej 300 metrów uporządkowanych względem malejącej wybitności.

    Potocznie używa się sformułowań „wybitny szczyt”, „wybitna przełęcz” dla określenia form terenu o stosunkowo dużych wysokościach względnych.

    „Sucha wybitność” i „mokra wybitność”[]

    Wyróżnia się dwa rodzaje wybitności tzw. „mokrą wybitność” (ang. wet prominence) i „suchą wybitność” (ang. dry prominence). „Mokra wybitność” to wybitność opisana w tym artykule. Zakłada ona, że powierzchnia ziemi obejmuje wszystkie stałe wody, śniegi i lody. Dlatego właśnie „mokra wybitność” najwyższego szczytu na danym lądzie równa jest jego wysokości n.p.m. „Sucha wybitność” ignoruje istnienie zbiorników wodnych, śniegów i lodów zakładając, że powierzchnię ziemi stanowi ich dno. „Sucha wybitność” szczytu jest równa jego „mokrej wybitności”, chyba że jest on najwyższy na danym lądzie lub jest otoczony przez śnieg i lód.

    Cieśnina Beringa (ang. Bering Strait, ros. Берингов пролив) – cieśnina między Azją a Ameryką Północną. Cieśnina łączy Morze Czukockie z Morzem Beringa, czyli Ocean Arktyczny z Oceanem Spokojnym. Jej szerokość wynosi około 85 km, a głębokość od 36 do 70 m.Przesmyk (międzymorze, istm) - wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe, oddzielający od siebie dwa morza lub oceany. Przesmyki stanowią najkorzystniejsze miejsca do budowy kanałów dla żeglugi morskiej, np. Kanał Panamski zbudowany został w Przesmyku Panamskim czy Kanał Koryncki w Przesmyku Korynckim.

    „Sucha wybitność” Mount Everest jest równa „mokrej wybitności” (8850 m) powiększonej o głębokość największej głębi (Głębia Challengera 10 911 m), czyli 19 761 m. „Sucha wybitność” Mauna Kea równa się „mokrej wybitności” (4205 m) powiększonej o głębokość najwyższej przełęczy (ok. 5125 m), czyli około 9330 m. Jest to druga co do wielkości „sucha wybitność” po Mount Everest. „Sucha wybitność” Aconcagui równa się mokrej wybitności (6962 m) plus głębokość najwyższej przełęczy w Cieśninie Beringa (ok. 50 m), czyli około 7012 m.

    Aconcagua, Cerro Aconcagua (w języku keczua: Acconcahuac – Kamienny Strażnik) – najwyższy szczyt Andów, Ameryki Południowej oraz całej Ameryki (także półkul zachodniej i południowej) o wysokości 6961 m n.p.m. Leży w Andach Południowych, w Kordylierze Głównej, na obszarze Argentyny, nieco ponad 110 km na północny zachód od miasta Mendoza. Aconcagua tworzy rozległy masyw (o długości 60 km), zbudowany głównie z granitów, pochodzenia wulkanicznego. Jest pokryty wiecznymi śniegami i lodowcami, z których 7 spływa na wysokość 3900 m n.p.m.Góra podwodna, góra podmorska – forma ukształtowania dna morskiego; góra, której szczyt leży poniżej poziomu wody, a więc nie jest wyspą.

    „Sucha wybitność” stosuje się też do gór podmorskich.

    Zobacz też[]

  • czterotysięczniki Alp
  • lista najwybitniejszych szczytów Polski
  • lista najwybitniejszych szczytów Ziemi
  • Przypisy

    1. Adam Helman, The Finest Peaks–Prominence and Other Mountain Measures, 2005.

    Linki zewnętrzne[]

  • Strona zawierająca listy najwybitniejszych szczytów różnych kontynentów, masywów i krajów według MDW
  • Studium nad wybitnością szczytów tatrzańskich
  • Wysokość bezwzględna – pionowa odległość (wysokość) danego punktu względem przyjętego punktu odniesienia, którym jest średni poziom morza. Wysokość bezwzględna oznaczana jest skrótem n.p.m., czyli nad poziomem morza.Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Szczyt – w ścisłym znaczeniu: najwyższy punkt wypukłej formy terenu: góry, grzbietu, grani, wzgórza, wydmy itp. Powszechnie jednak stosuje się określenie "szczyt" jako synonim całej góry, zwłaszcza o dużej wysokości względnej i stromych stokach. W fachowej literaturze dla określenia najwyższej części, czyli czubka góry, czy turni, stosuje się określenie wierzchołek. I tak np. przez pojęcie Śnieżnica rozumie się całą górę Śnieżnica mającą 3 wierzchołki: Na Budzaszowie, Wierchy i Nad Stambrukiem.
    Mount Everest, Czomolungma, Qomolangma (tyb.: ཇོ་མོ་གླང་མ, Wylie: Jo mo glang ma, ZWPY: Qomolangma) lub Sagarmatha (nepal.: सगरमाथा) – najwyższy szczyt Ziemi (8850 m n.p.m.), ośmiotysięcznik położony w Himalajach Wysokich (Centralnych), na granicy Nepalu i Chińskiej Republiki Ludowej (Tybetu).
    Przełęcz – forma ukształtowania terenu, wybitne, poprzeczne obniżenie w przebiegu grzbietu górskiego lub grani między sąsiednimi szczytami lub turniami. Powstaje w wyniku procesu denudacji mniej odpornych skał budujących stoki. Zazwyczaj przełęcze są najwygodniejszym miejscem do przejścia z jednej doliny do drugiej przez oddzielający je grzbiet.
    K2 (Czogori, Lambha Pahar, Dapsang, Kechu, Mount Godwin-Austen, chiń. upr.: 乔戈里峰; chiń. trad.: 喬戈里峰; pinyin: Qiáogēlǐ Fēng; 8611 m n.p.m.) – ośmiotysięcznik, najwyższy szczyt Karakorum, drugi co do wysokości (po Mount Everest) szczyt Ziemi. Znajduje się na granicy Chin i Pakistanu, jednak Indie wciąż zgłaszają pretensje do całego Kaszmiru, uważając się tym samym również za administratora K2. Jest to jeden z dwóch ośmiotysięczników niezdobytych zimą (drugi to Nanga Parbat).
    Dział wód (dział wodny, rzadziej wododział) – umowna linia rozgraniczająca sąsiednie zlewnie lub dorzecza; dla wód powierzchniowych wyznacza się go na podstawie analizy ukształtowania terenu, a dla wód podziemnych w drodze rozpoznania wysokości zalegania zwierciadła wód podziemnych i układu utworów geologicznych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.037 sek.