• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Miary nowopolskie

    Przeczytaj także...
    Królestwo Polskie (ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje), potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka – kadłubowe państwo polskie istniejące w latach 1815-1832, a później do 1918 r. jako część składowa Imperium Rosyjskiego. Zostało utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego. Wbrew obiegowym opiniom Królestwo Polskie było państwem suwerennym i niepodległym (do 1832 r.), posiadającym własną konstytucję, Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo z Uniwersytetem Warszawskim, a czynności urzędowe odbywały się w języku polskim. Polskę łączyły z Rosją - osoba Monarchy (każdorazowy Imperator Rosji był jednocześnie Królem Polski i pod takim tytułem występował w Królestwie) oraz polityka zagraniczna, należąca do prerogatyw królewskich. Koroną królestwa była Polska Korona Cesarska. 26 lutego 1832 roku król Mikołaj I Romanow zniósł konstytucję Królestwa zastępując ją Statutem Organicznym, który likwidował Sejm i samodzielną armię, znosił unię międzypaństwową i włączał Królestwo do cesarstwa na zasadzie autonomii administracyjnej, przywrócił urząd namiestnika sprawującego władzę cywilną i wojskową.Miary rosyjskie – system miar wprowadzony w Rosji ukazem carskim 11 października 1835, w Królestwie Kongresowym w 1849. W Rosji obowiązywał do wprowadzenia w 1918 systemu metrycznego (pud był używany jako jednostka masy przy określaniu plonów zbóż jeszcze w latach 30. XX w.)
    Systemy miar stosowane na ziemiach polskich – w Polsce stosowano wiele systemów miar. Było to związane z wpływami ośrodków władzy i handlu. Wynikało z konieczności ujednolicenia miar stosowanych do wymiaru podatków i w wymianie towarowej. W późniejszym okresie mnogość systemów była wynikiem ujednolicania miar, narzucanego przez zaborców na terenie zaborów. Jednocześnie trwały starania o powszechne ujednolicenie miar, którego efektem było wprowadzenie jednostek metrycznych.

    Miary nowopolskie – system miar Królestwa Polskiego wprowadzony 1 stycznia 1819, oficjalnie stosowany do 1849, kiedy zastąpiły go miary rosyjskie, w praktyce korzystano z niego również później.

    Wywodził się ze stosowanych wcześniej miar staropolskich i miar wrocławskich, miał też pewne odniesienia do systemu metrycznego.

    Metr – jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został zdefiniowany 26 marca 1791 roku we Francji w celu ujednolicenia jednostek odległości. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

    Podstawowe jednostki[]

    Miary długości[]

    Handlowe[]

  • 1 cal = 0,024 m
  • 1 ćwierć = 6 cali = 0,144 m
  • 1 stopa = 2 ćwierci = 0,288 m
  • 1 łokieć (miara podstawowa) = 2 stopy = 0, 576 m
  • Rolne i budowlane[]

  • 1 cal geometryczny = 0,043 m
  • 1 stopa geometryczna = 10 cali = 0,432 m
  • 1 sążeń (miara podstawowa) = 6 stóp = 1,728 m
  • 1 pręt = 2,5 sążnia = 4,32 m
  • 1 sznur mierniczy = 10 prętów = 43,2 m
  • Drogowe[]

  • 1 staje milowe = 1066,8 m
  • 1 mila = 8 stai = 8534,3 m
  • Rolne miary powierzchni[]

  • 1 pręt kwadratowy = 18,66 m
  • 1 kwadratowy sznur mierniczy = 100 prętów kwadratowych = 1866,2 m
  • 1 morga (miara podstawowa) = 3 sznury kwadratowe = 5598,7 m
  • Miary objętości[]

    Ogólne[]

  • 1 sążeń sześcienny = 2 sagi = 27 łokci sześciennych = 5,1598 m
  • 1 sąg (leśny, do drzewa) = 1/2 sążnia sześciennego = 2,5799 m
  • 1 łokieć sześcienny = 8 stóp sześciennych = 0,19110 m
  • 1 stopa sześcienna = 1728 cali sześciennych = 23,888 dcm
  • 1 cal sześcienny = 1728 linii sześciennych = 16,39 cm
  • 1 linia sześcienna = 8,000 mm
  • Ciał sypkich (ziarna)[]

  • 1 łaszt = 30 korcy = 3840 l
  • 1 korzec = 4 ćwierci = 128 l
  • 1 ćwierć = 8 garnców = 32 l
  • 1 garniec (miara podstawowa) = 4 kwarty = 4 l
  • 1 kwarta = 4 kwaterki = 1,000 l
  • 1 kwaterka = 1/4 kwarty = 0,25 l
  • Do cieczy[]

  • 1 stągiew = 2 beczki = 200 l
  • 1 beczka = 25 garnców = 100 l
  • 1 garniec (miara podstawowa) = 4 kwarty = 4 l
  • 1 kwarta = 1 l
  • 1 kwaterka = 1/4 kwarty = 0,25 l
  • Miary masy[]

    Handlowe i ogólne[]

  • 1 cetnar (centnar) = 4 kamienie = 100 funtów = 40,55 kg
  • 1 kamień = 25 funtów = 10,14 kg
  • 1 funt = 16 uncji = 32 łuty = 0,405504 kg
  • 1 uncja = 2 łuty = 25,34 g
  • 1 łut = 4 drachmy = 12,67 g
  • 1 drachma = 3 skrupuły = 3,168 g
  • 1 skrupuł = 30 granów = 1,056 g
  • 1 gran = 5,5 granika = 44,00 mg
  • 1 granik = 8,000 mg
  • Aptekarskie[]

  • 1 funt aptekarski = 1 funt norymberski = 0,35851 kg
  • 1 uncja aptekarska = 1/12 funta aptekarskiego = 8 drachm aptekarskich = 29,88 g
  • 1 drachma aptekarska = 3 skrupuły aptekarskie = 3,7345 g
  • 1 skrupuł aptekarski = 20 granów aptekarskich = 1,245 g
  • 1 gran = 62,24 mg
  • Zobacz też[]

  • Systemy miar stosowane na ziemiach polskich
  • Bibliografia[]

  • Tabele dawnych jednostek miar stosowanych na terenie Polski. Warszawa: Główny Urząd Miar, Zespół Informacji i Informatyki, 2003
  • Donald Fenna: Jednostki miar. Warszawa: Świat Książki, 2004, ISBN 83-7391-320-3



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.